หน้าแรก lovethailand >สถานที่ท่องเที่ยวภาคตะวันออกเฉียงเหนือ >สถานที่ท่องเที่ยวจังหวัดสุรินทร์ >อ.จอมพระ >ต.กระหาด > ป่าชุมชนหนองเสม็ด สุรินทร์
TL;DR: ป่าชุมชนหนองเสม็ด สุรินทร์ อยู่ที่บ้านหนองยาว หมู่ที่ 7 ตำบลกระหาด อำเภอจอมพระ จังหวัดสุรินทร์ 32180 เปิดทุกวัน เวลา 08.00 – 17.00 น.
ป่าชุมชนหนองเสม็ด สุรินทร์

วันเปิดทำการ: ทุกวัน
เวลาเปิดทำการ: 08.00 – 17.00 น.
ป่าชุมชนหนองเสม็ด สุรินทร์ เป็นป่าชุมชนสำคัญของบ้านหนองยาว หมู่ที่ 7 ตำบลกระหาด อำเภอจอมพระ จังหวัดสุรินทร์ เป็นพื้นที่ป่าธรรมชาติและแหล่งเรียนรู้ระบบนิเวศชุมชนที่มีความผูกพันกับวิถีชีวิตของคนในพื้นที่มาอย่างยาวนาน ป่าแห่งนี้มีเนื้อที่ประมาณ 665 ไร่ ประกอบด้วยพันธุ์ไม้พื้นบ้าน พื้นที่ป่าใช้สอย พื้นที่เรียนรู้สมุนไพร พื้นที่อนุรักษ์ และหนองน้ำสำคัญ 3 แห่ง ได้แก่ หนองเสม็ด หนองกระจาย และหนองสมโพด ซึ่งทำหน้าที่เป็นแหล่งน้ำ แหล่งอาหาร แหล่งพักอาศัยของสัตว์ป่า และพื้นที่สีเขียวที่ช่วยรักษาสมดุลของชุมชนในตำบลกระหาด
ป่าชุมชนหนองเสม็ดมีคุณค่ามากกว่าการเป็นผืนป่าในเชิงภูมิประเทศ เพราะเป็นตัวอย่างของพื้นที่ที่คนในชุมชนร่วมกันดูแล ฟื้นฟู และใช้ประโยชน์จากธรรมชาติอย่างมีขอบเขต ชาวบ้านรอบป่าไม่ได้มองป่าเป็นพื้นที่ว่างหรือพื้นที่หาประโยชน์เพียงด้านเดียว แต่เห็นป่าเป็นฐานชีวิต เป็นแหล่งอาหาร เป็นห้องเรียนธรรมชาติ เป็นพื้นที่พิธีกรรม และเป็นสมบัติร่วมที่ต้องรักษาไว้ให้ลูกหลาน ป่าแห่งนี้จึงสะท้อนความสัมพันธ์ระหว่างคน น้ำ ดิน ต้นไม้ สัตว์ป่า และวัฒนธรรมชุมชนได้ชัดเจน
ลักษณะเด่นของป่าชุมชนหนองเสม็ดคือความเป็นป่าเก่าแก่ที่ยังรักษาความเป็นธรรมชาติไว้ได้ดี ภายในพื้นที่มีพันธุ์ไม้พื้นบ้านหลากชนิด มีไม้ยืนต้น ไม้ใช้สอย พืชสมุนไพร พืชอาหารป่า เห็ด ผักพื้นบ้าน และผลไม้ป่าตามฤดูกาล หนองน้ำทั้ง 3 แห่งช่วยเพิ่มความชุ่มชื้นให้กับผืนป่าและเป็นฐานสำคัญของระบบนิเวศ เมื่อเข้าสู่ฤดูฝน ป่าจะมีความเขียวชอุ่ม เห็ดและพืชอาหารป่าหลายชนิดเริ่มปรากฏ ส่วนในฤดูหนาวและฤดูร้อน ป่าก็ยังคงทำหน้าที่เป็นร่มเงาและพื้นที่พักผ่อนของชุมชน
ชื่อหนองเสม็ดเกี่ยวข้องกับสภาพพื้นที่และพันธุ์ไม้พื้นถิ่นที่ชุมชนรู้จักกันมาแต่เดิม คำว่า “เสม็ด” เป็นชื่อพรรณไม้ที่พบได้ในหลายพื้นที่ของไทย และเมื่อผูกกับคำว่า “หนอง” จึงสื่อถึงพื้นที่หนองน้ำที่มีความสัมพันธ์กับป่าและต้นไม้ ป่าชุมชนหนองเสม็ดจึงเป็นชื่อที่สะท้อนทั้งแหล่งน้ำและพรรณไม้ในภูมิทัศน์เดียวกัน ชื่อดังกล่าวทำให้ผู้มาเยือนเข้าใจตั้งแต่แรกว่าป่านี้ไม่ได้เป็นเพียงป่าบก แต่มีองค์ประกอบสำคัญของหนองน้ำและพื้นที่ชุ่มน้ำภายในป่า
หนองเสม็ด หนองกระจาย และหนองสมโพดเป็นหัวใจด้านน้ำของพื้นที่ป่า หนองน้ำทั้ง 3 แห่งช่วยกักเก็บน้ำตามธรรมชาติ เป็นแหล่งน้ำของสัตว์เล็ก สัตว์ป่า นก และพืชพรรณโดยรอบ อีกทั้งยังเป็นพื้นที่ที่ชาวบ้านจดจำในฐานะส่วนหนึ่งของชีวิตชุมชน การมีหนองน้ำอยู่ภายในป่าทำให้ป่าชุมชนหนองเสม็ดมีความหลากหลายทางระบบนิเวศมากกว่าป่าทั่วไป เพราะมีทั้งป่าโปร่ง ป่าพื้นบ้าน พื้นที่ชุ่มน้ำ และพื้นที่รอบหนองที่เหมาะต่อการเรียนรู้ธรรมชาติ
ในอดีต ป่าชุมชนหนองเสม็ดเคยเป็นพื้นที่ที่ชาวบ้านใช้ประโยชน์ร่วมกัน ทั้งเป็นแหล่งเลี้ยงสัตว์ แหล่งหาอาหาร แหล่งเก็บพืชผัก สมุนไพร และไม้ใช้สอยตามความจำเป็น เมื่อการใช้ประโยชน์มากขึ้นและพื้นที่ป่าบางส่วนเริ่มเผชิญความเสื่อมโทรม ชุมชนจึงหันมาวางกติกาและจัดระบบการดูแลป่าอย่างจริงจัง การเปลี่ยนจากการใช้ป่าอย่างกระจัดกระจายมาเป็นการดูแลป่าร่วมกันคือจุดเปลี่ยนสำคัญที่ทำให้ป่าฟื้นตัวและกลับมาเป็นพื้นที่อุดมสมบูรณ์ของตำบลกระหาด
ชุมชนได้จัดตั้งคณะกรรมการดูแลป่า มีการแบ่งหน้าที่ ตรวจตรา เฝ้าระวัง และออกกติกาเกี่ยวกับการใช้ประโยชน์จากป่าอย่างชัดเจน กติกาเหล่านี้ช่วยลดการลักลอบตัดไม้ ลดการล่าสัตว์ และแยกพื้นที่ใช้สอยออกจากพื้นที่อนุรักษ์ได้ดีขึ้น การจัดการแบบชุมชนทำให้ทุกคนมีส่วนร่วม ไม่ใช่ปล่อยให้การดูแลป่าเป็นหน้าที่ของหน่วยงานใดหน่วยงานหนึ่งเท่านั้น เมื่อชาวบ้านรู้สึกว่าป่าเป็นของส่วนรวม ความร่วมมือในการเฝ้าระวังและฟื้นฟูป่าจึงเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง
กิจกรรมสำคัญของป่าชุมชนหนองเสม็ด ได้แก่ การลาดตระเวนป่า การทำแนวกันไฟ การบวชป่า การปลูกไม้ทดแทน การปลูกไผ่ การพัฒนาพื้นที่สมุนไพร การพาเยาวชนสำรวจป่า และการทำบุญเลี้ยงศาลปู่ตาตามธรรมเนียมชุมชน กิจกรรมเหล่านี้ทำให้ป่าไม่ใช่พื้นที่เงียบที่ถูกปล่อยทิ้งไว้ แต่เป็นพื้นที่ที่มีชีวิต มีคนเข้าไปเรียนรู้ เข้าไปดูแล และเข้าไปประกอบพิธีกรรมที่แสดงความเคารพต่อธรรมชาติ
การบวชป่าเป็นหนึ่งในกิจกรรมที่สะท้อนวิธีคิดของชุมชนอย่างชัดเจน การนำคติทางศาสนาและความเชื่อท้องถิ่นมาเชื่อมกับการอนุรักษ์ป่าทำให้ต้นไม้มีสถานะทางจิตใจมากขึ้น เมื่อป่าถูกมองว่าเป็นพื้นที่ที่มีคุณค่าทั้งต่อชีวิตและจิตวิญญาณ ผู้คนจึงระมัดระวังในการใช้ประโยชน์มากขึ้น พิธีบวชป่าจึงไม่ได้เป็นเพียงพิธีเชิงสัญลักษณ์ แต่เป็นเครื่องมือทางวัฒนธรรมที่ช่วยสร้างขอบเขตและความสำนึกร่วมในการรักษาป่า
การทำแนวกันไฟเป็นกิจกรรมสำคัญในฤดูแล้ง เพราะไฟป่าสามารถทำลายกล้าไม้ สมุนไพร รังนก สัตว์เล็ก และความชุ่มชื้นของพื้นที่ได้อย่างรวดเร็ว ชุมชนจึงต้องร่วมกันเตรียมพื้นที่ กำจัดเชื้อเพลิง และเฝ้าระวังจุดเสี่ยงในช่วงอากาศแห้ง การทำแนวกันไฟยังเป็นกิจกรรมที่ทำให้คนหลายวัยในชุมชนได้ทำงานร่วมกัน เด็กและเยาวชนได้เห็นว่าการอนุรักษ์ป่าไม่ใช่เรื่องไกลตัว แต่เป็นงานที่ต้องลงมือทำจริงในทุกปี
สวนสมุนไพรและพื้นที่พืชพื้นบ้านภายในป่าเป็นอีกองค์ประกอบที่ทำให้ป่าชุมชนหนองเสม็ดมีคุณค่าด้านภูมิปัญญา ชาวบ้านรู้จักพืชหลายชนิดที่ใช้เป็นอาหารและยาพื้นบ้าน การเก็บสมุนไพรใช้หลักพอเหมาะ ไม่ทำลายต้นแม่พันธุ์ และไม่นำไปใช้เกินจำเป็น ความรู้นี้ถ่ายทอดจากผู้สูงอายุสู่คนรุ่นใหม่ผ่านการเดินป่า การบอกชื่อพืช การอธิบายสรรพคุณ และการสอนวิธีใช้ทรัพยากรอย่างไม่ทำลายระบบนิเวศ
ป่าชุมชนหนองเสม็ดมีบทบาทสำคัญด้านอาหารของชุมชน ในฤดูที่เหมาะสม ชาวบ้านสามารถเข้าไปเก็บเห็ด ผักพื้นบ้าน ผลไม้ป่า และพืชสมุนไพรเพื่อนำมาบริโภคในครัวเรือน การใช้ประโยชน์ลักษณะนี้ช่วยลดรายจ่าย เพิ่มความมั่นคงทางอาหาร และทำให้คนเห็นคุณค่าของการรักษาป่าอย่างเป็นรูปธรรม เพราะป่าที่สมบูรณ์คือแหล่งอาหารที่กลับมาให้ผลผลิตตามฤดูกาลโดยไม่ต้องซื้อหาจากภายนอกเสมอไป
สัตว์ป่าและนกในป่าชุมชนเป็นตัวชี้วัดความสมบูรณ์ของพื้นที่ เสียงนกในตอนเช้า กระรอก กระแต ไก่ป่า และสัตว์เล็กที่ปรากฏตามฤดูกาลทำให้ชาวบ้านรับรู้ว่าป่ากำลังฟื้นตัว การท่องเที่ยวในพื้นที่นี้จึงควรเป็นการเดินชมอย่างสงบ ไม่ส่งเสียงดัง ไม่จับสัตว์ ไม่ทำลายรัง ไม่เก็บพืชโดยไม่ได้รับอนุญาต และไม่ทิ้งขยะ เพราะทุกการกระทำของผู้มาเยือนมีผลต่อสิ่งมีชีวิตที่อาศัยอยู่ในป่า
ป่าชุมชนหนองเสม็ดเหมาะสำหรับการท่องเที่ยวเชิงธรรมชาติ การเรียนรู้ระบบนิเวศ และการศึกษาดูงานด้านการจัดการป่าชุมชน ผู้มาเยือนจะได้เรียนรู้ว่าป่าชุมชนทำงานอย่างไร ใครเป็นผู้ดูแล กติกาเกิดขึ้นอย่างไร ชาวบ้านใช้ประโยชน์จากป่าแบบไหน และกิจกรรมอนุรักษ์ช่วยให้ป่าฟื้นตัวอย่างไร การมาเที่ยวที่นี่จึงต่างจากการเดินเล่นในสวนทั่วไป เพราะเป็นการเข้าไปเห็นรูปแบบการอยู่ร่วมกันระหว่างชุมชนกับป่าที่มีชีวิตจริง
พื้นที่นี้ยังเหมาะกับนักเรียน นักศึกษา นักวิจัย ผู้สนใจสมุนไพรพื้นบ้าน และนักท่องเที่ยวที่ชอบเส้นทางธรรมชาติแบบเรียบง่าย การเข้าชมควรใช้เวลาประมาณ 1 – 2 ชั่วโมงสำหรับการเดินชมพื้นที่หลัก หากเป็นกิจกรรมศึกษาดูงานหรือเดินสำรวจป่าพร้อมผู้นำชุมชนควรเผื่อเวลา 2 – 3 ชั่วโมง เพื่อให้สามารถฟังประวัติ ปัญหาเดิม วิธีฟื้นฟูป่า กติกาชุมชน และความสำคัญของหนองน้ำทั้ง 3 แห่งได้ครบถ้วน
ผู้มาเยือนควรเตรียมตัวให้เหมาะกับพื้นที่ธรรมชาติ ควรสวมรองเท้าหุ้มส้นหรือรองเท้าที่เดินสะดวก ใส่เสื้อผ้าระบายอากาศได้ดี เตรียมน้ำดื่ม หมวก ยากันยุง และถุงสำหรับเก็บขยะของตนเอง ช่วงฤดูฝนอาจมีพื้นลื่นและแมลงมากขึ้น ส่วนช่วงฤดูแล้งควรระวังไฟและไม่จุดไฟในพื้นที่ป่าโดยเด็ดขาด การเตรียมตัวอย่างเหมาะสมทำให้การเข้าชมปลอดภัยและไม่รบกวนระบบนิเวศ
ข้อปฏิบัติสำคัญคือไม่ตัดไม้ ไม่เก็บพืชหรือสมุนไพรออกจากพื้นที่โดยไม่ได้รับอนุญาต ไม่ล่าสัตว์ ไม่จับสัตว์ ไม่ทิ้งขยะ ไม่ส่งเสียงดัง ไม่เข้าเขตป่าลึกตามลำพัง ไม่ขับรถเข้าไปในพื้นที่ที่ไม่อนุญาต และปฏิบัติตามคำแนะนำของคณะกรรมการป่าหรือผู้นำชุมชน หากผู้มาเยือนต้องการจัดกิจกรรมเป็นหมู่คณะ ควรติดต่อเทศบาลตำบลกระหาดหรือผู้ประสานงานป่าชุมชนล่วงหน้า เพื่อให้มีการจัดเส้นทางและการดูแลอย่างเหมาะสม
ป่าชุมชนหนองเสม็ดไม่มีค่าเข้าชมสำหรับการเยี่ยมชมทั่วไป ค่าใช้จ่ายอาจเกิดขึ้นเฉพาะกิจกรรมเฉพาะกลุ่ม การนำชม การศึกษาดูงาน หรือการสนับสนุนกิจกรรมชุมชนตามที่ประสานล่วงหน้า ผู้มาเยือนสามารถสนับสนุนชุมชนได้ด้วยการใช้บริการท้องถิ่น ซื้อผลผลิตชุมชน ใช้ร้านอาหารและที่พักในพื้นที่ใกล้เคียง และรักษากติกาป่าอย่างเคร่งครัด
พื้นที่ป่าชุมชนยังได้รับการเชื่อมโยงกับกิจกรรมปลูกไม้ผลในชุมชนตามแนวคิดแบ่งปันผลผลิตและสร้างความรักสามัคคีรอบแหล่งน้ำ การมีไม้ผล สมุนไพร ไผ่ และพันธุ์ไม้พื้นบ้านช่วยให้ป่าเป็นพื้นที่ที่ให้ประโยชน์หลายระดับ ทั้งให้ร่มเงา รักษาดิน รักษาน้ำ เพิ่มอาหารให้คนและสัตว์ และทำให้ชุมชนมีเหตุผลในการดูแลป่าต่อเนื่อง ป่าที่มีประโยชน์ต่อชีวิตประจำวันย่อมได้รับความรักและการปกป้องจากคนในพื้นที่มากขึ้น
การเดินทาง ไปป่าชุมชนหนองเสม็ดสะดวกที่สุดด้วยรถยนต์ส่วนตัว รถเช่า หรือรถตู้แบบหมู่คณะ จากตัวเมืองสุรินทร์ใช้ทางหลวงหมายเลข 214 มุ่งหน้าไปอำเภอจอมพระ จากนั้นใช้เส้นทางแยกเข้าสู่ตำบลกระหาดและบ้านหนองยาว ระยะทางจากตัวเมืองสุรินทร์ประมาณ 34 – 40 กม. ขึ้นอยู่กับจุดเริ่มต้นและเส้นทางที่เลือก หากเริ่มจากอำเภอจอมพระให้มุ่งเข้าสู่ตำบลกระหาด ซึ่งอยู่ทางทิศตะวันตกของอำเภอ แล้วเข้าสู่บ้านหนองยาว หมู่ที่ 7
ผู้ใช้ระบบนำทางควรค้นหาชื่อ “ป่าชุมชนหนองเสม็ด บ้านหนองยาว ตำบลกระหาด อำเภอจอมพระ จังหวัดสุรินทร์” หรือค้นหาเทศบาลตำบลกระหาดเป็นจุดอ้างอิงก่อนเข้าสู่พื้นที่ชุมชน เนื่องจากชื่อหนองเสม็ดมีใช้ในหลายจังหวัด การระบุชื่อบ้านหนองยาว ตำบลกระหาด และอำเภอจอมพระจะช่วยให้เดินทางเข้าพื้นที่ได้ถูกต้องมากขึ้น หากเป็นการเดินทางเพื่อศึกษาดูงาน ควรโทรประสานผู้ดูแลป่าหรือเทศบาลตำบลกระหาดก่อนเดินทาง
เส้นทางท่องเที่ยวที่เหมาะคือจัดป่าชุมชนหนองเสม็ดเป็นจุดเรียนรู้ธรรมชาติ แล้วเชื่อมกับแหล่งชุมชนใกล้เคียง เช่น กลุ่มทอผ้าไหมบ้านหนองยาว ศูนย์ผลิตพันธุ์ข้าวชุมชนบ้านกันโจรง ตัวอำเภอจอมพระ หรือเดินทางต่อไปยังหมู่บ้านหัตถกรรมเขวาสินรินทร์และหมู่บ้านทอผ้าไหมยกทองบ้านท่าสว่าง หากเริ่มจากตัวเมืองสุรินทร์ สามารถจัดเป็นทริปหนึ่งวันโดยเริ่มจากป่าในช่วงเช้า รับประทานอาหารที่จอมพระ แล้วกลับเข้าตัวเมืองเพื่อเที่ยวศาลหลักเมือง วัดบูรพาราม หรือพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ สุรินทร์ในช่วงบ่าย
ร้านอาหารใกล้ป่าชุมชนส่วนใหญ่อยู่ในตัวอำเภอจอมพระและบนเส้นทางจอมพระ – กระหาด ผู้เดินทางควรวางแผนมื้ออาหารก่อนเข้าไปในพื้นที่ป่า เพราะพื้นที่บ้านหนองยาวและป่าชุมชนเป็นชุมชนชนบท ไม่ใช่ย่านร้านอาหารหนาแน่น หากเดินทางเป็นหมู่คณะควรเลือกร้านอาหารล่วงหน้า หรือเตรียมน้ำดื่มกับอาหารว่างที่ไม่สร้างขยะ โดยต้องเก็บขยะกลับออกจากพื้นที่ทุกครั้ง
ที่พักใกล้พื้นที่มีตัวเลือกในอำเภอจอมพระ ส่วนผู้ที่ต้องการความสะดวกด้านโรงแรม ร้านอาหาร ตลาด และการเดินทางต่อควรพักในตัวเมืองสุรินทร์แล้วเดินทางมาเที่ยวป่าชุมชนแบบไปเช้าเย็นกลับ การพักในเมืองเหมาะกับนักท่องเที่ยวต่างชาติหรือผู้ที่เดินทางโดยรถไฟและรถโดยสาร ส่วนการพักใกล้อำเภอจอมพระเหมาะกับผู้ที่ต้องการใช้เวลาในพื้นที่ชุมชนมากขึ้นหรือมีภารกิจศึกษาดูงานในตำบลกระหาด
สำหรับชาวต่างชาติ ป่าชุมชนหนองเสม็ดเป็นสถานที่ที่ช่วยอธิบายความหมายของคำว่า “community forest” ในประเทศไทยได้ดีมาก เพราะที่นี่ไม่ใช่ป่าสงวนขนาดใหญ่ที่อยู่ห่างไกลชุมชน แต่เป็นป่าที่อยู่ใกล้หมู่บ้านและมีชาวบ้านเป็นผู้ดูแลร่วมกัน ป่าทำหน้าที่เป็นแหล่งอาหาร แหล่งสมุนไพร พื้นที่เรียนรู้ ระบบนิเวศ และพื้นที่วัฒนธรรม การมาเยือนที่นี่จึงช่วยให้เข้าใจว่าการอนุรักษ์ในระดับชุมชนเกิดจากกติกา ความร่วมมือ และความผูกพันของคนท้องถิ่นกับผืนป่าอย่างไร
ผู้มาเยือนต่างชาติควรมองป่าชุมชนหนองเสม็ดในฐานะแหล่งเรียนรู้ชีวิตชนบทอีสานใต้มากกว่าสถานที่ท่องเที่ยวแบบบริการครบครัน ความเรียบง่ายของพื้นที่คือเสน่ห์สำคัญ เพราะผู้เดินทางจะได้เห็นป่าที่ชาวบ้านใช้ชีวิตร่วมด้วยจริง เห็นหนองน้ำที่เป็นฐานของระบบนิเวศ เห็นการดูแลป่าผ่านกติกา และเห็นว่าป่าขนาดไม่ใหญ่มากสามารถมีความหมายต่ออาหาร น้ำ สุขภาพ และวัฒนธรรมของชุมชนได้อย่างลึกซึ้ง
โดยสรุป ป่าชุมชนหนองเสม็ด สุรินทร์ เป็นผืนป่าชุมชนสำคัญของบ้านหนองยาว ตำบลกระหาด อำเภอจอมพระ มีพื้นที่ประมาณ 665 ไร่ มีหนองน้ำ 3 แห่งคือหนองเสม็ด หนองกระจาย และหนองสมโพด เป็นแหล่งรวมพันธุ์ไม้พื้นบ้าน พืชอาหาร สมุนไพร สัตว์ป่า และกิจกรรมอนุรักษ์ของชุมชน เปิดให้เยี่ยมชมทุกวันในช่วงเวลา 08.00 – 17.00 น. ไม่มีค่าเข้าชมทั่วไป เหมาะสำหรับการเรียนรู้ธรรมชาติ ศึกษาการจัดการป่าชุมชน เดินชมระบบนิเวศอย่างสงบ และทำความเข้าใจความสัมพันธ์ระหว่างคนกับป่าของจังหวัดสุรินทร์อย่างแท้จริง
| ชื่อสถานที่ | ป่าชุมชนหนองเสม็ด สุรินทร์ / ป่าชุมชนหนองเสม็ด บ้านหนองยาว |
| ที่ตั้ง | บ้านหนองยาว หมู่ที่ 7 ตำบลกระหาด อำเภอจอมพระ จังหวัดสุรินทร์ 32180 |
| ที่อยู่ | ป่าชุมชนหนองเสม็ด บ้านหนองยาว หมู่ที่ 7 ตำบลกระหาด อำเภอจอมพระ จังหวัดสุรินทร์ 32180 |
| ไฮไลต์ | ป่าชุมชนเก่าแก่ของตำบลกระหาด, พื้นที่ประมาณ 665 ไร่, หนองน้ำ 3 แห่ง, พันธุ์ไม้พื้นบ้าน, พืชสมุนไพร, เห็ดและอาหารป่าตามฤดูกาล, การบวชป่า, การทำแนวกันไฟ และการจัดการป่าโดยชุมชน |
| ประวัติ / สมัย / ยุค | เป็นผืนป่าชุมชนที่ชาวบ้านหนองยาวและชุมชนใกล้เคียงใช้ประโยชน์ร่วมกันมายาวนาน ต่อมาชุมชนจัดระบบคณะกรรมการดูแลป่า ลาดตระเวน ทำแนวกันไฟ ฟื้นฟูสมุนไพร ปลูกไม้ และวางกติกาการใช้ประโยชน์เพื่อรักษาป่าให้ยั่งยืน |
| ที่มาของชื่อ | ชื่อหนองเสม็ดสะท้อนพื้นที่หนองน้ำและพันธุ์ไม้พื้นถิ่นที่สัมพันธ์กับภูมิทัศน์ป่า ชื่อนี้จึงสื่อถึงป่าที่มีทั้งต้นไม้และแหล่งน้ำเป็นองค์ประกอบสำคัญ |
| ลักษณะเด่น | เป็นป่าชุมชนที่มีระบบนิเวศป่าและหนองน้ำอยู่ร่วมกัน มีหนองเสม็ด หนองกระจาย และหนองสมโพดเป็นฐานน้ำของพื้นที่ ชาวบ้านใช้ประโยชน์จากอาหารป่า สมุนไพร และไม้ใช้สอยอย่างมีกติกา |
| การเดินทาง | จากตัวเมืองสุรินทร์ใช้ทางหลวงหมายเลข 214 มุ่งหน้าอำเภอจอมพระ แล้วเข้าสู่ตำบลกระหาดและบ้านหนองยาว ระยะทางประมาณ 34 – 40 กม. เหมาะกับรถยนต์ส่วนตัว รถเช่า หรือรถตู้แบบหมู่คณะ |
| สถานะปัจจุบัน | เปิดให้เยี่ยมชม เรียนรู้ธรรมชาติ และศึกษาการจัดการป่าชุมชนตามปกติ โดยควรใช้พื้นที่อย่างสงบและปฏิบัติตามกติกาของชุมชน |
| วันเปิดทำการ | ทุกวัน |
| เวลาเปิดทำการ | 08.00 – 17.00 น. |
| ค่าเข้าชม | ไม่มีค่าเข้าชมสำหรับการเยี่ยมชมทั่วไป ค่าใช้จ่ายเพิ่มเติมขึ้นอยู่กับกิจกรรมศึกษาดูงาน การนำชม หรือการประสานกิจกรรมกลุ่มล่วงหน้า |
| สิ่งอำนวยความสะดวก | พื้นที่ป่าชุมชน หนองน้ำ เส้นทางชุมชน จุดเรียนรู้ธรรมชาติ พื้นที่กิจกรรมชุมชน ที่จอดรถตามสภาพพื้นที่ และบริการพื้นฐานจากชุมชนบ้านหนองยาวกับตำบลกระหาด |
| โซนภายใน / พื้นที่สำคัญ | 1. โซนป่าพื้นบ้านและพันธุ์ไม้ท้องถิ่น 2. หนองเสม็ด 3. หนองกระจาย 4. หนองสมโพด 5. พื้นที่สมุนไพรและพืชอาหารป่า 6. พื้นที่ป่าใช้สอยของชุมชน 7. พื้นที่อนุรักษ์และฟื้นฟูป่า 8. แนวกันไฟและเส้นทางลาดตระเวนป่า 9. พื้นที่กิจกรรมบวชป่าและทำบุญเลี้ยงศาลปู่ตา 10. พื้นที่ปลูกไม้ผลและไม้ทดแทน 11. จุดเรียนรู้ธรรมชาติสำหรับเยาวชนและคณะศึกษาดูงาน |
| ทรัพยากรสำคัญ | พันธุ์ไม้พื้นบ้าน เห็ด ผักพื้นบ้าน พืชสมุนไพร ผลไม้ป่า ไผ่ ไม้ใช้สอยตามกติกาชุมชน นก กระรอก กระแต ไก่ป่า และสัตว์เล็กตามฤดูกาล |
| ประเพณี / วิถีชุมชนที่เกี่ยวข้อง | การบวชป่า การทำแนวกันไฟ การทำบุญให้ผืนป่า การเลี้ยงศาลปู่ตา การสำรวจป่าโดยเยาวชน การเก็บอาหารป่าตามฤดูกาล และการใช้ประโยชน์จากสมุนไพรอย่างมีกติกา |
| ผู้ดูแล / กลุ่มชุมชน | คณะกรรมการป่าชุมชนหนองเสม็ด บ้านหนองยาว ร่วมกับชุมชนรอบป่า เทศบาลตำบลกระหาด และเครือข่ายป่าชุมชนในพื้นที่อำเภอจอมพระ |
| เบอร์ติดต่อผู้ประสานงานป่า | ประธานป่าชุมชน นายทุม เสนาบูรณ์ โทร. 093-123-3791 |
| เบอร์ติดต่อหน่วยงานท้องถิ่น | เทศบาลตำบลกระหาด โทร. 044-558-914 |
| สถานที่ท่องเที่ยวใกล้เคียง | 1. กลุ่มทอผ้าไหมบ้านหนองยาว หมู่ที่ 7 ตำบลกระหาด ประมาณ 1 กม. 2. ศูนย์ผลิตพันธุ์ข้าวชุมชนบ้านกันโจรง ตำบลกระหาด ประมาณ 5 กม. 3. เทศบาลตำบลกระหาดและชุมชนบ้านอันซอง ประมาณ 8 กม. โทร. 044-558-914 4. ตัวอำเภอจอมพระและย่านตลาดจอมพระ ประมาณ 14 กม. 5. หมู่บ้านหัตถกรรมเขวาสินรินทร์ ประมาณ 32 กม. 6. ศาลหลักเมืองสุรินทร์ ประมาณ 38 กม. 7. วัดบูรพาราม พระอารามหลวง ประมาณ 39 กม. 8. พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ สุรินทร์ ประมาณ 43 กม. โทร. 044-513-272, 044-513-274 9. หมู่บ้านทอผ้าไหมยกทองโบราณบ้านท่าสว่าง ประมาณ 44 กม. |
| ร้านอาหารใกล้เคียง | 1. PunThai Coffee ถนนปัทมานนท์ จอมพระ ประมาณ 14 กม. โทร. 065-520-6244 2. ร้านชิตังเมอาหารตามสั่ง อำเภอจอมพระ ประมาณ 14 กม. โทร. 096-367-6466 3. ร้านกิจเจริญ อำเภอจอมพระ ประมาณ 15 กม. โทร. 044-580-133 4. ข้าวมันไก่นายเล็ก อำเภอจอมพระ ประมาณ 15 กม. โทร. 061-053-6584 5. บ้านวิชั่นเจเจคาเฟ่ จอมพระ ประมาณ 16 กม. โทร. 098-866-6456 6. ร้านมาดามแหมบหมูกระทะ จอมพระ ประมาณ 15 กม. โทร. 061-623-7211 7. ร้านเมืองลีงหมูกระทะ อำเภอจอมพระ ประมาณ 18 กม. โทร. 086-350-8467 |
| ที่พักใกล้เคียง | 1. สบายดีรีสอร์ทจอมพระ อำเภอจอมพระ ประมาณ 14 กม. โทร. 044-581-455, 064-719-0988 2. ก้านกล้วยรีสอร์ท อำเภอจอมพระ ประมาณ 16 กม. โทร. 080-172-9107 3. ธัญญาบุแกรง รีสอร์ท อำเภอจอมพระ ประมาณ 24 กม. 4. HOP INN Surin อำเภอเมืองสุรินทร์ ประมาณ 38 กม. โทร. 065-518-9784 5. Fortune Mansion Surin อำเภอเมืองสุรินทร์ ประมาณ 39 กม. โทร. 044-060-398, 084-554-5290 6. Maneerote Hotel Surin อำเภอเมืองสุรินทร์ ประมาณ 39 กม. โทร. 044-514-569 7. Thong Tarin Hotel อำเภอเมืองสุรินทร์ ประมาณ 40 กม. โทร. 044-514-281, 085-300-8858 8. Slive Hotel Surin อำเภอเมืองสุรินทร์ ประมาณ 40 กม. โทร. 044-060-322, 044-060-323 |
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
ถาม: ป่าชุมชนหนองเสม็ด สุรินทร์อยู่ที่ไหน?
ตอบ: ป่าชุมชนหนองเสม็ดตั้งอยู่ที่บ้านหนองยาว หมู่ที่ 7 ตำบลกระหาด อำเภอจอมพระ จังหวัดสุรินทร์ 32180 เป็นป่าชุมชนสำคัญของตำบลกระหาด
ถาม: ป่าชุมชนหนองเสม็ดเปิดให้เข้าชมวันเวลาใด?
ตอบ: เปิดให้เยี่ยมชมทุกวัน เวลา 08.00 – 17.00 น. ผู้ที่ต้องการศึกษาดูงานเป็นหมู่คณะควรประสานผู้ดูแลหรือเทศบาลตำบลกระหาดล่วงหน้า
ถาม: ป่าชุมชนหนองเสม็ดมีค่าเข้าชมหรือไม่?
ตอบ: ไม่มีค่าเข้าชมสำหรับการเยี่ยมชมทั่วไป ค่าใช้จ่ายเพิ่มเติมขึ้นอยู่กับกิจกรรมศึกษาดูงาน การนำชม หรือกิจกรรมกลุ่มที่ประสานล่วงหน้า
ถาม: ป่าชุมชนหนองเสม็ดมีจุดเด่นอะไร?
ตอบ: จุดเด่นคือเป็นป่าชุมชนขนาดประมาณ 665 ไร่ มีพันธุ์ไม้พื้นบ้าน พืชสมุนไพร อาหารป่าตามฤดูกาล และหนองน้ำ 3 แห่ง ได้แก่ หนองเสม็ด หนองกระจาย และหนองสมโพด
ถาม: ใครเป็นผู้ดูแลป่าชุมชนหนองเสม็ด?
ตอบ: พื้นที่ดูแลโดยคณะกรรมการป่าชุมชนหนองเสม็ด บ้านหนองยาว ร่วมกับชุมชนรอบป่า เทศบาลตำบลกระหาด และเครือข่ายป่าชุมชนในพื้นที่อำเภอจอมพระ
ถาม: ป่าชุมชนหนองเสม็ดเหมาะกับกิจกรรมอะไร?
ตอบ: เหมาะกับการเดินชมธรรมชาติ ศึกษาระบบนิเวศ เรียนรู้พืชสมุนไพร ศึกษาการจัดการป่าชุมชน การทำแนวกันไฟ การบวชป่า และการใช้ประโยชน์จากป่าอย่างมีกติกา
ถาม: ควรเที่ยวป่าชุมชนหนองเสม็ดร่วมกับสถานที่ใด?
ตอบ: สามารถเที่ยวร่วมกับกลุ่มทอผ้าไหมบ้านหนองยาว ศูนย์ผลิตพันธุ์ข้าวชุมชนบ้านกันโจรง ตัวอำเภอจอมพระ หมู่บ้านหัตถกรรมเขวาสินรินทร์ ศาลหลักเมืองสุรินทร์ วัดบูรพาราม และพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ สุรินทร์ได้
ถาม: ควรเตรียมตัวอย่างไรเมื่อไปป่าชุมชนหนองเสม็ด?
ตอบ: ควรสวมรองเท้าที่เดินสะดวก เตรียมน้ำดื่ม หมวก ยากันยุง ถุงเก็บขยะส่วนตัว ไม่ตัดไม้ ไม่เก็บพืช ไม่ล่าสัตว์ ไม่ส่งเสียงดัง และปฏิบัติตามกติกาของคณะกรรมการป่าชุมชน
หมวดหมู่: ●วิถีชีวิต
กลุ่ม: ●หมู่บ้าน ชุมชน
●ประเพณีไทย ●วัฒนธรรมไทย ●ประเพณีภาคอีสาน
ปรับปรุงล่าสุด : 2 เดือนที่แล้ว



