งานประเพณีภูไทรำลึก

วันเปิดทำการ: จัดขึ้นเป็นประจำทุกปีช่วงวันที่ 4 - 6 เมษายน โดยพิธีหลักตรงกับวันที่ 6 เมษายน ตามกำหนดของอำเภอวาริชภูมิและชุมชนภูไทวาริชภูมิ

เวลาเปิดทำการ: ตามกำหนดกิจกรรมประจำปี โดยมีกิจกรรมช่วงเช้า ช่วงกลางวัน และช่วงเย็นถึงกลางคืน

 

งานประเพณีภูไทรำลึก อำเภอวาริชภูมิ จังหวัดสกลนคร เป็นงานประเพณีสำคัญของชาวภูไทวาริชภูมิที่จัดขึ้นเป็นประจำทุกปี ณ บริเวณศาลเจ้าปู่มเหสักข์ อำเภอวาริชภูมิ จังหวัดสกลนคร งานนี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อสักการะ รำลึก และแสดงความกตัญญูต่อเจ้าปู่มเหสักข์ ผู้ที่ชาวภูไทวาริชภูมิเชื่อว่าเป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์คู่บ้านคู่เมือง เป็นผู้ปกปักรักษาลูกหลานและเป็นศูนย์รวมศรัทธาของชุมชน งานประเพณีนี้จึงไม่ใช่เพียงเทศกาลท้องถิ่น แต่เป็นพิธีกรรมทางใจของคนทั้งอำเภอ เป็นวันที่ลูกหลานชาวภูไททั้งที่อยู่ในพื้นที่และย้ายถิ่นฐานไปอยู่ต่างจังหวัดกลับมารวมตัวกันเพื่อไหว้เจ้าปู่ ร่วมรำถวาย สวมชุดภูไท และแสดงความเป็นหนึ่งเดียวของเครือญาติและชุมชน

 

ความสำคัญของงานประเพณีภูไทรำลึกอยู่ที่การทำให้ความเชื่อเรื่องบรรพบุรุษและหลักเมืองยังคงมีชีวิตอยู่ในสังคมร่วมสมัย เจ้าปู่มเหสักข์เป็นสัญลักษณ์ของความคุ้มครอง ความมั่นคง และความผูกพันระหว่างชาวภูไทกับบ้านเกิด ผู้คนเดินทางมาศาลเจ้าปู่เพื่อกราบไหว้ ขอพร แสดงความเคารพ และรำลึกถึงรากเหง้าของตนเอง การไหว้เจ้าปู่จึงไม่ใช่การไหว้สิ่งศักดิ์สิทธิ์อย่างแยกขาดจากชีวิตประจำวัน แต่เป็นการยืนยันว่าชาวภูไทยังระลึกถึงที่มา ต้นตระกูล ภูมิลำเนา และสายสัมพันธ์ที่บรรพบุรุษสร้างไว้ให้ลูกหลานในปัจจุบัน

 

ในตำนานท้องถิ่น เจ้าปู่มเหสักข์เกี่ยวข้องกับการเดินทางและการตั้งถิ่นฐานของชาวภูไทวาริชภูมิ ชาวภูไทกลุ่มนี้มีรากความทรงจำเกี่ยวกับการอพยพจากฝั่งซ้ายแม่น้ำโขงเข้าสู่พื้นที่ภาคอีสานตอนบน การเดินทางในอดีตเต็มไปด้วยความยากลำบาก ทั้งป่าเขา ลำน้ำ โรคภัย อันตราย และความไม่แน่นอนของพื้นที่ใหม่ ความเชื่อเรื่องเจ้าปู่มเหสักข์จึงทำหน้าที่เป็นหลักยึดเหนี่ยวจิตใจของผู้คนในช่วงเปลี่ยนผ่านจากถิ่นเดิมสู่ถิ่นใหม่ เมื่อชุมชนตั้งหลักแหล่งได้ ศาลเจ้าปู่จึงกลายเป็นเครื่องหมายของการตั้งเมือง การมีบ้านเกิด และการมีผู้คุ้มครองทางจิตวิญญาณ

 

คำว่า “ภูไทรำลึก” สื่อถึงการระลึกถึงความเป็นภูไทอย่างครบถ้วน ทั้งด้านประวัติศาสตร์ วิถีชีวิต ภาษา การแต่งกาย ดนตรี การฟ้อนรำ ความเชื่อ และความสัมพันธ์แบบเครือญาติ งานนี้จึงเป็นพื้นที่ที่วัฒนธรรมภูไทปรากฏอย่างเด่นชัดในสายตาของคนในชุมชนและผู้มาเยือน ผู้ร่วมงานแต่งกายด้วยชุดภูไทหรือชุดภูไทประยุกต์ มีการฟ้อนรำถวายเจ้าปู่มเหสักข์ มีพิธีผูกข้อต่อแขน การขอพรจากผู้เฒ่าผู้แก่ การแสดงศิลปวัฒนธรรม และการรวมกลุ่มของชาวภูไทจากหมู่บ้านต่าง ๆ ภาพเหล่านี้สะท้อนว่าความเป็นภูไทไม่ได้อยู่เพียงในอดีต แต่ยังถูกแสดงออกอย่างภาคภูมิในปัจจุบัน

 

งานประเพณีภูไทรำลึกยังสัมพันธ์กับพิธีเลี้ยงผีมเหสักข์ ซึ่งเป็นพิธีเซ่นสังเวยและคารวะเจ้าปู่ตามความเชื่อดั้งเดิมของชุมชน ในอดีตพิธีมักจัดในช่วงเดือนมีนาคมหลังฤดูเก็บเกี่ยว เพราะเป็นเวลาที่ชาวนาเก็บเกี่ยวเสร็จ มีข้าว มีรายได้ มีแรงกาย และเดินทางสะดวกก่อนเข้าสู่ฤดูฝน บางช่วงเวลามีคติการจัดพิธีใหญ่แบบ 3 ปีต่อครั้งตามคำกล่าวว่า “สองปีฮาม สามปีคอบ” ต่อมาเมื่อประเพณีได้รับการจัดเป็นงานระดับอำเภอและมีการกำหนดตารางกิจกรรมที่ชัดเจน งานภูไทรำลึกจึงจัดช่วงวันที่ 4 - 6 เมษายนของทุกปี โดยวันที่ 6 เมษายนเป็นวันหลักของการคารวะเจ้าปู่และการรวมตัวของลูกหลานชาวภูไทวาริชภูมิ

 

พิธีกรรมดั้งเดิมของการเลี้ยงผีมเหสักข์มีความเกี่ยวข้องกับเครื่องเซ่น อาหารคาว พานบายศรี ขันธ์ 5 ขันธ์ 8 และบทบาทของผู้รู้พิธีหรือเฒ่าจ้ำ ในสมัยก่อนมีความเชื่อเล่าว่าวัวหรือควายที่ถึงคราวหมดอายุขัยจะมาตายเองที่ศาลเจ้าปู่ ลูกหลานเจ้าปู่จึงจัดเตรียมเครื่องปรุงอาหาร ทำลาบแดง ลาบขาว เนื้อหาบ และเนื้อคอน ถวายเจ้าปู่ก่อน แล้วจึงร่วมกันบริโภคในพื้นที่พิธีให้หมด ห้ามนำกลับบ้าน ความเชื่อนี้สะท้อนมิติเรื่องอาหารศักดิ์สิทธิ์ พื้นที่พิธี และการกินร่วมกันในฐานะการรับพรและความเป็นสิริมงคลภายในชุมชน

 

ปัจจุบันพิธีเซ่นสังเวยปรับรูปแบบให้เหมาะสมกับบริบทสังคม แต่ยังคงรักษาแก่นความเคารพเจ้าปู่ไว้ครบถ้วน ผู้รับภาระหน้าที่และเฒ่าจ้ำจัดเครื่องบวงสรวง เครื่องคาวหวาน พานบายศรี ดอกไม้ ธูปเทียน ขันธ์ 5 ขันธ์ 8 และสิ่งของตามธรรมเนียม เพื่อประกอบพิธีหน้าศาลเจ้าปู่มเหสักข์ เฒ่าจ้ำเป็นผู้มีบทบาทสำคัญ เพราะเป็นผู้รู้ลำดับพิธี ถ้อยคำ เครื่องบูชา และธรรมเนียมที่ถ่ายทอดมาจากบรรพบุรุษ การมีเฒ่าจ้ำทำให้พิธีไม่กลายเป็นการแสดงทั่วไป แต่ยังคงรักษาความถูกต้อง ความศักดิ์สิทธิ์ และความต่อเนื่องของภูมิปัญญาพิธีกรรมไว้ได้

 

กิจกรรมช่วงเช้าของงานมักเป็นเวลาของการเตรียมพิธีและการกราบไหว้เจ้าปู่ ผู้คนทยอยเดินทางมาศาลเจ้าปู่มเหสักข์พร้อมครอบครัว บางคนถือดอกไม้ ธูปเทียน หรือเครื่องสักการะ บางครอบครัวพาผู้สูงอายุ ลูกหลาน และญาติที่เดินทางไกลกลับมาร่วมพิธี ช่วงเช้าจึงเป็นเวลาที่บรรยากาศเต็มไปด้วยความสงบและความเคารพ ผู้เข้าร่วมงานแต่งกายด้วยชุดภูไทอย่างพร้อมเพรียง ทำให้ลานหน้าศาลเจ้าปู่กลายเป็นพื้นที่ที่แสดงความงามของผ้าทอ เครื่องแต่งกาย และอัตลักษณ์ภูไทอย่างชัดเจน

 

การรำถวายเจ้าปู่มเหสักข์เป็นหัวใจของงานประเพณีภูไทรำลึก ผู้ร่วมรำแต่งกายในชุดภูไทหรือชุดภูไทประยุกต์ แล้วรำถวายด้วยความเคารพและศรัทธา ท่ารำมีความอ่อนช้อย นุ่มนวล และพร้อมเพรียง แสดงออกถึงความเป็นระเบียบ ความสง่างาม และความภาคภูมิใจในวัฒนธรรมของตน การรำถวายนี้ไม่ใช่การแสดงเพื่อความบันเทิงเพียงอย่างเดียว แต่เป็นการทำพิธีผ่านร่างกาย เป็นภาษาทางวัฒนธรรมที่ใช้แสดงความเคารพต่อเจ้าปู่ แสดงความกตัญญูต่อบรรพบุรุษ และแสดงความสามัคคีของชุมชน

 

ชุดภูไทเป็นองค์ประกอบสำคัญที่ทำให้งานมีภาพจำเด่นชัด เครื่องแต่งกายภูไทสะท้อนความละเอียดอ่อนของงานผ้า การเลือกสี การทอลาย การประดับผ้าสไบ ผ้าซิ่น เสื้อพื้นเมือง และเครื่องประดับท้องถิ่น ผู้หญิงจำนวนมากสวมผ้าซิ่นและเสื้อภูไทประยุกต์ ผู้ชายแต่งกายด้วยชุดพื้นเมืองหรือผ้าพื้นถิ่น การแต่งกายเช่นนี้ไม่ได้มีความหมายเพียงเรื่องความสวยงาม แต่เป็นการพาตัวตนของบรรพบุรุษกลับมาอยู่ในพื้นที่พิธี ทำให้ผู้สวมใส่รู้สึกเชื่อมโยงกับชุมชนและเห็นคุณค่าของมรดกทางวัฒนธรรมที่ได้รับสืบทอดมา

 

ในช่วงกลางวัน งานมีการแสดงศิลปวัฒนธรรม ดนตรีพื้นเมือง หมอลำ การประกวดดนตรีพื้นเมือง การประกวดเดี่ยวพิณ นิทรรศการประวัติชาวภูไท และกิจกรรมของหน่วยงานในพื้นที่ กิจกรรมเหล่านี้ช่วยให้ผู้มาเยือนได้เห็นวัฒนธรรมภูไทในหลายมิติ ไม่ใช่เพียงพิธีไหว้เจ้าปู่เท่านั้น แต่ยังรวมถึงภาษา เสียงดนตรี เครื่องแต่งกาย เรื่องเล่าประวัติศาสตร์ และภูมิปัญญาชุมชน เมื่อเด็กและเยาวชนได้ขึ้นเวทีหรือร่วมกิจกรรม พวกเขาไม่ได้เพียงทำหน้าที่แสดง แต่กำลังเรียนรู้วัฒนธรรมของตนผ่านการปฏิบัติจริง

 

ช่วงค่ำของงานมีบรรยากาศคึกคักและอบอุ่นในฐานะงาน “ตุ้มโฮม” ของชาวภูไทวาริชภูมิ คำว่า “ตุ้มโฮม” สื่อถึงการรวมญาติ รวมพี่รวมน้อง และการกลับมาพบกันของคนที่มีรากเดียวกัน ลูกหลานจำนวนมากที่ย้ายไปทำงานหรืออยู่อาศัยต่างจังหวัดกลับมาร่วมงานทุกปี เพื่อกราบเจ้าปู่ พบญาติผู้ใหญ่ รับพร และร่วมกิจกรรมกับชุมชน ภาพลานหน้าศาลเจ้าปู่ที่เต็มไปด้วยคนแต่งชุดภูไท เสียงดนตรีพื้นเมือง เสียงอวยพร และการพูดคุยของญาติพี่น้อง เป็นภาพที่สะท้อนพลังของประเพณีในการรักษาสายสัมพันธ์ของชุมชนไว้ได้อย่างแน่นแฟ้น

 

ฟ้อนบายศรีและการผูกข้อต่อแขนเป็นพิธีที่เติมเต็มความหมายของงานภูไทรำลึก บายศรีเป็นสัญลักษณ์ของการรับขวัญ เรียกขวัญ และให้พร ส่วนการผูกข้อมือด้วยด้ายมงคลเป็นการส่งความปรารถนาดีจากผู้เฒ่าผู้แก่สู่ลูกหลาน ในพิธีนี้ผู้รับพรไม่ได้รับเพียงด้ายที่ผูกอยู่บนข้อมือ แต่ได้รับกำลังใจ ความรัก และการยอมรับจากชุมชน ผู้สูงอายุทำหน้าที่เป็นผู้ส่งต่อพรและความทรงจำ ส่วนคนรุ่นใหม่ได้สัมผัสความหมายของการเป็นลูกหลานผู้ไทผ่านพิธีง่าย ๆ แต่ทรงพลัง

 

งานประเพณีภูไทรำลึกจึงมีบทบาทสำคัญในการสร้างความสามัคคีของชุมชน เพราะการจัดงานต้องอาศัยความร่วมมือจากหลายฝ่าย ทั้งอำเภอวาริชภูมิ เทศบาลตำบลวาริชภูมิ องค์การบริหารส่วนจังหวัดสกลนคร สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัด หน่วยงานด้านความปลอดภัย โรงเรียน ชุมชน ผู้นำท้องถิ่น เฒ่าจ้ำ กลุ่มนางรำ เยาวชน และประชาชนในพื้นที่ ทุกฝ่ายมีบทบาทในการจัดสถานที่ ดูแลพิธี เตรียมการแสดง อำนวยความสะดวก ดูแลจราจร และต้อนรับผู้มาเยือน งานหนึ่งงานจึงกลายเป็นภาพรวมของการร่วมแรงร่วมใจของทั้งอำเภอ

 

ในมิติของการอนุรักษ์วัฒนธรรม งานนี้ทำหน้าที่เป็นพื้นที่ถ่ายทอดองค์ความรู้ของชาวภูไทอย่างเป็นระบบ เด็กและเยาวชนได้เห็นการแต่งกาย ได้เรียนรู้ท่ารำ ได้ฟังภาษาและดนตรีพื้นเมือง ได้รับรู้ประวัติชุมชน และได้เห็นว่าผู้ใหญ่ในสังคมให้คุณค่ากับเจ้าปู่มเหสักข์และบรรพบุรุษมากเพียงใด การสืบทอดเช่นนี้มีพลังมากกว่าการอ่านข้อมูล เพราะเป็นการเรียนรู้จากพื้นที่จริง พิธีจริง และคนจริงที่ยังคงมีศรัทธาอยู่ในปัจจุบัน

 

ศาลเจ้าปู่มเหสักข์เป็นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์และเป็นศูนย์กลางของงาน ประชาชนสามารถเดินทางมากราบไหว้ได้ตามความเหมาะสมตลอดทั้งปี แต่ช่วงงานภูไทรำลึกเป็นช่วงที่ศาลมีชีวิตชีวาที่สุด เพราะเต็มไปด้วยพิธีกรรม การฟ้อนรำ การรวมญาติ และการแสดงอัตลักษณ์ของชาวภูไทอย่างพร้อมเพรียง สำหรับผู้มาเยือน ศาลเจ้าปู่มเหสักข์เป็นจุดเริ่มต้นในการทำความเข้าใจวาริชภูมิ ไม่ใช่เพียงในฐานะอำเภอหนึ่งของสกลนคร แต่ในฐานะพื้นที่วัฒนธรรมของชาวภูไทที่มีรากลึกและมีความภาคภูมิใจในตัวตนของตนเอง

 

งานภูไทรำลึกยังสะท้อนความสัมพันธ์ระหว่างความเชื่อดั้งเดิมกับสังคมปัจจุบันได้อย่างชัดเจน แม้รูปแบบงานจะมีเวที การแสดง นิทรรศการ การประกวด และกิจกรรมร่วมสมัยมากขึ้น แต่แกนหลักของงานยังคงอยู่ที่การคารวะเจ้าปู่ การนับถือบรรพบุรุษ การรักษาหลักเมือง และการรวมพลังของชุมชน การปรับรูปแบบเช่นนี้ทำให้ประเพณีสามารถดำรงอยู่ได้ในโลกปัจจุบัน โดยไม่สูญเสียความหมายสำคัญที่สืบทอดมาจากอดีต

 

สำหรับนักท่องเที่ยว งานประเพณีภูไทรำลึกเป็นโอกาสสำคัญในการเรียนรู้วัฒนธรรมภูไทอย่างใกล้ชิด ผู้มาเยือนได้เห็นพิธีกรรมจริง เห็นการแต่งกายพื้นเมือง เห็นการรำถวายเจ้าปู่ เห็นการผูกข้อมือรับพร และสัมผัสบรรยากาศของงานรวมญาติชุมชน แต่การเข้าชมควรทำด้วยความเคารพ เพราะงานนี้มีเจ้าของ มีพิธีศักดิ์สิทธิ์ และมีความหมายต่อผู้เข้าร่วมอย่างแท้จริง ผู้มาเยือนควรแต่งกายสุภาพ ไม่ยืนกีดขวางพื้นที่พิธี ไม่จับต้องเครื่องบูชาโดยไม่ได้รับอนุญาต และควรขออนุญาตก่อนถ่ายภาพบุคคลใกล้ชิด โดยเฉพาะช่วงบวงสรวง ผู้สูงอายุ ผู้ประกอบพิธี และผู้ร่วมรำ

 

การเดินทาง ไปยังงานประเพณีภูไทรำลึกทำได้สะดวกด้วยรถยนต์ส่วนตัว รถเช่า หรือรถรับจ้าง จากตัวเมืองสกลนครมุ่งหน้าไปอำเภอวาริชภูมิ ระยะทางประมาณ 70 - 75 กม. ใช้เวลาประมาณ 1 ชั่วโมง 15 นาที ถึง 1 ชั่วโมง 30 นาที แล้วเข้าสู่พื้นที่ศาลเจ้าปู่มเหสักข์ในเขตอำเภอวาริชภูมิ หากเดินทางจากอำเภอพังโคนหรืออำเภอสว่างแดนดินสามารถใช้เส้นทางเชื่อมเข้าสู่วาริชภูมิได้สะดวก ในช่วงวันที่ 4 - 6 เมษายนควรเผื่อเวลาเดินทางมากกว่าปกติ เพราะมีลูกหลานชาวภูไทและนักท่องเที่ยวเดินทางเข้าพื้นที่จำนวนมาก

 

ผู้ที่ต้องการชมงานให้ครบควรจัดเวลาอย่างน้อย 1 วันเต็มหรือพักค้าง 1 คืนในอำเภอวาริชภูมิ ช่วงกลางวันเหมาะสำหรับชมพิธี คารวะเจ้าปู่ นิทรรศการ และการแสดงศิลปวัฒนธรรม ส่วนช่วงเย็นถึงกลางคืนเหมาะสำหรับชมบรรยากาศตุ้มโฮม การฟ้อนรำ และกิจกรรมรวมญาติของชาวภูไท หากต้องการสัมผัสความหมายของงานอย่างลึกซึ้ง ควรมาถึงพื้นที่ก่อนพิธีหลัก เพื่อมีเวลาไหว้เจ้าปู่ เดินชมศาล สังเกตการแต่งกาย และพูดคุยกับคนในพื้นที่อย่างสุภาพ

 

เส้นทางท่องเที่ยวรอบวาริชภูมิสามารถจัดร่วมกับงานภูไทรำลึกได้อย่างลงตัว จุดสำคัญใกล้งานคือพระธาตุศรีมงคล พระธาตุคู่บ้านคู่เมืองของชาววาริชภูมิ ซึ่งตั้งอยู่ไม่ไกลจากศาลเจ้าปู่มเหสักข์ จากนั้นสามารถเดินทางต่อไปยังวัดถ้ำพระพุทธไสยาสน์หรือถ้ำพระทอง ซึ่งมีพระพุทธรูปและร่องรอยศิลปกรรมสำคัญ รวมถึงหาดสวนหินวาริชภูมิและพื้นที่เขื่อนน้ำอูนสำหรับผู้ที่ต้องการชมธรรมชาติ พื้นที่เหล่านี้ทำให้ทริปภูไทรำลึกมีทั้งมิติความเชื่อชาติพันธุ์ พุทธศาสนา และธรรมชาติของสกลนคร

 

ด้านอาหารในอำเภอวาริชภูมิมีทั้งร้านอาหารพื้นบ้าน ร้านปิ้งย่าง ร้านชาบู คาเฟ่ และร้านกาแฟ ผู้เดินทางสามารถใช้บริการร้านในตัวอำเภอหรือร้านค้าภายในบริเวณงานได้ตามความสะดวก หากต้องการรับประทานอาหารเป็นมื้อหลักควรวางแผนเวลาให้ไม่ชนกับช่วงพิธีสำคัญ เพราะช่วงงานผู้คนหนาแน่นและร้านค้าคึกคักเป็นพิเศษ ส่วนที่พักในวาริชภูมิมีรีสอร์ทและโรงแรมท้องถิ่นหลายแห่ง เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการพักใกล้งานและเที่ยวต่อในพื้นที่โดยไม่ต้องเดินทางกลับตัวเมืองสกลนครในช่วงค่ำ

 

งานประเพณีภูไทรำลึกเป็นหนึ่งในงานวัฒนธรรมที่สะท้อนความเข้มแข็งของชุมชนภูไทวาริชภูมิได้ชัดเจนที่สุด เพราะรวมทั้งพิธีกรรม ความเชื่อ การแต่งกาย ดนตรี การฟ้อนรำ ความกตัญญู และการกลับบ้านของลูกหลานไว้ในงานเดียว ความงดงามของงานไม่ได้อยู่ที่ความยิ่งใหญ่ของเวทีหรือจำนวนผู้เข้าร่วมเท่านั้น แต่อยู่ที่ความหมายที่ผู้คนมีต่อเจ้าปู่มเหสักข์ อยู่ที่สายตาของผู้สูงอายุที่ได้เห็นลูกหลานกลับมา อยู่ที่ท่ารำของคนรุ่นใหม่ที่ยังสืบทอดศิลปะพื้นบ้าน และอยู่ที่ความภาคภูมิใจของชุมชนที่ยังรักษารากเหง้าของตนไว้อย่างมั่นคง

 

งานนี้จึงควรถูกมองในฐานะมรดกทางวัฒนธรรมที่มีชีวิต ไม่ใช่เพียงเทศกาลประจำปี การสักการะเจ้าปู่มเหสักข์ทำให้ผู้คนระลึกถึงบรรพบุรุษ การแต่งกายภูไททำให้ตัวตนทางชาติพันธุ์ปรากฏอย่างสง่างาม การรำถวายทำให้ศรัทธาเคลื่อนไหวผ่านร่างกาย และการตุ้มโฮมทำให้ความเป็นเครือญาติกลับมาอบอุ่นอีกครั้ง ผู้ที่เดินทางมาร่วมงานจะได้เข้าใจว่าสกลนครไม่ได้มีเพียงวัด พระธาตุ และธรรมชาติเท่านั้น แต่ยังมีวัฒนธรรมชาติพันธุ์ที่ลึก ซับซ้อน และยังมีพลังอยู่ในชีวิตของผู้คนจริง ๆ

 

ประเพณีภูไทรำลึก อำเภอวาริชภูมิ จึงเป็นประเพณีที่ควรค่าแก่การเรียนรู้และสัมผัสอย่างใกล้ชิด เป็นงานที่ทำให้เห็นว่าความกตัญญูต่อบรรพบุรุษสามารถรวมผู้คนจำนวนมากให้กลับมาหากันได้ทุกปี และความภาคภูมิใจในรากเหง้าสามารถกลายเป็นพลังในการสืบสานวัฒนธรรมจากรุ่นสู่รุ่นได้อย่างมั่นคง หากต้องการรู้จักสกลนครในมิติของชุมชนภูไท งานนี้คือหนึ่งในประสบการณ์สำคัญที่เปิดให้เห็นหัวใจของวาริชภูมิอย่างชัดเจนที่สุด

 

 

ตอบ: เป็นงานประเพณีประจำปีของชาวภูไทวาริชภูมิ จังหวัดสกลนคร จัดขึ้นเพื่อสักการะและรำลึกถึงเจ้าปู่มเหสักข์ ผู้เป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์คู่บ้านคู่เมืองและศูนย์รวมศรัทธาของลูกหลานภูไทวาริชภูมิ

 

ตอบ: จัดขึ้นช่วงวันที่ 4 - 6 เมษายนของทุกปี โดยพิธีหลักตรงกับวันที่ 6 เมษายน ณ ศาลเจ้าปู่มเหสักข์ อำเภอวาริชภูมิ จังหวัดสกลนคร

 

ตอบ: จัดที่ศาลเจ้าปู่มเหสักข์ อำเภอวาริชภูมิ จังหวัดสกลนคร ซึ่งเป็นพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์และศูนย์กลางทางจิตใจของชาวภูไทวาริชภูมิ

 

ตอบ: มีกิจกรรมคารวะเจ้าปู่มเหสักข์ รำภูไทถวายเจ้าปู่ แต่งกายชุดภูไท ฟ้อนบายศรี ผูกข้อต่อแขน ขอพรจากผู้เฒ่าผู้แก่ การแสดงดนตรีพื้นเมือง นิทรรศการวัฒนธรรมภูไท และการตุ้มโฮมของลูกหลานภูไท

 

ตอบ: ไม่เก็บค่าเข้าชมในรูปแบบงานประเพณีสาธารณะ ผู้มาเยือนสามารถเข้าชมกิจกรรมในพื้นที่ที่ผู้จัดงานกำหนดและควรปฏิบัติตามกติกาของชุมชน

 

ตอบ: ควรแต่งกายสุภาพ หากมีผ้าพื้นเมืองหรือชุดภูไทสามารถสวมใส่ให้เข้ากับบรรยากาศงานได้ และควรเคารพพื้นที่ศาล เครื่องบูชา ผู้ประกอบพิธี และผู้ร่วมรำ

 

ตอบ: เดินทางด้วยรถยนต์ส่วนตัว รถเช่า หรือรถรับจ้าง จากตัวเมืองสกลนครไปอำเภอวาริชภูมิ ระยะทางประมาณ 70 - 75 กม. ใช้เวลาประมาณ 1 ชั่วโมง 15 นาที ถึง 1 ชั่วโมง 30 นาที

 

ตอบ: สามารถเดินทางต่อไปยังพระธาตุศรีมงคล วัดถ้ำพระพุทธไสยาสน์ หาดสวนหินวาริชภูมิ เขื่อนน้ำอูน พระธาตุนารายณ์เจงเวง และวัดพระธาตุเชิงชุมวรวิหารได้