ถ้ำสุมโน (วัดถ้ำสุมะโน)

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: 08.00 – 17.00 น.

 

ถ้ำสุมโน หรือ วัดถ้ำสุมะโน จังหวัดพัทลุง เป็นวัดถ้ำและสำนักปฏิบัติธรรมสำคัญของภาคใต้ ตั้งอยู่ที่หมู่ที่ 1 ตำบลบ้านนา อำเภอศรีนครินทร์ จังหวัดพัทลุง ริมเส้นทางพัทลุง–ตรัง โดยตัวถ้ำอยู่ห่างจากถนนเพชรเกษมเข้าไปประมาณ 500 เมตร สถานที่แห่งนี้มีเอกลักษณ์จากถ้ำหินปูนขนาดใหญ่ที่มีหินงอกหินย้อย ห้องโถงกว้างขวาง บรรยากาศร่มเย็น และพระพุทธรูปปางต่าง ๆ ประดิษฐานอยู่หลายองค์ ภายในพื้นที่ยังมีถ้ำบริวารหลายแห่งและใช้เป็นสถานที่วิปัสสนาปฏิบัติธรรมตลอดปี จึงเป็นจุดหมายที่เชื่อมโยงธรรมชาติ ศรัทธา และการภาวนาไว้ในพื้นที่เดียวกันอย่างชัดเจน

 

วัดถ้ำสุมะโนตั้งอยู่ห่างจากตัวเมืองพัทลุงประมาณ 21–25 กิโลเมตร ขึ้นอยู่กับจุดเริ่มต้นการเดินทาง เส้นทางหลักใช้ถนนเพชรเกษมหรือทางหลวงหมายเลข 4 สายพัทลุง–ตรัง แล้วแยกเข้าสู่พื้นที่วัดอีกระยะสั้น ๆ ทำให้เดินทางด้วยรถยนต์ได้สะดวก เหมาะสำหรับนักท่องเที่ยวที่ต้องการแวะเที่ยวระหว่างเส้นทางพัทลุงไปตรัง หรือผู้ที่ต้องการตั้งใจมาปฏิบัติธรรมในสถานที่สงบกลางธรรมชาติ พื้นที่ของวัดครอบคลุมภูเขา 2 ลูก มีเนื้อที่ประมาณ 500 ไร่ รายล้อมด้วยพืชพรรณธรรมชาติ เทือกเขาบรรทัด และลำธารที่ไหลผ่านบริเวณวัดตลอดปี

 

จุดกำเนิดของถ้ำสุมะโนเริ่มจากพระอาจารย์เดช สุมโน หรือพระครูภาวนาสุมณฑ์ ผู้ตั้งจิตอธิษฐานขณะเจริญภาวนาในพระอุโบสถวัดพระศรีรัตนศาสดาราม เพื่อขอพบถ้ำที่เหมาะแก่การปฏิบัติธรรมและเป็นที่รวมญาติธรรม ภาพถ้ำได้ปรากฏในนิมิตของท่าน และหลังจากออกธุดงค์ตามหาถ้ำอยู่หลายปี ท่านได้มาพบภูเขาลูกเล็กในจังหวัดพัทลุงเมื่อวันที่ 28 เมษายน 2530 ภายในมีโพรงหินที่ตรงกับนิมิต จึงตั้งสัจจะอธิษฐานว่าจะพัฒนาถ้ำแห่งนี้ให้เป็นที่รวมญาติธรรมและสร้างบารมีตามแนวทางพระพุทธศาสนา

 

ต่อมาในวันที่ 8 พฤษภาคม 2530 พระอาจารย์เดช สุมโน พร้อมคณะศรัทธาจากจังหวัดภูเก็ตและญาติโยมในพื้นที่ ได้เริ่มพัฒนาถ้ำอย่างจริงจัง ดินที่กลบอยู่ภายในถ้ำถูกขุดขนออกจนเผยให้เห็นโถงถ้ำขนาดใหญ่ที่ซ่อนอยู่ใต้ระดับพื้นดิน ภายในถ้ำมีความกว้างขวาง จุคนได้จำนวนมาก และมีความงดงามของหินงอกหินย้อยตามธรรมชาติ โถงถ้ำแห่งแรกได้รับชื่อว่า “ปราสาทนพดารา” เพื่อเป็นเกียรติแก่เจ้าภาพผู้สนับสนุนการพัฒนาถ้ำ แต่ผู้คนทั่วไปนิยมเรียกสถานที่แห่งนี้ว่า “ถ้ำสุมะโน” ตามฉายาของพระอาจารย์เดช สุมโน

 

ในปี 2535 พื้นที่ถ้ำได้รับการตั้งเป็นวัดตามกฎหมายในชื่อวัดถ้ำสุมะโน และพระอาจารย์เดช สุมโน ดำรงตำแหน่งเจ้าอาวาสรูปแรก จากนั้นวัดได้รับการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง ทั้งด้านถ้ำ เสนาสนะ กุฏิที่พักพระสงฆ์ พื้นที่ปฏิบัติธรรม และสิ่งอำนวยความสะดวกสำหรับพุทธศาสนิกชนผู้มาเยือน สถานที่แห่งนี้จึงเติบโตจากถ้ำธรรมชาติที่เคยถูกดินกลบจนมองไม่เห็นความอลังการภายใน กลายเป็นวัดถ้ำขนาดใหญ่และสำนักปฏิบัติธรรมที่เป็นที่รู้จักของจังหวัดพัทลุง

 

ถ้ำสุมโนมีถ้ำบริวารรวม 18 ถ้ำ กระจายอยู่รอบภูเขา 2 ลูก หลายถ้ำสามารถเดินเชื่อมถึงกันได้ และมีปากถ้ำหันไปคนละทิศโดยรอบเชิงเขา รายชื่อถ้ำสำคัญ ได้แก่ ถ้ำพระอุโบสถ ถ้ำหอฉันบรรจบ ถ้ำนพดารา ถ้ำอรทัย ถ้ำสุพัฒชนะหรือถ้ำฤๅษี ถ้ำพุทธบัณฑิต ถ้ำนกคุ้ม ถ้ำแก้ว ถ้ำแม่มหามงคล ถ้ำน้ำลอด ถ้ำพญานาค ถ้ำพ่อมหาราช ถ้ำหลวงพ่อทราย ถ้ำพระธาตุสิวลี ถ้ำพระนอน ถ้ำมาฆะ ถ้ำลับแล และถ้ำค้างคาว ภายในวัดมีแผนผังเส้นทางสำหรับดูตำแหน่งถ้ำต่าง ๆ ช่วยให้ผู้มาเยือนเข้าใจโครงสร้างของพื้นที่ได้ง่ายขึ้น

 

ภายในถ้ำมีห้องโถงกว้างขวางและบรรยากาศร่มเย็น เหมาะกับทั้งการไหว้พระและการนั่งสงบใจ หินงอกหินย้อยที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติสร้างความงดงามให้กับผนังและเพดานถ้ำ บางจุดมีผิวหินเป็นประกายคล้ายเกล็ดแก้วเมื่อกระทบแสง ภายในถ้ำยังมีพระพุทธรูปปางต่าง ๆ ประดิษฐานอยู่หลายองค์ รวมถึงพื้นที่ที่เกี่ยวข้องกับการสวดมนต์ ทำสมาธิ และปฏิบัติธรรม ผู้มาเยือนจึงได้สัมผัสทั้งความงดงามของถ้ำและความสงบทางใจในเวลาเดียวกัน

 

ถ้ำสุมโนมีลักษณะพิเศษคือบางส่วนอยู่ต่ำกว่าระดับพื้นดินหลายเมตร เมื่อมองจากด้านนอกอาจไม่เห็นความกว้างใหญ่ภายในอย่างชัดเจน แต่เมื่อยืนบริเวณปากถ้ำและเดินลงไปด้านใน จะเห็นโถงถ้ำที่เปิดกว้างและมีมิติของพื้นที่ลึกลงไปใต้ผิวดิน พื้นถ้ำบางส่วนได้รับการปรับให้เดินได้สะดวกและระบายน้ำได้ดีในช่วงฝนตก แต่การเดินภายในถ้ำยังควรใช้ความระมัดระวัง เพราะถ้ำเป็นพื้นที่ธรรมชาติที่มีความชื้น พื้นต่างระดับ และแสงสว่างไม่เท่ากันในแต่ละจุด

 

นอกจากการเป็นแหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติแล้ว วัดถ้ำสุมะโนยังเป็นสำนักปฏิบัติธรรมสำคัญของจังหวัดพัทลุง มีผู้เดินทางมาปฏิบัติธรรม ทำบุญ และร่วมกิจกรรมทางศาสนาอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะวันหยุดและเทศกาลสำคัญทางพระพุทธศาสนา พื้นที่ภายในวัดจึงควรได้รับการปฏิบัติด้วยความสำรวม ผู้มาเยือนควรแต่งกายสุภาพ ใช้เสียงเบา ไม่เปิดเพลงเสียงดัง ไม่รบกวนผู้ปฏิบัติธรรม และเดินชมสถานที่ด้วยกิริยาที่เหมาะสมกับวัดและสำนักวิปัสสนา

 

กิจกรรมที่เหมาะกับถ้ำสุมโน ได้แก่ ไหว้พระ ชมถ้ำหินงอกหินย้อย เดินชมถ้ำบริวาร ศึกษาประวัติการค้นพบถ้ำโดยพระอาจารย์เดช สุมโน นั่งสมาธิ พักสงบในบรรยากาศวัดป่า และเรียนรู้แนวทางการปฏิบัติธรรมของสถานที่ ผู้ที่ต้องการถ่ายภาพควรถ่ายอย่างสุภาพ ไม่ใช้แฟลชรบกวนพระสงฆ์ ผู้ปฏิบัติธรรม หรือพื้นที่ภายในถ้ำ ไม่ปีนป่ายหินงอกหินย้อย และไม่แตะต้องหินธรรมชาติ เพราะโครงสร้างเหล่านี้เกิดขึ้นช้าและเสียหายได้ง่ายจากการสัมผัสโดยตรง

 

ถ้ำสุมโนเหมาะกับนักท่องเที่ยวหลายกลุ่ม ทั้งผู้ที่ชอบธรรมชาติ ผู้ที่สนใจวัดถ้ำ ผู้ที่ต้องการปฏิบัติธรรม และผู้ที่เดินทางผ่านเส้นทางพัทลุง–ตรังแล้วต้องการแวะสถานที่เงียบสงบ จุดเด่นของที่นี่คือความครบถ้วนของประสบการณ์ ผู้มาเยือนได้เห็นถ้ำธรรมชาติขนาดใหญ่ ถ้ำบริวารหลายแห่ง พระพุทธรูป พื้นที่ภาวนา ลำธาร และบรรยากาศป่าเขาในพื้นที่เดียวกัน ต่างจากสถานที่ท่องเที่ยวทั่วไปที่มีเพียงจุดชมวิวหรือจุดถ่ายภาพสั้น ๆ

 

ช่วงเวลาที่เหมาะสำหรับเที่ยวถ้ำสุมโนคือช่วงเช้าถึงบ่าย เพราะมีเวลาเพียงพอในการเดินชมถ้ำ ไหว้พระ และออกจากพื้นที่ก่อนค่ำ แม้วัดจะเป็นสถานที่ที่เดินทางสะดวก แต่ภายในถ้ำยังมีบางจุดที่แสงน้อยและพื้นอาจชื้น จึงควรเตรียมรองเท้าที่เดินสบายและเกาะพื้นได้ดี หากเดินทางในช่วงฝนตก ควรเดินอย่างระมัดระวังและหลีกเลี่ยงจุดที่พื้นลื่น เด็กและผู้สูงอายุควรมีผู้ดูแลใกล้ชิด โดยเฉพาะในบริเวณทางลงถ้ำหรือพื้นที่ต่างระดับ

 

การเดินทาง ไปถ้ำสุมโนสะดวกด้วยรถยนต์ส่วนตัว รถเช่า หรือรถโดยสารที่วิ่งตามเส้นทางพัทลุง–ตรัง จากตัวเมืองพัทลุงใช้ถนนเพชรเกษมหรือทางหลวงหมายเลข 4 มุ่งหน้าไปทางจังหวัดตรัง ระยะทางประมาณ 21–25 กิโลเมตร แล้วเลี้ยวเข้าสู่พื้นที่วัดซึ่งตัวถ้ำอยู่ห่างจากถนนใหญ่ประมาณ 500 เมตร ผู้ใช้ระบบนำทางสามารถค้นหาชื่อ “วัดถ้ำสุมะโน” หรือ “ถ้ำสุมโน พัทลุง” ได้โดยตรง

 

พิกัดนำทางที่ใช้ได้คือ 7.5840, 99.8705 ซึ่งเป็นพิกัดนำทางของวัดถ้ำสุมะโนในตำบลบ้านนา อำเภอศรีนครินทร์ เมื่อเดินทางเข้าใกล้พื้นที่ ควรสังเกตป้ายวัดและป้ายเส้นทาง เพราะทางเข้าวัดอยู่ไม่ไกลจากถนนใหญ่ การจอดรถควรจอดในพื้นที่ที่วัดจัดไว้ ไม่จอดกีดขวางทางสัญจรหรือพื้นที่ใช้งานของวัด และควรหลีกเลี่ยงการส่งเสียงดังบริเวณพื้นที่ปฏิบัติธรรม

 

ปัจจุบันวัดถ้ำสุมะโนยังมีสถานะเป็นวัดและสำนักปฏิบัติธรรมที่มีการจัดกิจกรรมทางพระพุทธศาสนาอย่างต่อเนื่อง โดยข้อมูลข่าวกิจกรรมล่าสุดระบุชื่อพระมหาธีรโชติ ญาณรังสี เป็นเจ้าอาวาสวัดถ้ำสุมะโน วิปัสสนา และมีการจัดกิจกรรมบวชเนกขัมมะปฏิบัติธรรมในเดือนกรกฎาคม 2569 สะท้อนว่าสถานที่ยังมีบทบาทเป็นพื้นที่ปฏิบัติธรรมและศูนย์รวมศรัทธาของพุทธศาสนิกชนอย่างต่อเนื่อง

 

พื้นที่โดยรอบถ้ำสุมโนสามารถเชื่อมต่อกับสถานที่ท่องเที่ยวใกล้เคียงได้หลายแห่ง เช่น น้ำตกเขาคราม จุดชมวิวเขาพับผ้า น้ำตกเหรียงทอง และแหล่งท่องเที่ยวในอำเภอศรีนครินทร์กับอำเภอศรีบรรพต หากต้องการจัดทริปหนึ่งวัน สามารถเริ่มจากวัดถ้ำสุมะโนในช่วงเช้า ต่อด้วยน้ำตกหรือจุดชมวิวในช่วงบ่าย แล้วกลับเข้าตัวเมืองพัทลุงหรือพักในอำเภอใกล้เคียงได้ การเที่ยวลักษณะนี้ทำให้เห็นทั้งมิติธรรมชาติ ศาสนา ป่าเขา และวิถีชุมชนของพัทลุงตอนในอย่างครบถ้วน

 

ด้านอาหารและที่พัก นักท่องเที่ยวสามารถใช้บริการร้านอาหารในอำเภอศรีนครินทร์ ศรีบรรพต ควนขนุน และเส้นทางพัทลุง–ตรัง ส่วนที่พักใกล้เคียงมีทั้งรีสอร์ท โฮมสเตย์ บ้านพักชุมชน และที่พักในตัวเมืองพัทลุง ผู้ที่ตั้งใจมาปฏิบัติธรรมควรติดต่อวัดล่วงหน้าเพื่อสอบถามระเบียบการเข้าพักและกิจกรรม เพราะการใช้พื้นที่วัดไม่เหมือนการเข้าพักในโรงแรมทั่วไป ต้องเคารพกฎของวัด ตารางกิจกรรม และความสงบของผู้ปฏิบัติธรรมคนอื่น

 

โดยสรุป ถ้ำสุมโนหรือวัดถ้ำสุมะโนเป็นหนึ่งในวัดถ้ำสำคัญของจังหวัดพัทลุง มีจุดเด่นจากถ้ำหินปูนขนาดใหญ่ หินงอกหินย้อย พระพุทธรูปหลายปาง ถ้ำบริวารรวม 18 ถ้ำ พื้นที่ปฏิบัติธรรม บรรยากาศร่มรื่น และประวัติการค้นพบที่เชื่อมโยงกับนิมิตและปณิธานของพระอาจารย์เดช สุมโน สถานที่แห่งนี้เหมาะกับผู้ที่ต้องการเที่ยวอย่างสงบ ไหว้พระ ชมธรรมชาติ และพักใจในบรรยากาศวัดป่า หากเตรียมตัวให้พร้อม แต่งกายสุภาพ เดินอย่างระมัดระวัง และช่วยกันรักษาความสะอาด ถ้ำสุมโนจะเป็นจุดหมายที่ให้ทั้งความงดงามทางธรรมชาติและคุณค่าทางจิตใจอย่างสมบูรณ์

 

 

ตอบ: ถ้ำสุมโนหรือวัดถ้ำสุมะโนอยู่ที่หมู่ที่ 1 ตำบลบ้านนา อำเภอศรีนครินทร์ จังหวัดพัทลุง ริมเส้นทางพัทลุง–ตรัง

 

ตอบ: เปิดให้เข้าชมทุกวัน เวลา 08.00 – 17.00 น.

 

ตอบ: จุดเด่นคือถ้ำหินปูนขนาดใหญ่ที่มีหินงอกหินย้อย ห้องโถงกว้าง พระพุทธรูปหลายปาง ถ้ำบริวาร 18 ถ้ำ และเป็นสำนักปฏิบัติธรรมสำคัญของจังหวัดพัทลุง

 

ตอบ: พระอาจารย์เดช สุมโนเป็นผู้ค้นพบถ้ำเมื่อวันที่ 28 เมษายน 2530 และเป็นผู้ริเริ่มพัฒนาถ้ำให้เป็นสถานที่รวมญาติธรรมและปฏิบัติธรรม

 

ตอบ: ภายในพื้นที่มีถ้ำบริวารหลายแห่ง เช่น ถ้ำพระอุโบสถ ถ้ำนพดารา ถ้ำแก้ว ถ้ำน้ำลอด ถ้ำพ่อมหาราช ถ้ำพระนอน ถ้ำลับแล และถ้ำค้างคาว

 

ตอบ: จากตัวเมืองพัทลุงใช้ถนนเพชรเกษมหรือทางหลวงหมายเลข 4 สายพัทลุง–ตรัง ประมาณ 21–25 กม. แล้วเลี้ยวเข้าสู่พื้นที่วัดซึ่งอยู่ห่างจากถนนใหญ่ประมาณ 500 ม.

 

ตอบ: ควรแต่งกายสุภาพ ใช้เสียงเบา และสวมรองเท้าที่เดินสะดวก เพราะพื้นที่เป็นทั้งวัด ถ้ำธรรมชาติ และสำนักปฏิบัติธรรม

 

ตอบ: สามารถเที่ยวร่วมกับน้ำตกเขาคราม จุดชมวิวเขาพับผ้า น้ำตกเหรียงทอง จุดชมวิวควนไข่หด และอุทยานแห่งชาติเขาปู่–เขาย่าได้