หน้าแรก lovethailand >สถานที่ท่องเที่ยวภาคใต้ >สถานที่ท่องเที่ยวจังหวัดชุมพร >อ.หลังสวน >ต.วังตะกอ > งานประเพณีแห่พระแข่งเรือ
TL;DR: งานประเพณีแห่พระแข่งเรือ.

ชุมพร

งานประเพณีแห่พระแข่งเรือ

งานประเพณีแห่พระแข่งเรือ

วันจัดงานหลัก: วันแรม 1 ค่ำ เดือน 11 ของทุกปี หลังวันออกพรรษา
ช่วงเวลาจัดงาน: โดยปกติจัดต่อเนื่องหลายวันตามกำหนดการของผู้จัดงานในแต่ละปี
สถานที่จัดงานหลัก: สนามกลางภาคใต้ แม่น้ำหลังสวน บริเวณท่าน้ำวัดด่านประชากร อำเภอหลังสวน จังหวัดชุมพร
 
งานประเพณีแห่พระแข่งเรือขึ้นโขนชิงธง อำเภอหลังสวน จังหวัดชุมพร เป็นหนึ่งในประเพณีสำคัญที่สุดของลุ่มน้ำหลังสวน และเป็นงานประเพณีไทยภาคใต้ที่มีเอกลักษณ์ชัดเจนมากที่สุดงานหนึ่งของจังหวัดชุมพร จุดเด่นของงานไม่ได้อยู่เพียงการแข่งเรือยาวริมแม่น้ำ แต่รวมถึงพิธีแห่พระ การตักบาตรเทโว การสมโภชเรือพระบก การแห่ขบวนเรือพระบกและเรือพระน้ำ การรวมตัวของวัด ชุมชน ฝีพาย กองเชียร์ และประชาชนจำนวนมากที่เดินทางมาร่วมงานในช่วงหลังออกพรรษาเป็นประจำทุกปี งานนี้จึงเป็นทั้งงานบุญ งานกีฬา งานชุมชน และงานวัฒนธรรมที่สืบทอดความสัมพันธ์ระหว่างคนหลังสวนกับแม่น้ำหลังสวนไว้อย่างชัดเจน
 
หัวใจของประเพณีนี้คือ “ขึ้นโขนชิงธง” ซึ่งเป็นรูปแบบการแข่งขันเรือยาวที่มีลักษณะเฉพาะของหลังสวน การแข่งขันไม่ได้ตัดสินแพ้ชนะจากเรือลำใดพายถึงเส้นชัยก่อนเท่านั้น แต่ตัดสินจากจังหวะที่นายหัวเรือต้องปีนขึ้นไปบนโขนหัวเรือเพื่อคว้าธงชัยที่ติดอยู่บริเวณทุ่นเส้นชัย นายท้ายต้องถือท้ายเรือให้ตรง ฝีพายต้องพายอย่างพร้อมเพรียง และนายหัวเรือต้องมีสายตา ความเร็ว ความแข็งแรง และจังหวะที่แม่นยำพอจะคว้าธงได้ในเสี้ยววินาทีสุดท้าย การแข่งเรือจึงเป็นทั้งกีฬา ความกล้า ความชำนาญ และศิลปะการควบคุมเรือที่หาชมได้ยาก
 
งานประเพณีแห่พระแข่งเรือของอำเภอหลังสวนเริ่มขึ้นในช่วงวันแรม 1 ค่ำ เดือน 11 ซึ่งเป็นวันถัดจากวันออกพรรษา ตามคติพุทธศาสนา วันดังกล่าวเกี่ยวข้องกับประเพณีตักบาตรเทโวหรือการทำบุญรับพระพุทธเจ้าเสด็จลงจากสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ หลังสิ้นสุดฤดูกาลจำพรรษา ชาวบ้านในลุ่มน้ำหลังสวนจึงนำพระพุทธรูปสำคัญของวัดต่าง ๆ ออกแห่ให้ประชาชนได้สักการะ แล้วต่อด้วยกิจกรรมแข่งเรือในแม่น้ำหลังสวน ประเพณีนี้จึงมีรากฐานมาจากศรัทธาทางพุทธศาสนา ก่อนพัฒนาเป็นงานใหญ่ที่รวมพิธีกรรม การละเล่น กีฬา และการท่องเที่ยวเข้าด้วยกัน
 
ความเก่าแก่ของงานประเพณีนี้ปรากฏในความทรงจำของชุมชนหลังสวนมาอย่างยาวนาน เรื่องเล่าท้องถิ่นระบุว่าการแข่งเรือหลังสวนเริ่มมีมาตั้งแต่สมัยพระยาจรูญราชโภคากรเป็นเจ้าเมืองหลังสวนในช่วงรัชกาลที่ 5 โดยเดิมเป็นการลากพระชิงสายกันในแม่น้ำ ใช้เรือพายช่วยลากเรือพระ วัดหรือหมู่บ้านใดมีเรือมาก ฝีพายดี และมีกำลังพร้อม ก็สามารถแย่งลากพระไปประดิษฐานที่วัดของตน แล้วจัดงานสมโภชในตอนกลางคืน รุ่งเช้าจึงทำบุญถวายสลากภัต ภาพดังกล่าวสะท้อนวิถีชีวิตริมน้ำในยุคที่แม่น้ำเป็นเส้นทางคมนาคมหลักของผู้คนหลังสวน
 
เมื่อประเพณีพัฒนาไปตามยุคสมัย การแข่งเรือเริ่มมีระบบกติกาชัดเจนขึ้น สมัยหลวงปราณีประชาชน อำมาตย์เอก มีการดัดแปลงรูปแบบการปล่อยเรือ โดยใช้เชือกผูกหางเรือคู่แข่งขันไว้ เมื่อเรือพายจนเชือกตึงจึงใช้มีดสับเชือกให้ขาดเพื่อปล่อยเรือออกตัวพร้อมกัน วิธีการนี้สะท้อนความพยายามทำให้การแข่งขันเป็นธรรมและเร้าใจมากขึ้น ต่อมาเมื่อสนามแข่งขันได้รับการจัดระบบชัดเจนขึ้น จึงเกิดกติกา ระยะทาง สายการแข่งขัน และพิธีกรรมประกอบงานที่เป็นแบบแผนมากขึ้น
 
สนามแข่งขันหลักอยู่ในแม่น้ำหลังสวน ช่วงบริเวณหลังที่ทำการเทศบาลเมืองหลังสวน จากใต้สะพานโค้งรถไฟไปถึงท่าน้ำวัดด่านประชากร ระยะทางประมาณ 500 เมตร พื้นที่ริมแม่น้ำทั้งสองฝั่งกลายเป็นอัฒจันทร์ธรรมชาติของชาวบ้านและนักท่องเที่ยว ผู้ชมจะจับจองพื้นที่ริมฝั่งเพื่อดูเรือยาวพุ่งผ่านสายน้ำ เสียงกลอง เสียงเชียร์ เสียงพากย์ และจังหวะพายของฝีพายทำให้บรรยากาศริมแม่น้ำหลังสวนคึกคักเป็นพิเศษในช่วงงานประเพณี
 
วัดด่านประชากรมีบทบาทสำคัญในงานประเพณีนี้ เพราะเป็นจุดสำคัญของสนามแข่งขันและเป็นวัดริมแม่น้ำหลังสวนที่ผูกพันกับพิธีแห่พระแข่งเรือมาอย่างยาวนาน วัดตั้งอยู่ในอำเภอหลังสวน จังหวัดชุมพร และมีประวัติเป็นวัดเก่าในพื้นที่ลุ่มน้ำหลังสวน มีอุโบสถ ศาลาการเปรียญ กุฏิสงฆ์ หอระฆัง หอกลอง และปูชนียวัตถุสำคัญภายในวัด การที่สนามแข่งขันสิ้นสุดบริเวณท่าน้ำวัดด่านประชากรทำให้วัดแห่งนี้เป็นทั้งจุดศรัทธา จุดรวมคน และจุดหมายของการแข่งขันทางน้ำ
 
ในอดีตเรือที่ใช้แข่งมักเป็นเรือของวัดหรือชุมชน มีความผูกพันกับศรัทธาและแรงร่วมของคนทั้งหมู่บ้าน เรือยาวหนึ่งลำไม่ได้เป็นเพียงอุปกรณ์กีฬา แต่เป็นศักดิ์ศรีของวัด ชุมชน และฝีพาย เรือแต่ละลำต้องผ่านการดูแลรักษา ตกแต่ง และบวงสรวงอย่างเหมาะสม ก่อนลงแข่งจึงมักมีพิธีทำขวัญเรือหรือพิธีบวงสรวงแม่ย่านางเรือ เพื่อเสริมขวัญกำลังใจให้ฝีพายและแสดงความเคารพต่อเรือซึ่งถือเป็นของมีครูและมีความหมายทางจิตใจของชุมชน
 
ลักษณะของเรือยาวหลังสวนตามข้อมูลท้องถิ่นเดิมขุดจากไม้ซุงทั้งต้น โดยนิยมใช้ไม้ตะเคียน เรือมีความยาวประมาณ 18–19 เมตร มีธงประจำเรือติดอยู่ ฝีพายนั่งเป็นคู่ตามแนวลำเรือ ยกเว้นตำแหน่งนายหัวและนายท้ายที่มีบทบาทเฉพาะ เรือแต่ละลำมีฆ้อง นกหวีด หรือสัญญาณจังหวะเพื่อควบคุมให้ฝีพายพายพร้อมกัน การพายเรือยาวจึงต้องอาศัยกำลัง ความทนทาน จังหวะเดียวกันของทีม และความไว้ใจระหว่างคนในเรืออย่างสูง
 
การแข่งขันในปัจจุบันมีการแบ่งประเภทเรือให้เหมาะกับจำนวนฝีพายและลักษณะทีม งานปีล่าสุดที่ยืนยันได้มีการจัดการแข่งขันเรือหลายประเภท เช่น เรือยาวประเภท ก และประเภท ข จำนวน 30–32 ฝีพาย เรือยาวประเภทนักเรียนและเยาวชน เรือยาวประเภทประชาชนภายในตำบล และเรือยาวประเภทเรืออนุรักษ์หรือเรือขุด การมีประเภทนักเรียนและเยาวชนช่วยให้ประเพณีนี้ไม่หยุดอยู่กับคนรุ่นเก่า แต่เปิดพื้นที่ให้คนรุ่นใหม่ได้เรียนรู้กติกา ฝึกฝนฝีพาย และสืบทอดจิตวิญญาณของเรือยาวหลังสวนต่อไป
 
กติกาขึ้นโขนชิงธงเป็นเสน่ห์ที่ทำให้สนามหลังสวนแตกต่างจากสนามเรือยาวอื่น ธงชัยที่ใช้ชิงจะเป็นผ้าสีแดงผูกติดกับปลายหวายทั้งสองด้าน บริเวณเส้นชัยมีการติดตั้งหวายไว้ในกระบอกไม้ไผ่บนแพผู้ตัดสินหรือจุดทุ่นเส้นชัย เรือคู่แข่งจะพุ่งเข้าหาธงคนละฝั่ง นายหัวเรือต้องไต่หรือโผขึ้นไปบนโขนหัวเรือเพื่อกระชากธงให้ได้ การจับธงให้สำเร็จต้องอาศัยการคุมเรือของนายท้าย ความเร็วของฝีพาย ความกล้าของนายหัว และจังหวะที่ทุกตำแหน่งทำงานประสานกันพอดี
 
คำว่า “โขน” ในที่นี้หมายถึงหัวเรือหรือส่วนปลายหัวเรือที่ยื่นออกไปข้างหน้า การขึ้นโขนไม่ใช่เรื่องง่าย เพราะเรือยาวกำลังแล่นด้วยความเร็ว น้ำกระเพื่อมจากแรงพายและแรงปะทะของเรือคู่แข่ง ขณะที่ผู้ชมสองฝั่งแม่น้ำส่งเสียงเชียร์ดังลั่น นายหัวเรือต้องทรงตัวบนพื้นที่แคบ รอจังหวะที่เรือเข้าใกล้ทุ่น และตัดสินใจคว้าธงทันที ความผิดพลาดเพียงเล็กน้อยอาจทำให้พลาดธง ตกน้ำ หรือทำให้ทีมเสียโอกาส การขึ้นโขนชิงธงจึงเป็นภาพจำสำคัญของงานหลังสวน
 
รางวัลของการแข่งขันในอดีตสะท้อนวิถีชีวิตของคนในยุคนั้น เรือที่ชนะเคยได้รับผ้าแถบหัวเรือ ส่วนฝีพายได้รับผ้าขาวม้าคนละผืน ต่อมาเปลี่ยนเป็นการชิงน้ำมันก๊าดเพื่อนำไปถวายวัด เพราะเรือจำนวนมากเป็นเรือของวัดและชุมชน ตั้งแต่ พ.ศ. 2507 เป็นต้นมา งานแข่งขันเรือยาวหลังสวนได้รับพระมหากรุณาธิคุณโปรดเกล้าฯ พระราชทานโล่รางวัล ทำให้สนามแม่น้ำหลังสวนมีสถานะเป็นสนามแข่งขันสำคัญของภาคใต้และยกระดับงานประเพณีให้เป็นที่รู้จักกว้างขวางยิ่งขึ้น
 
งานประเพณีไม่ได้มีเฉพาะการแข่งขันทางน้ำเท่านั้น แต่ยังเริ่มต้นจากบรรยากาศงานบุญและงานเมือง เช่น กิจกรรมเปิดเมืองกินฟรี การสมโภชเรือพระบก การตักบาตรเทโว การแห่ขบวนเรือพระบกและเรือพระน้ำ การประกวดเรือ การแสดงพื้นบ้าน การจำหน่ายสินค้า และกิจกรรมบันเทิงในช่วงค่ำ กิจกรรมเหล่านี้ทำให้งานแห่พระแข่งเรือเป็นเทศกาลที่คนหลังสวนรอคอยทั้งปี เพราะเป็นช่วงเวลาที่เมืองทั้งเมืองกลับมามีชีวิตชีวา ผู้คนได้ทำบุญ พบปะญาติพี่น้อง และร่วมส่งแรงเชียร์ให้เรือของวัดหรือชุมชนตนเอง
 
พิธีตักบาตรเทโวในช่วงงานมีความสำคัญต่อมิติทางศาสนาของประเพณี ชาวบ้านจะร่วมทำบุญตักบาตรหลังวันออกพรรษา เพื่อระลึกถึงเหตุการณ์ที่พระพุทธเจ้าเสด็จกลับจากเทวโลก จากนั้นจึงมีขบวนแห่พระบกและเรือพระน้ำที่ตกแต่งอย่างสวยงาม วัด โรงเรียน ชุมชน และหน่วยงานต่าง ๆ ร่วมจัดขบวนโดยนำพระพุทธรูปสำคัญมาประดิษฐานให้ประชาชนได้สักการะ การแห่พระจึงเป็นส่วนที่รักษารากทางพุทธศาสนาของงานไว้ แม้ว่าผู้คนจำนวนมากจะรู้จักงานนี้จากการแข่งขันเรือยาวก็ตาม
 
การสมโภชเรือพระบกเป็นอีกหนึ่งกิจกรรมที่สะท้อนความประณีตของชุมชนหลังสวน เรือพระบกแต่ละลำถูกออกแบบและประดับประดาอย่างสวยงาม บางลำใช้ดอกไม้สด บางลำตกแต่งด้วยพืชผัก ผลไม้ หรือวัสดุท้องถิ่น บางลำสร้างเป็นรูปทรงพิเศษตามความคิดสร้างสรรค์ของชุมชน การเดินชมเรือพระบกจึงเป็นการชมฝีมือ ความร่วมมือ และจินตนาการของคนในพื้นที่ก่อนจะเข้าสู่บรรยากาศการแข่งขันเรือในแม่น้ำ
 
กิจกรรมเปิดเมืองกินฟรีเป็นสีสันที่ทำให้ผู้มาเยือนสัมผัสน้ำใจของคนหลังสวนได้อย่างชัดเจน ชาวบ้าน ร้านค้า โรงเรียน หน่วยงาน และกลุ่มชุมชนร่วมกันนำอาหารคาวหวาน ขนม เครื่องดื่ม และของกินพื้นเมืองมาตั้งโต๊ะแจกจ่ายให้ผู้มาเที่ยวงาน บางกลุ่มทำอาหารกันสด ๆ บริเวณงาน บรรยากาศจึงเต็มไปด้วยความคึกคักและความเป็นกันเอง กิจกรรมนี้ทำให้ผู้มาเยือนรับรู้ได้ว่างานแห่พระแข่งเรือไม่ได้เป็นเพียงงานแข่งขัน แต่เป็นงานต้อนรับแขกบ้านแขกเมืองของชาวหลังสวน
 
ความสำคัญของงานประเพณีนี้ได้รับการยอมรับในระดับประเทศ โดยได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมด้านการเล่นพื้นบ้าน กีฬาพื้นบ้าน และศิลปะการต่อสู้ป้องกันตัว และได้รับการนำเสนอในฐานะ “ธงหนึ่งในสยาม” ซึ่งเป็นเอกลักษณ์ของการท่องเที่ยวไทย การยอมรับนี้สะท้อนว่าการขึ้นโขนชิงธงไม่ใช่เพียงกีฬาท้องถิ่น แต่เป็นภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมที่มีระบบกติกา ประวัติ ความเชื่อ ฝีมือ และอัตลักษณ์เฉพาะของลุ่มน้ำหลังสวน
 
งานประเพณีแห่พระแข่งเรือขึ้นโขนชิงธงยังช่วยสร้างความสามัคคีอย่างเป็นรูปธรรม เรือหนึ่งลำต้องใช้แรงฝีพายจำนวนมาก ใช้คนช่วยดูแลเรือ ใช้คนจัดหาอุปกรณ์ ใช้คนทำอาหาร ใช้กองเชียร์ ใช้คนประสานงาน และใช้วัดหรือชุมชนเป็นฐานสนับสนุน ทุกคนจึงมีบทบาทในความสำเร็จของทีม แม้ไม่ได้ลงพายเรือด้วยตนเอง ประเพณีนี้ทำให้คนในชุมชนรู้สึกเป็นเจ้าของร่วมกัน และเป็นเวทีที่ทำให้ความผูกพันระหว่างวัด บ้าน โรงเรียน หน่วยงาน และประชาชนกลับมาแน่นแฟ้นทุกปี
 
สำหรับนักท่องเที่ยว ช่วงเวลาที่เหมาะในการเที่ยวงานคือช่วงเช้าในวันตักบาตรเทโวและชมขบวนแห่พระบก จากนั้นช่วงบ่ายถึงเย็นเหมาะกับการชมการแข่งขันเรือยาวริมแม่น้ำหลังสวน หากต้องการชมรอบสำคัญควรติดตามกำหนดการประจำปี เพราะงานมักจัดต่อเนื่องหลายวันและมีรอบแข่งขันหลายประเภท ผู้ที่ต้องการที่นั่งชมใกล้สนามควรไปก่อนเวลา เนื่องจากสองฝั่งแม่น้ำจะมีผู้ชมจำนวนมาก โดยเฉพาะวันเปิดกิจกรรมทางน้ำและวันชิงชนะเลิศ
 
การเดินทาง ไปชมงานสะดวกทั้งรถยนต์ รถไฟ และรถโดยสาร อำเภอหลังสวนอยู่บนเส้นทางหลักภาคใต้ สามารถใช้ทางหลวงหมายเลข 41 แล้วเข้าสู่ตัวเมืองหลังสวน บริเวณสนามแข่งขันอยู่ใกล้เทศบาลเมืองหลังสวนและท่าน้ำวัดด่านประชากร หากเดินทางด้วยรถไฟสามารถลงที่สถานีรถไฟหลังสวนแล้วต่อรถท้องถิ่นหรือเดินทางเข้าสู่พื้นที่งานได้สะดวก ในช่วงวันงานควรเผื่อเวลาเดินทางและหาที่จอดรถ เนื่องจากถนนในเมืองหลังสวนและบริเวณใกล้สนามแข่งขันจะมีประชาชนและนักท่องเที่ยวจำนวนมาก
 
การชมงานให้ได้คุณค่าครบถ้วนควรเริ่มจากการเข้าใจลำดับของประเพณี ไม่ควรมองเฉพาะการแข่งขันเรือในช่วงท้าย เพราะก่อนเรือจะลงน้ำมีเรื่องราวของวัด ชุมชน พระพุทธรูป เรือพระ พิธีทำขวัญเรือ และการรวมแรงของผู้คนจำนวนมาก นักท่องเที่ยวที่เดินชมตั้งแต่ช่วงขบวนแห่พระบกและกิจกรรมเปิดเมืองจะเห็นมิติของงานที่ลึกกว่าเสียงเชียร์ริมแม่น้ำ และจะเข้าใจว่าทำไมงานนี้จึงเป็นหัวใจทางวัฒนธรรมของชาวหลังสวน
 
มารยาทในการเข้าชมมีความสำคัญมาก เพราะงานนี้เป็นทั้งงานบุญและงานประเพณี ควรแต่งกายสุภาพเมื่อเข้าร่วมพิธีทางศาสนา ไม่รบกวนขบวนแห่ ไม่ขวางทางฝีพายหรือเจ้าหน้าที่ ไม่ลงไปในพื้นที่แข่งขันโดยไม่ได้รับอนุญาต ไม่ทิ้งขยะลงแม่น้ำ และควรปฏิบัติตามประกาศของผู้จัดงาน โดยเฉพาะบริเวณริมตลิ่ง ท่าน้ำ และจุดที่มีผู้ชมหนาแน่น การรักษาความปลอดภัยของตนเองและผู้อื่นช่วยให้ทุกคนได้ชมงานอย่างราบรื่น
 
ผู้ที่สนใจถ่ายภาพควรเลือกจุดชมที่ปลอดภัยและไม่กีดขวางผู้ชมคนอื่น ภาพที่น่าสนใจของงานมีทั้งขบวนแห่พระบก เรือพระน้ำ ลำเรือที่ตกแต่งสวยงาม สีหน้าฝีพายก่อนลงสนาม จังหวะพายพร้อมกัน เสี้ยววินาทีที่นายหัวเรือขึ้นโขนชิงธง และบรรยากาศกองเชียร์สองฝั่งแม่น้ำ หากต้องการถ่ายภาพใกล้พิธีทางศาสนา ควรถ่ายด้วยความสำรวมและเคารพผู้ร่วมพิธี
 
ในเชิงวัฒนธรรม งานแห่พระแข่งเรือขึ้นโขนชิงธงเป็นตัวอย่างของประเพณีที่ยังมีชีวิต เพราะไม่ได้ถูกจัดขึ้นเพื่อแสดงให้คนดูเพียงอย่างเดียว แต่ยังมีคนท้องถิ่นเป็นผู้ลงมือทำจริง ตั้งแต่การเตรียมเรือ การฝึกซ้อม การทำขวัญเรือ การแห่พระ การจัดงาน การเป็นเจ้าภาพอาหาร และการส่งต่อความรู้เรื่องเรือจากรุ่นสู่รุ่น เด็กและเยาวชนที่เข้าร่วมงานจะได้เห็นว่าประเพณีไม่ได้เป็นเรื่องไกลตัว แต่เป็นพื้นที่ที่ตนเองสามารถมีบทบาทได้
 
เมื่อเที่ยวงานแล้ว นักท่องเที่ยวยังสามารถจัดเส้นทางต่อไปยังแหล่งท่องเที่ยวในอำเภอหลังสวนและพื้นที่ใกล้เคียง เช่น ย่านตลาดหลังสวน สวนนายดำ ปากน้ำหลังสวน ศาลกรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์และเรือจำลองจักรีนฤเบศร เกาะพิทักษ์ หาดบางน้ำจืด และหาดอรุโณทัย เส้นทางเหล่านี้ช่วยให้การเดินทางมาชมงานประเพณีมีความสมบูรณ์มากขึ้น เพราะได้เห็นทั้งแม่น้ำ เมืองเก่า ชายทะเล ชุมชนประมง และภูมิทัศน์ชายฝั่งของชุมพรในทริปเดียว
 
โดยสรุป งานประเพณีแห่พระแข่งเรือขึ้นโขนชิงธง อำเภอหลังสวน จังหวัดชุมพร เป็นงานประเพณีที่รวมศรัทธาทางพุทธศาสนา วิถีชีวิตริมน้ำ ความสามัคคีของชุมชน ศิลปะการขุดเรือ ความเชี่ยวชาญของฝีพาย และความตื่นเต้นของกีฬาพื้นบ้านไว้ครบถ้วนในงานเดียว เอกลักษณ์ของการขึ้นโขนชิงธงทำให้งานนี้แตกต่างจากการแข่งเรือยาวทั่วไป และทำให้แม่น้ำหลังสวนกลายเป็นพื้นที่แห่งความภาคภูมิใจของคนชุมพรทุกครั้งเมื่อถึงช่วงหลังออกพรรษา ผู้ที่ต้องการสัมผัสวัฒนธรรมภาคใต้ในรูปแบบที่มีชีวิตจริง ควรมาเห็นงานนี้ด้วยตาตนเองสักครั้ง
 
ชื่อประเพณีงานประเพณีแห่พระแข่งเรือขึ้นโขนชิงธง อำเภอหลังสวน จังหวัดชุมพร
สถานที่จัดงานหลักสนามกลางภาคใต้ แม่น้ำหลังสวน บริเวณหลังเทศบาลเมืองหลังสวนถึงท่าน้ำวัดด่านประชากร อำเภอหลังสวน จังหวัดชุมพร
ที่อยู่พื้นที่อ้างอิงวัดด่านประชากร ตำบลหลังสวน อำเภอหลังสวน จังหวัดชุมพร 86110
พิกัดนำทางค้นหาในแผนที่ด้วยชื่อ “วัดด่านประชากร หลังสวน” หรือ “สนามกลางภาคใต้ แม่น้ำหลังสวน”
ช่วงเวลาจัดงานเริ่มวันแรม 1 ค่ำ เดือน 11 ของทุกปี หลังวันออกพรรษา และมักจัดต่อเนื่องหลายวันตามกำหนดการของผู้จัดงาน
กำหนดตามปฏิทินปี 2569วันออกพรรษาตรงกับวันที่ 26 ตุลาคม 2569 และวันแรม 1 ค่ำ เดือน 11 ตรงกับวันที่ 27 ตุลาคม 2569
ความสำคัญเป็นมรดกทางวัฒนธรรมลุ่มน้ำหลังสวน สร้างความสามัคคีของชุมชน และเป็นเอกลักษณ์กีฬาพื้นบ้าน “ขึ้นโขนชิงธง” ที่โดดเด่นของจังหวัดชุมพร
พิธีกรรมและกิจกรรมหลักตักบาตรเทโว แห่เรือพระบก แห่เรือพระน้ำ สมโภชเรือพระบก พิธีทำขวัญเรือ การแข่งขันเรือยาวขึ้นโขนชิงธง การประกวดเรือ กิจกรรมชุมชน และการจำหน่ายสินค้าในงาน
ประวัติ / สมัย / ยุคมีรากจากประเพณีแห่พระและลากพระทางน้ำในลุ่มน้ำหลังสวน พัฒนาจากการลากพระชิงสายและการแข่งเรือของวัดและชุมชน สืบทอดต่อเนื่องจนเป็นสนามเรือยาวสำคัญของภาคใต้
ลักษณะเรือแข่งเรือยาวดั้งเดิมขุดจากไม้ซุงทั้งต้น นิยมไม้ตะเคียน มีธงประจำเรือ ฝีพายนั่งเป็นคู่ มีนายหัว นายท้าย และเครื่องให้จังหวะพาย เช่น ฆ้องหรือนกหวีด
เอกลักษณ์การขึ้นโขนชิงธงนายหัวเรือต้องขึ้นไปบนโขนหัวเรือเพื่อคว้าธงชัยบริเวณเส้นชัย โดยต้องอาศัยความพร้อมเพรียงของฝีพาย ความแม่นยำของนายท้าย และความกล้าของนายหัวเรือ
ระยะทางแข่งขันประมาณ 500 เมตร ในแม่น้ำหลังสวน ช่วงหลังเทศบาลเมืองหลังสวนถึงท่าน้ำวัดด่านประชากร
สถานะปัจจุบันเป็นงานประเพณีประจำปีของอำเภอหลังสวน โดยงานล่าสุดที่มีข้อมูลยืนยันคือปีที่ 182 ประจำปี 2568 จัดที่สนามกลางภาคใต้ แม่น้ำหลังสวน
หน่วยงานที่เกี่ยวข้องอำเภอหลังสวน องค์การบริหารส่วนจังหวัดชุมพร เทศบาลเมืองหลังสวน มูลนิธิลุ่มน้ำหลังสวน วัดและชุมชนในอำเภอหลังสวน
เบอร์ติดต่อข้อมูลท่องเที่ยวททท. สำนักงานชุมพร โทร. 077-501-831, 077-502-775
สิ่งอำนวยความสะดวกช่วงงานพื้นที่ชมการแข่งขันริมสองฝั่งแม่น้ำ จุดอำนวยการ พื้นที่จัดขบวน เวทีงานประเพณี ห้องสุขา จุดปฐมพยาบาล ระบบรักษาความปลอดภัย ร้านค้า และพื้นที่จำหน่ายสินค้าในงาน
โซนภายใน / พื้นที่สำคัญท่าน้ำวัดด่านประชากร สนามแม่น้ำหลังสวน จุดปล่อยเรือ เส้นชัยชิงธง แพกรรมการ พื้นที่ชมการแข่งขันสองฝั่งแม่น้ำ เวทีกลางงาน และพื้นที่สมโภชเรือพระบก
สถานที่ท่องเที่ยวใกล้เคียง1. ย่านตลาดหลังสวน ประมาณ 1 กม.
2. สะพานโค้งรถไฟแม่น้ำหลังสวน ประมาณ 1 กม.
3. วัดขันเงิน ประมาณ 2 กม.
4. สวนนายดำ ประมาณ 10 กม.
5. ศาลกรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์และเรือจำลองจักรีนฤเบศร ปากน้ำหลังสวน ประมาณ 15 กม.
6. เกาะพิทักษ์ ประมาณ 18 กม.
7. หาดอรุโณทัย ประมาณ 22 กม.
ร้านอาหารใกล้เคียง1. ร้านคุณหน่อย ประมาณ 1 กม. โทร. 077-544-027
2. ร้านสเต็กเฮ้าส์ หลังสวน ประมาณ 1 กม. โทร. 077-544-618, 089-288-1398
3. ร้านอีสานหลังสวน ประมาณ 2 กม. โทร. 081-894-6812
4. โรตีชาชัก wow@หลังสวน ประมาณ 2 กม. โทร. 092-291-1626
5. ร้านสุขี ตามสั่ง หลังสวน ประมาณ 3 กม. โทร. 095-042-1295, 080-003-1433
6. ร้านตำมาเรียม สาขาหลังสวน ประมาณ 4 กม. โทร. 065-461-4291
7. ร้านฟ้ายามเย็น อาหาร ประมาณ 5 กม. โทร. 077-653-122
ที่พักใกล้เคียง1. โรงแรมพักดี หลังสวน ประมาณ 1 กม. โทร. 077-561-198
2. โรงแรมหลังสวนเพลส ประมาณ 3 กม.
3. โรงแรมอวยชัย แกรนด์ ประมาณ 3 กม.
4. หลังสวนรีสอร์ท ประมาณ 4 กม. โทร. 077-545-080
5. จันทร์สว่างรีสอร์ท ประมาณ 5 กม. โทร. 090-698-4855
6. แฮปปี้ รีสอร์ท หลังสวน ประมาณ 7 กม.
 
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
ถาม: งานประเพณีแห่พระแข่งเรือขึ้นโขนชิงธง หลังสวน จัดขึ้นเมื่อใด?
ตอบ: งานเริ่มในวันแรม 1 ค่ำ เดือน 11 ของทุกปี ซึ่งเป็นวันถัดจากวันออกพรรษา และมักจัดต่อเนื่องหลายวันตามกำหนดการของผู้จัดงานในแต่ละปี
 
ถาม: งานนี้จัดที่ไหน?
ตอบ: สถานที่จัดงานหลักอยู่ที่สนามกลางภาคใต้ แม่น้ำหลังสวน บริเวณหลังเทศบาลเมืองหลังสวนไปถึงท่าน้ำวัดด่านประชากร อำเภอหลังสวน จังหวัดชุมพร
 
ถาม: ขึ้นโขนชิงธงคืออะไร?
ตอบ: ขึ้นโขนชิงธงคือกติกาการแข่งเรือยาวเฉพาะของหลังสวน โดยนายหัวเรือต้องปีนขึ้นไปบนโขนหัวเรือเพื่อคว้าธงชัยที่เส้นชัย ผู้ชนะไม่ได้วัดจากความเร็วเพียงอย่างเดียว แต่ต้องคว้าธงได้ถูกต้องตามกติกา
 
ถาม: งานแห่พระแข่งเรือหลังสวนมีความสำคัญอย่างไร?
ตอบ: เป็นมรดกวัฒนธรรมลุ่มน้ำหลังสวนที่รวมศรัทธาทางพระพุทธศาสนา วิถีชีวิตริมน้ำ กีฬาพื้นบ้าน และความสามัคคีของชุมชนไว้ในงานเดียว
 
ถาม: ภายในงานมีกิจกรรมอะไรบ้าง?
ตอบ: มีกิจกรรมตักบาตรเทโว แห่เรือพระบก แห่เรือพระน้ำ สมโภชเรือพระบก พิธีทำขวัญเรือ การแข่งขันเรือยาวขึ้นโขนชิงธง การประกวดเรือ การแสดงพื้นบ้าน ร้านค้า และกิจกรรมชุมชน
 
ถาม: ควรไปชมการแข่งขันช่วงเวลาใด?
ตอบ: ช่วงเช้าเหมาะกับการชมพิธีตักบาตรเทโวและขบวนแห่พระ ส่วนช่วงบ่ายถึงเย็นเหมาะกับการชมการแข่งขันเรือยาว โดยวันเปิดกิจกรรมทางน้ำและวันชิงชนะเลิศมักมีผู้ชมมากเป็นพิเศษ
 
ถาม: เดินทางไปชมงานได้อย่างไร?
ตอบ: สามารถเดินทางโดยรถยนต์ผ่านทางหลวงหมายเลข 41 เข้าสู่ตัวเมืองหลังสวน หรือเดินทางด้วยรถไฟลงสถานีรถไฟหลังสวน แล้วต่อรถท้องถิ่นไปยังพื้นที่สนามแม่น้ำหลังสวนและวัดด่านประชากร
 
ถาม: เที่ยวงานนี้แล้วควรไปที่ไหนต่อ?
ตอบ: สามารถเที่ยวต่อที่ย่านตลาดหลังสวน สวนนายดำ ศาลกรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์และเรือจำลองจักรีนฤเบศร ปากน้ำหลังสวน เกาะพิทักษ์ และหาดอรุโณทัยได้

ศิลปะ วัฒนธรรม และแหล่งมรดกหมวดหมู่: ●ศิลปะ วัฒนธรรม และแหล่งมรดก

ศูนย์ศิลปะ วัฒนธรรม ประเพณีกลุ่ม: ●ศูนย์ศิลปะ วัฒนธรรม ประเพณี ●ประเพณีไทย ●วัฒนธรรมไทย ●ประเพณีภาคใต้

ปรับปรุงล่าสุด : 2 เดือนที่แล้ว

สถานที่ท่องเที่ยวยอดนิยม

โหวตให้เรา รีวิวและให้คะแนน Love Thailand
แหล่งประวัติศาสตร์และอนุสาวรีย์ แหล่งประวัติศาสตร์และอนุสาวรีย์(1)
แลนด์มาร์ก และอนุสรณ์สถาน แลนด์มาร์ก และอนุสรณ์สถาน(2)
ศูนย์ศิลปะ วัฒนธรรม ประเพณี ศูนย์ศิลปะ วัฒนธรรม ประเพณี(3)
พิพิธภัณฑ์ พิพิธภัณฑ์(2)
ไร่ สวนเพื่อการศึกษา ไร่ สวนเพื่อการศึกษา(1)
วัด วัด(31)
สถานที่เกี่ยวกับศาสนาอื่นๆ สถานที่เกี่ยวกับศาสนาอื่นๆ(10)
โครงการหลวง โครงการหลวง(1)
หมู่บ้าน ชุมชน หมู่บ้าน ชุมชน(5)
ตลาดท้องถิ่น ตลาดท้องถิ่น(1)
อุทยานแห่งชาติ และเขตอนุรักษ์ อุทยานแห่งชาติ และเขตอนุรักษ์(7)
ดอย และภูเขา ดอย และภูเขา(5)
เขื่อน พื้นที่อนุรักษ์ ทะเลสาบ เขื่อน พื้นที่อนุรักษ์ ทะเลสาบ(1)
น้ำตก น้ำตก(26)
น้ำพุร้อน น้ำพุร้อน(1)
ถ้ำ ถ้ำ(21)
แม่น้ำลำคลอง แม่น้ำลำคลอง(7)
อ่าว และชายหาด อ่าว และชายหาด(30)
หมู่เกาะ หมู่เกาะ(13)
แหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติอื่นๆ แหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติอื่นๆ(7)
ฟาร์ม สวน และท่องเที่ยวเชิงนิเวศ ฟาร์ม สวน และท่องเที่ยวเชิงนิเวศ(3)
กิจกรรมกลางแจ้ง และผจญภัย กิจกรรมกลางแจ้ง และผจญภัย(4)
ช้อปปิ้ง และตลาดกลางคืน ช้อปปิ้ง และตลาดกลางคืน(1)
รีวิวท่องเที่ยว, รีวิวอาหาร รีวิวท่องเที่ยว, รีวิวอาหาร(1)