หน้าแรก lovethailand >สถานที่ท่องเที่ยวภาคตะวันออกเฉียงเหนือ >สถานที่ท่องเที่ยวจังหวัดยโสธร >อ.เมืองยโสธร >ต.ในเมือง > ประเพณีจุดไฟตูมกาออกพรรษาจังหวัดยโสธร
TL;DR: ประเพณีจุดไฟตูมกาออกพรรษาจังหวัดยโสธร เปิดพื้นที่วัดบูรพา บ้านทุ่งแต้ และศูนย์วัฒนธรรมชุมชนเปิดให้เข้าชมได้ทุกวัน เวลา 08.00 – 17.00 น. สำหรับการเข้าชมพื้นที่ทั่วไป.

ยโสธร

ประเพณีจุดไฟตูมกาออกพรรษาจังหวัดยโสธร

ประเพณีจุดไฟตูมกาออกพรรษาจังหวัดยโสธร

วันเปิดทำการ: พื้นที่วัดบูรพา บ้านทุ่งแต้ และศูนย์วัฒนธรรมชุมชนเปิดให้เข้าชมได้ทุกวัน ส่วนงานประเพณีจุดไฟตูมกาออกพรรษาจัดขึ้นช่วงวันออกพรรษาตามประกาศประจำปี
เวลาเปิดทำการ: 08.00 – 17.00 น. สำหรับการเข้าชมพื้นที่ทั่วไป ส่วนช่วงงานประเพณีมีกิจกรรมช่วงกลางวันถึงค่ำตามกำหนดการประจำปี
 
ประเพณีจุดไฟตูมกาออกพรรษาจังหวัดยโสธร เป็นประเพณีสำคัญของบ้านทุ่งแต้ ตำบลทุ่งแต้ อำเภอเมืองยโสธร มีรากจากความศรัทธาในพระพุทธศาสนาและพุทธประวัติวันออกพรรษา ชาวบ้านนำผลตูมกามาคว้านเนื้อ แกะสลักลวดลาย แล้วจุดเทียนหรือใช้แสงไฟภายในเพื่อถวายเป็นพุทธบูชาในคืนออกพรรษา แสงไฟที่ลอดผ่านลายแกะสลักกลายเป็นเอกลักษณ์หนึ่งเดียวของยโสธร ประเพณีนี้ได้รับการยกระดับเป็นงานระดับจังหวัด และได้รับการขึ้นบัญชีเป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของชาติในปี พ.ศ. 2566 จุดสำคัญของงานอยู่ที่วัดบูรพาบ้านทุ่งแต้ ลานอเนกประสงค์ทุ่งหนองคำ และพื้นที่จัดงานระดับจังหวัดในอำเภอเมืองยโสธร
 
ประเพณีจุดไฟตูมกาออกพรรษาจังหวัดยโสธร เป็นประเพณีท้องถิ่นที่มีเอกลักษณ์สูงมากของจังหวัดยโสธร โดยมีต้นกำเนิดและฐานวัฒนธรรมสำคัญอยู่ที่บ้านทุ่งแต้ ตำบลทุ่งแต้ อำเภอเมืองยโสธร ประเพณีนี้เกิดจากความศรัทธาของชาวบ้านที่ต้องการถวายแสงสว่างเป็นพุทธบูชาในวันออกพรรษา ผ่านการสร้างโคมไฟจากผลตูมกา ซึ่งเป็นผลไม้ป่าทรงกลม เปลือกบาง และสามารถแกะลวดลายให้แสงลอดออกมาได้อย่างงดงาม เมื่อจุดไฟภายใน ผลตูมกาจะกลายเป็นโคมส่องแสงที่มีลวดลายอ่อนช้อย สงบ และเปี่ยมด้วยความหมายทางศาสนา
 
หัวใจของประเพณีนี้อยู่ที่ความเชื่อเรื่องวันออกพรรษา ตามพุทธประวัติ หลังจากพระพุทธเจ้าทรงแสดงธรรมโปรดพระพุทธมารดาบนสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ตลอดช่วงเข้าพรรษา พระองค์เสด็จกลับลงมายังโลกมนุษย์ในวันออกพรรษา พุทธศาสนิกชนจึงจัดเครื่องสักการะและจุดประทีปถวายเป็นพุทธบูชา ความเชื่อนี้กลายเป็นแรงบันดาลใจสำคัญของชาวบ้านทุ่งแต้ในการจุดไฟตูมกา โดยถือว่าแสงสว่างจากไฟตูมกาเป็นสัญลักษณ์ของปัญญา ความศรัทธา ความสงบ และความเจริญรุ่งเรืองในชีวิต
 
ไฟตูมกาแตกต่างจากโคมไฟทั่วไป เพราะใช้วัสดุธรรมชาติที่มีอยู่ในท้องถิ่นเป็นแกนหลัก ผลตูมกาเป็นผลไม้ป่าทรงกลมขนาดประมาณกำปั้น มีก้านยาวและเปลือกบาง เมื่อเตรียมทำโคมไฟ ชาวบ้านจะขูดเปลือกสีเขียวด้านนอกออก คว้านเอาเนื้อและเมล็ดภายในออกให้เหลือเพียงเปลือกบาง จากนั้นใช้มีดปลายแหลมแกะสลักเป็นลวดลายตามจินตนาการ เช่น ลายดอกไม้ ลายเครือเถา ลายไทย ลายธรรมชาติ ลายพุทธศิลป์ และลวดลายร่วมสมัย เมื่อนำเทียนหรือแสงไฟวางไว้ภายใน แสงจะลอดออกตามช่องลาย กลายเป็นภาพเรืองรองที่งดงามและมีเสน่ห์เฉพาะตัว
 
กระบวนการทำไฟตูมกาสะท้อนภูมิปัญญาหลายด้านพร้อมกัน ทั้งการรู้จักเลือกผลตูมกาที่มีขนาดเหมาะสม การคว้านเปลือกโดยไม่ทำให้แตก การออกแบบลวดลาย การแกะสลักให้มีช่องแสงพอดี และการจัดวางไฟให้ปลอดภัย ในอดีตชาวบ้านใช้เทียนไขจุดไว้ภายในผลตูมกาแล้วนำไปถวายที่วัดในคืนออกพรรษา ต่อมามีการปรับใช้หลอดไฟแทนเทียนเพื่อความสะดวกและความปลอดภัย ทำให้ไฟตูมกาสามารถนำไปแขวนประดับในพื้นที่ต่าง ๆ ได้ง่ายขึ้น แต่ยังคงรักษาแก่นเดิมของประเพณีไว้ คือการถวายแสงสว่างเป็นพุทธบูชา
 
ความงามของไฟตูมกาอยู่ที่แสงซึ่งไม่ได้สว่างจ้าแบบไฟประดับทั่วไป แต่เป็นแสงนุ่มที่ลอดผ่านเปลือกผลตูมกาและช่องแกะสลัก เมื่อแขวนรวมกันจำนวนมากในวัดหรือพื้นที่จัดงาน แสงไฟจะเกิดเป็นบรรยากาศสงบ ลุ่มลึก และชวนให้ผู้มาเยือนรู้สึกถึงความศรัทธาของชุมชน แสงไฟเหล่านี้จึงไม่ได้เป็นเพียงความสวยงามทางสายตา แต่เป็นภาพแทนของความตั้งใจ ความประณีต และการร่วมแรงร่วมใจของชาวบ้านที่ช่วยกันสร้างสรรค์งานบุญให้เกิดขึ้นทุกปี
 
บ้านทุ่งแต้เป็นพื้นที่ต้นกำเนิดของประเพณีจุดไฟตูมกา และวัดบูรพาบ้านทุ่งแต้เป็นศูนย์กลางสำคัญของการสืบทอดประเพณีนี้มาอย่างต่อเนื่อง ชาวบ้านจะร่วมกันเตรียมผลตูมกา ทำโคมไฟ แห่ต้นตูมกา แห่ต้นกัณฑ์หลอน และนำไฟตูมกาไปถวายเป็นพุทธบูชาที่วัดบูรพาในวันออกพรรษา พื้นที่วัดจึงเป็นทั้งสถานที่ประกอบพิธีทางศาสนา แหล่งเรียนรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่น และศูนย์กลางความสามัคคีของคนในชุมชน
 
วัดบูรพาบ้านทุ่งแต้ยังเป็นที่ตั้งของศูนย์วัฒนธรรมเฉลิมราชตำบลทุ่งแต้ ซึ่งทำหน้าที่รวบรวมและจัดแสดงข้อมูลวัฒนธรรม วิถีชีวิต ภูมิปัญญา บุคคลสำคัญ และข้าวของเครื่องใช้โบราณของชุมชน พื้นที่นี้ช่วยให้ผู้มาเยือนได้เข้าใจว่าประเพณีไฟตูมกาไม่ได้แยกอยู่โดด ๆ แต่เชื่อมกับประวัติชุมชน งานหัตถกรรม ความเชื่อ วัด บ้าน และวิถีชีวิตของคนทุ่งแต้โดยตรง การเดินทางไปบ้านทุ่งแต้จึงเป็นการชมทั้งประเพณีและฐานวัฒนธรรมที่หล่อเลี้ยงประเพณีนี้
 
การฟ้อนไฟตูมกาเป็นองค์ประกอบที่ทำให้ประเพณีมีชีวิตชีวามากขึ้น ผู้ฟ้อนจะถือไฟตูมกาที่สว่างไสวเป็นอุปกรณ์ประกอบการแสดง แสงไฟจากผลตูมกาที่แกะลวดลายงดงามเคลื่อนไหวไปพร้อมกับท่าฟ้อน ดนตรีพื้นบ้าน และจังหวะของชุมชน การแสดงในยามค่ำคืนจึงมีมิติพิเศษ ทั้งความสง่างาม ความอ่อนช้อย และความลึกลับของแสงไฟที่เคลื่อนไหวอยู่ในมือผู้ฟ้อน การฟ้อนไฟตูมกาจึงไม่ใช่เพียงการแสดงบนเวที แต่เป็นการแสดงศรัทธา ความสามัคคี และความภาคภูมิใจในภูมิปัญญาบ้านเกิด
 
จากประเพณีท้องถิ่นของบ้านทุ่งแต้ ประเพณีจุดไฟตูมกาได้รับการยกระดับเป็นงานระดับจังหวัดตั้งแต่ปี พ.ศ. 2560 เป็นต้นมา ทำให้ประเพณีนี้เป็นที่รู้จักมากขึ้นในวงกว้าง กิจกรรมระดับจังหวัดจัดขึ้นในพื้นที่อำเภอเมืองยโสธร โดยเฉพาะบริเวณหน้าที่ว่าการอำเภอเมืองยโสธรและพื้นที่กิจกรรมที่จังหวัดกำหนด ภายในงานมีการประกวดต้นไฟตูมกาจากตำบลต่าง ๆ การสาธิตการทำไฟตูมกา การประกวดสิ่งประดิษฐ์จากไฟตูมกา การแสดงรำไฟตูมกา การจำหน่ายอาหารคาวหวาน เครื่องดื่ม สินค้าวัฒนธรรม และผลิตภัณฑ์ชุมชน
 
การจัดงานระดับจังหวัดช่วยขยายบทบาทของไฟตูมกาให้กว้างขึ้น โดยยังรักษารากของบ้านทุ่งแต้ไว้เป็นศูนย์กลางทางจิตวิญญาณและภูมิปัญญา ขณะเดียวกันก็เปิดพื้นที่ให้คนจากตำบลต่าง ๆ ในอำเภอเมืองยโสธรและพื้นที่ใกล้เคียงได้ร่วมสร้างต้นไฟตูมกา ร่วมแสดงศิลปวัฒนธรรม และร่วมเผยแพร่เอกลักษณ์ของจังหวัด การยกระดับนี้ทำให้ไฟตูมกาไม่ใช่เพียงประเพณีของหมู่บ้าน แต่กลายเป็นสัญลักษณ์ทางวัฒนธรรมของยโสธร
 
ในปี พ.ศ. 2566 ประเพณีจุดไฟตูมกาออกพรรษายโสธรได้รับการขึ้นบัญชีเป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของชาติ ด้านแนวปฏิบัติทางสังคม พิธีกรรม ประเพณี และเทศกาล การได้รับการยอมรับในระดับชาติสะท้อนว่าประเพณีนี้มีคุณค่ามากกว่าความงามของแสงไฟ เพราะเป็นองค์ความรู้ที่รวมทั้งศรัทธาทางพระพุทธศาสนา ทักษะการใช้วัสดุธรรมชาติ ศิลปะการแกะสลัก การจัดพิธีกรรม ความร่วมมือของชุมชน และการสืบทอดระหว่างคนรุ่นเก่ากับคนรุ่นใหม่
 
ประเพณีไฟตูมกาเป็นตัวอย่างของมรดกวัฒนธรรมที่มีชีวิต เพราะไม่ได้ถูกเก็บไว้เฉพาะในพิพิธภัณฑ์หรือเอกสาร แต่ยังถูกทำ ถูกใช้ ถูกแห่ ถูกฟ้อน และถูกถวายในพื้นที่จริงทุกปี คนเฒ่าคนแก่ยังสอนวิธีเลือกผลตูมกาและแกะลายให้ลูกหลาน เยาวชนยังเข้าร่วมฝึกทำโคมไฟและฟ้อนรำ ชุมชนยังรวมตัวกันจัดงาน วัดยังเป็นศูนย์กลางพิธี และนักท่องเที่ยวยังเดินทางมาชมแสงไฟด้วยความประทับใจ ความต่อเนื่องเช่นนี้ทำให้ไฟตูมกาเป็นประเพณีที่มีชีวิตชีวาและมีอนาคต
 
ผลิตภัณฑ์จากตูมกายังช่วยสร้างรายได้ให้ชุมชน ชาวบ้านพัฒนาผลิตภัณฑ์จากผลตูมกาให้หลากหลายขึ้น เช่น โคมไฟประดับ ของที่ระลึก สร้อยคอ ต่างหู และงานหัตถกรรมขนาดเล็กที่ใช้ลวดลายไฟตูมกาเป็นเอกลักษณ์ สินค้าเหล่านี้ทำให้ภูมิปัญญาท้องถิ่นไม่หยุดอยู่เพียงงานประเพณี แต่ต่อยอดเป็นเศรษฐกิจชุมชน ผู้มาเยือนสามารถซื้อกลับไปเป็นของฝากที่มีความหมาย เพราะทุกชิ้นสะท้อนงานมือ ความอดทน และเรื่องราวของบ้านทุ่งแต้
 
การเรียนรู้ไฟตูมกาที่บ้านทุ่งแต้เหมาะกับผู้ที่สนใจวัฒนธรรมเชิงลึก นักเรียน นักศึกษา นักท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม และผู้ที่ต้องการเห็นกระบวนการทำงานหัตถกรรมจากวัสดุธรรมชาติ การชมผลตูมกาก่อนแกะ การดูขั้นตอนคว้านเนื้อ การแกะลาย การติดไฟ และการแขวนประดับ จะช่วยให้เข้าใจว่าความงามในคืนงานเกิดจากแรงงานและความตั้งใจจำนวนมาก ไม่ใช่เพียงการประดับไฟสำเร็จรูป การเรียนรู้เช่นนี้ทำให้ผู้มาเยือนเคารพคุณค่าของประเพณีมากขึ้น
 
ช่วงเวลาที่เหมาะที่สุดในการชมประเพณีคือช่วงออกพรรษา โดยเฉพาะช่วงเย็นถึงค่ำ เพราะเป็นเวลาที่แสงไฟตูมกาปรากฏความงามเต็มที่ ในช่วงกลางวันสามารถชมการสาธิต การประกวด การจัดนิทรรศการ และการจำหน่ายผลิตภัณฑ์ ส่วนช่วงค่ำเหมาะกับการชมขบวนแห่ไฟตูมกา ต้นไฟตูมกา การฟ้อนไฟตูมกา และพื้นที่ประดับไฟจำนวนมาก ผู้ที่ต้องการชมบรรยากาศครบควรเผื่อเวลาอย่างน้อยครึ่งวันถึงหนึ่งวัน
 
พื้นที่บ้านทุ่งแต้ตั้งอยู่ห่างจากตัวเมืองยโสธรประมาณ 12 กิโลเมตร การเดินทางใช้เส้นทางจากอำเภอเมืองยโสธรไปตำบลทุ่งแต้ได้สะดวกด้วยรถยนต์ส่วนตัว รถเช่า หรือรถรับจ้างท้องถิ่น หากเป็นช่วงงานประเพณี ควรเผื่อเวลาเดินทางและติดตามจุดจอดรถที่เทศบาลตำบลทุ่งแต้หรือจังหวัดประกาศ เพราะพื้นที่วัดและลานกิจกรรมจะมีผู้เข้าร่วมจำนวนมาก โดยเฉพาะคืนวันออกพรรษาและวันที่มีกิจกรรมแห่ไฟตูมกา
 
บริเวณวัดบูรพาบ้านทุ่งแต้เป็นพื้นที่สำคัญที่สุดสำหรับผู้ที่ต้องการสัมผัสแก่นแท้ของประเพณี เพราะเป็นพื้นที่ที่เชื่อมพิธีพุทธบูชากับภูมิปัญญาชุมชนโดยตรง ส่วนบริเวณหน้าที่ว่าการอำเภอเมืองยโสธรเป็นพื้นที่จัดงานระดับจังหวัดที่มีการตกแต่งขนาดใหญ่ กิจกรรมหลากหลาย และรองรับนักท่องเที่ยวจำนวนมาก การเที่ยวให้ครบควรเข้าใจสองพื้นที่นี้ร่วมกัน คือบ้านทุ่งแต้เป็นต้นทางของประเพณี และตัวเมืองยโสธรเป็นพื้นที่เผยแพร่ประเพณีสู่สาธารณะในระดับจังหวัด
 
ผู้มาเยือนควรให้ความสำคัญกับมารยาทในการชมงาน เพราะประเพณีนี้มีฐานจากพระพุทธศาสนาและพิธีพุทธบูชา ควรแต่งกายสุภาพ ไม่หยอกล้อหรือเล่นกับไฟตูมกา ไม่จับโคมไฟหรือต้นไฟตูมกาโดยไม่ได้รับอนุญาต ไม่เดินตัดขบวนพิธี ไม่ยืนบังผู้ฟ้อนหรือผู้ประกอบพิธี และไม่ทิ้งขยะในพื้นที่วัดหรือพื้นที่งาน หากต้องการถ่ายภาพบุคคลใกล้ ๆ ควรขออนุญาตก่อน โดยเฉพาะพระสงฆ์ ผู้สูงอายุ ช่างทำไฟตูมกา และผู้ฟ้อนรำ
 
ความพิเศษของไฟตูมกาอยู่ที่การรวมความเรียบง่ายกับความลึกซึ้งไว้ด้วยกัน ผลไม้ป่าลูกเล็ก ๆ กลายเป็นโคมไฟศักดิ์สิทธิ์ได้ด้วยมือของชาวบ้าน แสงเล็ก ๆ จากเทียนหรือหลอดไฟกลายเป็นบรรยากาศแห่งศรัทธาเมื่อแขวนรวมกันนับร้อยนับพันดวง พิธีในหมู่บ้านเล็ก ๆ กลายเป็นมรดกภูมิปัญญาของชาติเมื่อชุมชนสืบทอดอย่างต่อเนื่อง สิ่งเหล่านี้ทำให้ประเพณีจุดไฟตูมกาออกพรรษายโสธรเป็นตัวอย่างชัดเจนของวัฒนธรรมที่งดงามจากฐานราก
 
สำหรับผู้ที่เดินทางเป็นครอบครัว ไฟตูมกาเป็นงานที่เหมาะกับการพาเด็กและเยาวชนไปเรียนรู้ เพราะเด็กจะได้เห็นการทำงานหัตถกรรมจากวัสดุธรรมชาติ ได้เข้าใจความหมายของวันออกพรรษา ได้เห็นการทำงานร่วมกันของชุมชน และได้สัมผัสบรรยากาศงานวัดแบบอีสานที่อบอุ่น สำหรับผู้สูงอายุ พื้นที่วัดบูรพาและงานระดับจังหวัดมีจุดให้นั่งพักและสามารถชมแสงไฟได้โดยไม่ต้องเดินมาก หากเลือกเวลาเหมาะสมและหลีกเลี่ยงช่วงคนหนาแน่นมากเกินไป
 
สำหรับนักท่องเที่ยวชาวต่างชาติ ประเพณีไฟตูมกาเป็นประสบการณ์ที่อธิบายความเป็นยโสธรได้ดี เพราะมีทั้งพระพุทธศาสนา งานหัตถกรรม วัสดุธรรมชาติ การฟ้อนรำ ดนตรีพื้นบ้าน ชุมชน และมรดกภูมิปัญญาในงานเดียวกัน แตกต่างจากเทศกาลแสงไฟเชิงพาณิชย์ เพราะแสงของไฟตูมกามีความหมายทางศรัทธาและมาจากฝีมือของชุมชน ผู้ชมจึงไม่ได้เห็นเพียงความสวยงาม แต่ได้เข้าใจว่าความสวยงามนั้นเกิดจากประวัติ ความเชื่อ และชีวิตของคนท้องถิ่น
 
การจัดเส้นทางท่องเที่ยวสามารถเริ่มจากบ้านทุ่งแต้ในช่วงบ่าย เพื่อชมวัดบูรพา ศูนย์วัฒนธรรมชุมชน การทำไฟตูมกา และบรรยากาศชุมชน จากนั้นช่วงเย็นและค่ำชมการจุดไฟ การฟ้อน และพื้นที่ประดับไฟ หากต้องการเชื่อมกับตัวเมืองยโสธร สามารถเดินทางต่อไปยังวิมานพญาแถน พิพิธภัณฑ์พญาคันคาก วัดมหาธาตุ ชุมชนเก่าบ้านสิงห์ท่า อนุสาวรีย์พระสุนทรราชวงศา และสวนสาธารณะบุ่งน้อย-บุ่งใหญ่ได้ในวันเดียวหรือวันถัดไป
 
อาหารและของฝากในช่วงงานเป็นอีกส่วนที่ทำให้งานมีชีวิตชีวา พื้นที่จัดงานมักมีร้านอาหารคาวหวาน เครื่องดื่ม ขนมพื้นบ้าน ผลิตภัณฑ์ชุมชน และสินค้าวัฒนธรรม ผู้มาเยือนสามารถเลือกชิมอาหารท้องถิ่นและซื้อของฝากจากชุมชนได้ โดยเฉพาะผลิตภัณฑ์ที่เชื่อมโยงกับไฟตูมกา การซื้อสินค้าจากชาวบ้านช่วยให้รายได้หมุนกลับสู่ชุมชนและสนับสนุนการสืบทอดภูมิปัญญาในทางตรง
 
แม้จะไม่ใช่ช่วงงานออกพรรษา บ้านทุ่งแต้และวัดบูรพายังมีคุณค่าในฐานะแหล่งเรียนรู้ทางวัฒนธรรม ผู้สนใจสามารถเดินทางไปชมศูนย์วัฒนธรรมชุมชน เรียนรู้ประวัติบ้านทุ่งแต้ และทำความเข้าใจประเพณีไฟตูมกาจากพื้นที่ต้นทาง ส่วนผู้ที่ต้องการเห็นแสงไฟจำนวนมากควรเดินทางในช่วงงานประจำปี เพราะเป็นช่วงที่ชุมชนร่วมกันนำไฟตูมกาออกมาจัดแสดงและประกอบพิธีอย่างเต็มรูปแบบ
 
โดยสรุป ประเพณีจุดไฟตูมกาออกพรรษาจังหวัดยโสธรเป็นประเพณีที่รวมศรัทธา พุทธประวัติ วันออกพรรษา ภูมิปัญญาการใช้ผลตูมกา งานแกะสลัก การฟ้อนรำ การรวมพลังชุมชน และเศรษฐกิจวัฒนธรรมไว้ในงานเดียวกัน แสงไฟตูมกาแต่ละดวงเป็นเหมือนคำบูชาที่ชาวบ้านทุ่งแต้ส่งผ่านงานมือ ความตั้งใจ และความศรัทธา ประเพณีนี้จึงไม่ใช่เพียงงานแสงไฟ แต่เป็นมรดกทางจิตวิญญาณของยโสธรที่ควรค่าแก่การเดินทางไปสัมผัสด้วยตนเอง
 
ชื่อสถานที่ / ประเพณีประเพณีจุดไฟตูมกาออกพรรษาจังหวัดยโสธร
ชื่อที่เกี่ยวข้องจุดไฟตูมกา, ไฟตูมกา, จุดไฟตูมกาบ้านทุ่งแต้, เทศกาลจุดไฟตูมกา หนึ่งเดียวในโลก, ประเพณีออกพรรษาจุดไฟตูมกา, ไฟตูมกายโสธร
พื้นที่ต้นกำเนิดบ้านทุ่งแต้ ตำบลทุ่งแต้ อำเภอเมืองยโสธร จังหวัดยโสธร
สถานที่สำคัญวัดบูรพาบ้านทุ่งแต้ ลานอเนกประสงค์ทุ่งหนองคำ และบริเวณหน้าที่ว่าการอำเภอเมืองยโสธรสำหรับงานระดับจังหวัด
ที่อยู่จุดอ้างอิงวัดบูรพา หมู่ที่ 1 บ้านทุ่งแต้ ตำบลทุ่งแต้ อำเภอเมืองยโสธร จังหวัดยโสธร 35000
พิกัดวัดบูรพาบ้านทุ่งแต้และศูนย์วัฒนธรรมชุมชน: ใช้พิกัดนำทางไปบ้านทุ่งแต้ ตำบลทุ่งแต้ อำเภอเมืองยโสธร
หน้าที่ว่าการอำเภอเมืองยโสธร: ใช้เป็นจุดอ้างอิงสำหรับงานระดับจังหวัด
ช่วงเวลาจัดงานจัดในช่วงวันออกพรรษาของทุกปี โดยกำหนดวันจัดงานขึ้นอยู่กับประกาศประจำปีของจังหวัด วัด และเทศบาลตำบลทุ่งแต้
ไฮไลต์ไฟตูมกาจากผลตูมกาแกะสลัก ขบวนแห่ต้นตูมกา ต้นกัณฑ์หลอน การถวายไฟตูมกาเป็นพุทธบูชาที่วัดบูรพา การฟ้อนไฟตูมกา การประกวดต้นไฟตูมกา การสาธิตการทำไฟตูมกา การประกวดธิดาตูมกา และการจำหน่ายผลิตภัณฑ์ชุมชน
ประวัติ / ความสำคัญเป็นประเพณีออกพรรษาของชาวบ้านทุ่งแต้ที่นำผลตูมกามาแกะสลักเป็นโคมไฟเพื่อถวายเป็นพุทธบูชา สะท้อนความศรัทธาในพระพุทธศาสนา ภูมิปัญญาท้องถิ่น และความสามัคคีของชุมชน ได้รับการขึ้นบัญชีเป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของชาติในปี พ.ศ. 2566
ลักษณะเด่นใช้ผลตูมกาธรรมชาติเป็นโคมไฟ แกะลวดลายด้วยมือ เมื่อจุดไฟหรือใช้แสงภายในจะเกิดแสงสว่างลอดผ่านลายแกะสลักอย่างงดงาม เป็นประเพณีที่มีเอกลักษณ์เฉพาะของบ้านทุ่งแต้และจังหวัดยโสธร
โซนภายใน / พื้นที่สำคัญ1. วัดบูรพาบ้านทุ่งแต้ พื้นที่ถวายไฟตูมกาเป็นพุทธบูชา
2. ศูนย์วัฒนธรรมเฉลิมราชตำบลทุ่งแต้ ภายในวัดบูรพา
3. ลานอเนกประสงค์ทุ่งหนองคำ พื้นที่กิจกรรมชุมชน
4. จุดแสดงต้นไฟตูมกาและต้นกัณฑ์หลอน
5. พื้นที่สาธิตการทำและแกะสลักไฟตูมกา
6. พื้นที่ฟ้อนไฟตูมกาและการแสดงศิลปวัฒนธรรม
7. โซนผลิตภัณฑ์ไฟตูมกาและสินค้าชุมชน
8. บริเวณหน้าที่ว่าการอำเภอเมืองยโสธร พื้นที่จัดงานระดับจังหวัด
ผู้ดูแล / ผู้จัดงานจังหวัดยโสธร กรมส่งเสริมวัฒนธรรม สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดยโสธร เทศบาลตำบลทุ่งแต้ วัดบูรพาบ้านทุ่งแต้ ชุมชนบ้านทุ่งแต้ และเครือข่ายวัฒนธรรมในพื้นที่
เจ้าอาวาสวัดบูรพาพระครูปริยัติพลากร เจ้าอาวาสวัดบูรพาบ้านทุ่งแต้
การเดินทางจากตัวเมืองยโสธรเดินทางไปตำบลทุ่งแต้ ระยะทางประมาณ 12 กม. ใช้รถยนต์ส่วนตัว รถเช่า หรือรถรับจ้างท้องถิ่น หากเข้าร่วมงานระดับจังหวัดให้เดินทางไปยังบริเวณหน้าที่ว่าการอำเภอเมืองยโสธรหรือพื้นที่ตามประกาศประจำปี
สถานะปัจจุบันยังคงจัดเป็นประเพณีออกพรรษาสำคัญของบ้านทุ่งแต้และจังหวัดยโสธร พื้นที่วัดบูรพาและศูนย์วัฒนธรรมชุมชนยังเป็นแหล่งเรียนรู้และสืบทอดไฟตูมกา
วันเปิดทำการพื้นที่วัดบูรพาและศูนย์วัฒนธรรมชุมชนเปิดทุกวัน ส่วนงานประเพณีจัดช่วงออกพรรษาตามกำหนดการประจำปี
เวลาเปิดทำการ08.00 – 17.00 น. สำหรับการเข้าชมพื้นที่ทั่วไป ส่วนช่วงงานประเพณีมีกิจกรรมช่วงกลางวันถึงค่ำตามกำหนดการประจำปี
ค่าเข้าชมไม่เสียค่าเข้าชมพื้นที่วัด ชุมชน และพื้นที่งานสาธารณะ ค่าใช้จ่ายส่วนตัวขึ้นอยู่กับการซื้ออาหาร เครื่องดื่ม ของฝาก หรือผลิตภัณฑ์ชุมชน
สิ่งอำนวยความสะดวกพื้นที่วัด ศาลา จุดนั่งพัก พื้นที่จัดกิจกรรมชุมชน ลานอเนกประสงค์ ร้านอาหารและเครื่องดื่มในช่วงงาน จุดจอดรถตามประกาศงาน และที่พักในตัวเมืองยโสธร
เบอร์ติดต่อหลักเทศบาลตำบลทุ่งแต้ โทร. 045-583000
วัดบูรพาบ้านทุ่งแต้ / พระครูปริยัติพลากร โทร. 093-102-8268, 081-621-3542
สำนักงานจังหวัดยโสธร โทร. 0-4571-2722
เว็บไซต์ / เพจทางการเว็บไซต์จังหวัดยโสธร เว็บไซต์เทศบาลตำบลทุ่งแต้ เว็บไซต์กระทรวงวัฒนธรรม และช่องทางประชาสัมพันธ์ของวัดบูรพาบ้านทุ่งแต้
สถานที่ท่องเที่ยวใกล้เคียง1. วัดบูรพาบ้านทุ่งแต้ ภายในพื้นที่เดียวกัน
2. ศูนย์วัฒนธรรมเฉลิมราชตำบลทุ่งแต้ ภายในวัดบูรพา
3. ลานอเนกประสงค์ทุ่งหนองคำ ประมาณ 1 กม.
4. วิมานพญาแถนและพิพิธภัณฑ์พญาคันคาก ประมาณ 12 กม.
5. สวนสาธารณะบุ่งน้อย-บุ่งใหญ่ ประมาณ 12 กม.
6. อนุสาวรีย์พระสุนทรราชวงศา ประมาณ 12 กม.
7. วัดมหาธาตุ ยโสธร ประมาณ 13 กม.
8. ชุมชนเก่าบ้านสิงห์ท่า ประมาณ 13 กม.
ร้านอาหารใกล้เคียง1. บ้านคุณย่า ยโสธร ประมาณ 13 กม. โทร. 045-721-141
2. ครัวยายบัว ยโสธร ประมาณ 13 กม. โทร. 094-846-9676, 095-191-4385
3. โพดโพ ยโสธร ประมาณ 13 กม. โทร. 064-306-6665
4. ร้านอาหารสัมฤทธิ์ ยโสธร ประมาณ 14 กม. โทร. 086-249-2508
5. แซบอีหลี ยโสธร ประมาณ 14 กม. โทร. 045-756-657
6. สกาล่า@ยโสธร ประมาณ 15 กม. โทร. 095-192-2439
ที่พักใกล้เคียง1. JP Emerald Hotel ประมาณ 13 กม. โทร. 045-714-456
2. The Zen Hotel Yasothon ประมาณ 14 กม. โทร. 045-711-455
3. B.M. Grand Hotel ประมาณ 14 กม. โทร. 045-712-333
4. โรงแรมช้างใหญ่ใจดี ยโสธร ประมาณ 15 กม. โทร. 045-711-123
5. The Green Park Grand Yasothon ประมาณ 15 กม. โทร. 045-714700-1
6. The Greenpark Grand Hotel Yasothon ประมาณ 15 กม. โทร. 045-714700-4
 
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
ถาม: ประเพณีจุดไฟตูมกาออกพรรษายโสธรจัดที่ไหน?
ตอบ: จุดต้นกำเนิดและพิธีสำคัญอยู่ที่วัดบูรพาบ้านทุ่งแต้ ตำบลทุ่งแต้ อำเภอเมืองยโสธร ส่วนงานระดับจังหวัดจัดในพื้นที่อำเภอเมืองยโสธร เช่น บริเวณหน้าที่ว่าการอำเภอเมืองยโสธรตามประกาศประจำปี
 
ถาม: ไฟตูมกาคืออะไร?
ตอบ: ไฟตูมกาคือโคมไฟจากผลตูมกา ชาวบ้านคว้านเนื้อและเมล็ดออก แกะสลักเปลือกเป็นลวดลาย แล้วจุดเทียนหรือใช้แสงไฟภายในเพื่อให้แสงลอดออกมาตามลายแกะสลัก เป็นเครื่องพุทธบูชาในวันออกพรรษา
 
ถาม: ประเพณีนี้จัดช่วงไหนของปี?
ตอบ: จัดขึ้นช่วงวันออกพรรษาของทุกปี โดยกำหนดวันจัดงานแต่ละปีเป็นไปตามประกาศของจังหวัดยโสธร วัดบูรพาบ้านทุ่งแต้ และเทศบาลตำบลทุ่งแต้
 
ถาม: ต้องเสียค่าเข้าชมหรือไม่?
ตอบ: ไม่เสียค่าเข้าชมพื้นที่วัด พื้นที่ชุมชน และพื้นที่งานสาธารณะ ค่าใช้จ่ายส่วนตัวขึ้นอยู่กับการซื้ออาหาร เครื่องดื่ม ของฝาก หรือผลิตภัณฑ์ไฟตูมกา
 
ถาม: จุดเด่นของงานจุดไฟตูมกาคืออะไร?
ตอบ: จุดเด่นคือแสงไฟจากผลตูมกาแกะสลัก ขบวนแห่ต้นตูมกา การถวายไฟตูมกาเป็นพุทธบูชา การฟ้อนไฟตูมกา การสาธิตการทำไฟตูมกา การประกวดต้นไฟตูมกา และบรรยากาศแสงไฟในยามค่ำคืน
 
ถาม: บ้านทุ่งแต้เกี่ยวข้องกับประเพณีนี้อย่างไร?
ตอบ: บ้านทุ่งแต้เป็นพื้นที่ต้นกำเนิดและศูนย์กลางการสืบทอดไฟตูมกา ชาวบ้านร่วมกันทำไฟตูมกา แห่ต้นตูมกา และถวายเป็นพุทธบูชาที่วัดบูรพาในวันออกพรรษา
 
ถาม: ประเพณีจุดไฟตูมกาได้รับการขึ้นบัญชีมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมหรือไม่?
ตอบ: ได้รับการขึ้นบัญชีเป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของชาติในปี พ.ศ. 2566 ด้านแนวปฏิบัติทางสังคม พิธีกรรม ประเพณี และเทศกาล
 
ถาม: เที่ยวงานจุดไฟตูมการ่วมกับสถานที่ใดได้บ้าง?
ตอบ: สามารถเที่ยวร่วมกับวัดบูรพาบ้านทุ่งแต้ ศูนย์วัฒนธรรมเฉลิมราชตำบลทุ่งแต้ วิมานพญาแถน พิพิธภัณฑ์พญาคันคาก วัดมหาธาตุ ชุมชนเก่าบ้านสิงห์ท่า อนุสาวรีย์พระสุนทรราชวงศา และสวนสาธารณะบุ่งน้อย-บุ่งใหญ่ได้

ศิลปะ วัฒนธรรม และแหล่งมรดกหมวดหมู่: ●ศิลปะ วัฒนธรรม และแหล่งมรดก

ศูนย์ศิลปะ วัฒนธรรม ประเพณีกลุ่ม: ●ศูนย์ศิลปะ วัฒนธรรม ประเพณีประเพณีไทยวัฒนธรรมไทยประเพณีภาคอีสาน

ปรับปรุงล่าสุด : 1 เดือนที่แล้ว

โหวตให้เรา รีวิวและให้คะแนน Love Thailand
แหล่งประวัติศาสตร์และอนุสาวรีย์ แหล่งประวัติศาสตร์และอนุสาวรีย์(6)
แลนด์มาร์ก และอนุสรณ์สถาน แลนด์มาร์ก และอนุสรณ์สถาน(1)
ศูนย์ศิลปะ วัฒนธรรม ประเพณี ศูนย์ศิลปะ วัฒนธรรม ประเพณี(4)
พิพิธภัณฑ์ พิพิธภัณฑ์(1)
บ้านโบราณ และเมืองโบราณ บ้านโบราณ และเมืองโบราณ(1)
วัด วัด(22)
โบสถ์ โบสถ์(1)
สถานที่เกี่ยวกับศาสนาอื่นๆ สถานที่เกี่ยวกับศาสนาอื่นๆ(9)
โครงการหลวง โครงการหลวง(2)
หมู่บ้าน ชุมชน หมู่บ้าน ชุมชน(3)
ตลาดท้องถิ่น ตลาดท้องถิ่น(1)
อุทยานแห่งชาติ และเขตอนุรักษ์ อุทยานแห่งชาติ และเขตอนุรักษ์(2)
ดอย และภูเขา ดอย และภูเขา(2)
เขื่อน พื้นที่อนุรักษ์ ทะเลสาบ เขื่อน พื้นที่อนุรักษ์ ทะเลสาบ(7)
แม่น้ำลำคลอง แม่น้ำลำคลอง(2)
อ่าว และชายหาด อ่าว และชายหาด(1)
แหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติอื่นๆ แหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติอื่นๆ(2)
ฟาร์ม สวน และท่องเที่ยวเชิงนิเวศ ฟาร์ม สวน และท่องเที่ยวเชิงนิเวศ(1)