หน้าแรก lovethailand >สถานที่ท่องเที่ยวภาคตะวันออกเฉียงเหนือ >สถานที่ท่องเที่ยวจังหวัดสุรินทร์ >อ.เมืองสุรินทร์ >ต.เมืองที > หมู่บ้านจักสานบ้านบุทม
TL;DR: หมู่บ้านจักสานบ้านบุทม อยู่ที่บ้านบุทม หมู่ที่ 4 ตำบลเมืองที อำเภอเมืองสุรินทร์ จังหวัดสุรินทร์ 32000 เปิดทุกวัน เวลา 09.00 – 17.00 น.

สุรินทร์

หมู่บ้านจักสานบ้านบุทม

หมู่บ้านจักสานบ้านบุทม

วันเปิดทำการ: ทุกวัน
เวลาเปิดทำการ: 09.00 – 17.00 น.
 
หมู่บ้านจักสานบ้านบุทม สุรินทร์ เป็นหมู่บ้านหัตถกรรมพื้นบ้านสำคัญของตำบลเมืองที อำเภอเมืองสุรินทร์ จังหวัดสุรินทร์ ตั้งอยู่ที่บ้านบุทม หมู่ที่ 4 บนเส้นทางทางหลวงหมายเลข 226 จากตัวเมืองสุรินทร์มุ่งหน้าไปทางอำเภอศีขรภูมิประมาณ 12 กม. หมู่บ้านแห่งนี้มีชื่อเสียงจากงานจักสานหวาย โดยเฉพาะตะกร้าและภาชนะต่าง ๆ ที่ทำจากหวายเส้นเล็กซึ่งชาวบ้านเรียกว่า “หวายหางหนู” เป็นงานหัตถกรรมที่เกิดจากภูมิปัญญา ความชำนาญของมือ ความอดทน และการสืบทอดทักษะภายในครอบครัวมายาวนาน จนกลายเป็นอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมและอาชีพเสริมสำคัญของชุมชนบ้านบุทม
 
หมู่บ้านจักสานบ้านบุทมไม่ใช่เพียงจุดจำหน่ายสินค้าหัตถกรรม แต่เป็นชุมชนที่สะท้อนวิถีชีวิตของคนสุรินทร์ในพื้นที่ชนบทอย่างชัดเจน ชาวบ้านส่วนใหญ่มีอาชีพหลักคือการทำนา เมื่อพ้นช่วงฤดูทำนาจึงใช้เวลาว่างทำงานจักสานหวายเพื่อเสริมรายได้ให้ครอบครัว งานจักสานจึงผูกพันกับจังหวะของฤดูกาลเกษตรกรรมอย่างใกล้ชิด เมื่อท้องนาเว้นช่วงจากการเพาะปลูก บ้านเรือนจำนวนมากในหมู่บ้านจะกลายเป็นพื้นที่ทำงานฝีมือ ผู้สูงอายุ ผู้ใหญ่ และสมาชิกครอบครัวช่วยกันเตรียมหวาย ดัดโครง สานลาย เก็บรายละเอียด และนำผลิตภัณฑ์ไปฝากขายที่กลุ่มหัตถกรรมของหมู่บ้าน
 
เสน่ห์ของบ้านบุทมอยู่ที่ความเป็นชุมชนหัตถกรรมจริง ผู้มาเยือนจะได้เห็นตะกร้าหวาย กระบุง กระจาด กล่อง ฝาชี ภาชนะใส่ของ และของใช้ตกแต่งบ้านที่ทำด้วยมือทุกชิ้น งานแต่ละชิ้นมีน้ำหนักเบา สีธรรมชาติของหวาย ผิวเรียบมัน และลายสานที่เป็นระเบียบ ผลิตภัณฑ์เหล่านี้สะท้อนความประณีตมากกว่างานอุตสาหกรรมทั่วไป เพราะทุกขั้นตอนต้องอาศัยสายตา มือ และประสบการณ์ของช่างสานในการคุมรูปทรง ความแน่นของเส้นหวาย ความสมดุลของโครง และความเรียบร้อยของขอบงาน
 
คำว่า “บุทม” หรือ “เบาะทม” มีรากคำที่เชื่อมโยงกับภาษาเขมรถิ่นในพื้นที่อีสานใต้ โดยคำว่า “เบาะ” หมายถึงที่ดอนหรือพื้นที่ที่เกี่ยวข้องกับป่าที่ถูกถากถางทำไร่ ส่วนคำว่า “ทม” หมายถึงใหญ่ เมื่อรวมกันจึงสื่อถึงพื้นที่ดอนหรือพื้นที่ป่าขนาดใหญ่ที่ถูกใช้เป็นที่ตั้งถิ่นฐาน ชื่อบ้านจึงบอกเล่าภูมิหลังของชุมชนที่เติบโตจากภูมิประเทศชนบท ป่า ไร่นา และการทำมาหากินแบบพึ่งพาทรัพยากรธรรมชาติ ก่อนพัฒนามาเป็นหมู่บ้านหัตถกรรมที่มีชื่อเสียงของจังหวัดสุรินทร์
 
ประวัติงานจักสานหวายบ้านบุทมเริ่มต้นชัดเจนในปี พ.ศ. 2473 จากนายลีง เลิศล้ำ พร้อมญาติพี่น้องอีก 2 คน คือ นายเหลี่ยม ภาสวัสดี และนายพัน กล้ายิ่ง ซึ่งได้เรียนรู้การจักสานหวายจากเรือนจำจังหวัดสุรินทร์ เมื่อกลับมาสู่ชุมชนจึงใช้ทักษะนี้ประกอบอาชีพทำตะกร้าหวายเลี้ยงครอบครัว จากจุดเริ่มต้นของคนเพียงไม่กี่คน ความรู้ค่อย ๆ ถ่ายทอดสู่ลูกหลาน เพื่อนบ้าน และครอบครัวอื่น ๆ จนกลายเป็นอาชีพที่กระจายอยู่ในชุมชนอย่างกว้างขวาง
 
ในปี พ.ศ. 2527 สำนักงานพัฒนาชุมชนอำเภอเมืองสุรินทร์ได้เข้ามาส่งเสริมให้ชาวบ้านบุทมพัฒนาอาชีพจักสานหวายเป็นอุตสาหกรรมในครัวเรือน เพื่อเพิ่มรายได้หลังฤดูทำนา การส่งเสริมครั้งนั้นทำให้ทักษะที่เคยอยู่ในระดับครัวเรือนได้รับการจัดระบบมากขึ้น ทั้งด้านการผลิต การรวมกลุ่ม การพัฒนารูปแบบสินค้า และการตลาด ต่อมามีความพยายามจัดตั้งกลุ่มผลิตภัณฑ์จักสานหวายโดยได้รับการสนับสนุนจากองค์กรภายนอก แม้ช่วงแรกจะประสบปัญหาด้านการบริหารและการตลาด แต่ประสบการณ์นั้นได้กลายเป็นบทเรียนสำคัญในการสร้างกลุ่มใหม่ให้เข้มแข็งกว่าเดิม
 
ช่วงต่อมาครูสุเทพ ศรีลานุช อาจารย์โรงเรียนบ้านบุทมได้มีบทบาทสำคัญในการรวบรวมข้อมูลอาชีพและการเรียนรู้ของชาวบ้าน ก่อนชักชวนชุมชนรวมตัวกันอีกครั้งเพื่อจัดตั้งกลุ่มหัตถกรรมหวายบ้านบุทม การรวมกลุ่มทำให้ชาวบ้านไม่ต้องทำงานแยกกันแบบต่างคนต่างขาย แต่มีจุดกลางสำหรับรวบรวมผลิตภัณฑ์ จัดการวัตถุดิบ รับฝากขาย พัฒนารูปแบบ และเชื่อมตลาดกับลูกค้าภายนอก กลุ่มหัตถกรรมหวายบ้านบุทมจึงเป็นโครงสร้างสำคัญที่ช่วยให้อาชีพจักสานยังดำรงอยู่และพัฒนาต่อเนื่อง
 
ปัจจุบันกลุ่มหัตถกรรมหวายบ้านบุทมมีเครือข่ายสมาชิกมากกว่าชุมชนบ้านบุทมเพียงแห่งเดียว สมาชิกขยายไปยังพื้นที่ใกล้เคียงในจังหวัดสุรินทร์ โดยรูปแบบการทำงานยังคงอาศัยระบบครัวเรือนเป็นฐาน สมาชิกจำนวนมากใช้เวลาว่างจากการทำนาและงานบ้านมานั่งทำหวายที่บ้าน เมื่อผลิตเสร็จจึงนำมาฝากขายที่กลุ่ม ภาพเช่นนี้ทำให้งานจักสานบ้านบุทมเป็นทั้งอาชีพเสริม เครือข่ายเศรษฐกิจชุมชน และพื้นที่สืบทอดความรู้ระหว่างคนรุ่นเก่ากับคนรุ่นใหม่
 
วัตถุดิบสำคัญของงานบ้านบุทมคือหวาย โดยเฉพาะหวายหางหนูซึ่งมีขนาดเส้นเล็ก เหนียว ผิวมัน และเหมาะสำหรับงานตะกร้า งานภาชนะ และของใช้ที่ต้องการความประณีต หวายมีคุณสมบัติดัดโค้งได้ดี ทนแรงดึง มีผิวธรรมชาติสวยงาม และสามารถขึ้นรูปได้หลายลักษณะ การใช้หวายทั้งต้นและการคุมลายสานให้แน่นทำให้ผลิตภัณฑ์มีความแข็งแรง ใช้งานได้จริง และยังคงความงามแบบธรรมชาติไว้โดยไม่ต้องพึ่งการเคลือบผิวที่มากเกินจำเป็น
 
จุดเด่นของผลิตภัณฑ์หวายบ้านบุทมคือการทำด้วยมือทุกชิ้นและใช้ลายดั้งเดิมที่เรียกว่า “ลายลูกกรง” เป็นเอกลักษณ์ ลายลูกกรงช่วยให้ผลิตภัณฑ์ดูโปร่ง สวยงาม และแข็งแรงในเวลาเดียวกัน การสานลายนี้ต้องอาศัยความสม่ำเสมอของแรงมือ หากดึงเส้นหวายแน่นเกินไปงานจะบิด หากหลวมเกินไปงานจะเสียรูป ช่างสานที่มีประสบการณ์จึงต้องคุมจังหวะของมือให้พอดีตลอดชิ้นงาน ความละเอียดนี้เป็นเหตุผลที่ผลิตภัณฑ์บ้านบุทมได้รับความนิยมจากผู้ที่ชื่นชอบงานหัตถกรรมธรรมชาติ
 
บ้านบุทมมีผลิตภัณฑ์หลากหลาย ทั้งตะกร้าถือ ตะกร้าใส่ของ ตะกร้าไปตลาด กระเช้า ภาชนะใส่สำรับไปวัด กล่องใส่ของ กระเป๋าหวาย ฝาชี งานตกแต่งบ้าน และงานสั่งทำตามรูปแบบที่ลูกค้าต้องการ จุดแข็งของกลุ่มคือการคงรูปแบบดั้งเดิมไว้พร้อมกับพัฒนารูปทรงให้ร่วมสมัยมากขึ้น ตะกร้าหวายที่เคยใช้ในชีวิตประจำวันจึงขยายบทบาทไปสู่ของฝาก ของใช้ในบ้าน งานตกแต่งร้าน คาเฟ่ โรงแรม และผลิตภัณฑ์รักษ์สิ่งแวดล้อมที่ช่วยลดการใช้ถุงพลาสติก
 
ผลิตภัณฑ์จักสานหวายบ้านบุทมไม่ลงแล็กเกอร์ในรูปแบบดั้งเดิม ทำให้ผิวหวายยังคงสีธรรมชาติและสัมผัสของวัสดุจริง ผู้ใช้จึงเห็นเนื้อหวาย เส้นใย และลายสานอย่างชัดเจน วิธีดูแลรักษาก็เป็นภูมิปัญญาที่เรียบง่าย หากใช้ไปแล้วเกิดเชื้อราจากความชื้น สามารถใช้ผลมะเฟืองสุกรสเปรี้ยว มะนาว หรือมะกรูดถูบนผิวหวาย จากนั้นล้างน้ำให้สะอาดและผึ่งแดดให้แห้ง เมื่องานแห้งสนิท ผิวหวายจะกลับมามันวาวและใช้งานได้ดีอีกครั้ง
 
หลักการดูแลหวายบ้านบุทมคือการหลีกเลี่ยงความชื้น ไม่วางผลิตภัณฑ์บนพื้นซีเมนต์ชื้นเป็นเวลานาน ไม่เก็บในที่อับ และควรผึ่งแดดให้แห้งสนิทเมื่อโดนน้ำ การใส่ของควรเลือกน้ำหนักให้เหมาะกับขนาดของตะกร้าหรือภาชนะ เพื่อรักษารูปทรงและยืดอายุการใช้งาน วิธีดูแลเหล่านี้แสดงให้เห็นว่าภูมิปัญญาหัตถกรรมไม่ได้จบที่การผลิต แต่รวมถึงความรู้ในการใช้และรักษาของให้คงทนด้วย
 
งานจักสานหวายบ้านบุทมยังสะท้อนแนวคิดเศรษฐกิจชุมชนที่เชื่อมโยงกับสิ่งแวดล้อม การใช้ตะกร้าหวายแทนถุงพลาสติกเป็นตัวอย่างที่ชัดเจนของการนำหัตถกรรมดั้งเดิมกลับมาใช้กับชีวิตร่วมสมัย ตะกร้าหวายไม่ได้เป็นเพียงของเก่าแก่ แต่เป็นของใช้ที่ตอบโจทย์การลดขยะและการใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า การซื้อผลิตภัณฑ์จากชุมชนยังช่วยให้รายได้หมุนเวียนกลับสู่ครอบครัวช่างสานโดยตรง
 
สำหรับผู้มาเยือน หมู่บ้านจักสานบ้านบุทมเหมาะกับการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมและวิถีชีวิต ผู้เดินทางจะได้เห็นงานฝีมือจากชุมชนจริง เลือกซื้อของฝากที่มีที่มา เรียนรู้วัตถุดิบ เทคนิคการสาน และเรื่องราวของอาชีพเสริมหลังฤดูทำนา การมาเที่ยวหมู่บ้านเช่นนี้ให้ประสบการณ์ต่างจากการซื้อสินค้าจากร้านทั่วไป เพราะผู้ซื้อได้เข้าใจว่าผลิตภัณฑ์หนึ่งชิ้นผ่านเวลา แรงมือ และความรู้ของชุมชนมากเพียงใด
 
ภายในพื้นที่หมู่บ้านและกลุ่มหัตถกรรมมีโซนสำคัญที่เกี่ยวข้องกับการเรียนรู้หลายส่วน ได้แก่ ที่ทำการกลุ่มหัตถกรรมหวายบ้านบุทม พื้นที่จัดแสดงและจำหน่ายผลิตภัณฑ์ พื้นที่สาธิตงานจักสานเมื่อมีการประสานกลุ่ม พื้นที่บ้านสมาชิกที่ยังทำงานฝีมือในครัวเรือน พื้นที่จัดเก็บและคัดแยกหวาย พื้นที่เรียนรู้เรื่องลายลูกกรง และพื้นที่เชื่อมโยงกับโรงเรียนหรือชุมชนในตำบลเมืองที การเที่ยวที่นี่จึงควรมองทั้งหมู่บ้านเป็นแหล่งเรียนรู้ ไม่ใช่มองเฉพาะร้านขายของเพียงจุดเดียว
 
ผู้ดูแลหลักของแหล่งหัตถกรรมคือกลุ่มหัตถกรรมหวายบ้านบุทม ซึ่งเป็นกลุ่มชุมชนที่ทำหน้าที่ประสานงานด้านผลิตภัณฑ์ การรวบรวมสินค้า การจำหน่าย และการต้อนรับผู้สนใจงานจักสาน ส่วนหน่วยงานท้องถิ่นที่เกี่ยวข้องคือเทศบาลตำบลเมืองทีและหน่วยงานระดับตำบลที่ดูแลพื้นที่บริการสาธารณะของชุมชน ผู้ที่ต้องการเข้าเยี่ยมชมเป็นหมู่คณะ ศึกษาดูงาน หรือสั่งผลิตภัณฑ์จำนวนมากควรติดต่อกลุ่มหรือติดต่อหน่วยงานท้องถิ่นล่วงหน้า เพื่อให้การเข้าชมและการประสานงานเป็นระเบียบ
 
วันและเวลาที่เหมาะสำหรับการมาเยือนคือช่วงกลางวัน โดยทั่วไปหมู่บ้านเปิดให้เที่ยวชมและเลือกซื้อสินค้าได้ทุกวัน เวลา 09.00 – 17.00 น. ผู้ที่ต้องการเห็นการทำงานของช่างสานควรมาช่วงสายหรือบ่ายต้น ๆ เพราะเป็นช่วงที่ชุมชนมีจังหวะทำงานตามวิถีปกติ การมาเยือนช่วงเช้าจะเหมาะกับการถ่ายภาพบรรยากาศหมู่บ้านและเลือกซื้อของฝากก่อนเดินทางต่อ ส่วนช่วงบ่ายเหมาะกับการพูดคุย เรียนรู้สินค้า และเดินทางต่อไปยังแหล่งท่องเที่ยวใกล้เคียงในตัวเมืองสุรินทร์
 
หมู่บ้านจักสานบ้านบุทมไม่มีค่าเข้าชมสำหรับการเยี่ยมชมทั่วไป ค่าใช้จ่ายหลักเกิดจากการเลือกซื้อผลิตภัณฑ์หรือกิจกรรมกลุ่มที่มีการประสานล่วงหน้า ราคาผลิตภัณฑ์แตกต่างกันตามขนาด ความยากง่ายของลาย รูปทรง และความประณีตของงาน การเลือกซื้อโดยตรงจากชุมชนช่วยให้ผู้มาเยือนได้สินค้าที่มีเรื่องราวและช่วยสนับสนุนรายได้ของช่างสานในพื้นที่อย่างเป็นรูปธรรม
 
การเดินทางมายังบ้านบุทมสะดวกที่สุดด้วยรถยนต์ส่วนตัว รถเช่า หรือรถตู้แบบหมู่คณะ จากตัวเมืองสุรินทร์ใช้ทางหลวงหมายเลข 226 มุ่งหน้าไปทางอำเภอศีขรภูมิประมาณ 12 กม. แล้วเข้าสู่พื้นที่ตำบลเมืองทีและบ้านบุทม เส้นทางนี้เดินทางง่ายเพราะเป็นถนนหลักที่เชื่อมเมืองสุรินทร์กับพื้นที่ตะวันออกของจังหวัด ผู้ที่ปักหมุดควรใช้ชื่อ “หมู่บ้านจักสานบ้านบุทม” หรือ “กลุ่มหัตถกรรมหวายบ้านบุทม ตำบลเมืองที อำเภอเมืองสุรินทร์” เพื่อให้ระบบนำทางเข้าสู่พื้นที่ถูกต้อง
 
การเดินทาง หากเริ่มจากตัวเมืองสุรินทร์ ให้ใช้เส้นทางออกจากเมืองไปทางถนนสุรินทร์ – ศีขรภูมิ หรือทางหลวงหมายเลข 226 ผ่านย่านชุมชนและพื้นที่เกษตรกรรมของตำบลเมืองที ระยะทางประมาณ 12 กม. ใช้เวลาไม่นาน เหมาะสำหรับจัดเป็นทริปครึ่งวันร่วมกับปราสาทเมืองที หมู่บ้านทอผ้าไหมบ้านท่าสว่าง หรือสถานที่ในตัวเมืองสุรินทร์ เช่น ศาลหลักเมือง วัดบูรพาราม และพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ สุรินทร์
 
สถานที่ท่องเที่ยวใกล้เคียงที่เหมาะกับการจัดเส้นทางร่วมกับบ้านบุทมคือปราสาทเมืองที ซึ่งตั้งอยู่ในบริเวณวัดจอมสุทธาวาส ตำบลเมืองที เป็นโบราณสถานที่ช่วยเติมมิติประวัติศาสตร์ให้กับเส้นทางหัตถกรรม อีกจุดคือหมู่บ้านทอผ้าไหมยกทองโบราณบ้านท่าสว่าง ซึ่งเป็นแหล่งเรียนรู้ผ้าไหมสำคัญของสุรินทร์ เมื่อนำทั้งสองแห่งมาจัดร่วมกับบ้านบุทม นักท่องเที่ยวจะได้เห็นงานฝีมือสุรินทร์ทั้งหวายและผ้าไหมในทริปเดียว
 
บริเวณใกล้บ้านบุทมยังเชื่อมต่อกับสถานที่ในตัวเมืองสุรินทร์ได้สะดวก ทั้งศาลหลักเมืองสุรินทร์ วัดบูรพาราม อนุสาวรีย์พระยาสุรินทรภักดีศรีณรงค์จางวาง อ่างเก็บน้ำห้วยเสนง และพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ สุรินทร์ ผู้ที่มีเวลาทั้งวันสามารถเริ่มจากหมู่บ้านจักสานในช่วงเช้า รับประทานอาหารในตัวเมือง แล้วต่อด้วยพิพิธภัณฑ์หรือศาลหลักเมืองในช่วงบ่าย เส้นทางนี้เหมาะกับผู้ที่ต้องการเข้าใจสุรินทร์ผ่านงานช่าง ชุมชน ประวัติศาสตร์ และศรัทธาท้องถิ่น
 
ร้านอาหารใกล้บ้านบุทมมีทั้งร้านในเส้นทางสุรินทร์ – ศีขรภูมิ และร้านในตัวเมืองสุรินทร์ ผู้เดินทางสามารถเลือกรับประทานอาหารก่อนหรือหลังเยี่ยมชมหมู่บ้านได้สะดวก หากต้องการร้านใกล้เส้นทางสามารถเลือกส้มตำ ทบ.อุบลฯ สาขาถนนสุรินทร์ – ศีขรภูมิ หรือร้านบนเส้นทางหลัก หากต้องการตัวเลือกหลากหลายขึ้นสามารถกลับเข้าตัวเมืองสุรินทร์ ซึ่งมีร้านอาหารไทย อาหารอีสาน อาหารเวียดนาม คาเฟ่ และร้านอาหารในโรงแรมหลายแห่ง
 
ที่พักที่เหมาะกับการมาเที่ยวบ้านบุทมส่วนใหญ่อยู่ในตัวเมืองสุรินทร์ เพราะเดินทางจากเมืองมาหมู่บ้านใช้เวลาไม่นานและสะดวกต่อการไปสถานที่อื่นในจังหวัด โรงแรมในเมืองมีตัวเลือกหลายระดับ ตั้งแต่โรงแรมราคาประหยัด โรงแรมบูติก ไปจนถึงโรงแรมขนาดใหญ่ ผู้ที่ต้องการเที่ยวหลายจุดควรพักในย่านใจกลางเมืองหรือใกล้สถานีรถไฟสุรินทร์ เพื่อเดินทางต่อไปยังบ้านบุทม ปราสาทเมืองที บ้านท่าสว่าง ปราสาทศีขรภูมิ และสถานที่ในเมืองได้คล่องตัว
 
สำหรับชาวต่างชาติ หมู่บ้านจักสานบ้านบุทมเป็นสถานที่ที่ช่วยอธิบายสุรินทร์ในมิติของงานฝีมือและวิถีชนบทได้ดีมาก ผู้มาเยือนจะได้เห็นว่าหัตถกรรมไทยไม่ได้เป็นเพียงสินค้าของที่ระลึก แต่เป็นระบบความรู้ที่เชื่อมโยงกับฤดูกาลเกษตร ครอบครัว วัตถุดิบธรรมชาติ การจัดการกลุ่ม และเศรษฐกิจท้องถิ่น ตะกร้าหวายหนึ่งใบจึงไม่ใช่เพียงภาชนะ แต่เป็นผลลัพธ์ของประวัติชุมชน ความอดทนของช่าง และภูมิปัญญาที่ถ่ายทอดผ่านการลงมือทำจริง
 
ผู้มาเยือนควรเคารพพื้นที่ชุมชนด้วยการแต่งกายสุภาพ พูดคุยด้วยน้ำเสียงเหมาะสม ขออนุญาตก่อนถ่ายภาพบุคคล ไม่รบกวนพื้นที่บ้านเรือนส่วนตัว ไม่ต่อรองราคาจนลดคุณค่างานฝีมือ และรักษาความสะอาดของพื้นที่ การซื้อผลิตภัณฑ์จากช่างโดยตรงควรคำนึงถึงเวลาและแรงมือที่อยู่ในชิ้นงาน เพราะงานจักสานหวายใช้ความละเอียดสูงและไม่สามารถผลิตได้รวดเร็วแบบโรงงาน
 
เมื่อมองในภาพรวม หมู่บ้านจักสานบ้านบุทมเป็นแหล่งเรียนรู้หัตถกรรมที่มีคุณค่าทั้งด้านวัฒนธรรม เศรษฐกิจชุมชน และสิ่งแวดล้อม จุดเด่นอยู่ที่การใช้หวายหางหนู ลายลูกกรง งานทำมือทุกชิ้น การไม่ลงแล็กเกอร์ในรูปแบบดั้งเดิม วิธีดูแลหวายด้วยผลไม้รสเปรี้ยว และการรวมกลุ่มของชาวบ้านที่ทำให้งานฝีมือยังคงมีชีวิตอยู่ในปัจจุบัน ที่นี่จึงเหมาะสำหรับนักท่องเที่ยว ผู้สนใจงานหัตถกรรม นักเรียน นักศึกษา นักออกแบบ ผู้ประกอบการ และชาวต่างชาติที่ต้องการเข้าใจภูมิปัญญาไทยผ่านชุมชนจริง
 
โดยสรุป หมู่บ้านจักสานบ้านบุทม สุรินทร์ เป็นหมู่บ้านหัตถกรรมหวายสำคัญของตำบลเมืองที อำเภอเมืองสุรินทร์ ตั้งอยู่ห่างจากตัวเมืองประมาณ 12 กม. บนทางหลวงหมายเลข 226 ชาวบ้านสืบทอดงานจักสานหวายมากกว่า 60 ปี ใช้หวายหางหนูเป็นวัตถุดิบหลัก มีลายลูกกรงเป็นเอกลักษณ์ ผลิตภัณฑ์ทำด้วยมือทุกชิ้นและเป็นของใช้ที่งดงาม แข็งแรง และเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม ผู้ที่เดินทางมาที่นี่จะได้เลือกซื้อของฝาก เรียนรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่น เห็นความสัมพันธ์ระหว่างงานนา งานฝีมือ และเศรษฐกิจชุมชน พร้อมเชื่อมต่อการท่องเที่ยวกับปราสาทเมืองที บ้านท่าสว่าง และสถานที่สำคัญในตัวเมืองสุรินทร์ได้อย่างครบถ้วน
 
ชื่อสถานที่หมู่บ้านจักสานบ้านบุทม สุรินทร์ / กลุ่มหัตถกรรมหวายบ้านบุทม
ที่ตั้งบ้านบุทม หมู่ที่ 4 ตำบลเมืองที อำเภอเมืองสุรินทร์ จังหวัดสุรินทร์ 32000
ที่อยู่กลุ่มหัตถกรรมหวายบ้านบุทม เลขที่ 8/3 หมู่ที่ 4 บ้านบุทม ตำบลเมืองที อำเภอเมืองสุรินทร์ จังหวัดสุรินทร์ 32000
พิกัด14.883482, 103.640932
ไฮไลต์หมู่บ้านหัตถกรรมหวายเก่าแก่ของสุรินทร์, งานจักสานหวายหางหนู, ลายลูกกรงเอกลักษณ์, ตะกร้าหวายทำมือ, อาชีพเสริมหลังฤดูทำนา, ผลิตภัณฑ์ธรรมชาติไม่ลงแล็กเกอร์ และแหล่งเรียนรู้ภูมิปัญญาชุมชน
ประวัติ / สมัย / ยุคงานจักสานหวายบ้านบุทมเริ่มต้นชัดเจนเมื่อปี พ.ศ. 2473 จากนายลีง เลิศล้ำ นายเหลี่ยม ภาสวัสดี และนายพัน กล้ายิ่ง ต่อมาปี พ.ศ. 2527 ได้รับการส่งเสริมเป็นอุตสาหกรรมในครัวเรือน และมีการรวมตัวเป็นกลุ่มหัตถกรรมหวายบ้านบุทมเพื่อพัฒนาการผลิตกับการตลาดของชุมชน
ที่มาของชื่อชื่อบุทมหรือเบาะทมมีรากจากภาษาเขมรถิ่น สื่อถึงพื้นที่ดอนหรือพื้นที่ป่าขนาดใหญ่ที่ถูกถากถางทำไร่ สะท้อนภูมิหลังของชุมชนในพื้นที่อีสานใต้
ลักษณะเด่นชาวบ้านทำจักสานหวายควบคู่กับการทำนา ใช้หวายหางหนูที่มีความเหนียวและผิวมัน งานทุกชิ้นทำด้วยมือ ใช้ลายลูกกรงเป็นเอกลักษณ์ ผลิตภัณฑ์มีทั้งตะกร้า ภาชนะ กระเช้า กล่อง กระเป๋า และของใช้ตกแต่งบ้าน
การเดินทางจากตัวเมืองสุรินทร์ใช้ทางหลวงหมายเลข 226 มุ่งหน้าไปทางอำเภอศีขรภูมิประมาณ 12 กม. แล้วเข้าสู่พื้นที่บ้านบุทม ตำบลเมืองที เหมาะกับรถยนต์ส่วนตัว รถเช่า หรือรถตู้แบบหมู่คณะ
สถานะปัจจุบันเปิดให้เยี่ยมชม เรียนรู้งานหัตถกรรม และเลือกซื้อผลิตภัณฑ์จักสานหวายตามปกติ เป็นแหล่งภูมิปัญญาท้องถิ่นและแหล่งท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมของตำบลเมืองที
วันเปิดทำการทุกวัน
เวลาเปิดทำการ09.00 – 17.00 น.
ค่าเข้าชมไม่มีค่าเข้าชมสำหรับการเยี่ยมชมทั่วไป ค่าใช้จ่ายขึ้นอยู่กับการเลือกซื้อผลิตภัณฑ์หรือกิจกรรมกลุ่มที่ประสานล่วงหน้า
สิ่งอำนวยความสะดวกที่ทำการกลุ่มหัตถกรรม พื้นที่จัดแสดงสินค้า พื้นที่เลือกซื้อผลิตภัณฑ์ พื้นที่สาธิตเมื่อมีการประสานงาน พื้นที่จอดรถตามสภาพชุมชน และบริการพื้นฐานในตำบลเมืองที
โซนภายใน / พื้นที่สำคัญ1. ที่ทำการกลุ่มหัตถกรรมหวายบ้านบุทม
2. พื้นที่จัดแสดงและจำหน่ายผลิตภัณฑ์หวาย
3. พื้นที่สาธิตงานจักสานเมื่อประสานล่วงหน้า
4. พื้นที่บ้านสมาชิกที่ทำงานจักสานในครัวเรือน
5. พื้นที่เตรียมและคัดแยกหวาย
6. พื้นที่เรียนรู้ลายลูกกรงและรูปแบบตะกร้าหวาย
7. พื้นที่ฝากขายสินค้าของสมาชิกกลุ่ม
8. พื้นที่เชื่อมโยงกับชุมชนและโรงเรียนบ้านบุทม
9. เส้นทางชุมชนบ้านบุทมและตำบลเมืองที
ผลิตภัณฑ์สำคัญตะกร้าหวาย ตะกร้าไปตลาด กระเช้า ภาชนะใส่สำรับไปวัด กล่องใส่ของ กระเป๋าหวาย ฝาชี งานตกแต่งบ้าน และผลิตภัณฑ์สั่งทำจากหวายหางหนู
วิธีดูแลผลิตภัณฑ์หวายหลีกเลี่ยงความชื้น ผึ่งแดดให้แห้งเมื่อเปียกน้ำ หากเกิดเชื้อราให้ใช้มะเฟืองสุกรสเปรี้ยว มะนาว หรือมะกรูดถูผิวหวาย แล้วล้างน้ำสะอาดและผึ่งแดดให้แห้ง
ประเพณี / วิถีชุมชนที่เกี่ยวข้องวิถีทำนาและทำจักสานหลังฤดูเก็บเกี่ยว การถ่ายทอดงานฝีมือในครอบครัว การรวมกลุ่มหัตถกรรมชุมชน การใช้ตะกร้าหวายในชีวิตประจำวัน และการนำผลิตภัณฑ์ไปใช้ในงานบุญกับวิถีวัดของชุมชน
ผู้ดูแล / กลุ่มชุมชนกลุ่มหัตถกรรมหวายบ้านบุทม เป็นผู้ดูแลหลักด้านผลิตภัณฑ์ การจำหน่าย การรวมสินค้าสมาชิก และการประสานงานแหล่งเรียนรู้ชุมชน
เบอร์ติดต่อกลุ่ม / ภูมิปัญญาท้องถิ่น0-4454-9044, 081-065-2397, 089-282-8173, 085-023-4464
เบอร์ติดต่อหน่วยงานท้องถิ่นเทศบาลตำบลเมืองที โทร. 0-4451-4328
สถานที่ท่องเที่ยวใกล้เคียง1. ปราสาทเมืองที / วัดจอมสุทธาวาส ตำบลเมืองที ประมาณ 4 กม.
2. หมู่บ้านทอผ้าไหมยกทองโบราณบ้านท่าสว่าง ประมาณ 8 กม.
3. ศาลหลักเมืองสุรินทร์ ประมาณ 13 กม.
4. วัดบูรพาราม พระอารามหลวง ประมาณ 13 กม.
5. อนุสาวรีย์พระยาสุรินทรภักดีศรีณรงค์จางวาง ประมาณ 14 กม.
6. อ่างเก็บน้ำห้วยเสนง ประมาณ 18 กม.
7. พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ สุรินทร์ ประมาณ 17 กม. โทร. 044-513-272, 044-513-274
8. ปราสาทศีขรภูมิ อำเภอศีขรภูมิ ประมาณ 24 กม.
ร้านอาหารใกล้เคียง1. ส้มตำ ทบ.อุบลฯ สาขาสุรินทร์ 1 ถนนสุรินทร์ – ศีขรภูมิ ประมาณ 7 กม. โทร. 081-977-4086
2. Just a Little Surin ประมาณ 12 กม. โทร. 044-060-359
3. Starbeam Restaurant ประมาณ 13 กม. โทร. 044-519-629, 062-824-2893
4. โกนขแมร์ แหนมเนือง สุรินทร์ ประมาณ 13 กม. โทร. 083-385-5599, 086-497-7958
5. สวัสดีสุรินทร์ ถนนศิริรัฐ ประมาณ 13 กม. โทร. 085-637-7707
6. Big Bite Restaurant โรงแรมทองธารินทร์ ประมาณ 14 กม. โทร. 088-103-2383
ที่พักใกล้เคียง1. HOP INN Surin ประมาณ 12 กม. โทร. 065-518-9784
2. The Lion Residence Surin ประมาณ 12 กม. โทร. 044-062-502
3. Sorin Boutique Hotel ประมาณ 12 กม. โทร. 044-060-188
4. The Wood Surin ประมาณ 13 กม. โทร. 063-023-7999
5. Maneerote Hotel Surin ประมาณ 13 กม. โทร. 044-514-569
6. Slive Hotel Surin ประมาณ 14 กม. โทร. 044-060-322, 044-060-323
7. Thong Tarin Hotel ประมาณ 14 กม. โทร. 044-514-281, 085-300-8858
 
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
ถาม: หมู่บ้านจักสานบ้านบุทม สุรินทร์อยู่ที่ไหน?
ตอบ: หมู่บ้านจักสานบ้านบุทมตั้งอยู่ที่บ้านบุทม หมู่ที่ 4 ตำบลเมืองที อำเภอเมืองสุรินทร์ จังหวัดสุรินทร์ 32000 ห่างจากตัวเมืองประมาณ 12 กม. บนเส้นทางทางหลวงหมายเลข 226 ไปทางอำเภอศีขรภูมิ
 
ถาม: หมู่บ้านจักสานบ้านบุทมเปิดให้เข้าชมวันเวลาใด?
ตอบ: หมู่บ้านจักสานบ้านบุทมเปิดให้เยี่ยมชมและเลือกซื้อผลิตภัณฑ์ทุกวัน เวลา 09.00 – 17.00 น.
 
ถาม: หมู่บ้านจักสานบ้านบุทมมีค่าเข้าชมหรือไม่?
ตอบ: ไม่มีค่าเข้าชมสำหรับการเยี่ยมชมทั่วไป ค่าใช้จ่ายขึ้นอยู่กับการเลือกซื้อผลิตภัณฑ์หรือกิจกรรมกลุ่มที่ประสานไว้ล่วงหน้า
 
ถาม: จุดเด่นของหมู่บ้านจักสานบ้านบุทมคืออะไร?
ตอบ: จุดเด่นคือผลิตภัณฑ์จักสานหวายหางหนูที่ทำด้วยมือทุกชิ้น ใช้ลายลูกกรงเป็นเอกลักษณ์ มีความประณีต แข็งแรง ผิวหวายเป็นธรรมชาติ และเป็นอาชีพเสริมหลังฤดูทำนาของชุมชน
 
ถาม: ใครเป็นผู้ดูแลหมู่บ้านจักสานบ้านบุทม?
ตอบ: กลุ่มหัตถกรรมหวายบ้านบุทมเป็นผู้ดูแลหลักด้านผลิตภัณฑ์ การจำหน่าย การรวบรวมสินค้าของสมาชิก และการประสานงานแหล่งเรียนรู้ชุมชน
 
ถาม: ผลิตภัณฑ์หวายบ้านบุทมดูแลรักษาอย่างไร?
ตอบ: ควรหลีกเลี่ยงความชื้นและผึ่งแดดให้แห้งเมื่อเปียกน้ำ หากเกิดเชื้อราให้ใช้มะเฟืองสุกรสเปรี้ยว มะนาว หรือมะกรูดถูผิวหวาย แล้วล้างน้ำสะอาดและผึ่งแดดให้แห้ง
 
ถาม: ควรเที่ยวหมู่บ้านจักสานบ้านบุทมร่วมกับสถานที่ใด?
ตอบ: สามารถเที่ยวร่วมกับปราสาทเมืองที หมู่บ้านทอผ้าไหมยกทองโบราณบ้านท่าสว่าง ศาลหลักเมืองสุรินทร์ วัดบูรพาราม อ่างเก็บน้ำห้วยเสนง พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ สุรินทร์ และปราสาทศีขรภูมิได้
 
ถาม: ควรเตรียมตัวอย่างไรเมื่อไปหมู่บ้านจักสานบ้านบุทม?
ตอบ: ควรแต่งกายสุภาพ ขออนุญาตก่อนถ่ายภาพบุคคล ไม่รบกวนพื้นที่บ้านเรือนส่วนตัว เตรียมเงินสำหรับซื้อผลิตภัณฑ์ และติดต่อกลุ่มล่วงหน้าหากต้องการเข้าศึกษาดูงานเป็นหมู่คณะ

วิถีชีวิตหมวดหมู่: ●วิถีชีวิต

หมู่บ้าน ชุมชนกลุ่ม: ●หมู่บ้าน ชุมชนประเพณีไทยวัฒนธรรมไทยประเพณีภาคอีสาน

ปรับปรุงล่าสุด : 2 เดือนที่แล้ว

โหวตให้เรา รีวิวและให้คะแนน Love Thailand
แหล่งประวัติศาสตร์และอนุสาวรีย์ แหล่งประวัติศาสตร์และอนุสาวรีย์(11)
แลนด์มาร์ก และอนุสรณ์สถาน แลนด์มาร์ก และอนุสรณ์สถาน(2)
ศูนย์ศิลปะ วัฒนธรรม ประเพณี ศูนย์ศิลปะ วัฒนธรรม ประเพณี(5)
พิพิธภัณฑ์ พิพิธภัณฑ์(1)
วัด วัด(15)
สถานที่เกี่ยวกับศาสนาอื่นๆ สถานที่เกี่ยวกับศาสนาอื่นๆ(1)
หมู่บ้าน ชุมชน หมู่บ้าน ชุมชน(9)
ตลาดท้องถิ่น ตลาดท้องถิ่น(1)
อุทยานแห่งชาติ และเขตอนุรักษ์ อุทยานแห่งชาติ และเขตอนุรักษ์(2)
ดอย และภูเขา ดอย และภูเขา(2)
เขื่อน พื้นที่อนุรักษ์ ทะเลสาบ เขื่อน พื้นที่อนุรักษ์ ทะเลสาบ(6)
น้ำตก น้ำตก(1)
แม่น้ำลำคลอง แม่น้ำลำคลอง(2)
แหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติอื่นๆ แหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติอื่นๆ(4)
ฟาร์ม สวน และท่องเที่ยวเชิงนิเวศ ฟาร์ม สวน และท่องเที่ยวเชิงนิเวศ(2)