สุสานเจ้าเมืองระนอง

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: พื้นที่กลางแจ้ง เหมาะเข้าชมช่วงกลางวัน

 

สุสานเจ้าเมืองระนอง เป็นโบราณสถานสำคัญของจังหวัดระนอง ตั้งอยู่บริเวณเนินเขาระฆังทอง ตำบลบางนอน อำเภอเมืองระนอง ห่างจากเขตเทศบาลเมืองประมาณ 1 กิโลเมตร ตามเส้นทางหลวงหมายเลข 4004 ระนอง-ปากน้ำ สร้างขึ้นในปี พ.ศ. 2426 เป็นสุสานแบบจีนของเจ้าพระยาดำรงสุจริตมหิศรภักดี หรือ คอซู้เจียง เจ้าเมืองระนองคนแรก ผู้เป็นต้นตระกูล ณ ระนอง และเป็นบุคคลสำคัญที่มีบทบาทต่อการวางรากฐานเมืองระนองในยุคเหมืองแร่ดีบุก จุดเด่นของสุสานคือการวางผังตามคติฮวงจุ้ยจีน ด้านหลังพิงเขา ด้านหน้าหันออกสู่ทะเล มีลานศิลาขนาดใหญ่ ปูพื้นเป็นชั้น ตุ๊กตาหินแกรนิตโบราณจากจีน รูปขุนนางฝ่ายบู๊ ขุนนางฝ่ายบุ๋น ม้า แพะ เสือ และเสาศิลาจีนที่สะท้อนความหมายเรื่องอำนาจ สติปัญญา ความมั่งคั่ง บริวาร และเกียรติยศของเมืองระนอง

 

สุสานเจ้าเมืองระนอง เป็นสถานที่ท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์ที่ควรจัดไว้ในแผนเที่ยวตัวเมืองระนอง เพราะเป็นพื้นที่ที่รวมทั้งเรื่องราวของบุคคลสำคัญ ประวัติเมือง การค้าแร่ดีบุก วัฒนธรรมจีนฮกเกี้ยน ความเชื่อเรื่องฮวงจุ้ย และศิลปกรรมหินโบราณไว้ในแห่งเดียว สุสานตั้งอยู่บนเนินเขาระฆังทอง ตำบลบางนอน อำเภอเมืองระนอง จังหวัดระนอง ไม่ไกลจากเขตเทศบาลเมือง ทำให้สามารถเดินทางมาเยี่ยมชมได้ง่ายในเวลาไม่นาน และสามารถจัดเส้นทางร่วมกับจวนเจ้าเมืองระนอง พระราชวังรัตนรังสรรค์ บ่อน้ำร้อนรักษะวาริน ศาลหลักเมืองระนอง และแหล่งท่องเที่ยวในตัวเมืองได้สะดวก

 

สุสานแห่งนี้สร้างขึ้นในปี พ.ศ. 2426 เพื่อเป็นที่ฝังศพของเจ้าพระยาดำรงสุจริตมหิศรภักดี หรือ คอซู้เจียง เจ้าเมืองระนองคนแรก ผู้ถึงอนิจกรรมเมื่อปี พ.ศ. 2425 ท่านเป็นชาวจีนฮกเกี้ยนที่เดินทางเข้าสู่ดินแดนสยามในช่วงต้นกรุงรัตนโกสินทร์ เริ่มต้นชีวิตจากการค้าและการทำเหมืองแร่ ก่อนเติบโตขึ้นเป็นผู้มีบทบาทสำคัญในการจัดเก็บอากรดีบุกและบริหารเมืองชายแดนฝั่งทะเลอันดามัน ความสามารถ ความซื่อตรง ความอดทน และวิสัยทัศน์ทางการปกครองทำให้คอซู้เจียงได้รับความไว้วางพระราชหฤทัยและได้รับบรรดาศักดิ์สูงขึ้นตามลำดับ จนกลายเป็นผู้วางรากฐานเมืองระนองในฐานะหัวเมืองสำคัญของภาคใต้ฝั่งตะวันตก

 

ระนองในอดีตเป็นเมืองที่มีความสำคัญด้านแร่ดีบุก การค้าชายแดน และยุทธศาสตร์ทางทะเล เมืองนี้ตั้งอยู่ใกล้พรมแดนฝั่งเมียนมา มีภูมิประเทศเป็นภูเขาสลับซับซ้อน มีพื้นที่ชายฝั่ง ปากน้ำ และเส้นทางการค้าทางทะเลที่เชื่อมต่อกับคาบสมุทรมลายู คอซู้เจียงมีบทบาทในการผลักดันให้เมืองระนองเติบโตจากหัวเมืองขนาดเล็กขึ้นเป็นเมืองที่มีความสำคัญทางเศรษฐกิจและการปกครอง การมาเยือนสุสานเจ้าเมืองระนองจึงไม่ใช่เพียงการชมสุสานเก่า แต่เป็นการทำความเข้าใจจุดกำเนิดของเมืองระนองสมัยใหม่ผ่านบุคคลที่มีอิทธิพลต่อประวัติศาสตร์ท้องถิ่นโดยตรง

 

พื้นที่สุสานตั้งอยู่บนที่ดินที่ได้รับพระราชทานจากพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 เพื่อเป็นเกียรติแก่เจ้าพระยาดำรงสุจริตมหิศรภักดีและตระกูล ณ ระนอง ทำเลของสุสานมีลักษณะเด่นตามหลักฮวงจุ้ยจีน คือด้านหลังมีภูเขาเป็นแนวกำบัง ส่วนด้านหน้าหันออกสู่ทิศใต้และพื้นที่เปิดกว้างไปทางทะเล การเลือกชัยภูมิลักษณะนี้สะท้อนความเชื่อเรื่องพลังแห่งภูมิประเทศ การเกื้อหนุนวงศ์ตระกูล และความต่อเนื่องของความมั่นคงในอนาคต

 

เมื่อเดินเข้าสู่บริเวณสุสาน สิ่งแรกที่รับรู้ได้คือความสงบและความเป็นระเบียบของพื้นที่ ลานกว้างหน้าสุสานปูด้วยศิลาเป็นชั้น ๆ นำสายตาขึ้นไปสู่ส่วนกลางของฮวงซุ้ย บริเวณโดยรอบเป็นเนินเขาและพื้นที่สีเขียว ทำให้บรรยากาศต่างจากสถานที่ท่องเที่ยวในตัวเมืองทั่วไป สุสานมีความโอ่อ่าแต่ไม่ฉูดฉาด ความงามอยู่ที่ความสมดุลของผังพื้นที่ หินแกะสลัก ลานเปิด แนวเขา และรูปเคารพที่ตั้งเรียงรายตามตำแหน่งอย่างมีความหมาย

 

องค์ประกอบสำคัญของสุสานคือศิลาที่นำเข้าจากประเทศจีน ทั้งพื้นศิลา เสาศิลา ตุ๊กตาหิน และงานประดับที่เกี่ยวข้องกับคติจีนโบราณ การใช้วัสดุจากจีนสะท้อนฐานะ เครือข่ายการค้า และสายสัมพันธ์ทางวัฒนธรรมของตระกูล ณ ระนอง ในยุคที่การเดินเรือ การค้าดีบุก และความสัมพันธ์ข้ามทะเลมีบทบาทสูงต่อเมืองระนอง วัสดุเหล่านี้ไม่ได้เป็นเพียงของตกแต่ง แต่เป็นหลักฐานเชิงวัฒนธรรมที่บอกถึงรากเหง้าของผู้วางรากฐานเมืองและความเชื่อที่ครอบครัวให้ความสำคัญ

 

ตุ๊กตาหินแกรนิตโบราณสองข้างสุสานเป็นจุดที่ควรใช้เวลาชมอย่างละเอียด เพราะแต่ละรูปมีความหมายเฉพาะตัว รูปขุนนางจีนฝ่ายบู๊หมายถึงนักรบ ทหาร ความมั่นคง และความเข้มแข็งของตระกูลและบ้านเมือง รูปขุนนางจีนฝ่ายบุ๋นหมายถึงบัณฑิต นักปราชญ์ สติปัญญา และความสามารถในการบริหารราชการ รูปม้าสื่อถึงข้าทาสบริวาร ความรวดเร็ว ความคล่องตัว และการค้าขายที่เคลื่อนไหวอย่างไม่หยุดนิ่ง รูปแพะสื่อถึงโภคทรัพย์ ความมั่งคั่ง และความอุดมสมบูรณ์ ส่วนรูปเสือสื่อถึงพลัง อำนาจ และความยิ่งใหญ่

 

ความหมายของรูปปั้นเหล่านี้ช่วยให้การชมสุสานมีมิติมากขึ้น เพราะผู้มาเยือนไม่ได้เห็นเพียงหินแกะสลักเก่าแก่ แต่เห็นระบบความคิดที่เชื่อมโยงศิลปกรรมกับความปรารถนาเรื่องอนาคตของตระกูล เมือง และลูกหลาน ตำแหน่งของรูปปั้นตามแนวทางขึ้นสุสานทำหน้าที่เสมือนบริวารและผู้พิทักษ์ทางสัญลักษณ์ ทุกองค์ประกอบถูกจัดวางเพื่อส่งเสริมเกียรติยศ ความมั่นคง และความต่อเนื่องของวงศ์ตระกูลตามคติจีน

 

อีกจุดหนึ่งที่น่าสนใจคือเสาศิลา 2 ต้น ซึ่งมีความหมายสรรเสริญความงดงามของเมืองระนอง ความเป็นเมืองสงบ ความร่มเย็นเป็นสุข และความเป็นเมืองที่ก่อกำเนิดบุคคลสำคัญ เนื้อหาของเสาศิลาช่วยให้มองเห็นว่าความทรงจำต่อคอซู้เจียงไม่ได้จำกัดอยู่เพียงฐานะของผู้นำครอบครัว แต่ขยายไปถึงภาพของเมืองระนองในฐานะบ้านเมืองที่มีภูเขา น้ำ ทรัพยากร และบุคคลผู้มีความสามารถเป็นทุนทางประวัติศาสตร์

 

ลักษณะทางสถาปัตยกรรมของสุสานเป็นแบบจีน โดยใช้รูปแบบฮวงซุ้ยที่มีลานด้านหน้า พื้นศิลาไล่ระดับ และฉากหลังเป็นเนินเขา การวางผังเช่นนี้ทำให้ผู้มาเยือนมองเห็นแกนกลางของสุสานได้ชัดเจนตั้งแต่ระยะไกล ลานที่เปิดโล่งช่วยให้เห็นสัดส่วนของพื้นที่ทั้งหมด ส่วนแนวเขาด้านหลังให้ความรู้สึกมั่นคงและสงบ สถานที่จึงมีทั้งคุณค่าทางศิลปกรรม ประวัติศาสตร์ ความเชื่อ และภูมิทัศน์ในเวลาเดียวกัน

 

สุสานเจ้าเมืองระนองยังได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถานโดยกรมศิลปากร เมื่อวันที่ 22 มกราคม พ.ศ. 2542 สถานะนี้ยืนยันความสำคัญของสุสานในฐานะแหล่งศิลปกรรมและประวัติศาสตร์ที่ควรอนุรักษ์ การขึ้นทะเบียนช่วยให้พื้นที่มีคุณค่าในระดับที่มากกว่าจุดแวะถ่ายภาพ เพราะเป็นหลักฐานสำคัญของประวัติศาสตร์ท้องถิ่น การย้ายถิ่นของชาวจีน การพัฒนาเศรษฐกิจเหมืองแร่ และการสร้างเครือข่ายอำนาจทางการเมืองในภาคใต้ฝั่งอันดามัน

 

นอกจากสุสานหลักของเจ้าพระยาดำรงสุจริตมหิศรภักดีแล้ว พื้นที่ใกล้เคียงยังมีฮวงซุ้ยของคุณหญิงดำรงสุจริตมหิศรภักดี หรือคุณหญิงซิทท์กิมเหลียน คุณหญิงต้นตระกูล ณ ระนอง ซึ่งมีรูปแบบงดงาม และยังมีฮวงซุ้ยของลูกหลานตระกูล ณ ระนองอีกหลายท่าน บุคคลเหล่านี้มีบทบาทต่อเมืองระนองและหัวเมืองภาคใต้หลายพื้นที่ ทำให้พื้นที่สุสานมีลักษณะเป็นภูมิทัศน์แห่งความทรงจำของตระกูลผู้นำเมือง มากกว่าการเป็นสุสานเดี่ยวของบุคคลเพียงคนเดียว

 

ชื่อของลูกหลานในตระกูล ณ ระนองที่เกี่ยวข้องกับพื้นที่นี้สะท้อนความต่อเนื่องของบทบาททางการเมืองและการปกครองในภาคใต้ เช่น คอซิมเจ่ง คอซิมก้อง คอซิมเต็ก และคอซิมบึ้ ซึ่งมีตำแหน่งและบทบาทสำคัญในหัวเมืองต่าง ๆ ของภาคใต้ โดยเฉพาะพระยารัษฎานุประดิษฐมหิศรภักดี หรือคอซิมบึ้ บุตรชายคนที่ 6 ซึ่งดำรงตำแหน่งสมุหเทศาภิบาลมณฑลภูเก็ตและมีบทบาทต่อการปกครองหัวเมืองปักษ์ใต้หลายเมือง เรื่องราวเหล่านี้ทำให้การชมสุสานเจ้าเมืองระนองเชื่อมโยงไปถึงประวัติศาสตร์ภาคใต้ทั้งระบบ

 

เมื่อพิจารณาในระดับเมือง สุสานเจ้าเมืองระนองเป็นคู่ขนานทางประวัติศาสตร์กับจวนเจ้าเมืองระนองและพระราชวังรัตนรังสรรค์ จวนเจ้าเมืองสะท้อนพื้นที่อยู่อาศัยและการบริหารราชการของผู้นำเมือง พระราชวังรัตนรังสรรค์เชื่อมโยงกับการเสด็จประพาสและพระมหากษัตริย์ในสมัยรัตนโกสินทร์ ส่วนสุสานเจ้าเมืองระนองสะท้อนปลายทางชีวิต เกียรติยศ และความทรงจำที่ลูกหลานและเมืองมอบให้แก่ผู้วางรากฐาน การเที่ยวทั้งสามแห่งร่วมกันจะทำให้เห็นภาพระนองเชิงประวัติศาสตร์ได้สมบูรณ์ขึ้น

 

บรรยากาศของสุสานเหมาะกับการเดินชมอย่างสงบ ผู้มาเยือนควรใช้เวลาอ่านป้ายประวัติ สังเกตรายละเอียดของรูปปั้นหิน ดูแนวการวางผังตามสภาพภูมิประเทศ และมองภาพรวมของลานศิลาไล่ระดับขึ้นไปยังสุสาน การเดินชมแบบช้า ๆ จะทำให้เห็นรายละเอียดที่มักถูกมองข้าม เช่น รูปทรงของสัตว์มงคล ลักษณะการแต่งกายของขุนนางจีน รอยสลักบนหิน ลวดลายมังกร ดอกไม้ นก และภาพชีวิตจีนโบราณที่ปรากฏบนฮวงซุ้ย

 

สุสานแห่งนี้เหมาะกับนักท่องเที่ยวหลายกลุ่ม ผู้สนใจประวัติศาสตร์จะได้เรียนรู้เรื่องเจ้าเมืองระนอง การปกครองหัวเมือง และเศรษฐกิจดีบุก ผู้สนใจวัฒนธรรมจีนจะได้เห็นฮวงซุ้ยและสัญลักษณ์มงคลแบบจีนในบริบทไทยภาคใต้ ผู้ที่ชอบถ่ายภาพจะได้มุมลานหิน รูปปั้นโบราณ และฉากหลังเนินเขา ส่วนผู้ที่ต้องการเที่ยวเมืองระนองแบบลึกกว่าการแช่น้ำร้อนหรือเที่ยวทะเล จะได้เข้าใจรากฐานของเมืองจากสถานที่จริง

 

การเดินทาง ไปสุสานเจ้าเมืองระนองทำได้สะดวกจากตัวเมืองระนอง ใช้เส้นทางหลวงหมายเลข 4004 สายระนอง-ปากน้ำ ไปทางตำบลบางนอน ระยะทางจากเขตเทศบาลเมืองประมาณ 1 กิโลเมตร สุสานตั้งอยู่บริเวณเนินเขาระฆังทองริมเส้นทางสายนี้ ผู้เดินทางด้วยรถยนต์ส่วนตัวหรือรถเช่าสามารถตั้งจุดหมายเป็นสุสานเจ้าเมืองระนองหรือ Ranong Governor’s Grave ได้โดยตรง หากเดินทางด้วยรถรับจ้างในเมือง ควรแจ้งปลายทางว่าไปสุสานเจ้าเมืองระนอง ตำบลบางนอน ทางไปปากน้ำระนอง

 

การเลือกเวลาเที่ยวควรเลือกช่วงกลางวัน เพราะเป็นพื้นที่กลางแจ้งและมีรายละเอียดของศิลา รูปปั้น และภูมิทัศน์ที่ควรชมด้วยแสงธรรมชาติ ช่วงเช้าเหมาะกับการเดินชมแบบอากาศไม่ร้อนจัด ส่วนช่วงบ่ายแก่เหมาะกับการถ่ายภาพเนินเขา ลานหญ้า และองค์ประกอบของสุสานในแสงที่นุ่มขึ้น นักท่องเที่ยวควรหลีกเลี่ยงการมาในช่วงฝนตกหนัก เพราะพื้นศิลาอาจลื่น และการชมรายละเอียดกลางแจ้งจะไม่สะดวก

 

ข้อควรปฏิบัติเมื่อเข้าชมสุสานคือแต่งกายสุภาพ เดินอย่างระมัดระวัง ไม่ปีนป่ายรูปปั้นหรือโครงสร้างศิลา ไม่เคลื่อนย้ายสิ่งของ ไม่ทิ้งขยะ และหลีกเลี่ยงพฤติกรรมที่ไม่เหมาะสม เพราะพื้นที่นี้เป็นทั้งโบราณสถานและสถานที่เกี่ยวข้องกับการฝังศพบรรพบุรุษของตระกูลสำคัญ ผู้มาเยือนควรให้ความเคารพต่อสถานที่เช่นเดียวกับการเข้าชมศาสนสถานหรืออนุสรณ์สถานทางประวัติศาสตร์

 

หากต้องการถ่ายภาพ ควรเลือกมุมที่ไม่รบกวนผู้ที่มาสักการะหรือทำกิจกรรมส่วนตัว บริเวณลานด้านหน้า รูปปั้นขุนนางจีน รูปสัตว์มงคล เสาศิลา และแนวสุสานที่มีเนินเขาเป็นฉากหลังเป็นมุมที่สวยและสื่อความหมายได้ดี การถ่ายภาพควรเน้นบรรยากาศสงบและความงามของศิลปกรรมมากกว่าการโพสท่าที่ไม่เหมาะสมกับสถานที่

 

สุสานเจ้าเมืองระนองมีความน่าสนใจมากเป็นพิเศษสำหรับผู้ที่ต้องการเข้าใจตัวตนของระนอง เมืองนี้ไม่ได้มีเพียงบ่อน้ำร้อน เกาะพยาม ภูเขาหญ้า หรือทะเลชายแดน แต่มีประวัติศาสตร์ของชุมชนจีน การค้า การทำเหมือง การปกครอง และการเชื่อมต่อกับเมืองท่าฝั่งอันดามัน สุสานแห่งนี้ทำหน้าที่เป็นประตูสู่เรื่องราวเหล่านั้นอย่างชัดเจน เพราะทุกองค์ประกอบในพื้นที่ตั้งแต่ทำเล วัสดุ รูปปั้น ไปจนถึงคำจารึก ล้วนบอกเล่าความสัมพันธ์ระหว่างคน เมือง และยุคสมัย

 

การจัดแผนเที่ยวที่เหมาะสมคือเริ่มจากพระราชวังรัตนรังสรรค์และศาลหลักเมืองระนองในช่วงเช้า ต่อด้วยจวนเจ้าเมืองระนองเพื่อเห็นร่องรอยบ้านค่ายและการอยู่อาศัยของตระกูลผู้นำเมือง จากนั้นเดินทางมายังสุสานเจ้าเมืองระนองเพื่อปิดภาพประวัติศาสตร์ของคอซู้เจียงและตระกูล ณ ระนอง แล้วจบวันที่บ่อน้ำร้อนรักษะวารินหรือหาดชาญดำริ เส้นทางนี้ใช้เวลาไม่หนักเกินไปและทำให้เห็นระนองทั้งด้านประวัติศาสตร์ เมืองเก่า ธรรมชาติ และการพักผ่อน

 

จุดเด่นที่ทำให้สุสานเจ้าเมืองระนองควรถูกเล่าอย่างละเอียดในบทความท่องเที่ยว คือสถานที่นี้มีข้อมูลเชิงลึกมากกว่าคำว่า “สุสานจีน” สุสานบอกเล่าเรื่องการย้ายถิ่นของชาวจีนในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ การเติบโตของเมืองชายแดน การทำเหมืองดีบุก การเข้าสู่ระบบราชการไทย การสร้างตระกูลผู้นำท้องถิ่น และการผสมผสานความเชื่อจีนกับบริบทของเมืองไทย หากอธิบายครบถ้วน ผู้อ่านจะเข้าใจว่าเหตุใดพื้นที่เงียบสงบบนเนินเขาแห่งนี้จึงมีความหมายต่อระนองมากกว่าสถานที่ถ่ายภาพ

 

โดยรวมแล้ว สุสานเจ้าเมืองระนอง เป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์ที่มีคุณค่าสูง เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการรู้จักระนองในมิติที่ลึกกว่าธรรมชาติและแหล่งพักผ่อน สุสานแห่งนี้เชื่อมโยงชีวิตของคอซู้เจียงกับการเกิดขึ้นของเมืองระนองในฐานะหัวเมืองสำคัญ แสดงให้เห็นศิลปกรรมจีนผ่านหินแกรนิตและฮวงซุ้ยโบราณ พร้อมสะท้อนความเชื่อเรื่องฮวงจุ้ย อำนาจ สติปัญญา ความมั่งคั่ง และเกียรติยศของตระกูล ณ ระนอง หากมีเวลาเที่ยวในตัวเมืองระนอง สถานที่แห่งนี้เป็นจุดที่ควรแวะชมอย่างตั้งใจ เพราะช่วยเติมเต็มความเข้าใจต่อเมืองเล็กริมอันดามันแห่งนี้ได้อย่างหนักแน่นและน่าจดจำ

 

 

ตอบ: สุสานเจ้าเมืองระนองตั้งอยู่บริเวณเนินเขาระฆังทอง ตำบลบางนอน อำเภอเมืองระนอง จังหวัดระนอง ห่างจากเขตเทศบาลเมืองประมาณ 1 กิโลเมตร ตามทางหลวงหมายเลข 4004 สายระนอง-ปากน้ำ

 

ตอบ: สุสานเจ้าเมืองระนองสร้างขึ้นในปี พ.ศ. 2426 เพื่อเป็นสุสานของเจ้าพระยาดำรงสุจริตมหิศรภักดี หรือ คอซู้เจียง เจ้าเมืองระนองคนแรก

 

ตอบ: คอซู้เจียงคือเจ้าพระยาดำรงสุจริตมหิศรภักดี เจ้าเมืองระนองคนแรก และเป็นต้นตระกูล ณ ระนอง ท่านมีบทบาทสำคัญต่อการวางรากฐานเมืองระนองในยุคเหมืองแร่ดีบุก

 

ตอบ: จุดเด่นคือสุสานจีนบนเนินเขาที่วางผังตามหลักฮวงจุ้ย มีลานศิลา รูปปั้นขุนนางจีน รูปม้า รูปแพะ รูปเสือ เสาศิลาจีน และฮวงซุ้ยของตระกูล ณ ระนองในพื้นที่ใกล้เคียง

 

ตอบ: ขุนนางฝ่ายบู๊หมายถึงความมั่นคงและนักรบ ขุนนางฝ่ายบุ๋นหมายถึงสติปัญญา ม้าหมายถึงบริวารและความคล่องตัว แพะหมายถึงโภคทรัพย์ ส่วนเสือหมายถึงพลังอำนาจและความยิ่งใหญ่

 

ตอบ: เหมาะเที่ยวช่วงกลางวัน โดยเฉพาะช่วงเช้าและช่วงบ่ายแก่ เพราะเป็นพื้นที่กลางแจ้งและมีรายละเอียดของศิลา รูปปั้น และภูมิทัศน์ที่ควรชมด้วยแสงธรรมชาติ

 

ตอบ: จากตัวเมืองระนอง ใช้ทางหลวงหมายเลข 4004 สายระนอง-ปากน้ำ ไปทางตำบลบางนอน ระยะทางประมาณ 1 กิโลเมตรจากเขตเทศบาลเมือง สามารถเดินทางด้วยรถยนต์ส่วนตัว รถเช่า หรือรถรับจ้างในเมือง

 

ตอบ: สามารถเที่ยวร่วมกับวัดสุวรรณคีรี พระราชวังรัตนรังสรรค์ จวนเจ้าเมืองระนอง บ่อน้ำร้อนรักษะวาริน และหาดชาญดำริ เพื่อเชื่อมเส้นทางประวัติศาสตร์และธรรมชาติของเมืองระนองในวันเดียว