อนุสาวรีย์ ร.อ.แฮนส์ มากว๊อร์ด เยนเซน

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: 08.00 – 17.00 น.

 

อนุสาวรีย์ ร.อ.แฮนส์ มากว๊อร์ด เยนเซน จังหวัดพะเยา เป็นอนุสาวรีย์ทางประวัติศาสตร์ที่สร้างขึ้นเพื่อรำลึกถึงวีรกรรมของนายตำรวจชาวเดนมาร์กผู้เข้ามารับราชการในสยามและเสียชีวิตขณะปฏิบัติหน้าที่ในการปราบปรามกบฏเงี้ยวในภาคเหนือ อนุสาวรีย์ตั้งอยู่บริเวณบ้านแม่กาท่าข้าม ตำบลแม่กา อำเภอเมืองพะเยา จังหวัดพะเยา บนเส้นทางถนนพหลโยธินสายลำปาง–พะเยา–เชียงราย บริเวณ กม. 41 ซึ่งเป็นพื้นที่ที่เกี่ยวข้องกับเหตุการณ์สำคัญในช่วงต้นพุทธศตวรรษที่ 25 สถานที่แห่งนี้จึงไม่ใช่เพียงจุดแวะริมทาง แต่เป็นหมุดหมายทางประวัติศาสตร์ที่บอกเล่าเรื่องราวของความเสียสละ หน้าที่ราชการ การป้องกันหัวเมืองฝ่ายเหนือ และความสัมพันธ์ระหว่างสยามกับชาวต่างชาติที่เข้ามารับราชการในยุคนั้น

 

ร.อ. แฮนส์ มากว๊อร์ด เยนเซน หรือ Hans Markvard Jensen เป็นนายตำรวจชาวเดนมาร์กที่เข้ามารับราชการในกองตำรวจไทยในสมัยรัชกาลที่ 5 ช่วงเวลานั้นสยามกำลังปรับปรุงระบบราชการ การปกครองท้องถิ่น การทหาร และตำรวจให้ทันสมัยมากขึ้น มีชาวต่างชาติบางส่วนเข้ามารับราชการในฐานะผู้เชี่ยวชาญหรือเจ้าหน้าที่ในหน่วยงานต่าง ๆ ร.อ. เยนเซนเป็นหนึ่งในบุคคลเหล่านั้น และได้รับมอบหมายให้ปฏิบัติหน้าที่ในหัวเมืองฝ่ายเหนือ ซึ่งเป็นพื้นที่ที่มีความสำคัญทั้งด้านยุทธศาสตร์ การค้า การปกครอง และความมั่นคงของรัฐสยาม

 

เหตุการณ์ที่ทำให้ชื่อของ ร.อ. แฮนส์ มากว๊อร์ด เยนเซน ถูกจดจำอย่างกว้างขวางคือเหตุการณ์กบฏเงี้ยว หรือการจลาจลของกลุ่มเงี้ยวในหัวเมืองภาคเหนือช่วง พ.ศ. 2445 เหตุการณ์ดังกล่าวเป็นช่วงเวลาที่บ้านเมืองอยู่ในภาวะตึงเครียด มีการโจมตีหัวเมืองหลายแห่ง และเกิดความไม่สงบในเส้นทางระหว่างเมืองสำคัญ การควบคุมสถานการณ์จำเป็นต้องอาศัยทั้งกำลังตำรวจ ทหาร และฝ่ายปกครองในพื้นที่ ร.อ. เยนเซนมีบทบาทในการนำกำลังเข้าช่วยปราบปรามและติดตามกลุ่มผู้ก่อเหตุที่หลบหนีไปตามเส้นทางลำปาง พะเยา และพื้นที่ใกล้เคียง

 

ตามเรื่องราวที่เล่าสืบกันมา หลังจากกลุ่มโจรเงี้ยวพ่ายแพ้และหลบหนี ร.อ. แฮนส์ มากว๊อร์ด เยนเซนยังคงไล่ติดตามอย่างไม่ลดละ จนมาถึงพื้นที่ป่าห้วยเกี๋ยง เขตแม่กาท่าข้าม ใกล้ต้นมะเดื่อ บริเวณเส้นทางสายลำปาง–พะเยาในปัจจุบัน ที่นั่นเขาถูกโจรเงี้ยวดักซุ่มยิงและเสียชีวิตทันที เหตุการณ์นี้ทำให้เขากลายเป็นสัญลักษณ์ของนายตำรวจผู้ปฏิบัติหน้าที่อย่างกล้าหาญและเสียสละชีวิตเพื่อป้องกันเมืองและประชาชนในหัวเมืองเหนือ

 

อนุสาวรีย์ที่สร้างขึ้น ณ จุดนี้จึงมีความหมายในหลายชั้น ชั้นแรกคือการรำลึกถึงบุคคลผู้เสียชีวิตขณะปฏิบัติหน้าที่ ชั้นที่สองคือการบันทึกเหตุการณ์ความไม่สงบในภาคเหนือช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 20 และชั้นที่สามคือการสะท้อนความเปลี่ยนแปลงของรัฐสยามในยุคที่กำลังจัดระเบียบการปกครองหัวเมืองให้มั่นคงมากขึ้น สถานที่แห่งนี้จึงเป็นทั้งอนุสรณ์สถาน ประวัติศาสตร์ท้องถิ่น และหลักฐานของการเปลี่ยนผ่านทางการเมืองการปกครองของภาคเหนือ

 

ลักษณะของอนุสาวรีย์มีความเรียบง่าย แต่ให้ความรู้สึกขรึมและสงบ เหมาะกับการแวะสักการะ วางดอกไม้ หรือยืนอ่านเรื่องราวทางประวัติศาสตร์อย่างตั้งใจ บริเวณโดยรอบเป็นพื้นที่ริมเส้นทางคมนาคมหลัก นักท่องเที่ยวที่เดินทางระหว่างลำปางและพะเยาสามารถใช้จุดนี้เป็นจุดพักสั้น ๆ เพื่อเรียนรู้ประวัติศาสตร์ที่มักไม่ถูกกล่าวถึงในเส้นทางท่องเที่ยวทั่วไป แม้สถานที่ไม่ได้มีขนาดใหญ่ แต่มีน้ำหนักทางความทรงจำสูงมาก เพราะเป็นจุดที่เกี่ยวข้องกับการเสียชีวิตของบุคคลจริงในเหตุการณ์จริง

 

ความน่าสนใจของอนุสาวรีย์ ร.อ. แฮนส์ มากว๊อร์ด เยนเซน ยังอยู่ที่การเชื่อมโยงประวัติศาสตร์ท้องถิ่นพะเยากับประวัติศาสตร์สยามในภาพกว้าง เหตุการณ์กบฏเงี้ยวไม่ได้เกิดขึ้นเฉพาะพื้นที่ใดพื้นที่หนึ่ง แต่เกี่ยวข้องกับหัวเมืองหลายแห่งในภาคเหนือ ทั้งลำปาง แพร่ พะเยา และเส้นทางคมนาคมที่เชื่อมโยงกัน การมาเยือนอนุสาวรีย์แห่งนี้จึงช่วยให้เห็นว่าเส้นทางถนนพหลโยธินในปัจจุบันเคยเป็นพื้นที่ยุทธศาสตร์ที่มีความสำคัญมาก่อน แม้วันนี้จะเป็นเส้นทางรถยนต์ที่ผู้คนใช้เดินทางอย่างสะดวก แต่ในอดีตเคยเป็นพื้นที่ป่า เส้นทางลาดตระเวน และจุดเผชิญหน้าระหว่างเจ้าหน้าที่รัฐกับกลุ่มกบฏ

 

คำว่า “โจรเงี้ยว” ในบริบททางประวัติศาสตร์ควรเข้าใจด้วยความระมัดระวัง เพราะเป็นคำที่ใช้ในเอกสารและเรื่องเล่าของรัฐสยามในช่วงเวลานั้นเพื่อเรียกกลุ่มผู้ก่อความไม่สงบหรือกลุ่มติดอาวุธที่มีส่วนเกี่ยวข้องกับเหตุการณ์จลาจลในหัวเมืองเหนือ การเล่าเรื่องในปัจจุบันจึงควรเน้นบริบททางประวัติศาสตร์มากกว่าการตีตรากลุ่มชาติพันธุ์ในภาพรวม เนื่องจากประวัติศาสตร์ภาคเหนือมีความซับซ้อน ทั้งเรื่องแรงงาน การค้าไม้ การเปลี่ยนแปลงการปกครอง ภาษี อำนาจท้องถิ่น และความสัมพันธ์ระหว่างรัฐกับผู้คนหลากหลายกลุ่ม

 

พื้นที่แม่กาในปัจจุบันเป็นตำบลสำคัญของอำเภอเมืองพะเยา มีทั้งชุมชน สถานศึกษา เส้นทางคมนาคม และพื้นที่บริการสำหรับผู้เดินทาง โดยเฉพาะบริเวณมหาวิทยาลัยพะเยาซึ่งอยู่ไม่ไกลจากอนุสาวรีย์ ทำให้การแวะชมอนุสาวรีย์สามารถจัดรวมกับแผนเที่ยวหรือการเดินทางในโซนแม่กาได้สะดวก นักท่องเที่ยวสามารถแวะชมสถานที่ทางประวัติศาสตร์แห่งนี้ก่อนเดินทางต่อเข้าตัวเมืองพะเยา ไปกว๊านพะเยา หรือพักค้างคืนในพื้นที่หน้า ม.พะเยาและตัวเมือง

 

การเดินทางมาอนุสาวรีย์เหมาะกับผู้ที่สนใจประวัติศาสตร์มากกว่าผู้ที่ต้องการกิจกรรมท่องเที่ยวคึกคัก ที่นี่ไม่มีตลาดขนาดใหญ่ ไม่มีจุดกิจกรรมบันเทิง และไม่มีพื้นที่ท่องเที่ยวเชิงพาณิชย์หนาแน่น แต่มีคุณค่าจากเรื่องราวและสถานที่จริง นักท่องเที่ยวควรใช้เวลาสั้น ๆ อย่างมีสมาธิ อ่านป้ายหรือข้อมูลประกอบ สังเกตสภาพแวดล้อม และระลึกถึงเหตุการณ์ในอดีต การเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์ประเภทนี้ให้ประสบการณ์ต่างจากการชมวัดหรือธรรมชาติ เพราะเป็นการเข้าใจความเสียสละและความเปลี่ยนแปลงของบ้านเมืองผ่านอนุสรณ์ขนาดไม่ใหญ่ แต่มีความหมายลึก

 

สำหรับผู้ที่เดินทางจากลำปางเข้าสู่พะเยา อนุสาวรีย์แห่งนี้สามารถเป็นจุดแวะระหว่างทางที่มีคุณค่า เพราะตั้งอยู่บนแนวถนนสายหลัก การหยุดแวะสักครู่จะช่วยเปลี่ยนการเดินทางผ่านให้กลายเป็นการเรียนรู้พื้นที่ หากเดินทางจากพะเยาไปลำปางก็สามารถแวะในเส้นทางย้อนกลับได้เช่นกัน จุดเด่นคือไม่ต้องออกนอกเส้นทางมาก และสามารถใช้เวลาชมไม่นาน แต่ควรจอดรถในจุดที่ปลอดภัย ไม่กีดขวางการจราจร และระมัดระวังรถที่สัญจรบนถนนพหลโยธิน

 

การเดินทาง ไปอนุสาวรีย์ ร.อ.แฮนส์ มากว๊อร์ด เยนเซน ใช้เส้นทางถนนพหลโยธินสายลำปาง–พะเยา–เชียงราย มุ่งหน้าไปยังตำบลแม่กา อำเภอเมืองพะเยา จุดอนุสาวรีย์ตั้งอยู่บริเวณ กม. 41 ใกล้บ้านแม่กาท่าข้าม หากเดินทางจากตัวเมืองพะเยาให้ใช้เส้นทางพหลโยธินมุ่งหน้าไปทางลำปาง ระยะทางประมาณ 18–22 กม. หากเดินทางจากมหาวิทยาลัยพะเยาหรือโซนหน้า ม.พะเยา ระยะทางจะสั้นกว่า ควรใช้แผนที่นำทางควบคู่กับการสังเกตป้ายริมทาง และควรจอดรถเฉพาะจุดที่ปลอดภัย

 

ช่วงเวลาที่เหมาะกับการแวะชมคือช่วงเช้าหรือช่วงบ่ายที่มีแสงสว่างเพียงพอ เพราะสถานที่ตั้งอยู่ริมเส้นทางและควรเข้าชมในเวลาที่มองเห็นสภาพแวดล้อมได้ชัดเจน หากต้องการถ่ายภาพ ควรเลือกมุมที่ไม่กีดขวางทางสัญจรและไม่ยืนใกล้ถนนเกินไป ช่วงเย็นสามารถแวะได้เช่นกัน แต่ควรระวังเรื่องแสงน้อยและการจราจร สถานที่นี้เหมาะกับการแวะชมสั้น ๆ ประมาณ 15–30 นาที ก่อนเดินทางต่อไปยังมหาวิทยาลัยพะเยา ตัวเมืองพะเยา หรือกว๊านพะเยา

 

สถานที่ใกล้เคียงที่ควรจัดรวมกับการมาเยือนอนุสาวรีย์ ได้แก่ มหาวิทยาลัยพะเยา ซึ่งเป็นจุดสำคัญของตำบลแม่กา และเป็นพื้นที่ที่มีร้านอาหาร คาเฟ่ และที่พักจำนวนมาก วัดป่าอนาลโยหรือวัดอนาลโยทิพยาราม ซึ่งเป็นวัดสำคัญบนเขาที่มีบรรยากาศสงบ วัดห้วยผาเกี๋ยงซึ่งอยู่ในพื้นที่ใกล้เคียง และกว๊านพะเยาซึ่งเป็นจุดหมายหลักของตัวเมืองพะเยา หากมีเวลาเพิ่ม สามารถต่อไปยังอนุสาวรีย์พ่อขุนงำเมือง วัดศรีโคมคำ และวัดติโลกอาราม เพื่อเชื่อมโยงประวัติศาสตร์พะเยาในหลายมิติ

 

มหาวิทยาลัยพะเยาเป็นจุดอ้างอิงที่สำคัญสำหรับการเดินทางในโซนแม่กา เพราะอยู่ไม่ไกลจากอนุสาวรีย์และมีสิ่งอำนวยความสะดวกรอบพื้นที่ค่อนข้างมาก นักท่องเที่ยวที่ต้องการพักใกล้จุดแวะนี้สามารถเลือกที่พักโซนหน้า ม.พะเยา เช่น SJ Residence หรือ P.M.Place Hotel ซึ่งอยู่ในตำบลแม่กาและเหมาะกับผู้ที่เดินทางด้วยรถยนต์ส่วนตัว การพักในโซนแม่กาช่วยให้เดินทางต่อไปลำปาง เชียงราย หรือเข้าตัวเมืองพะเยาได้สะดวก

 

กว๊านพะเยาเป็นสถานที่ที่เหมาะต่อการต่อทริปหลังแวะชมอนุสาวรีย์ เพราะอยู่ในตัวเมืองพะเยาและเป็นแหล่งท่องเที่ยวหลักของจังหวัด นักท่องเที่ยวสามารถเดินทางจากอนุสาวรีย์เข้าสู่ตัวเมือง ใช้เวลาประมาณครึ่งชั่วโมงโดยประมาณ แล้วไปชมวิวกว๊าน สักการะอนุสาวรีย์พ่อขุนงำเมือง รับประทานอาหารริมกว๊าน หรือพักค้างคืนในตัวเมือง การจัดเส้นทางเช่นนี้จะทำให้ทริปมีทั้งประวัติศาสตร์การปราบกบฏเงี้ยวและประวัติศาสตร์เมืองภูกามยาว

 

ร้านอาหารใกล้พื้นที่อนุสาวรีย์ส่วนใหญ่อยู่ในตำบลแม่กาและโซนมหาวิทยาลัยพะเยา มีทั้งร้านอาหารจานเดียว ร้านอาหารตามสั่ง คาเฟ่ และร้านสำหรับนักศึกษา ตัวอย่างร้านที่มีข้อมูลสาธารณะ เช่น ร้านบุษบา-แม่กา ร้านโมเมย์จัง และร้านอาหารในโซนพหลโยธินแม่กา หากต้องการร้านอาหารหลากหลายขึ้นสามารถเดินทางเข้าไปยังตัวเมืองพะเยา ซึ่งมีร้านริมกว๊านและร้านอาหารเหนือให้เลือกมากกว่า

 

ที่พักใกล้อนุสาวรีย์มีทั้งที่พักในตำบลแม่กา หน้า ม.พะเยา และที่พักในตัวเมืองพะเยา หากต้องการพักใกล้ที่สุดควรเลือกโซนหน้า ม.พะเยาหรือแม่กา เช่น SJ Residence, P.M.Place Hotel หรือที่พักรายวันในตำบลแม่กา หากต้องการพักใกล้แหล่งท่องเที่ยวหลัก ร้านอาหาร และกว๊านพะเยา ควรเลือกที่พักในตัวเมือง เช่น Hop Inn Phayao, Phuglong Hotel หรือโรงแรมในโซนกว๊านพะเยา แล้วขับรถมาแวะอนุสาวรีย์ในเส้นทางไปลำปางหรือกลับจากลำปาง

 

ข้อควรปฏิบัติเมื่อมาเยือนอนุสาวรีย์คือแต่งกายและปฏิบัติตนสุภาพ ไม่ปีนป่ายฐานอนุสาวรีย์ ไม่ทิ้งขยะ ไม่ส่งเสียงดังเกินความเหมาะสม และไม่จอดรถในจุดที่เสี่ยงอันตรายหรือกีดขวางการจราจร เนื่องจากสถานที่ตั้งอยู่ใกล้ถนนสายหลัก การข้ามถนนหรือถ่ายภาพควรระมัดระวังเป็นพิเศษ หากเดินทางเป็นกลุ่มควรลงรถในจุดปลอดภัยและไม่กระจายตัวใกล้ผิวจราจร

 

อนุสาวรีย์ ร.อ.แฮนส์ มากว๊อร์ด เยนเซน เหมาะกับนักเรียน นักศึกษา ผู้สนใจประวัติศาสตร์ตำรวจ ประวัติศาสตร์สมัยรัชกาลที่ 5 ประวัติศาสตร์ภาคเหนือ และผู้ที่ต้องการเข้าใจเหตุการณ์กบฏเงี้ยวในเชิงพื้นที่ การเรียนรู้จากสถานที่จริงช่วยให้เห็นว่าเหตุการณ์ในอดีตไม่ได้เกิดขึ้นอย่างลอย ๆ แต่เกิดในเส้นทาง ภูมิประเทศ และชุมชนที่ยังมีอยู่ในปัจจุบัน การยืนอยู่ ณ จุดอนุสาวรีย์ทำให้ประวัติศาสตร์ซึ่งเคยเป็นตัวหนังสือกลายเป็นประสบการณ์ที่จับต้องได้มากขึ้น

 

โดยสรุป อนุสาวรีย์ ร.อ.แฮนส์ มากว๊อร์ด เยนเซน เป็นอนุสรณ์สถานขนาดไม่ใหญ่แต่มีความหมายมากในประวัติศาสตร์พะเยาและประวัติศาสตร์ภาคเหนือ สถานที่แห่งนี้บอกเล่าเรื่องราวของนายตำรวจชาวเดนมาร์กผู้เข้ามารับราชการในสยามและเสียชีวิตจากการติดตามปราบปรามกบฏเงี้ยวที่บ้านแม่กาท่าข้าม การมาเยือนอนุสาวรีย์จึงเป็นการรำลึกถึงความกล้าหาญ การปฏิบัติหน้าที่ และเหตุการณ์สำคัญบนเส้นทางลำปาง–พะเยาในอดีต หากเดินทางผ่านตำบลแม่กา อนุสาวรีย์แห่งนี้คือจุดแวะที่ควรหยุดสักครู่ เพื่อให้การเดินทางผ่านถนนสายหลักกลายเป็นการเชื่อมโยงกับประวัติศาสตร์ที่ยังคงยืนอยู่ริมทางอย่างสงบ

 

 

ตอบ: อนุสาวรีย์ตั้งอยู่บริเวณบ้านแม่กาท่าข้าม ตำบลแม่กา อำเภอเมืองพะเยา จังหวัดพะเยา บนถนนพหลโยธินสายลำปาง–พะเยา–เชียงราย บริเวณ กม. 41

 

ตอบ: ร.อ.แฮนส์ มากว๊อร์ด เยนเซน เป็นนายตำรวจชาวเดนมาร์กที่เข้ามารับราชการในกองตำรวจไทย และเสียชีวิตระหว่างปฏิบัติหน้าที่ปราบปรามกบฏเงี้ยวในภาคเหนือ

 

ตอบ: อนุสาวรีย์สร้างขึ้นเพื่อรำลึกถึงเหตุการณ์ที่ ร.อ.เยนเซนติดตามปราบปรามกลุ่มกบฏเงี้ยวและถูกซุ่มยิงเสียชีวิตบริเวณบ้านแม่กาท่าข้าม

 

ตอบ: เปิดให้แวะชมและสักการะได้ทุกวัน เวลา 08.00 – 17.00 น. โดยไม่เสียค่าเข้าชม

 

ตอบ: ควรแวะชมในช่วงกลางวันหรือช่วงที่มีแสงสว่างเพียงพอ เพื่อความปลอดภัยในการจอดรถและการถ่ายภาพริมถนนพหลโยธิน

 

ตอบ: ใช้ถนนพหลโยธินสายลำปาง–พะเยา–เชียงราย มุ่งหน้าไปตำบลแม่กา อำเภอเมืองพะเยา อนุสาวรีย์ตั้งอยู่บริเวณ กม. 41 ใกล้บ้านแม่กาท่าข้าม

 

ตอบ: สามารถเที่ยวต่อที่มหาวิทยาลัยพะเยา วัดห้วยผาเกี๋ยง วัดอนาลโยทิพยาราม กว๊านพะเยา อนุสาวรีย์พ่อขุนงำเมือง วัดศรีโคมคำ และวัดติโลกอารามได้

 

ตอบ: ควรจอดรถในจุดที่ปลอดภัย ไม่กีดขวางการจราจร ไม่ยืนใกล้ผิวถนนเกินไป ไม่ปีนป่ายฐานอนุสาวรีย์ และควรรักษาความสุภาพในพื้นที่อนุสรณ์สถาน