เหมืองลิกไนต์

วันเปิดทำการ: วันจันทร์ – วันศุกร์

เวลาเปิดทำการ: 08.00 – 16.00 น.

 

เหมืองลิกไนต์กระบี่ และพิพิธภัณฑ์ซากดึกดำบรรพ์ โรงไฟฟ้ากระบี่ เป็นแหล่งเรียนรู้สำคัญของจังหวัดกระบี่ที่เปิดให้ผู้สนใจเข้าใจอีกด้านหนึ่งของกระบี่ นอกเหนือจากทะเล เกาะ และชายหาด สถานที่แห่งนี้ตั้งอยู่ภายในพื้นที่โรงไฟฟ้ากระบี่ของการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย ตำบลคลองขนาน อำเภอเหนือคลอง จังหวัดกระบี่ โดยพื้นที่จัดแสดงอยู่ที่อาคารประชาสัมพันธ์โรงไฟฟ้ากระบี่ ใกล้บริเวณอ่างเก็บน้ำและพื้นที่เหมืองถ่านหินลิกไนต์เดิม ภายในอาคารจัดแสดงเรื่องราวการค้นพบและสำรวจซากดึกดำบรรพ์ของสัตว์มีกระดูกสันหลังโบราณ สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม สัตว์เลื้อยคลาน ปลา หอย ฟอสซิลพืช และหลักฐานทางธรณีวิทยาที่เชื่อมโยงกับประวัติของแอ่งกระบี่เมื่อหลายสิบล้านปีก่อน

 

สรุปสั้นสำหรับผู้อ่าน: เหมืองลิกไนต์กระบี่ไม่ใช่เพียงอดีตพื้นที่เหมืองถ่านหิน แต่เป็นแหล่งข้อมูลสำคัญด้านซากดึกดำบรรพ์ของประเทศไทย จุดเด่นอยู่ที่พิพิธภัณฑ์ซากดึกดำบรรพ์ โรงไฟฟ้ากระบี่ ซึ่งจัดแสดงฟอสซิลของสิ่งมีชีวิตยุคดึกดำบรรพ์จำนวนมาก รวมถึงสยามโมพิเทคัส อีโอซีนัส ลิงดึกดำบรรพ์อายุประมาณ 35–37 ล้านปี เสือเขี้ยวดาบ ฟอสซิลสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม สัตว์เลื้อยคลาน ปลา หอย และต้นไม้กลายเป็นถ่านหิน สถานที่แห่งนี้เปิดให้เข้าชมวันจันทร์ถึงวันศุกร์ เวลา 08.00 – 16.00 น. โดยไม่เสียค่าเข้าชม

 

เหมืองลิกไนต์กระบี่มีความสำคัญทั้งในด้านพลังงาน ธรณีวิทยา และบรรพชีวินวิทยา เดิมพื้นที่นี้เป็นแหล่งถ่านหินลิกไนต์ของภาคใต้ที่นำไปสู่การก่อสร้างโรงไฟฟ้ากระบี่ หรือเดิมรู้จักในชื่อโรงไฟฟ้าลิกไนต์กระบี่ การค้นพบถ่านหินลิกไนต์สะท้อนให้เห็นว่าในอดีตพื้นที่แถบนี้เคยมีสภาพแวดล้อมเหมาะต่อการสะสมตัวของพืชและอินทรียวัตถุจำนวนมาก เมื่อเวลาผ่านไปเป็นเวลาหลายล้านปี วัสดุเหล่านั้นถูกทับถมและเปลี่ยนสภาพกลายเป็นชั้นถ่านหินลิกไนต์ ซึ่งเป็นหลักฐานสำคัญของภูมิประเทศและภูมิอากาศในอดีต

 

คำว่า “ลิกไนต์” หมายถึงถ่านหินชนิดหนึ่งที่เกิดจากการสะสมตัวของซากพืชในสภาพแวดล้อมที่มีน้ำและตะกอนทับถมเป็นเวลานาน ถ่านหินชนิดนี้มีอายุน้อยกว่าถ่านหินคุณภาพสูงประเภทอื่น แต่มีความสำคัญในฐานะแหล่งพลังงานของหลายพื้นที่ในอดีต สำหรับจังหวัดกระบี่ การพบลิกไนต์ไม่ได้เพียงนำไปสู่การใช้ประโยชน์ด้านพลังงาน แต่ยังเปิดโอกาสให้มีการค้นพบซากดึกดำบรรพ์จำนวนมากในชั้นหินและตะกอนที่เกี่ยวข้องกับแอ่งกระบี่

 

ภายในพิพิธภัณฑ์ซากดึกดำบรรพ์ โรงไฟฟ้ากระบี่ ผู้เข้าชมจะได้เรียนรู้ตั้งแต่ประวัติการค้นพบถ่านหินลิกไนต์ การสำรวจพื้นที่ การขุดค้นซากดึกดำบรรพ์ การจำแนกชนิดของฟอสซิล ไปจนถึงความหมายของการค้นพบเหล่านี้ต่อความเข้าใจเรื่องวิวัฒนาการของสิ่งมีชีวิตในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ การจัดแสดงไม่ได้จำกัดอยู่เฉพาะวัตถุในตู้ แต่ยังทำหน้าที่อธิบายความสัมพันธ์ระหว่างภูมิประเทศโบราณ สิ่งมีชีวิตในอดีต และการเปลี่ยนแปลงทางธรรมชาติที่เกิดขึ้นต่อเนื่องเป็นเวลาหลายสิบล้านปี

 

หนึ่งในข้อมูลสำคัญที่สุดของพื้นที่นี้คือการสำรวจซากดึกดำบรรพ์ที่เกี่ยวข้องกับสยามโมพิเทคัส อีโอซีนัส ซึ่งเป็นลิงดึกดำบรรพ์สกุลและชนิดใหม่ของโลก ซากที่พบมีลักษณะเป็นกรามและฟัน อายุประมาณ 35–37 ล้านปี การค้นพบนี้มีความสำคัญอย่างยิ่งในเชิงบรรพชีวินวิทยา เพราะช่วยเพิ่มข้อมูลเกี่ยวกับวิวัฒนาการของไพรเมตในภูมิภาคเอเชีย และทำให้แอ่งกระบี่กลายเป็นพื้นที่ที่ได้รับความสนใจในระดับวิชาการมากกว่าการเป็นแหล่งถ่านหินเพียงอย่างเดียว

 

สยามโมพิเทคัส อีโอซีนัสมีความสำคัญเพราะเป็นหลักฐานของไพรเมตดึกดำบรรพ์ที่อยู่ในช่วงปลายยุคอีโอซีน การศึกษาซากกรามและฟันช่วยให้ผู้เชี่ยวชาญเข้าใจลักษณะทางกายวิภาค การกินอาหาร และความสัมพันธ์เชิงวิวัฒนาการของสิ่งมีชีวิตกลุ่มนี้ เมื่อเปรียบเทียบกับหลักฐานจากพื้นที่อื่นในโลก การค้นพบที่กระบี่จึงมีคุณค่าไม่เฉพาะต่อจังหวัดกระบี่หรือประเทศไทย แต่ยังเกี่ยวข้องกับคำถามใหญ่เรื่องประวัติวิวัฒนาการของไพรเมตในทวีปเอเชีย

 

นอกจากสยามโมพิเทคัสแล้ว เหมืองลิกไนต์กระบี่ยังมีชื่อเสียงจากการพบซากดึกดำบรรพ์ของสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมหลากหลายชนิด ข้อมูลจากแหล่งจัดแสดงระบุว่ามีซากสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมจำนวนมาก รวมถึงสัตว์ในกลุ่มสมเสร็จ กระจง หนู สัตว์กินเนื้อ สัตว์กีบ และสัตว์โบราณที่เกี่ยวข้องกับตระกูลเก่าแก่ของฮิปโปโปเตมัส หลักฐานเหล่านี้ช่วยให้เห็นว่าพื้นที่กระบี่ในอดีตเคยมีระบบนิเวศที่หลากหลาย มีทั้งพื้นที่น้ำ พื้นที่ชุ่มน้ำ พืชพรรณ และสัตว์หลายกลุ่มอาศัยอยู่ร่วมกัน

 

อีกหนึ่งวัตถุจัดแสดงที่ทำให้สถานที่แห่งนี้น่าสนใจคือซากของเสือเขี้ยวดาบ ซึ่งมีการขุดพบในปี พ.ศ. 2533 การพบซากเสือเขี้ยวดาบในประเทศไทยถือเป็นหลักฐานที่ช่วยขยายความเข้าใจเรื่องสัตว์กินเนื้อดึกดำบรรพ์ในภูมิภาคนี้ เสือเขี้ยวดาบเป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมที่สูญพันธุ์ไปแล้ว ลักษณะเด่นอยู่ที่เขี้ยวยาวและโครงสร้างร่างกายที่เหมาะกับการล่า การมีซากสัตว์ชนิดนี้ในพื้นที่แอ่งกระบี่ทำให้เห็นภาพห่วงโซ่อาหารและความหลากหลายของสัตว์ในระบบนิเวศโบราณได้ชัดขึ้น

 

ฟอสซิลที่พบในพื้นที่ไม่ได้มีเฉพาะสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมเท่านั้น แต่ยังรวมถึงสัตว์เลื้อยคลาน เช่น งู เต่า และจระเข้ รวมถึงซากปลาและหอยหลายชนิด สิ่งเหล่านี้ชี้ให้เห็นว่าพื้นที่เหมืองลิกไนต์กระบี่ในอดีตมีสภาพแวดล้อมเกี่ยวข้องกับน้ำ อาจเป็นแอ่งน้ำ หนองน้ำ หรือพื้นที่ชุ่มน้ำที่เหมาะต่อการดำรงชีวิตของสัตว์น้ำและสัตว์ครึ่งบกครึ่งน้ำบางประเภท การพบซากสัตว์หลายกลุ่มในพื้นที่เดียวกันทำให้นักวิชาการสามารถนำข้อมูลมาใช้ประกอบการตีความสภาพภูมิประเทศและระบบนิเวศในอดีตได้ละเอียดขึ้น

 

ฟอสซิลพืชก็เป็นอีกส่วนหนึ่งที่มีความสำคัญ พื้นที่นี้พบทั้งซากพืชใบเลี้ยงเดี่ยวและใบเลี้ยงคู่ โดยส่วนใหญ่เป็นซากใบไม้ นอกจากนี้ยังพบต้นไม้กลายเป็นถ่านหินซึ่งจัดแสดงอยู่ภายในอาคาร สิ่งเหล่านี้ช่วยให้ผู้เข้าชมเข้าใจว่าถ่านหินลิกไนต์ไม่ได้เกิดขึ้นแบบฉับพลัน แต่เป็นผลจากการสะสมตัวของซากพืชในสภาพแวดล้อมเฉพาะ การเห็นต้นไม้กลายเป็นถ่านหินจึงช่วยเชื่อมโยงเรื่องพืชในอดีตกับพลังงานในปัจจุบันได้อย่างเป็นรูปธรรม

 

ความโดดเด่นของพิพิธภัณฑ์ซากดึกดำบรรพ์ โรงไฟฟ้ากระบี่ คือการทำให้เรื่องที่ดูเป็นวิชาการและห่างไกล กลายเป็นเรื่องที่มองเห็นและเข้าใจได้ง่าย ผู้เข้าชมจะเห็นว่าหิน ตะกอน ถ่านหิน และฟอสซิลไม่ได้เป็นเพียงวัตถุแข็ง ๆ ในธรรมชาติ แต่เป็นหลักฐานที่บันทึกเรื่องราวของโลกในอดีต ทุกชิ้นส่วนของฟอสซิลมีบทบาทเหมือนหน้าหนังสือที่บอกเล่าว่าเมื่อหลายสิบล้านปีก่อน พื้นที่กระบี่เคยมีสิ่งมีชีวิตชนิดใด อาศัยอยู่ในสภาพแวดล้อมแบบใด และระบบนิเวศเปลี่ยนแปลงมาอย่างไร

 

สำหรับครอบครัวและนักเรียน สถานที่แห่งนี้เหมาะกับการเรียนรู้นอกห้องเรียนอย่างมาก เพราะช่วยให้เด็กและเยาวชนเห็นความเชื่อมโยงระหว่างวิทยาศาสตร์ ธรรมชาติ และประวัติศาสตร์ท้องถิ่น การเรียนเรื่องฟอสซิลจากหนังสืออาจทำให้เข้าใจได้ในระดับหนึ่ง แต่การได้เห็นซากดึกดำบรรพ์จริง เห็นภาพจำลอง เห็นชิ้นส่วนกราม ฟัน เปลือกหอย ซากพืช และต้นไม้กลายเป็นถ่านหิน จะช่วยให้ผู้เรียนจดจำได้ชัดเจนและตั้งคำถามต่อยอดได้มากขึ้น

 

สำหรับนักท่องเที่ยวทั่วไป เหมืองลิกไนต์กระบี่เป็นจุดแวะที่เพิ่มมิติให้กับทริปกระบี่ได้ดี หากคนส่วนใหญ่นึกถึงกระบี่ในฐานะจังหวัดทะเลสวย มีเกาะพีพี อ่าวนาง ไร่เลย์ และหาดต่าง ๆ สถานที่แห่งนี้จะทำให้เห็นว่ากระบี่ยังมีมรดกธรณีวิทยาและบรรพชีวินวิทยาที่สำคัญมาก กระบี่จึงไม่ได้มีคุณค่าเฉพาะด้านทัศนียภาพทางทะเล แต่ยังมีประวัติของผืนดิน หิน ถ่านหิน และสิ่งมีชีวิตดึกดำบรรพ์ที่น่าสนใจไม่แพ้กัน

 

การเข้าชมเหมืองลิกไนต์กระบี่ควรเริ่มจากอาคารประชาสัมพันธ์โรงไฟฟ้ากระบี่ เพราะเป็นพื้นที่ที่จัดแสดงข้อมูลหลักเกี่ยวกับซากดึกดำบรรพ์และประวัติของเหมือง นักท่องเที่ยวควรใช้เวลาอย่างน้อย 45 นาทีถึง 1 ชั่วโมงสำหรับการชมภาพรวม หากต้องการอ่านข้อมูลประกอบและศึกษาเนื้อหาอย่างละเอียดควรเผื่อเวลาเพิ่ม โดยเฉพาะผู้ที่สนใจเรื่องฟอสซิล วิวัฒนาการของสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม และประวัติธรณีวิทยาของจังหวัดกระบี่

 

เนื่องจากพื้นที่อยู่ในความดูแลของการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย ผู้เข้าชมควรปฏิบัติตามระเบียบของสถานที่อย่างเคร่งครัด ไม่เข้าไปในพื้นที่ปฏิบัติงานที่ไม่ได้เปิดให้เข้าชม ไม่จับต้องวัตถุจัดแสดงโดยไม่ได้รับอนุญาต ไม่ใช้เสียงดังภายในอาคาร และหากเดินทางเป็นคณะควรติดต่อเจ้าหน้าที่ล่วงหน้าเพื่อความสะดวกในการเข้าชม การรักษามารยาทเหล่านี้จะช่วยให้พื้นที่เรียนรู้ยังคงเปิดให้ประชาชนได้ใช้ประโยชน์ต่อไปอย่างเหมาะสม

 

การเดินทาง ไปยังเหมืองลิกไนต์กระบี่และพิพิธภัณฑ์ซากดึกดำบรรพ์ โรงไฟฟ้ากระบี่ ทำได้สะดวกด้วยรถยนต์ส่วนตัว รถเช่า หรือรถรับจ้าง จากตัวเมืองกระบี่ใช้เส้นทางมุ่งหน้าอำเภอเหนือคลองไปยังตำบลคลองขนานและโรงไฟฟ้ากระบี่ ระยะทางจากตัวเมืองกระบี่อยู่ในระยะขับรถประมาณครึ่งชั่วโมง ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับสภาพการจราจร เส้นทางเหมาะสำหรับจัดร่วมกับแหล่งท่องเที่ยวฝั่งอำเภอเหนือคลองและเส้นทางไปเกาะศรีบอยา เกาะปู และเกาะจำ

 

ผู้ที่เดินทางจากสนามบินนานาชาติกระบี่สามารถวางแผนแวะชมพิพิธภัณฑ์ได้เช่นกัน เพราะพื้นที่โรงไฟฟ้ากระบี่อยู่ในอำเภอเหนือคลองเช่นเดียวกับสนามบิน การเดินทางต่อด้วยรถรับจ้างหรือรถเช่าจะสะดวกกว่าใช้ขนส่งสาธารณะ โดยเฉพาะหากต้องการเดินทางต่อไปยังท่าเรือแหลมกรวด ท่าเรือเพื่อไปเกาะศรีบอยา หรือพื้นที่ชายฝั่งอื่นของอำเภอเหนือคลอง

 

จุดท่องเที่ยวใกล้เคียงที่สามารถจัดร่วมกับเหมืองลิกไนต์กระบี่ได้ ได้แก่ หาดยาวเหนือคลอง ท่าเรือแหลมกรวด เกาะศรีบอยา เกาะปู เกาะจำ เขาขนาบน้ำ สุสานหอย 45 ล้านปี และพิพิธภัณฑสถานวัดคลองท่อม หากต้องการเที่ยวแบบประวัติศาสตร์และธรณีวิทยา ควรเลือกเส้นทางเหมืองลิกไนต์กระบี่ร่วมกับสุสานหอย 45 ล้านปีและพิพิธภัณฑสถานวัดคลองท่อม แต่หากต้องการเที่ยวแบบธรรมชาติและชุมชนชายฝั่ง สามารถต่อไปยังท่าเรือแหลมกรวดและเกาะศรีบอยาได้

 

ช่วงเวลาที่เหมาะสำหรับการเข้าชมคือช่วงเช้าถึงบ่ายต้น ๆ ในวันทำการ เพราะมีเวลาเพียงพอสำหรับชมภายในอาคารและเดินทางต่อไปยังสถานที่ใกล้เคียง ก่อนเดินทางควรตรวจสอบข้อมูลล่าสุดกับประชาสัมพันธ์โรงไฟฟ้ากระบี่ โดยเฉพาะกรณีเดินทางเป็นหมู่คณะ โรงเรียน หรือหน่วยงาน เนื่องจากพื้นที่อยู่ภายในเขตโรงไฟฟ้าและอาจมีระเบียบด้านความปลอดภัยที่ต้องปฏิบัติตาม

 

เหมืองลิกไนต์กระบี่จึงเหมาะกับนักท่องเที่ยวหลายกลุ่ม ทั้งคนที่สนใจประวัติศาสตร์ธรรมชาติ นักเรียน นักศึกษา ครอบครัว นักเดินทางสายพิพิธภัณฑ์ ผู้สนใจพลังงาน และผู้ที่ต้องการเห็นกระบี่ในมุมที่แตกต่างจากแหล่งท่องเที่ยวทะเลทั่วไป จุดแข็งของที่นี่คือการรวมเรื่องพลังงาน ธรณีวิทยา ฟอสซิล และประวัติธรรมชาติไว้ในพื้นที่เดียว ทำให้การมาเยือนมีทั้งความรู้ ความแปลกใหม่ และความเข้าใจต่อจังหวัดกระบี่อย่างลึกขึ้น

 

เมื่อมองในภาพรวม เหมืองลิกไนต์กระบี่และพิพิธภัณฑ์ซากดึกดำบรรพ์ โรงไฟฟ้ากระบี่ คือสถานที่ที่ช่วยขยายความหมายของคำว่า “เที่ยวกระบี่” ให้กว้างขึ้น ที่นี่ทำให้ผู้มาเยือนเห็นว่ากระบี่ไม่ได้มีเพียงโลกปัจจุบันที่งดงามด้วยทะเลและภูเขาหินปูน แต่ยังมีโลกโบราณที่ซ่อนอยู่ในชั้นหินและถ่านหิน ฟอสซิลทุกชิ้นภายในอาคารคือหลักฐานของชีวิตที่เคยดำรงอยู่ก่อนมนุษย์ยุคปัจจุบันนานหลายสิบล้านปี และเป็นมรดกทางธรรมชาติที่ควรได้รับการเรียนรู้และอนุรักษ์อย่างจริงจัง

 

 

ตอบ: เหมืองลิกไนต์กระบี่และพิพิธภัณฑ์ซากดึกดำบรรพ์ตั้งอยู่ภายในโรงไฟฟ้ากระบี่ เลขที่ 112 หมู่ 2 ตำบลคลองขนาน อำเภอเหนือคลอง จังหวัดกระบี่

 

ตอบ: เปิดให้เข้าชมวันจันทร์ถึงวันศุกร์ เวลา 08.00 – 16.00 น. และไม่เสียค่าเข้าชม

 

ตอบ: จุดเด่นคือการจัดแสดงฟอสซิลจากเหมืองถ่านหินลิกไนต์กระบี่ เช่น สยามโมพิเทคัส อีโอซีนัส เสือเขี้ยวดาบ สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม สัตว์เลื้อยคลาน ปลา หอย และต้นไม้กลายเป็นถ่านหิน

 

ตอบ: สยามโมพิเทคัส อีโอซีนัสคือลิงดึกดำบรรพ์สกุลและชนิดใหม่ของโลกที่พบจากเหมืองถ่านหินลิกไนต์กระบี่ มีอายุประมาณ 35–37 ล้านปี และมีความสำคัญต่อการศึกษาวิวัฒนาการของไพรเมต

 

ตอบ: เหมาะกับนักเรียน นักศึกษา ครอบครัว ผู้สนใจฟอสซิล ธรณีวิทยา ประวัติธรรมชาติ พลังงาน และนักท่องเที่ยวที่ต้องการเห็นกระบี่ในมุมที่แตกต่างจากทะเลและชายหาด

 

ตอบ: เดินทางจากตัวเมืองกระบี่ด้วยรถยนต์ส่วนตัว รถเช่า หรือรถรับจ้าง ไปยังตำบลคลองขนาน อำเภอเหนือคลอง และเข้าสู่พื้นที่โรงไฟฟ้ากระบี่

 

ตอบ: ควรติดต่อล่วงหน้ากับประชาสัมพันธ์โรงไฟฟ้ากระบี่ โดยเฉพาะโรงเรียน หน่วยงาน หรือคณะศึกษาดูงาน เพื่อให้การเข้าชมเป็นไปตามระเบียบและสะดวกต่อการจัดการพื้นที่

 

ตอบ: สามารถแวะหาดยาว เหนือคลอง ท่าเรือแหลมกรวด เกาะศรีบอยา พิพิธภัณฑสถานวัดคลองท่อม เขาขนาบน้ำ และสุสานหอย 45 ล้านปีได้ตามเส้นทางและเวลาที่มี