แหล่งโบราณคดีเขาคา

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: 08.30 – 16.30 น.

 

แหล่งโบราณคดีเขาคา จังหวัดนครศรีธรรมราช เป็นโบราณสถานสำคัญในตำบลเสาเภา อำเภอสิชล ที่สะท้อนร่องรอยศาสนาพราหมณ์ลัทธิไศวนิกายเมื่อกว่า 1,500 ปีมาแล้ว เขาคาถูกใช้เป็นศูนย์กลางศักดิ์สิทธิ์ตามคติจักรวาล โดยมีภูเขาเป็นเสมือนเขาพระสุเมรุหรือเขาไกรลาส และมีเทวสถานบริวารกระจายโดยรอบ ภายในพื้นที่พบหลักฐานสำคัญ เช่น ฐานโยนิ ศิวลึงค์ ท่อโสมสูตร เทวสถาน สระน้ำโบราณ โบราณสถานบนสันเขา และอาคารจัดแสดงนิทรรศการ ทำให้เขาคาเป็นหนึ่งในแหล่งเรียนรู้ทางโบราณคดีและวัฒนธรรมพราหมณ์ที่สำคัญที่สุดของภาคใต้

 

แหล่งโบราณคดีเขาคา ตั้งอยู่ที่บ้านเขาคา หมู่ 11 ตำบลเสาเภา อำเภอสิชล จังหวัดนครศรีธรรมราช เป็นพื้นที่โบราณสถานที่มีความสำคัญต่อการทำความเข้าใจพัฒนาการของชุมชนโบราณริมคาบสมุทรภาคใต้ โดยเฉพาะความสัมพันธ์ระหว่างภูเขา สายน้ำ ศาสนา และเส้นทางคมนาคมในอดีต เขาคาไม่ได้เป็นเพียงเนินเขาธรรมดา แต่เป็นภูเขาลูกโดดขนาดย่อมที่ตั้งอยู่ท่ามกลางพื้นที่ราบ มีแนวสันเขาวางตัวในทิศเหนือ–ใต้ และมีโบราณสถานเรียงรายตามแนวเขาอย่างมีความหมาย พื้นที่นี้จึงเป็นหลักฐานสำคัญที่แสดงให้เห็นว่าผู้คนในอดีตเลือกภูมิประเทศอย่างมีระบบ เพื่อสร้างศาสนสถานให้สัมพันธ์กับคติจักรวาลและพิธีกรรมศักดิ์สิทธิ์

 

ความโดดเด่นของเขาคาอยู่ที่การเป็นศาสนสถานในลัทธิไศวนิกาย ซึ่งเคารพบูชาพระศิวะหรือพระอิศวรเป็นเทพเจ้าสูงสุด ตามคติความเชื่อนี้ ภูเขาถูกมองเป็นศูนย์กลางจักรวาล เป็นที่สถิตของเทพเจ้า และเป็นพื้นที่เชื่อมระหว่างโลกมนุษย์กับโลกศักดิ์สิทธิ์ เขาคาจึงถูกใช้เป็นแกนกลางของศาสนสถาน โดยมีโบราณสถานขนาดเล็กจำนวนหนึ่งกระจายอยู่เป็นบริวารโดยรอบ ความสัมพันธ์ระหว่างภูเขา โบราณสถาน และสระน้ำโบราณ ทำให้พื้นที่นี้มีลักษณะคล้ายผังจักรวาลที่ถูกจำลองลงบนภูมิประเทศจริง

 

แหล่งโบราณคดีเขคามีอายุกว่า 1,500 ปี และสัมพันธ์กับช่วงเวลาที่อิทธิพลทางศาสนาและวัฒนธรรมจากอินเดียแพร่เข้ามายังคาบสมุทรภาคใต้ ผ่านเส้นทางการค้าและการเดินเรือในอ่าวไทย หลักฐานที่พบในพื้นที่ เช่น ฐานโยนิ ศิวลึงค์ และท่อโสมสูตร แสดงให้เห็นว่าพิธีกรรมของศาสนาพราหมณ์ลัทธิไศวนิกายเคยมีบทบาทอย่างชัดเจนในชุมชนบริเวณนี้ ชาวบ้านในอดีตไม่ได้สร้างศาสนสถานเพียงเพื่อประกอบพิธีส่วนบุคคล แต่สร้างขึ้นในระดับที่สะท้อนความเจริญของชุมชน ความชำนาญเชิงช่าง และระบบความเชื่อที่มีระเบียบแบบแผน

 

เขาคาเป็นภูเขาขนาดย่อมที่มียอดเขา 2 ยอด ลักษณะของภูเขาวางตัวตามแนวเหนือ–ใต้ มีความยาวประมาณ 850 เมตร กว้างประมาณ 300 เมตร และยอดเขาสูงจากระดับน้ำทะเลปานกลางประมาณ 72 เมตร รอบภูเขาเป็นพื้นที่ราบซึ่งเหมาะต่อการตั้งถิ่นฐานและทำเกษตรกรรม ในทางโบราณคดี ลักษณะภูมิประเทศเช่นนี้มีความสำคัญ เพราะภูเขาสามารถใช้เป็นศูนย์กลางทางพิธีกรรม ขณะที่พื้นที่ราบโดยรอบรองรับชุมชน การเพาะปลูก และเส้นทางคมนาคมระหว่างชุมชนกับทะเล

 

บริเวณเนินเขาด้านทิศเหนือมีโบราณสถานสำคัญ 1 แห่ง ซึ่งสร้างหรือปรับแต่งด้วยหินธรรมชาติ ส่วนเนินเขาด้านทิศใต้มีโบราณสถานก่ออิฐทั้งหมด 4 แห่ง และมีสระน้ำโบราณอีก 3 แห่ง โครงสร้างเหล่านี้ทำให้ผู้มาเยือนเห็นภาพได้ชัดว่าเขาคาเคยเป็นศาสนสถานขนาดใหญ่ที่มีพื้นที่ประกอบพิธีหลายส่วน ไม่ใช่ศาสนสถานเดี่ยวที่ตั้งอยู่อย่างโดดเดี่ยว ความต่อเนื่องของโบราณสถานบนสันเขาและพื้นที่โดยรอบยังสะท้อนการวางผังที่เกี่ยวข้องกับคติเรื่องเขาศักดิ์สิทธิ์ สายน้ำ และการประกอบพิธีบูชาเทพเจ้า

 

หลักฐานที่มีชื่อเสียงที่สุดของเขาคาคือศิวลึงค์และฐานโยนิ ศิวลึงค์เป็นสัญลักษณ์แทนพระศิวะ เทพเจ้าสูงสุดในลัทธิไศวนิกาย ส่วนฐานโยนิเป็นองค์ประกอบสำคัญที่รองรับศิวลึงค์และเกี่ยวข้องกับคติเรื่องพลังแห่งการสร้างสรรค์ ความอุดมสมบูรณ์ และความสมบูรณ์ของจักรวาล การพบวัตถุทั้งสองประเภทในพื้นที่เดียวกันจึงทำให้เขาคาเป็นหลักฐานสำคัญของศาสนาพราหมณ์ในภาคใต้ และช่วยอธิบายว่าเหตุใดพื้นที่นี้จึงมีสถานะพิเศษในประวัติศาสตร์นครศรีธรรมราช

 

ท่อโสมสูตรหรือท่อน้ำมนต์เป็นอีกหลักฐานหนึ่งที่มีความสำคัญมากในเชิงพิธีกรรม ท่อน้ำมนต์ทำหน้าที่เกี่ยวข้องกับการระบายน้ำศักดิ์สิทธิ์จากการประกอบพิธีบูชาศิวลึงค์ น้ำที่ผ่านกระบวนการพิธีกรรมมีความหมายทางศาสนาและความเชื่อ ไม่ใช่น้ำธรรมดา การพบระบบท่อโสมสูตรที่เขาคาจึงแสดงให้เห็นว่าพื้นที่นี้เคยมีพิธีกรรมที่ซับซ้อนและมีการออกแบบทางสถาปัตยกรรมเพื่อรองรับพิธีโดยเฉพาะ รายละเอียดเช่นนี้ทำให้เขาคาเป็นพื้นที่ที่มีคุณค่าสำหรับผู้สนใจทั้งศาสนาโบราณ สถาปัตยกรรม และวิถีความเชื่อของชุมชนโบราณ

 

สระน้ำโบราณในพื้นที่เขาคาเป็นองค์ประกอบที่ช่วยยืนยันความสำคัญของน้ำในพิธีกรรมและการดำรงชีวิตของชุมชนโบราณ น้ำมีบทบาททั้งในมิติการใช้สอยและมิติความศักดิ์สิทธิ์ ในศาสนสถานพราหมณ์ น้ำเกี่ยวข้องกับการชำระล้าง การประกอบพิธี และการเชื่อมโยงกับพลังธรรมชาติ สระน้ำที่พบรอบเขาคาจึงไม่ได้เป็นเพียงแหล่งเก็บน้ำ แต่เป็นส่วนหนึ่งของระบบพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์ที่ถูกออกแบบให้สัมพันธ์กับภูเขาและเทวสถาน

 

กรมศิลปากรได้ดำเนินการบูรณะโบราณสถานเขคาเสร็จเรียบร้อยเมื่อปี พ.ศ. 2540 การบูรณะช่วยทำให้ร่องรอยสำคัญของพื้นที่ปรากฏชัดเจนขึ้นและเปิดโอกาสให้ประชาชนทั่วไปสามารถเข้าชม ศึกษา และเรียนรู้ความสำคัญของโบราณสถานได้อย่างเป็นระบบ ภายในพื้นที่มีการรวบรวมโบราณวัตถุที่สำคัญบางส่วน พร้อมคงรูปแบบสถาปัตยกรรมเดิมที่ยังหลงเหลืออยู่ และมีอาคารจัดแสดงนิทรรศการเกี่ยวกับโบราณวัตถุและโบราณสถานที่พบโดยรอบเขาคา

 

ผู้มาเยือนเขาคาจะสัมผัสได้ถึงความแตกต่างระหว่างโบราณสถานแห่งนี้กับวัดหรือสถานที่ท่องเที่ยวทั่วไป เพราะเขาคาเป็นพื้นที่ที่ธรรมชาติและโบราณคดีผสานกันอย่างแนบแน่น ภูเขาเป็นตัวแทนของแกนจักรวาล โบราณสถานบนสันเขาเป็นพื้นที่ประกอบพิธี สระน้ำเป็นส่วนหนึ่งของระบบศักดิ์สิทธิ์ และพื้นที่ราบโดยรอบเป็นร่องรอยของชุมชนที่เคยดำรงชีวิตอยู่ใกล้ศาสนสถาน การเดินชมเขาคาจึงควรใช้เวลาอย่างค่อยเป็นค่อยไป เพื่อสังเกตรายละเอียดของภูมิประเทศ หิน อิฐ ฐานอาคาร และตำแหน่งขององค์ประกอบต่าง ๆ ภายในพื้นที่

 

จุดสำคัญที่ควรให้ความสนใจเมื่อเดินชมแหล่งโบราณคดีเขาคา คือพื้นที่ยอดเขาและแนวโบราณสถานที่เรียงรายบนสันเขา บริเวณนี้สะท้อนความเชื่อเรื่องภูเขาศักดิ์สิทธิ์อย่างชัดเจน ผู้สร้างศาสนสถานในอดีตเลือกใช้ความสูงของภูเขาเพื่อสร้างความรู้สึกใกล้ชิดกับเทพเจ้า และทำให้สถานที่ประกอบพิธีมีความโดดเด่นเหนือพื้นที่อยู่อาศัยรอบข้าง การขึ้นไปชมพื้นที่บนเขาจึงไม่ใช่เพียงการเดินเที่ยวชมวิว แต่เป็นการเดินเข้าสู่แกนกลางทางความเชื่อของชุมชนโบราณ

 

อีกจุดหนึ่งที่ช่วยให้เข้าใจเขาคาได้ดีคืออาคารจัดแสดงนิทรรศการ ภายในอาคารมีข้อมูลเกี่ยวกับโบราณวัตถุและโบราณสถานที่พบในพื้นที่ ทำให้ผู้มาเยือนเห็นบริบทกว้างขึ้นก่อนหรือหลังเดินชมพื้นที่จริง การอ่านข้อมูลประกอบช่วยทำให้ชิ้นส่วนโบราณคดีที่เห็นอยู่กลางแจ้งมีความหมายมากขึ้น เพราะผู้มาเยือนจะเข้าใจว่าฐานหิน เศษอิฐ ท่อโสมสูตร และชิ้นส่วนศาสนวัตถุแต่ละประเภทเกี่ยวข้องกับพิธีกรรมและคติความเชื่ออย่างไร

 

เขาคาเป็นแหล่งโบราณคดีที่เหมาะสำหรับนักเรียน นักศึกษา นักวิชาการ นักท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม และผู้ที่สนใจประวัติศาสตร์ภาคใต้ เพราะพื้นที่แห่งนี้ช่วยให้เห็นพัฒนาการของสังคมโบราณนครศรีธรรมราชในมิติที่ลึกกว่าการท่องเที่ยวทั่วไป ผู้มาเยือนสามารถเรียนรู้คำสำคัญ เช่น ไศวนิกาย ศิวลึงค์ ฐานโยนิ ท่อโสมสูตร เทวสถาน เขาพระสุเมรุ เขาไกรลาส และสระน้ำโบราณ จากหลักฐานจริงในพื้นที่ ไม่ใช่จากตัวหนังสือเพียงอย่างเดียว

 

เมื่อมองในภาพกว้าง แหล่งโบราณคดีเขาคาเกี่ยวข้องกับกลุ่มชุมชนโบราณในอำเภอสิชลและท่าศาลา ซึ่งเคยมีความเจริญในช่วงพุทธศตวรรษที่ 12–14 พื้นที่ในตำบลเสาเภาและพื้นที่ใกล้เคียงมีการพบเทวสถานและส่วนประกอบของศาสนสถานหลายแห่ง ทั้งที่เกี่ยวข้องกับไศวนิกายและคติพราหมณ์แบบอื่น สิ่งนี้สะท้อนว่าบริเวณชายฝั่งตะวันออกของนครศรีธรรมราชเคยเป็นพื้นที่สำคัญด้านศาสนาและวัฒนธรรม ไม่ใช่เพียงจุดผ่านทางของการค้า

 

ความสำคัญของเขาคายังอยู่ที่การช่วยอธิบายรากฐานทางวัฒนธรรมของนครศรีธรรมราช เมืองนครศรีธรรมราชในเวลาต่อมาเป็นศูนย์กลางพุทธศาสนาที่สำคัญของภาคใต้ แต่ก่อนที่พุทธศาสนาจะเข้ามามีบทบาทเด่น พื้นที่ชายฝั่งและชุมชนโบราณบางแห่งเคยรับอิทธิพลพราหมณ์-ฮินดูมาก่อน เขาคาจึงเป็นหลักฐานสำคัญที่เชื่อมโยงความเปลี่ยนแปลงของศาสนา ความเชื่อ และชุมชนในภูมิภาคนี้อย่างชัดเจน

 

การเที่ยวเขาคาจึงเหมาะกับผู้ที่ต้องการทำความเข้าใจนครศรีธรรมราชในฐานะเมืองวัฒนธรรมหลายชั้น ไม่ใช่เพียงเมืองวัดพระมหาธาตุหรือเมืองทะเลสวย ผู้ที่มาเยือนจะเห็นว่าภูมิภาคนี้มีร่องรอยของศาสนาพราหมณ์ ชุมชนโบราณ การเดินเรือ การเกษตร และพัฒนาการของพุทธศาสนาเชื่อมต่อกันเป็นเครือข่ายยาวนาน เขาคาเป็นหนึ่งในจุดที่ช่วยเปิดมุมมองดังกล่าวได้ชัดเจนที่สุด

 

บรรยากาศของแหล่งโบราณคดีเขาคาค่อนข้างสงบ เหมาะกับการเดินชมแบบใช้เวลา ไม่เหมาะกับการรีบเดินผ่านแล้วกลับทันที พื้นที่มีทั้งส่วนกลางแจ้ง ทางเดิน พื้นที่บนเขา และจุดโบราณสถานที่ควรชมด้วยความระมัดระวัง ผู้มาเยือนควรสวมรองเท้าที่เหมาะกับการเดิน แต่งกายสุภาพ เตรียมน้ำดื่ม และหลีกเลี่ยงการปีนป่ายหรือสัมผัสโบราณวัตถุโดยไม่จำเป็น การเคารพสถานที่เป็นสิ่งสำคัญ เพราะเขาคาเป็นทั้งแหล่งเรียนรู้ทางประวัติศาสตร์และพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์ของผู้คนในอดีต

 

ช่วงเวลาที่เหมาะสำหรับการเข้าชมคือช่วงเช้าหรือช่วงบ่ายก่อนปิดทำการ เพราะแสงแดดไม่แรงเกินไป และช่วยให้เดินชมพื้นที่กลางแจ้งได้สะดวกขึ้น ผู้ที่สนใจถ่ายภาพควรเลือกช่วงที่แสงเฉียงเล็กน้อยเพื่อให้เห็นมิติของหิน อิฐ แนวโบราณสถาน และภูมิประเทศได้ชัดเจน ภาพถ่ายที่ดีของเขาคาไม่จำเป็นต้องเน้นเพียงโบราณวัตถุชิ้นใดชิ้นหนึ่ง แต่ควรสะท้อนความสัมพันธ์ระหว่างภูเขา พื้นที่ราบ สระน้ำ และร่องรอยเทวสถานด้วย

 

การเดินทาง ไปแหล่งโบราณคดีเขคาสะดวกที่สุดด้วยรถยนต์ส่วนตัว โดยใช้ทางหลวงหมายเลข 401 เส้นทางนครศรีธรรมราช–สิชล จากบริเวณสี่แยกจอมพิบูลย์มุ่งหน้าไปถึงหลักกิโลเมตรที่ 99 แล้วแยกซ้ายเข้าสู่ถนนจินดาประชาสวรรค์ หรือเส้นทางปากด่าน–เขาคา ประมาณ 4–7 กม. ตามเส้นทางท้องถิ่นจนถึงบริเวณเขาคา ผู้ที่เดินทางจากตัวเมืองนครศรีธรรมราชสามารถใช้เส้นทางผ่านอำเภอท่าศาลาเข้าสู่อำเภอสิชล ส่วนผู้ที่เดินทางจากขนอมสามารถวางเส้นทางให้แวะเขาคา วัดเจดีย์ หาดสิชล และถนนเลียบทะเลสิชล–ขนอมในวันเดียวกันได้

 

ผู้ที่ไม่มีรถส่วนตัวสามารถเดินทางมายังอำเภอสิชลหรืออำเภอท่าศาลาก่อน แล้วต่อรถรับจ้างท้องถิ่นไปยังแหล่งโบราณคดีเขาคา แต่ควรวางแผนเวลาเดินทางกลับล่วงหน้า เพราะระบบขนส่งสาธารณะเข้าสู่พื้นที่โบราณสถานไม่ได้หนาแน่นเท่าตัวเมือง การใช้รถยนต์ส่วนตัว รถเช่า หรือรถพร้อมคนขับเป็นตัวเลือกที่เหมาะที่สุดสำหรับนักท่องเที่ยวที่ต้องการเที่ยวหลายจุดในเส้นทางเดียวกัน

 

ในด้านการวางแผนเที่ยว แหล่งโบราณคดีเขคาเหมาะสำหรับใช้เวลาเข้าชมประมาณ 1–2 ชั่วโมง หากต้องการอ่านนิทรรศการ เดินชมพื้นที่โบราณสถาน และถ่ายภาพอย่างละเอียด ควรเผื่อเวลาเพิ่มอีกเล็กน้อย หลังจากชมเขาคา สามารถเดินทางต่อไปยังวัดเจดีย์ ไอ้ไข่ หาดสิชล หาดหินงาม หาดปลายทอน หรือเส้นทางเขาพลายดำได้ ทำให้เขาคาเป็นจุดเริ่มต้นที่ดีของเส้นทางเที่ยวเชิงวัฒนธรรมและธรรมชาติในอำเภอสิชล

 

ผู้ที่เดินทางเป็นครอบครัวควรอธิบายให้เด็กเข้าใจว่าสถานที่แห่งนี้เป็นโบราณสถาน ไม่ควรวิ่งเล่นบนพื้นที่โบราณวัตถุ ไม่ควรหยิบหินหรือเศษวัสดุกลับบ้าน และไม่ควรขีดเขียนบนผิวหินหรืออาคาร การเรียนรู้โบราณคดีจากสถานที่จริงจะมีคุณค่ามากขึ้นเมื่อผู้มาเยือนช่วยกันดูแลรักษาพื้นที่ให้คงอยู่ในสภาพที่เหมาะสมสำหรับคนรุ่นต่อไป

 

สำหรับนักท่องเที่ยวต่างจังหวัด แหล่งโบราณคดีเขคาสามารถจัดเป็นทริปเชื่อมกับที่พักริมทะเลในสิชลหรือท่าศาลาได้อย่างลงตัว ตอนเช้าเดินชมโบราณสถาน ช่วงกลางวันรับประทานอาหารทะเลหรืออาหารท้องถิ่น และช่วงบ่ายไปพักผ่อนริมทะเล เส้นทางนี้ทำให้การเที่ยวสิชลมีความหลากหลายมากขึ้น เพราะไม่ได้มีเพียงทะเลและวัดศรัทธาร่วมสมัย แต่ยังมีชั้นประวัติศาสตร์เก่าแก่ที่ย้อนไปถึงยุคศาสนาพราหมณ์ในภาคใต้

 

แม้แหล่งโบราณคดีเขคาจะไม่ใช่สถานที่ท่องเที่ยวเชิงบันเทิง แต่เป็นสถานที่ที่ให้ความลึกทางความคิดสูงมาก ผู้มาเยือนจะเห็นว่าภูเขาขนาดไม่ใหญ่สามารถเป็นศูนย์กลางความเชื่อของชุมชนได้อย่างไร เหตุใดศิวลึงค์ ฐานโยนิ และท่อโสมสูตรจึงมีความสำคัญต่อพิธีกรรม และเหตุใดกรมศิลปากรจึงเข้ามาบูรณะและดูแลพื้นที่นี้ให้เป็นแหล่งเรียนรู้ของสาธารณะ ความรู้เหล่านี้ช่วยให้การเดินทางมีคุณค่ามากกว่าการเช็กอินหรือถ่ายภาพเพียงอย่างเดียว

 

โดยสรุป แหล่งโบราณคดีเขคาคือหนึ่งในสถานที่สำคัญของอำเภอสิชลที่ควรอยู่ในเส้นทางท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมของจังหวัดนครศรีธรรมราช พื้นที่แห่งนี้มีครบทั้งเรื่องเล่าทางประวัติศาสตร์ โบราณสถานบนภูเขา โบราณวัตถุที่เกี่ยวกับพิธีกรรม พื้นที่จัดแสดงความรู้ และภูมิทัศน์ที่ช่วยอธิบายความสัมพันธ์ระหว่างธรรมชาติกับศาสนา ผู้ที่ต้องการเข้าใจภาคใต้ในมิติที่ลึกขึ้นควรใช้เวลาเดินชมเขาคาอย่างตั้งใจ เพราะที่นี่เป็นหลักฐานชัดเจนของความรุ่งเรือง ความศรัทธา และภูมิปัญญาของชุมชนโบราณนครศรีธรรมราช

 

 

ตอบ: แหล่งโบราณคดีเขคาตั้งอยู่ที่บ้านเขาคา หมู่ 11 ตำบลเสาเภา อำเภอสิชล จังหวัดนครศรีธรรมราช

 

ตอบ: เปิดให้เข้าชมทุกวัน เวลา 08.30 – 16.30 น.

 

ตอบ: ไม่มีค่าเข้าชม ผู้มาเยือนสามารถเข้าชมพื้นที่โบราณสถานและอาคารจัดแสดงนิทรรศการได้โดยไม่มีค่าใช้จ่าย

 

ตอบ: เป็นศาสนสถานพราหมณ์ลัทธิไศวนิกายอายุกว่า 1,500 ปี มีเขาคาเป็นศูนย์กลางตามคติเขาพระสุเมรุ และมีหลักฐานพิธีกรรม เช่น ฐานโยนิ ศิวลึงค์ และท่อโสมสูตร

 

ตอบ: มีโบราณสถานบนสันเขา โบราณสถานก่ออิฐ สระน้ำโบราณ ฐานโยนิ ศิวลึงค์ ท่อโสมสูตร และอาคารจัดแสดงนิทรรศการเกี่ยวกับโบราณวัตถุในพื้นที่

 

ตอบ: ใช้ทางหลวงหมายเลข 401 จากสี่แยกจอมพิบูลย์ไปถึงกิโลเมตรที่ 99 แล้วแยกซ้ายเข้าถนนจินดาประชาสวรรค์หรือเส้นทางปากด่าน–เขาคา ประมาณ 4–7 กม.

 

ตอบ: ควรใช้เวลาประมาณ 1–2 ชั่วโมง หากต้องการอ่านนิทรรศการ เดินชมโบราณสถาน และถ่ายภาพอย่างละเอียดควรเผื่อเวลามากขึ้น

 

ตอบ: สามารถเที่ยวต่อที่วัดเจดีย์ ไอ้ไข่ หาดสิชล หาดหินงาม หาดปลายทอน เขาพลายดำ และเส้นทางเลียบทะเลสิชล–ขนอมได้