สถาบันทักษิณคดีศึกษา

วันเปิดทำการ: วันจันทร์ และวันพุธ – วันอาทิตย์

เวลาเปิดทำการ: วันจันทร์ และวันพุธ – วันศุกร์ 08.30 – 17.00 น. / วันเสาร์ – วันอาทิตย์ 09.00 – 18.00 น. / ปิดทุกวันอังคาร

 

สถาบันทักษิณคดีศึกษา มหาวิทยาลัยทักษิณ เป็นศูนย์กลางความรู้ด้านศิลปวัฒนธรรม ภูมิปัญญาท้องถิ่น ประวัติศาสตร์ คติชนวิทยา และวิถีชีวิตของชาวภาคใต้ที่สำคัญที่สุดแห่งหนึ่งของจังหวัดสงขลา ตั้งอยู่เลขที่ 53/2 หมู่ 1 บ้านอ่าวทราย ตำบลเกาะยอ อำเภอเมืองสงขลา จังหวัดสงขลา 90100 บนพื้นที่เกาะยอใกล้สะพานติณสูลานนท์ช่วงที่ 2 สถาบันแห่งนี้ไม่ได้เป็นเพียงสถานที่ท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม แต่เป็นพื้นที่เรียนรู้ขนาดใหญ่ที่รวบรวมงานวิจัย วัตถุจริง นิทรรศการถาวร พิพิธภัณฑ์คติชนวิทยา แหล่งข้อมูลท้องถิ่น งานบริการวิชาการ จุดชมวิวทะเลสาบสงขลา และกิจกรรมสืบสานวัฒนธรรมภาคใต้ไว้ในพื้นที่เดียว

 

คุณค่าของสถาบันทักษิณคดีศึกษาอยู่ที่การทำให้คำว่า “ภาคใต้” มีรายละเอียดที่ลึกกว่าภาพจำทั่วไป ผู้มาเยือนจะไม่ได้เห็นเพียงทะเล อาหารใต้ หรือภูมิทัศน์เกาะยอเท่านั้น แต่จะได้เข้าใจว่าภาคใต้เป็นภูมิภาคที่มีรากประวัติศาสตร์ยาวนาน มีความสัมพันธ์กับทะเลสาบสงขลา คาบสมุทรมลายู เส้นทางการค้า ศาสนา ความเชื่อ ชุมชนประมง ชุมชนเกษตร ช่างฝีมือ ศิลปินพื้นบ้าน และกลุ่มชาติพันธุ์หลายกลุ่ม สถาบันจึงทำหน้าที่เหมือนแผนที่ทางวัฒนธรรมที่ช่วยให้ผู้ชมมองเห็นภาคใต้ทั้งในฐานะพื้นที่ชีวิต พื้นที่ความเชื่อ พื้นที่ศิลปะ และพื้นที่ความรู้

 

พื้นที่ของสถาบันมีเนื้อที่ประมาณ 23 ไร่ ตั้งอยู่ทั้งบริเวณเชิงเขาและพื้นที่สูงบนเกาะยอ ทำให้มีลักษณะพิเศษที่แตกต่างจากพิพิธภัณฑ์ในตัวเมือง เมื่อขึ้นไปในพื้นที่ด้านบนสามารถมองเห็นทะเลสาบสงขลา เกาะยอ สะพานติณสูลานนท์ ชุมชนรอบลุ่มน้ำ และภูมิทัศน์เมืองสงขลาได้อย่างกว้างขวาง ภาพจริงของทะเลสาบที่มองเห็นจากสถาบันช่วยเสริมความเข้าใจในนิทรรศการ เพราะวัตถุ เครื่องมือ และเรื่องเล่าจำนวนมากในพิพิธภัณฑ์ล้วนผูกพันกับน้ำ เกาะ ประมง การเดินทาง และการตั้งถิ่นฐานรอบลุ่มน้ำทะเลสาบสงขลา

 

สถาบันทักษิณคดีศึกษาตั้งขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2521 เพื่อศึกษาและเผยแพร่องค์ความรู้เกี่ยวกับศิลปวัฒนธรรมของภาคใต้ ต่อมาได้พัฒนาเป็นแหล่งเรียนรู้ขนาดใหญ่ที่มีทั้งพิพิธภัณฑ์คติชนวิทยา อุทยานวัฒนธรรม ศูนย์วิทยบริการด้านวัฒนธรรม งานส่งเสริมและเผยแพร่ และพื้นที่หมู่บ้านวัฒนธรรมสาธิต จุดมุ่งหมายสำคัญคือการรวบรวม อนุรักษ์ ศึกษา ถ่ายทอด และต่อยอดภูมิปัญญาท้องถิ่นภาคใต้ให้คนรุ่นใหม่เข้าใจได้อย่างเป็นระบบ

 

ลักษณะอาคารของสถาบันออกแบบโดยอ้างอิงสถาปัตยกรรมภาคใต้ แบ่งเป็นกลุ่มอาคารสำคัญหลายหลัง โดยเฉพาะอาคารนวมภูมินทร์ กลุ่มบ้านหลังคาบลานอ กลุ่มบ้านหลังคาปั้นหยา และกลุ่มบ้านหลังคาจั่ว อาคารแต่ละกลุ่มไม่ได้เป็นเพียงที่ตั้งของนิทรรศการ แต่ยังสะท้อนภูมิปัญญาการสร้างบ้านและอาคารในภูมิอากาศร้อนชื้นของภาคใต้ ทั้งเรื่องหลังคา การยกพื้น การรับลม การกันฝน การจัดชาน และการใช้พื้นที่เชื่อมต่อระหว่างอาคาร ผู้ชมจึงได้เรียนรู้สถาปัตยกรรมไปพร้อมกับเนื้อหาทางวัฒนธรรม

 

หัวใจของพื้นที่คือพิพิธภัณฑ์คติชนวิทยา ซึ่งจัดแสดงวิถีชีวิต ขนบนิยม ประเพณี ศิลปหัตถกรรม ประวัติศาสตร์ โบราณคดี ชาติพันธุ์ ศาสนา ความเชื่อ เครื่องมือประกอบอาชีพ และภูมิปัญญาของกลุ่มชนภาคใต้ไว้อย่างเป็นหมวดหมู่ พิพิธภัณฑ์ใช้วัตถุของจริงจำนวนมากประกอบกับหุ่นจำลอง เสียง ภาพ วิดีทัศน์ และสื่อจัดแสดง ทำให้ผู้ชมเข้าใจเรื่องราวของชาวใต้ผ่านของจริงที่เคยอยู่ในบ้าน ในครัว ในวัด ในเรือ ในสวน ในทุ่งนา ในเวทีการแสดง และในพิธีกรรมของชุมชน

 

กลุ่มอาคารนวมภูมินทร์เป็นส่วนสำคัญที่พาผู้ชมเข้าสู่ภาพใหญ่ของภาคใต้ ห้องประวัติศาสตร์และชาติพันธุ์จัดแสดงเรื่องราวตั้งแต่หลักฐานก่อนประวัติศาสตร์ แหล่งโบราณคดี ชาวถ้ำ ชาวน้ำ เส้นทางการเดินเรือ การติดต่อกับจีน อินเดีย มลายู อาหรับ และชาติตะวันตก ตลอดจนศูนย์กลางวัฒนธรรมโบราณ เช่น ตามพรลิงค์ ลังกาสุกะ ศรีวิชัย และสทิงปุระ-พัทลุงบริเวณลุ่มทะเลสาบสงขลา ห้องนี้ทำให้เห็นว่าภาคใต้เป็นพื้นที่เชื่อมโยงโลกภายนอกมาอย่างยาวนาน ไม่ใช่พื้นที่ชายขอบที่แยกตัวออกจากประวัติศาสตร์ใหญ่

 

ห้องลูกปัดและเครื่องประดับช่วยให้เห็นภาคใต้ในฐานะพื้นที่การค้าและการแลกเปลี่ยน ลูกปัด เครื่องประดับ และวัตถุขนาดเล็กจำนวนมากเป็นหลักฐานของรสนิยม สถานะ ความเชื่อ และเครือข่ายการติดต่อทางทะเล สิ่งของเหล่านี้บอกเล่าว่าผู้คนในคาบสมุทรภาคใต้ไม่ได้อยู่โดดเดี่ยว แต่สัมพันธ์กับเมืองท่า เส้นทางเดินเรือ และกลุ่มวัฒนธรรมภายนอกอย่างต่อเนื่อง เมื่อชมร่วมกับเนื้อหาเรื่องอาณาจักรโบราณและแหล่งโบราณคดี ผู้ชมจะเข้าใจบทบาทของภาคใต้ในประวัติศาสตร์ภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ได้ชัดขึ้น

 

ห้องมีดและศาสตราวุธภาคใต้เป็นอีกส่วนที่สะท้อนทั้งงานช่าง ความเชื่อ และวิถีชีวิต วัตถุอย่างกริช มีดชายธง มีดหางไก่ และอาวุธพื้นเมืองอื่น ๆ ไม่ได้มีความหมายเพียงเครื่องป้องกันตัว แต่เกี่ยวข้องกับสถานะทางสังคม พิธีกรรม ความงามของลวดลาย และความสัมพันธ์กับวัฒนธรรมมลายูในคาบสมุทร การจัดแสดงศาสตราวุธจึงช่วยให้เห็นความละเอียดของงานโลหะ งานแกะลาย และรหัสวัฒนธรรมที่ซ่อนอยู่ในวัตถุแต่ละชิ้น

 

ห้องอาชีพหลักของชาวใต้และห้องเครื่องมือจับสัตว์ทำให้ผู้ชมเข้าใจวิถีชีวิตที่ผูกพันกับทรัพยากรธรรมชาติอย่างใกล้ชิด คนใต้ดำรงชีวิตกับทะเล ป่า นา สวน ลำคลอง ทะเลสาบ และพื้นที่ชุ่มน้ำ เครื่องมือหาปลา เครื่องมือดักสัตว์ เครื่องมือเกษตร และอุปกรณ์พื้นบ้านแต่ละชนิดถูกสร้างขึ้นจากความเข้าใจภูมิประเทศ ฤดูกาล พฤติกรรมสัตว์ และวัสดุท้องถิ่น การชมเครื่องมือเหล่านี้ทำให้เห็นภูมิปัญญาในเชิงปฏิบัติ ซึ่งเกิดจากการสังเกต ทดลอง ใช้จริง และถ่ายทอดต่อกันมาหลายรุ่น

 

ห้องเครื่องปั้นดินเผา ห้องผ้าทอพื้นเมืองภาคใต้ และห้องกระต่ายขูดมะพร้าวสะท้อนชีวิตประจำวันของชุมชนได้อย่างชัดเจน เครื่องปั้นดินเผาเกี่ยวข้องกับการหุงหาอาหาร การเก็บรักษา การค้าท้องถิ่น และพิธีกรรม ผ้าทอพื้นเมือง เช่น ผ้าทอพุมเรียง ผ้าทอปัตตานี และผ้าทอเกาะยอ แสดงให้เห็นทั้งลวดลาย เทคนิค วัสดุ และรสนิยมของชุมชน ส่วนกระต่ายขูดมะพร้าวรูปทรงต่าง ๆ แสดงความสัมพันธ์ระหว่างครัวใต้กับมะพร้าว ซึ่งเป็นวัตถุดิบสำคัญในอาหารและวิถีบ้านของผู้คนภาคใต้

 

กลุ่มบ้านหลังคาบลานอจัดแสดงเนื้อหาเกี่ยวกับศิลปหัตถกรรม การศึกษา นันทนาการ เครื่องประทีป เครื่องแก้ว และของใช้ที่สะท้อนการเปลี่ยนแปลงของชีวิตผู้คน วัตถุบางชนิดบอกเล่าความเรียบง่ายของสังคมชนบท บางชนิดสะท้อนการรับอิทธิพลจากภายนอก และบางชนิดแสดงความสามารถของช่างพื้นบ้านในการดัดแปลงวัสดุให้กลายเป็นของใช้ที่งามและมีประโยชน์ พื้นที่นี้จึงเหมาะสำหรับผู้ที่สนใจงานออกแบบ งานหัตถกรรม และการเรียนรู้วัฒนธรรมผ่านวัตถุขนาดเล็กในชีวิตประจำวัน

 

กลุ่มบ้านหลังคาปั้นหยามีเนื้อหาที่ช่วยอธิบายความหลากหลายทางศาสนาและวัฒนธรรมของภาคใต้ตอนล่าง ทั้งห้องวัฒนธรรมเครื่องโลหะและโลหัช ห้องมุสลิมศึกษา ห้องการละเล่นพื้นเมือง ห้องเหรียญและเงินตรา และห้องศาสนา พื้นที่เหล่านี้ทำให้เห็นว่าภาคใต้เป็นภูมิภาคที่มีชุมชนไทยพุทธ ไทยมุสลิม จีน มลายู และกลุ่มวัฒนธรรมอื่นอยู่ร่วมกันมายาวนาน ความหลากหลายดังกล่าวไม่ได้แยกขาดจากกัน แต่ปรากฏอยู่ในภาษา เครื่องแต่งกาย ความเชื่อ อาหาร พิธีกรรม เครื่องใช้ และการใช้พื้นที่ร่วมกันในชีวิตประจำวัน

 

กลุ่มบ้านหลังคาจั่วเน้นเรื่องวิถีชีวิตชาวใต้และประเพณีที่เกี่ยวข้องกับวงจรชีวิต ตั้งแต่ประเพณีการเกิดและการบริบาล การเล่นของเด็กภาคใต้ การผูกเกลอ การฝากตัวเข้าเรียน ประเพณีการบวช ความเชื่อเรื่องโชคชะตาราศี การรักษาพยาบาลแบบโบราณ ประเพณีออกปากกินวาน และประเพณีขึ้นเบญจา เนื้อหาเหล่านี้ทำให้เห็นว่าชุมชนภาคใต้มีระบบวัฒนธรรมที่ครอบคลุมตั้งแต่การเกิด การเติบโต การเรียนรู้ การเข้าสังคม การทำบุญ การรักษาโรค และการร่วมแรงช่วยเหลือกัน

 

ศิลปะการแสดงพื้นเมืองเป็นอีกหัวข้อที่ทำให้สถาบันทักษิณคดีศึกษามีชีวิตชีวาอย่างมาก นิทรรศการเกี่ยวกับหนังตะลุง โนรา ลิเกป่า การละเล่นพื้นเมือง และของเล่นเด็ก เช่น ซัดราว ว่าว และลูกข่าง ช่วยให้ผู้ชมเห็นว่าวัฒนธรรมบันเทิงของภาคใต้ไม่ได้มีไว้เพื่อความสนุกเท่านั้น แต่ยังเป็นสื่อการเรียนรู้ สื่อศีลธรรม พื้นที่ถ่ายทอดภาษา ระบบครู ศิลปะการเล่าเรื่อง ดนตรี จังหวะ และความสัมพันธ์ระหว่างศิลปินกับชุมชน

 

สถาบันยังมีความสำคัญในฐานะแหล่งอนุรักษ์และเผยแพร่วัตถุภูมิปัญญา เช่น หัตถกรรมกระจูด หัตถกรรมปาหนัน หัตถกรรมย่านลิเพา ผ้าทอเกาะยอ ผลิตภัณฑ์จากเปลือกหอย ผลิตภัณฑ์จากกะลามะพร้าว และเครื่องเงิน สิ่งเหล่านี้ช่วยเชื่อมโยงนิทรรศการกับเศรษฐกิจวัฒนธรรมของชุมชน เพราะภูมิปัญญาไม่ได้อยู่เพียงในอดีต แต่ยังสามารถต่อยอดเป็นสินค้า งานออกแบบ ของฝาก การเรียนรู้ และรายได้ให้คนท้องถิ่นได้ในปัจจุบัน

 

นอกจากพิพิธภัณฑ์แล้ว สถาบันทักษิณคดีศึกษายังมีบทบาทด้านการวิจัย ฐานข้อมูล เอกสารท้องถิ่น วรรณกรรมท้องถิ่น พิพิธภัณฑ์เสียง พิพิธภัณฑ์วิดีโอ พิพิธภัณฑ์ภาพ และบริการวิชาการแก่สังคม บทบาทเหล่านี้ทำให้สถาบันไม่ใช่เพียงสถานที่เก็บของเก่า แต่เป็นศูนย์กลางความรู้ที่ยังเคลื่อนไหว มีการรวบรวมข้อมูล เผยแพร่บทความ จัดกิจกรรม จัดอบรม และเชื่อมโยงเครือข่ายวัฒนธรรมใน 14 จังหวัดภาคใต้

 

จุดชมวิวของสถาบันเป็นหนึ่งในประสบการณ์ที่ผู้มาเยือนไม่ควรพลาด เมื่อยืนอยู่ในพื้นที่สูงจะเห็นทะเลสาบสงขลาโอบล้อมเกาะยอ เห็นสะพานติณสูลานนท์ทอดตัวเชื่อมฝั่ง เห็นชุมชนริมเล และเห็นความสัมพันธ์ระหว่างภูมิประเทศกับวิถีชีวิต ภาพตรงหน้าช่วยให้เนื้อหาในพิพิธภัณฑ์มีน้ำหนักมากขึ้น เพราะผู้ชมได้เห็นภูมิทัศน์จริงที่สร้างวัฒนธรรมของผู้คนในพื้นที่นี้

 

สถาบันทักษิณคดีศึกษาได้รับรางวัลอุตสาหกรรมท่องเที่ยวไทย ประเภทแหล่งท่องเที่ยวดีเด่นทางวัฒนธรรมและโบราณสถาน เมื่อ พ.ศ. 2543 และยังได้รับการกล่าวถึงในฐานะพิพิธภัณฑ์พื้นบ้านสำคัญของประเทศ รางวัลและการยอมรับเหล่านี้สะท้อนบทบาทของสถาบันในการเป็นทั้งแหล่งเรียนรู้ แหล่งท่องเที่ยว แหล่งอนุรักษ์ และพื้นที่สร้างคุณค่าทางวัฒนธรรมให้กับภาคใต้

 

สำหรับนักท่องเที่ยวทั่วไป สถาบันทักษิณคดีศึกษาเหมาะกับการเที่ยวแบบครึ่งวัน เพราะมีทั้งอาคารจัดแสดงหลายกลุ่ม ห้องนิทรรศการจำนวนมาก จุดชมวิว ร้านค้า สินค้าพื้นเมือง และพื้นที่พักผ่อน ผู้ที่สนใจอ่านป้ายข้อมูลอย่างละเอียดควรใช้เวลาอย่างน้อย 2 – 3 ชั่วโมง ส่วนผู้ที่ต้องการชมครบทุกอาคาร ถ่ายภาพวิวทะเลสาบ และเที่ยวต่อบนเกาะยอควรเผื่อเวลาครึ่งวันเต็ม

 

การเดินทาง ไปสถาบันทักษิณคดีศึกษาทำได้สะดวกทั้งจากตัวเมืองสงขลาและหาดใหญ่ หากเริ่มจากตัวเมืองสงขลา ให้ใช้เส้นทางไปเกาะยอผ่านสะพานติณสูลานนท์ แล้วมุ่งหน้าไปบ้านอ่าวทราย ตำบลเกาะยอ สถาบันตั้งอยู่ใกล้เชิงสะพานติณสูลานนท์ช่วงที่ 2 หากเริ่มจากหาดใหญ่ ให้ใช้เส้นทางไปทางบ้านน้ำกระจาย แล้วเข้าสู่ทางหลวงหมายเลข 4146 มุ่งหน้าเกาะยอ ผู้ใช้รถสาธารณะสามารถขึ้นรถจากตัวเมืองสงขลาไปลงบริเวณสี่แยกบ้านน้ำกระจาย แล้วต่อรถรับจ้างหรือรถจักรยานยนต์เข้าสู่พื้นที่เกาะยอ

 

การเที่ยวสถาบันทักษิณคดีศึกษาควรวางแผนร่วมกับสถานที่ใกล้เคียงบนเกาะยอ เช่น สะพานติณสูลานนท์ วัดแหลมพ้อ วัดเขาบ่อ วัดท้ายยอ ชุมชนผ้าทอเกาะยอ ร้านอาหารริมทะเลสาบ และจุดชมวิวต่าง ๆ หากมีเวลามากขึ้นสามารถต่อเส้นทางไปยังพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ สงขลา ย่านเมืองเก่าสงขลา เขาตังกวน และแหลมสมิหลา เพื่อให้เห็นสงขลาครบทั้งมิติทะเลสาบ เมืองเก่า วัฒนธรรมพื้นบ้าน และชายทะเล

 

มารยาทในการเข้าชมควรรักษาความสงบ ไม่สัมผัสวัตถุจัดแสดง ไม่ปีนหรือนั่งบนส่วนจัดแสดง ไม่รับประทานอาหารในห้องนิทรรศการ ไม่ส่งเสียงดังรบกวนผู้เข้าชมคนอื่น และปฏิบัติตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่ หากเข้าชมเป็นหมู่คณะควรประสานล่วงหน้าเพื่อให้การจัดรอบชม การรับฟังคำอธิบาย และการบริหารเวลาเป็นระเบียบ โดยเฉพาะกลุ่มนักเรียน นักศึกษา หน่วยงาน หรือคณะศึกษาดูงานด้านวัฒนธรรม

 

สถาบันทักษิณคดีศึกษาจึงเป็นสถานที่ที่ควรอยู่ในแผนเที่ยวสงขลาของผู้สนใจวัฒนธรรมทุกคน เพราะที่นี่รวมความรู้ภาคใต้ไว้อย่างกว้างและลึก ตั้งแต่ประวัติศาสตร์ โบราณคดี ชาติพันธุ์ ศาสนา ความเชื่อ ศิลปะการแสดง งานช่าง เครื่องมือทำมาหากิน ผ้าทอ เครื่องปั้นดินเผา เครื่องเงิน วรรณกรรมท้องถิ่น ไปจนถึงภูมิทัศน์ทะเลสาบสงขลา การมาเยือนที่นี่ไม่ใช่เพียงการชมพิพิธภัณฑ์ แต่เป็นการอ่านชีวิตของคนใต้ผ่านสถานที่ วัตถุ ความทรงจำ และภูมิประเทศที่ยังเชื่อมต่อกับปัจจุบันอย่างแนบแน่น

 

 

ตอบ: สถาบันทักษิณคดีศึกษาตั้งอยู่เลขที่ 53/2 หมู่ 1 บ้านอ่าวทราย ตำบลเกาะยอ อำเภอเมืองสงขลา จังหวัดสงขลา 90100 ใกล้สะพานติณสูลานนท์ช่วงที่ 2

 

ตอบ: เปิดวันจันทร์ และวันพุธถึงวันอาทิตย์ โดยวันจันทร์และวันพุธถึงวันศุกร์เปิดเวลา 08.30 – 17.00 น. ส่วนวันเสาร์และวันอาทิตย์เปิดเวลา 09.00 – 18.00 น. และปิดทุกวันอังคาร

 

ตอบ: ค่าเข้าชมแบ่งเป็นเด็ก 10 บาท นักศึกษา 20 บาท ผู้ใหญ่ 50 บาท และชาวต่างชาติ 100 บาท

 

ตอบ: มีพิพิธภัณฑ์คติชนวิทยา อาคารจัดแสดงหลายกลุ่ม ห้องประวัติศาสตร์และชาติพันธุ์ ห้องลูกปัด ห้องศาสตราวุธ ห้องผ้าทอ ห้องกระต่ายขูดมะพร้าว ห้องการละเล่นพื้นเมือง ห้องวิถีชีวิตชาวใต้ จุดชมวิวทะเลสาบสงขลา และพื้นที่บริการด้านวัฒนธรรม

 

ตอบ: เหมาะกับนักท่องเที่ยวทั่วไป ครอบครัว นักเรียน นักศึกษา ครู นักวิจัย ผู้สนใจประวัติศาสตร์ วัฒนธรรมภาคใต้ งานหัตถกรรม ศิลปะการแสดงพื้นบ้าน และผู้ที่ต้องการเข้าใจวิถีชีวิตชาวใต้ในภาพรวม

 

ตอบ: ควรใช้เวลาอย่างน้อย 2 – 3 ชั่วโมง หากต้องการชมครบทุกอาคาร อ่านข้อมูลอย่างละเอียด ถ่ายภาพจุดชมวิว และเที่ยวต่อบนเกาะยอควรเผื่อเวลาครึ่งวัน

 

ตอบ: จากตัวเมืองสงขลาใช้เส้นทางไปเกาะยอผ่านสะพานติณสูลานนท์ แล้วมุ่งหน้าไปบ้านอ่าวทราย หากมาจากหาดใหญ่ให้ใช้เส้นทางบ้านน้ำกระจายและทางหลวงหมายเลข 4146 เข้าสู่เกาะยอ

 

ตอบ: ควรเที่ยวร่วมกับเกาะยอ สะพานติณสูลานนท์ วัดแหลมพ้อ วัดเขาบ่อ สวนประวัติศาสตร์ พลเอก เปรม ติณสูลานนท์ วัดท้ายยอ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ สงขลา และย่านเมืองเก่าสงขลา