หน้าแรก lovethailand >สถานที่ท่องเที่ยวภาคตะวันออกเฉียงเหนือ >สถานที่ท่องเที่ยวจังหวัดยโสธร >อ.เมืองยโสธร >ต.ในเมือง > ประเพณีจุดไฟตูมกาออกพรรษาจังหวัดยโสธร
TL;DR: ประเพณีจุดไฟตูมกาออกพรรษาจังหวัดยโสธร เปิดพื้นที่วัดบูรพา บ้านทุ่งแต้ และศูนย์วัฒนธรรมชุมชนเปิดให้เข้าชมได้ทุกวัน เวลา 08.00 – 17.00 น. สำหรับการเข้าชมพื้นที่ทั่วไป.
ประเพณีจุดไฟตูมกาออกพรรษาจังหวัดยโสธร

วันเปิดทำการ: พื้นที่วัดบูรพา บ้านทุ่งแต้ และศูนย์วัฒนธรรมชุมชนเปิดให้เข้าชมได้ทุกวัน ส่วนงานประเพณีจุดไฟตูมกาออกพรรษาจัดขึ้นช่วงวันออกพรรษาตามประกาศประจำปี
เวลาเปิดทำการ: 08.00 – 17.00 น. สำหรับการเข้าชมพื้นที่ทั่วไป ส่วนช่วงงานประเพณีมีกิจกรรมช่วงกลางวันถึงค่ำตามกำหนดการประจำปี
ประเพณีจุดไฟตูมกาออกพรรษาจังหวัดยโสธร เป็นประเพณีสำคัญของบ้านทุ่งแต้ ตำบลทุ่งแต้ อำเภอเมืองยโสธร มีรากจากความศรัทธาในพระพุทธศาสนาและพุทธประวัติวันออกพรรษา ชาวบ้านนำผลตูมกามาคว้านเนื้อ แกะสลักลวดลาย แล้วจุดเทียนหรือใช้แสงไฟภายในเพื่อถวายเป็นพุทธบูชาในคืนออกพรรษา แสงไฟที่ลอดผ่านลายแกะสลักกลายเป็นเอกลักษณ์หนึ่งเดียวของยโสธร ประเพณีนี้ได้รับการยกระดับเป็นงานระดับจังหวัด และได้รับการขึ้นบัญชีเป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของชาติในปี พ.ศ. 2566 จุดสำคัญของงานอยู่ที่วัดบูรพาบ้านทุ่งแต้ ลานอเนกประสงค์ทุ่งหนองคำ และพื้นที่จัดงานระดับจังหวัดในอำเภอเมืองยโสธร
ประเพณีจุดไฟตูมกาออกพรรษาจังหวัดยโสธร เป็นประเพณีท้องถิ่นที่มีเอกลักษณ์สูงมากของจังหวัดยโสธร โดยมีต้นกำเนิดและฐานวัฒนธรรมสำคัญอยู่ที่บ้านทุ่งแต้ ตำบลทุ่งแต้ อำเภอเมืองยโสธร ประเพณีนี้เกิดจากความศรัทธาของชาวบ้านที่ต้องการถวายแสงสว่างเป็นพุทธบูชาในวันออกพรรษา ผ่านการสร้างโคมไฟจากผลตูมกา ซึ่งเป็นผลไม้ป่าทรงกลม เปลือกบาง และสามารถแกะลวดลายให้แสงลอดออกมาได้อย่างงดงาม เมื่อจุดไฟภายใน ผลตูมกาจะกลายเป็นโคมส่องแสงที่มีลวดลายอ่อนช้อย สงบ และเปี่ยมด้วยความหมายทางศาสนา
หัวใจของประเพณีนี้อยู่ที่ความเชื่อเรื่องวันออกพรรษา ตามพุทธประวัติ หลังจากพระพุทธเจ้าทรงแสดงธรรมโปรดพระพุทธมารดาบนสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ตลอดช่วงเข้าพรรษา พระองค์เสด็จกลับลงมายังโลกมนุษย์ในวันออกพรรษา พุทธศาสนิกชนจึงจัดเครื่องสักการะและจุดประทีปถวายเป็นพุทธบูชา ความเชื่อนี้กลายเป็นแรงบันดาลใจสำคัญของชาวบ้านทุ่งแต้ในการจุดไฟตูมกา โดยถือว่าแสงสว่างจากไฟตูมกาเป็นสัญลักษณ์ของปัญญา ความศรัทธา ความสงบ และความเจริญรุ่งเรืองในชีวิต
ไฟตูมกาแตกต่างจากโคมไฟทั่วไป เพราะใช้วัสดุธรรมชาติที่มีอยู่ในท้องถิ่นเป็นแกนหลัก ผลตูมกาเป็นผลไม้ป่าทรงกลมขนาดประมาณกำปั้น มีก้านยาวและเปลือกบาง เมื่อเตรียมทำโคมไฟ ชาวบ้านจะขูดเปลือกสีเขียวด้านนอกออก คว้านเอาเนื้อและเมล็ดภายในออกให้เหลือเพียงเปลือกบาง จากนั้นใช้มีดปลายแหลมแกะสลักเป็นลวดลายตามจินตนาการ เช่น ลายดอกไม้ ลายเครือเถา ลายไทย ลายธรรมชาติ ลายพุทธศิลป์ และลวดลายร่วมสมัย เมื่อนำเทียนหรือแสงไฟวางไว้ภายใน แสงจะลอดออกตามช่องลาย กลายเป็นภาพเรืองรองที่งดงามและมีเสน่ห์เฉพาะตัว
กระบวนการทำไฟตูมกาสะท้อนภูมิปัญญาหลายด้านพร้อมกัน ทั้งการรู้จักเลือกผลตูมกาที่มีขนาดเหมาะสม การคว้านเปลือกโดยไม่ทำให้แตก การออกแบบลวดลาย การแกะสลักให้มีช่องแสงพอดี และการจัดวางไฟให้ปลอดภัย ในอดีตชาวบ้านใช้เทียนไขจุดไว้ภายในผลตูมกาแล้วนำไปถวายที่วัดในคืนออกพรรษา ต่อมามีการปรับใช้หลอดไฟแทนเทียนเพื่อความสะดวกและความปลอดภัย ทำให้ไฟตูมกาสามารถนำไปแขวนประดับในพื้นที่ต่าง ๆ ได้ง่ายขึ้น แต่ยังคงรักษาแก่นเดิมของประเพณีไว้ คือการถวายแสงสว่างเป็นพุทธบูชา
ความงามของไฟตูมกาอยู่ที่แสงซึ่งไม่ได้สว่างจ้าแบบไฟประดับทั่วไป แต่เป็นแสงนุ่มที่ลอดผ่านเปลือกผลตูมกาและช่องแกะสลัก เมื่อแขวนรวมกันจำนวนมากในวัดหรือพื้นที่จัดงาน แสงไฟจะเกิดเป็นบรรยากาศสงบ ลุ่มลึก และชวนให้ผู้มาเยือนรู้สึกถึงความศรัทธาของชุมชน แสงไฟเหล่านี้จึงไม่ได้เป็นเพียงความสวยงามทางสายตา แต่เป็นภาพแทนของความตั้งใจ ความประณีต และการร่วมแรงร่วมใจของชาวบ้านที่ช่วยกันสร้างสรรค์งานบุญให้เกิดขึ้นทุกปี
บ้านทุ่งแต้เป็นพื้นที่ต้นกำเนิดของประเพณีจุดไฟตูมกา และวัดบูรพาบ้านทุ่งแต้เป็นศูนย์กลางสำคัญของการสืบทอดประเพณีนี้มาอย่างต่อเนื่อง ชาวบ้านจะร่วมกันเตรียมผลตูมกา ทำโคมไฟ แห่ต้นตูมกา แห่ต้นกัณฑ์หลอน และนำไฟตูมกาไปถวายเป็นพุทธบูชาที่วัดบูรพาในวันออกพรรษา พื้นที่วัดจึงเป็นทั้งสถานที่ประกอบพิธีทางศาสนา แหล่งเรียนรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่น และศูนย์กลางความสามัคคีของคนในชุมชน
วัดบูรพาบ้านทุ่งแต้ยังเป็นที่ตั้งของศูนย์วัฒนธรรมเฉลิมราชตำบลทุ่งแต้ ซึ่งทำหน้าที่รวบรวมและจัดแสดงข้อมูลวัฒนธรรม วิถีชีวิต ภูมิปัญญา บุคคลสำคัญ และข้าวของเครื่องใช้โบราณของชุมชน พื้นที่นี้ช่วยให้ผู้มาเยือนได้เข้าใจว่าประเพณีไฟตูมกาไม่ได้แยกอยู่โดด ๆ แต่เชื่อมกับประวัติชุมชน งานหัตถกรรม ความเชื่อ วัด บ้าน และวิถีชีวิตของคนทุ่งแต้โดยตรง การเดินทางไปบ้านทุ่งแต้จึงเป็นการชมทั้งประเพณีและฐานวัฒนธรรมที่หล่อเลี้ยงประเพณีนี้
การฟ้อนไฟตูมกาเป็นองค์ประกอบที่ทำให้ประเพณีมีชีวิตชีวามากขึ้น ผู้ฟ้อนจะถือไฟตูมกาที่สว่างไสวเป็นอุปกรณ์ประกอบการแสดง แสงไฟจากผลตูมกาที่แกะลวดลายงดงามเคลื่อนไหวไปพร้อมกับท่าฟ้อน ดนตรีพื้นบ้าน และจังหวะของชุมชน การแสดงในยามค่ำคืนจึงมีมิติพิเศษ ทั้งความสง่างาม ความอ่อนช้อย และความลึกลับของแสงไฟที่เคลื่อนไหวอยู่ในมือผู้ฟ้อน การฟ้อนไฟตูมกาจึงไม่ใช่เพียงการแสดงบนเวที แต่เป็นการแสดงศรัทธา ความสามัคคี และความภาคภูมิใจในภูมิปัญญาบ้านเกิด
จากประเพณีท้องถิ่นของบ้านทุ่งแต้ ประเพณีจุดไฟตูมกาได้รับการยกระดับเป็นงานระดับจังหวัดตั้งแต่ปี พ.ศ. 2560 เป็นต้นมา ทำให้ประเพณีนี้เป็นที่รู้จักมากขึ้นในวงกว้าง กิจกรรมระดับจังหวัดจัดขึ้นในพื้นที่อำเภอเมืองยโสธร โดยเฉพาะบริเวณหน้าที่ว่าการอำเภอเมืองยโสธรและพื้นที่กิจกรรมที่จังหวัดกำหนด ภายในงานมีการประกวดต้นไฟตูมกาจากตำบลต่าง ๆ การสาธิตการทำไฟตูมกา การประกวดสิ่งประดิษฐ์จากไฟตูมกา การแสดงรำไฟตูมกา การจำหน่ายอาหารคาวหวาน เครื่องดื่ม สินค้าวัฒนธรรม และผลิตภัณฑ์ชุมชน
การจัดงานระดับจังหวัดช่วยขยายบทบาทของไฟตูมกาให้กว้างขึ้น โดยยังรักษารากของบ้านทุ่งแต้ไว้เป็นศูนย์กลางทางจิตวิญญาณและภูมิปัญญา ขณะเดียวกันก็เปิดพื้นที่ให้คนจากตำบลต่าง ๆ ในอำเภอเมืองยโสธรและพื้นที่ใกล้เคียงได้ร่วมสร้างต้นไฟตูมกา ร่วมแสดงศิลปวัฒนธรรม และร่วมเผยแพร่เอกลักษณ์ของจังหวัด การยกระดับนี้ทำให้ไฟตูมกาไม่ใช่เพียงประเพณีของหมู่บ้าน แต่กลายเป็นสัญลักษณ์ทางวัฒนธรรมของยโสธร
ในปี พ.ศ. 2566 ประเพณีจุดไฟตูมกาออกพรรษายโสธรได้รับการขึ้นบัญชีเป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของชาติ ด้านแนวปฏิบัติทางสังคม พิธีกรรม ประเพณี และเทศกาล การได้รับการยอมรับในระดับชาติสะท้อนว่าประเพณีนี้มีคุณค่ามากกว่าความงามของแสงไฟ เพราะเป็นองค์ความรู้ที่รวมทั้งศรัทธาทางพระพุทธศาสนา ทักษะการใช้วัสดุธรรมชาติ ศิลปะการแกะสลัก การจัดพิธีกรรม ความร่วมมือของชุมชน และการสืบทอดระหว่างคนรุ่นเก่ากับคนรุ่นใหม่
ประเพณีไฟตูมกาเป็นตัวอย่างของมรดกวัฒนธรรมที่มีชีวิต เพราะไม่ได้ถูกเก็บไว้เฉพาะในพิพิธภัณฑ์หรือเอกสาร แต่ยังถูกทำ ถูกใช้ ถูกแห่ ถูกฟ้อน และถูกถวายในพื้นที่จริงทุกปี คนเฒ่าคนแก่ยังสอนวิธีเลือกผลตูมกาและแกะลายให้ลูกหลาน เยาวชนยังเข้าร่วมฝึกทำโคมไฟและฟ้อนรำ ชุมชนยังรวมตัวกันจัดงาน วัดยังเป็นศูนย์กลางพิธี และนักท่องเที่ยวยังเดินทางมาชมแสงไฟด้วยความประทับใจ ความต่อเนื่องเช่นนี้ทำให้ไฟตูมกาเป็นประเพณีที่มีชีวิตชีวาและมีอนาคต
ผลิตภัณฑ์จากตูมกายังช่วยสร้างรายได้ให้ชุมชน ชาวบ้านพัฒนาผลิตภัณฑ์จากผลตูมกาให้หลากหลายขึ้น เช่น โคมไฟประดับ ของที่ระลึก สร้อยคอ ต่างหู และงานหัตถกรรมขนาดเล็กที่ใช้ลวดลายไฟตูมกาเป็นเอกลักษณ์ สินค้าเหล่านี้ทำให้ภูมิปัญญาท้องถิ่นไม่หยุดอยู่เพียงงานประเพณี แต่ต่อยอดเป็นเศรษฐกิจชุมชน ผู้มาเยือนสามารถซื้อกลับไปเป็นของฝากที่มีความหมาย เพราะทุกชิ้นสะท้อนงานมือ ความอดทน และเรื่องราวของบ้านทุ่งแต้
การเรียนรู้ไฟตูมกาที่บ้านทุ่งแต้เหมาะกับผู้ที่สนใจวัฒนธรรมเชิงลึก นักเรียน นักศึกษา นักท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม และผู้ที่ต้องการเห็นกระบวนการทำงานหัตถกรรมจากวัสดุธรรมชาติ การชมผลตูมกาก่อนแกะ การดูขั้นตอนคว้านเนื้อ การแกะลาย การติดไฟ และการแขวนประดับ จะช่วยให้เข้าใจว่าความงามในคืนงานเกิดจากแรงงานและความตั้งใจจำนวนมาก ไม่ใช่เพียงการประดับไฟสำเร็จรูป การเรียนรู้เช่นนี้ทำให้ผู้มาเยือนเคารพคุณค่าของประเพณีมากขึ้น
ช่วงเวลาที่เหมาะที่สุดในการชมประเพณีคือช่วงออกพรรษา โดยเฉพาะช่วงเย็นถึงค่ำ เพราะเป็นเวลาที่แสงไฟตูมกาปรากฏความงามเต็มที่ ในช่วงกลางวันสามารถชมการสาธิต การประกวด การจัดนิทรรศการ และการจำหน่ายผลิตภัณฑ์ ส่วนช่วงค่ำเหมาะกับการชมขบวนแห่ไฟตูมกา ต้นไฟตูมกา การฟ้อนไฟตูมกา และพื้นที่ประดับไฟจำนวนมาก ผู้ที่ต้องการชมบรรยากาศครบควรเผื่อเวลาอย่างน้อยครึ่งวันถึงหนึ่งวัน
พื้นที่บ้านทุ่งแต้ตั้งอยู่ห่างจากตัวเมืองยโสธรประมาณ 12 กิโลเมตร การเดินทางใช้เส้นทางจากอำเภอเมืองยโสธรไปตำบลทุ่งแต้ได้สะดวกด้วยรถยนต์ส่วนตัว รถเช่า หรือรถรับจ้างท้องถิ่น หากเป็นช่วงงานประเพณี ควรเผื่อเวลาเดินทางและติดตามจุดจอดรถที่เทศบาลตำบลทุ่งแต้หรือจังหวัดประกาศ เพราะพื้นที่วัดและลานกิจกรรมจะมีผู้เข้าร่วมจำนวนมาก โดยเฉพาะคืนวันออกพรรษาและวันที่มีกิจกรรมแห่ไฟตูมกา
บริเวณวัดบูรพาบ้านทุ่งแต้เป็นพื้นที่สำคัญที่สุดสำหรับผู้ที่ต้องการสัมผัสแก่นแท้ของประเพณี เพราะเป็นพื้นที่ที่เชื่อมพิธีพุทธบูชากับภูมิปัญญาชุมชนโดยตรง ส่วนบริเวณหน้าที่ว่าการอำเภอเมืองยโสธรเป็นพื้นที่จัดงานระดับจังหวัดที่มีการตกแต่งขนาดใหญ่ กิจกรรมหลากหลาย และรองรับนักท่องเที่ยวจำนวนมาก การเที่ยวให้ครบควรเข้าใจสองพื้นที่นี้ร่วมกัน คือบ้านทุ่งแต้เป็นต้นทางของประเพณี และตัวเมืองยโสธรเป็นพื้นที่เผยแพร่ประเพณีสู่สาธารณะในระดับจังหวัด
ผู้มาเยือนควรให้ความสำคัญกับมารยาทในการชมงาน เพราะประเพณีนี้มีฐานจากพระพุทธศาสนาและพิธีพุทธบูชา ควรแต่งกายสุภาพ ไม่หยอกล้อหรือเล่นกับไฟตูมกา ไม่จับโคมไฟหรือต้นไฟตูมกาโดยไม่ได้รับอนุญาต ไม่เดินตัดขบวนพิธี ไม่ยืนบังผู้ฟ้อนหรือผู้ประกอบพิธี และไม่ทิ้งขยะในพื้นที่วัดหรือพื้นที่งาน หากต้องการถ่ายภาพบุคคลใกล้ ๆ ควรขออนุญาตก่อน โดยเฉพาะพระสงฆ์ ผู้สูงอายุ ช่างทำไฟตูมกา และผู้ฟ้อนรำ
ความพิเศษของไฟตูมกาอยู่ที่การรวมความเรียบง่ายกับความลึกซึ้งไว้ด้วยกัน ผลไม้ป่าลูกเล็ก ๆ กลายเป็นโคมไฟศักดิ์สิทธิ์ได้ด้วยมือของชาวบ้าน แสงเล็ก ๆ จากเทียนหรือหลอดไฟกลายเป็นบรรยากาศแห่งศรัทธาเมื่อแขวนรวมกันนับร้อยนับพันดวง พิธีในหมู่บ้านเล็ก ๆ กลายเป็นมรดกภูมิปัญญาของชาติเมื่อชุมชนสืบทอดอย่างต่อเนื่อง สิ่งเหล่านี้ทำให้ประเพณีจุดไฟตูมกาออกพรรษายโสธรเป็นตัวอย่างชัดเจนของวัฒนธรรมที่งดงามจากฐานราก
สำหรับผู้ที่เดินทางเป็นครอบครัว ไฟตูมกาเป็นงานที่เหมาะกับการพาเด็กและเยาวชนไปเรียนรู้ เพราะเด็กจะได้เห็นการทำงานหัตถกรรมจากวัสดุธรรมชาติ ได้เข้าใจความหมายของวันออกพรรษา ได้เห็นการทำงานร่วมกันของชุมชน และได้สัมผัสบรรยากาศงานวัดแบบอีสานที่อบอุ่น สำหรับผู้สูงอายุ พื้นที่วัดบูรพาและงานระดับจังหวัดมีจุดให้นั่งพักและสามารถชมแสงไฟได้โดยไม่ต้องเดินมาก หากเลือกเวลาเหมาะสมและหลีกเลี่ยงช่วงคนหนาแน่นมากเกินไป
สำหรับนักท่องเที่ยวชาวต่างชาติ ประเพณีไฟตูมกาเป็นประสบการณ์ที่อธิบายความเป็นยโสธรได้ดี เพราะมีทั้งพระพุทธศาสนา งานหัตถกรรม วัสดุธรรมชาติ การฟ้อนรำ ดนตรีพื้นบ้าน ชุมชน และมรดกภูมิปัญญาในงานเดียวกัน แตกต่างจากเทศกาลแสงไฟเชิงพาณิชย์ เพราะแสงของไฟตูมกามีความหมายทางศรัทธาและมาจากฝีมือของชุมชน ผู้ชมจึงไม่ได้เห็นเพียงความสวยงาม แต่ได้เข้าใจว่าความสวยงามนั้นเกิดจากประวัติ ความเชื่อ และชีวิตของคนท้องถิ่น
การจัดเส้นทางท่องเที่ยวสามารถเริ่มจากบ้านทุ่งแต้ในช่วงบ่าย เพื่อชมวัดบูรพา ศูนย์วัฒนธรรมชุมชน การทำไฟตูมกา และบรรยากาศชุมชน จากนั้นช่วงเย็นและค่ำชมการจุดไฟ การฟ้อน และพื้นที่ประดับไฟ หากต้องการเชื่อมกับตัวเมืองยโสธร สามารถเดินทางต่อไปยังวิมานพญาแถน พิพิธภัณฑ์พญาคันคาก วัดมหาธาตุ ชุมชนเก่าบ้านสิงห์ท่า อนุสาวรีย์พระสุนทรราชวงศา และสวนสาธารณะบุ่งน้อย-บุ่งใหญ่ได้ในวันเดียวหรือวันถัดไป
อาหารและของฝากในช่วงงานเป็นอีกส่วนที่ทำให้งานมีชีวิตชีวา พื้นที่จัดงานมักมีร้านอาหารคาวหวาน เครื่องดื่ม ขนมพื้นบ้าน ผลิตภัณฑ์ชุมชน และสินค้าวัฒนธรรม ผู้มาเยือนสามารถเลือกชิมอาหารท้องถิ่นและซื้อของฝากจากชุมชนได้ โดยเฉพาะผลิตภัณฑ์ที่เชื่อมโยงกับไฟตูมกา การซื้อสินค้าจากชาวบ้านช่วยให้รายได้หมุนกลับสู่ชุมชนและสนับสนุนการสืบทอดภูมิปัญญาในทางตรง
แม้จะไม่ใช่ช่วงงานออกพรรษา บ้านทุ่งแต้และวัดบูรพายังมีคุณค่าในฐานะแหล่งเรียนรู้ทางวัฒนธรรม ผู้สนใจสามารถเดินทางไปชมศูนย์วัฒนธรรมชุมชน เรียนรู้ประวัติบ้านทุ่งแต้ และทำความเข้าใจประเพณีไฟตูมกาจากพื้นที่ต้นทาง ส่วนผู้ที่ต้องการเห็นแสงไฟจำนวนมากควรเดินทางในช่วงงานประจำปี เพราะเป็นช่วงที่ชุมชนร่วมกันนำไฟตูมกาออกมาจัดแสดงและประกอบพิธีอย่างเต็มรูปแบบ
โดยสรุป ประเพณีจุดไฟตูมกาออกพรรษาจังหวัดยโสธรเป็นประเพณีที่รวมศรัทธา พุทธประวัติ วันออกพรรษา ภูมิปัญญาการใช้ผลตูมกา งานแกะสลัก การฟ้อนรำ การรวมพลังชุมชน และเศรษฐกิจวัฒนธรรมไว้ในงานเดียวกัน แสงไฟตูมกาแต่ละดวงเป็นเหมือนคำบูชาที่ชาวบ้านทุ่งแต้ส่งผ่านงานมือ ความตั้งใจ และความศรัทธา ประเพณีนี้จึงไม่ใช่เพียงงานแสงไฟ แต่เป็นมรดกทางจิตวิญญาณของยโสธรที่ควรค่าแก่การเดินทางไปสัมผัสด้วยตนเอง
| ชื่อสถานที่ / ประเพณี | ประเพณีจุดไฟตูมกาออกพรรษาจังหวัดยโสธร |
| ชื่อที่เกี่ยวข้อง | จุดไฟตูมกา, ไฟตูมกา, จุดไฟตูมกาบ้านทุ่งแต้, เทศกาลจุดไฟตูมกา หนึ่งเดียวในโลก, ประเพณีออกพรรษาจุดไฟตูมกา, ไฟตูมกายโสธร |
| พื้นที่ต้นกำเนิด | บ้านทุ่งแต้ ตำบลทุ่งแต้ อำเภอเมืองยโสธร จังหวัดยโสธร |
| สถานที่สำคัญ | วัดบูรพาบ้านทุ่งแต้ ลานอเนกประสงค์ทุ่งหนองคำ และบริเวณหน้าที่ว่าการอำเภอเมืองยโสธรสำหรับงานระดับจังหวัด |
| ที่อยู่จุดอ้างอิง | วัดบูรพา หมู่ที่ 1 บ้านทุ่งแต้ ตำบลทุ่งแต้ อำเภอเมืองยโสธร จังหวัดยโสธร 35000 |
| พิกัด | วัดบูรพาบ้านทุ่งแต้และศูนย์วัฒนธรรมชุมชน: ใช้พิกัดนำทางไปบ้านทุ่งแต้ ตำบลทุ่งแต้ อำเภอเมืองยโสธร หน้าที่ว่าการอำเภอเมืองยโสธร: ใช้เป็นจุดอ้างอิงสำหรับงานระดับจังหวัด |
| ช่วงเวลาจัดงาน | จัดในช่วงวันออกพรรษาของทุกปี โดยกำหนดวันจัดงานขึ้นอยู่กับประกาศประจำปีของจังหวัด วัด และเทศบาลตำบลทุ่งแต้ |
| ไฮไลต์ | ไฟตูมกาจากผลตูมกาแกะสลัก ขบวนแห่ต้นตูมกา ต้นกัณฑ์หลอน การถวายไฟตูมกาเป็นพุทธบูชาที่วัดบูรพา การฟ้อนไฟตูมกา การประกวดต้นไฟตูมกา การสาธิตการทำไฟตูมกา การประกวดธิดาตูมกา และการจำหน่ายผลิตภัณฑ์ชุมชน |
| ประวัติ / ความสำคัญ | เป็นประเพณีออกพรรษาของชาวบ้านทุ่งแต้ที่นำผลตูมกามาแกะสลักเป็นโคมไฟเพื่อถวายเป็นพุทธบูชา สะท้อนความศรัทธาในพระพุทธศาสนา ภูมิปัญญาท้องถิ่น และความสามัคคีของชุมชน ได้รับการขึ้นบัญชีเป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของชาติในปี พ.ศ. 2566 |
| ลักษณะเด่น | ใช้ผลตูมกาธรรมชาติเป็นโคมไฟ แกะลวดลายด้วยมือ เมื่อจุดไฟหรือใช้แสงภายในจะเกิดแสงสว่างลอดผ่านลายแกะสลักอย่างงดงาม เป็นประเพณีที่มีเอกลักษณ์เฉพาะของบ้านทุ่งแต้และจังหวัดยโสธร |
| โซนภายใน / พื้นที่สำคัญ | 1. วัดบูรพาบ้านทุ่งแต้ พื้นที่ถวายไฟตูมกาเป็นพุทธบูชา 2. ศูนย์วัฒนธรรมเฉลิมราชตำบลทุ่งแต้ ภายในวัดบูรพา 3. ลานอเนกประสงค์ทุ่งหนองคำ พื้นที่กิจกรรมชุมชน 4. จุดแสดงต้นไฟตูมกาและต้นกัณฑ์หลอน 5. พื้นที่สาธิตการทำและแกะสลักไฟตูมกา 6. พื้นที่ฟ้อนไฟตูมกาและการแสดงศิลปวัฒนธรรม 7. โซนผลิตภัณฑ์ไฟตูมกาและสินค้าชุมชน 8. บริเวณหน้าที่ว่าการอำเภอเมืองยโสธร พื้นที่จัดงานระดับจังหวัด |
| ผู้ดูแล / ผู้จัดงาน | จังหวัดยโสธร กรมส่งเสริมวัฒนธรรม สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดยโสธร เทศบาลตำบลทุ่งแต้ วัดบูรพาบ้านทุ่งแต้ ชุมชนบ้านทุ่งแต้ และเครือข่ายวัฒนธรรมในพื้นที่ |
| เจ้าอาวาสวัดบูรพา | พระครูปริยัติพลากร เจ้าอาวาสวัดบูรพาบ้านทุ่งแต้ |
| การเดินทาง | จากตัวเมืองยโสธรเดินทางไปตำบลทุ่งแต้ ระยะทางประมาณ 12 กม. ใช้รถยนต์ส่วนตัว รถเช่า หรือรถรับจ้างท้องถิ่น หากเข้าร่วมงานระดับจังหวัดให้เดินทางไปยังบริเวณหน้าที่ว่าการอำเภอเมืองยโสธรหรือพื้นที่ตามประกาศประจำปี |
| สถานะปัจจุบัน | ยังคงจัดเป็นประเพณีออกพรรษาสำคัญของบ้านทุ่งแต้และจังหวัดยโสธร พื้นที่วัดบูรพาและศูนย์วัฒนธรรมชุมชนยังเป็นแหล่งเรียนรู้และสืบทอดไฟตูมกา |
| วันเปิดทำการ | พื้นที่วัดบูรพาและศูนย์วัฒนธรรมชุมชนเปิดทุกวัน ส่วนงานประเพณีจัดช่วงออกพรรษาตามกำหนดการประจำปี |
| เวลาเปิดทำการ | 08.00 – 17.00 น. สำหรับการเข้าชมพื้นที่ทั่วไป ส่วนช่วงงานประเพณีมีกิจกรรมช่วงกลางวันถึงค่ำตามกำหนดการประจำปี |
| ค่าเข้าชม | ไม่เสียค่าเข้าชมพื้นที่วัด ชุมชน และพื้นที่งานสาธารณะ ค่าใช้จ่ายส่วนตัวขึ้นอยู่กับการซื้ออาหาร เครื่องดื่ม ของฝาก หรือผลิตภัณฑ์ชุมชน |
| สิ่งอำนวยความสะดวก | พื้นที่วัด ศาลา จุดนั่งพัก พื้นที่จัดกิจกรรมชุมชน ลานอเนกประสงค์ ร้านอาหารและเครื่องดื่มในช่วงงาน จุดจอดรถตามประกาศงาน และที่พักในตัวเมืองยโสธร |
| เบอร์ติดต่อหลัก | เทศบาลตำบลทุ่งแต้ โทร. 045-583000 วัดบูรพาบ้านทุ่งแต้ / พระครูปริยัติพลากร โทร. 093-102-8268, 081-621-3542 สำนักงานจังหวัดยโสธร โทร. 0-4571-2722 |
| เว็บไซต์ / เพจทางการ | เว็บไซต์จังหวัดยโสธร เว็บไซต์เทศบาลตำบลทุ่งแต้ เว็บไซต์กระทรวงวัฒนธรรม และช่องทางประชาสัมพันธ์ของวัดบูรพาบ้านทุ่งแต้ |
| สถานที่ท่องเที่ยวใกล้เคียง | 1. วัดบูรพาบ้านทุ่งแต้ ภายในพื้นที่เดียวกัน 2. ศูนย์วัฒนธรรมเฉลิมราชตำบลทุ่งแต้ ภายในวัดบูรพา 3. ลานอเนกประสงค์ทุ่งหนองคำ ประมาณ 1 กม. 4. วิมานพญาแถนและพิพิธภัณฑ์พญาคันคาก ประมาณ 12 กม. 5. สวนสาธารณะบุ่งน้อย-บุ่งใหญ่ ประมาณ 12 กม. 6. อนุสาวรีย์พระสุนทรราชวงศา ประมาณ 12 กม. 7. วัดมหาธาตุ ยโสธร ประมาณ 13 กม. 8. ชุมชนเก่าบ้านสิงห์ท่า ประมาณ 13 กม. |
| ร้านอาหารใกล้เคียง | 1. บ้านคุณย่า ยโสธร ประมาณ 13 กม. โทร. 045-721-141 2. ครัวยายบัว ยโสธร ประมาณ 13 กม. โทร. 094-846-9676, 095-191-4385 3. โพดโพ ยโสธร ประมาณ 13 กม. โทร. 064-306-6665 4. ร้านอาหารสัมฤทธิ์ ยโสธร ประมาณ 14 กม. โทร. 086-249-2508 5. แซบอีหลี ยโสธร ประมาณ 14 กม. โทร. 045-756-657 6. สกาล่า@ยโสธร ประมาณ 15 กม. โทร. 095-192-2439 |
| ที่พักใกล้เคียง | 1. JP Emerald Hotel ประมาณ 13 กม. โทร. 045-714-456 2. The Zen Hotel Yasothon ประมาณ 14 กม. โทร. 045-711-455 3. B.M. Grand Hotel ประมาณ 14 กม. โทร. 045-712-333 4. โรงแรมช้างใหญ่ใจดี ยโสธร ประมาณ 15 กม. โทร. 045-711-123 5. The Green Park Grand Yasothon ประมาณ 15 กม. โทร. 045-714700-1 6. The Greenpark Grand Hotel Yasothon ประมาณ 15 กม. โทร. 045-714700-4 |
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
ถาม: ประเพณีจุดไฟตูมกาออกพรรษายโสธรจัดที่ไหน?
ตอบ: จุดต้นกำเนิดและพิธีสำคัญอยู่ที่วัดบูรพาบ้านทุ่งแต้ ตำบลทุ่งแต้ อำเภอเมืองยโสธร ส่วนงานระดับจังหวัดจัดในพื้นที่อำเภอเมืองยโสธร เช่น บริเวณหน้าที่ว่าการอำเภอเมืองยโสธรตามประกาศประจำปี
ถาม: ไฟตูมกาคืออะไร?
ตอบ: ไฟตูมกาคือโคมไฟจากผลตูมกา ชาวบ้านคว้านเนื้อและเมล็ดออก แกะสลักเปลือกเป็นลวดลาย แล้วจุดเทียนหรือใช้แสงไฟภายในเพื่อให้แสงลอดออกมาตามลายแกะสลัก เป็นเครื่องพุทธบูชาในวันออกพรรษา
ถาม: ประเพณีนี้จัดช่วงไหนของปี?
ตอบ: จัดขึ้นช่วงวันออกพรรษาของทุกปี โดยกำหนดวันจัดงานแต่ละปีเป็นไปตามประกาศของจังหวัดยโสธร วัดบูรพาบ้านทุ่งแต้ และเทศบาลตำบลทุ่งแต้
ถาม: ต้องเสียค่าเข้าชมหรือไม่?
ตอบ: ไม่เสียค่าเข้าชมพื้นที่วัด พื้นที่ชุมชน และพื้นที่งานสาธารณะ ค่าใช้จ่ายส่วนตัวขึ้นอยู่กับการซื้ออาหาร เครื่องดื่ม ของฝาก หรือผลิตภัณฑ์ไฟตูมกา
ถาม: จุดเด่นของงานจุดไฟตูมกาคืออะไร?
ตอบ: จุดเด่นคือแสงไฟจากผลตูมกาแกะสลัก ขบวนแห่ต้นตูมกา การถวายไฟตูมกาเป็นพุทธบูชา การฟ้อนไฟตูมกา การสาธิตการทำไฟตูมกา การประกวดต้นไฟตูมกา และบรรยากาศแสงไฟในยามค่ำคืน
ถาม: บ้านทุ่งแต้เกี่ยวข้องกับประเพณีนี้อย่างไร?
ตอบ: บ้านทุ่งแต้เป็นพื้นที่ต้นกำเนิดและศูนย์กลางการสืบทอดไฟตูมกา ชาวบ้านร่วมกันทำไฟตูมกา แห่ต้นตูมกา และถวายเป็นพุทธบูชาที่วัดบูรพาในวันออกพรรษา
ถาม: ประเพณีจุดไฟตูมกาได้รับการขึ้นบัญชีมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมหรือไม่?
ตอบ: ได้รับการขึ้นบัญชีเป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของชาติในปี พ.ศ. 2566 ด้านแนวปฏิบัติทางสังคม พิธีกรรม ประเพณี และเทศกาล
ถาม: เที่ยวงานจุดไฟตูมการ่วมกับสถานที่ใดได้บ้าง?
ตอบ: สามารถเที่ยวร่วมกับวัดบูรพาบ้านทุ่งแต้ ศูนย์วัฒนธรรมเฉลิมราชตำบลทุ่งแต้ วิมานพญาแถน พิพิธภัณฑ์พญาคันคาก วัดมหาธาตุ ชุมชนเก่าบ้านสิงห์ท่า อนุสาวรีย์พระสุนทรราชวงศา และสวนสาธารณะบุ่งน้อย-บุ่งใหญ่ได้
หมวดหมู่: ●ศิลปะ วัฒนธรรม และแหล่งมรดก
กลุ่ม: ●ศูนย์ศิลปะ วัฒนธรรม ประเพณี
●ประเพณีไทย ●วัฒนธรรมไทย ●ประเพณีภาคอีสาน
ปรับปรุงล่าสุด : 1 เดือนที่แล้ว




