เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าภูวัว

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: 06.30 – 17.30 น.

 

เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าภูวัว จังหวัดบึงกาฬ เป็นผืนป่าอนุรักษ์ขนาดใหญ่ของภาคอีสานตอนบน มีพื้นที่ประมาณ 186 ตารางกิโลเมตร หรือ 116,562 ไร่ ครอบคลุมพื้นที่ในเขตอำเภอเมืองบึงกาฬ อำเภอบุ่งคล้า อำเภอเซกา และอำเภอบึงโขงหลง โดยมีแนวพื้นที่ป่าอยู่ใกล้พรมแดนประเทศไทยกับสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว ความโดดเด่นของภูวัวไม่ได้มีเพียงน้ำตกสวยในฤดูฝนเท่านั้น แต่ยังเป็นแหล่งเรียนรู้ธรรมชาติที่รวมภูเขาหินทราย ลานหินกว้าง ป่าเต็งรัง ป่าดิบแล้ง ป่าดิบชื้น ทุ่งหญ้า สัตว์ป่า ลำห้วย และเส้นทางศึกษาธรรมชาติไว้ในพื้นที่เดียวกัน เหมาะสำหรับนักท่องเที่ยวที่ต้องการสัมผัสธรรมชาติแบบลึกขึ้นกว่าการแวะชมวิวทั่วไป และเหมาะกับผู้ที่สนใจป่าไม้ ระบบนิเวศ น้ำตก และภูมิประเทศเฉพาะตัวของบึงกาฬ

 

แม้ข้อมูลเก่าหลายแห่งยังเรียกสถานที่นี้ว่าเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าภูวัว หนองคาย แต่ตำแหน่งปัจจุบันของพื้นที่อยู่ในจังหวัดบึงกาฬ เนื่องจากจังหวัดบึงกาฬแยกการปกครองออกจากจังหวัดหนองคายและกลายเป็นจังหวัดที่ 77 ของประเทศไทย การใช้ชื่อสถานที่ให้ถูกต้องในปัจจุบันจึงควรระบุว่า เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าภูวัว จังหวัดบึงกาฬ ส่วนคำว่า “หนองคาย” ในข้อมูลเดิมควรเข้าใจว่าเป็นบริบททางประวัติการปกครองก่อนการตั้งจังหวัดบึงกาฬ ไม่ใช่ที่ตั้งปัจจุบันของแหล่งท่องเที่ยว

 

ภูวัวเป็นผืนป่าที่มีลักษณะภูมิประเทศโดดเด่นจากแนวเขาหินทรายและลานหินขนาดใหญ่ ความสูงโดยเฉลี่ยประมาณ 150 – 300 เมตรจากระดับน้ำทะเล บางช่วงเป็นสันเขา บางช่วงเป็นลานหินกว้าง และบางช่วงมีลำห้วยที่ไหลผ่านชั้นหินจนเกิดเป็นน้ำตกสวยงามในฤดูฝน โครงสร้างของภูมิประเทศแบบนี้ทำให้ภูวัวมีเสน่ห์แตกต่างจากภูเขาป่าดิบทั่วไป เพราะผู้มาเยือนจะได้เห็นทั้งป่าโปร่ง ป่าทึบ ลานหิน สายน้ำ แอ่งน้ำ และหน้าผาหินทรายในเส้นทางเดียวกัน โดยเฉพาะในช่วงที่ฝนตกต่อเนื่อง น้ำจากลำห้วยจะไหลลงมาตามแนวหิน เกิดเป็นน้ำตกหลายแห่งที่เป็นเอกลักษณ์ของพื้นที่

 

สภาพป่าของเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าภูวัวประกอบด้วยป่าเต็งรัง ป่าดิบแล้ง และป่าดิบชื้น ป่าเต็งรังมักพบในพื้นที่ค่อนข้างโปร่งและแห้งแล้ง มีไม้ผลัดใบที่ทนต่อสภาพดินตื้นและลานหิน ส่วนป่าดิบแล้งและป่าดิบชื้นพบในบริเวณที่มีความชุ่มชื้นมากขึ้น โดยเฉพาะใกล้ลำห้วย หุบเขา และพื้นที่ที่รับน้ำจากแนวภูเขา ความหลากหลายของสภาพป่าเหล่านี้ทำให้ภูวัวเป็นพื้นที่ที่มีความสำคัญต่อสัตว์ป่าหลายชนิด ทั้งสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม นก สัตว์เลื้อยคลาน และแมลง รวมถึงพืชพรรณท้องถิ่นที่พบในระบบป่าหินทรายของภาคอีสานตอนบน

 

เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าภูวัวมีบทบาทหลักด้านการอนุรักษ์สัตว์ป่าและถิ่นอาศัยตามธรรมชาติ ไม่ใช่อุทยานแห่งชาติที่เน้นการท่องเที่ยวเต็มรูปแบบ ดังนั้นการเข้าพื้นที่จึงควรยึดกฎระเบียบของเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเป็นหลัก นักท่องเที่ยวควรเข้าเฉพาะพื้นที่ที่เปิดให้ศึกษาธรรมชาติและท่องเที่ยว ไม่ออกนอกเส้นทาง ไม่ส่งเสียงดัง ไม่เก็บพืชป่า ไม่ให้อาหารสัตว์ป่า และไม่ทิ้งขยะไว้ในพื้นที่ สิ่งเหล่านี้เป็นมารยาทพื้นฐานของการเที่ยวพื้นที่อนุรักษ์และช่วยรักษาความสมบูรณ์ของภูวัวให้คงอยู่ระยะยาว

 

สถานะการเข้าศึกษาธรรมชาติของภูวัวในปัจจุบันเปิดให้ประชาชนเข้าท่องเที่ยวในพื้นที่ที่ประกาศไว้ ได้แก่ เส้นทางศึกษาธรรมชาติ น้ำตกถ้ำพระ น้ำตกเจ็ดสี น้ำตกตาดนกเขียน และน้ำตกถ้ำฝุ่น โดยนักท่องเที่ยวต้องปฏิบัติตามกฎหมาย ระเบียบ และแนวทางปฏิบัติของเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าอย่างเคร่งครัด การเปิดพื้นที่ในลักษณะนี้ทำให้ผู้เดินทางสามารถวางแผนเที่ยวได้ชัดเจนขึ้น แต่ยังต้องคำนึงถึงฤดูกาล ฝนตกหนัก น้ำป่าไหลหลาก และสภาพเส้นทาง เพราะแหล่งท่องเที่ยวหลายจุดของภูวัวเป็นน้ำตกและลานหินที่ได้รับอิทธิพลจากสภาพอากาศโดยตรง

 

หนึ่งในจุดเด่นสำคัญของภูวัวคือ น้ำตกถ้ำฝุ่น ซึ่งตั้งอยู่บริเวณบ้านภูสวาท ตำบลหนองเดิ่น การเดินทางใช้ทางหลวงหมายเลข 212 ก่อนถึงอำเภอบุ่งคล้าประมาณ 7 กิโลเมตร มีทางแยกขวาเข้าไปสู่น้ำตกประมาณ 4 กิโลเมตร พื้นที่รอบน้ำตกเป็นป่าโปร่งที่มีทิวทัศน์สวยงามทางตอนเหนือของภูวัว ทางเดินเข้าสู่น้ำตกผ่านลานหินทรายกว้างก่อนถึงจุดที่สายน้ำไหลลงมาจากหน้าผาหินทรายลักษณะเป็นร่องแคบ ทำให้มองเห็นน้ำตกไหลเป็นแนวยาว น้ำตกแห่งนี้มีน้ำเด่นชัดในฤดูฝน จึงเหมาะกับการเที่ยวช่วงที่มีน้ำมากและธรรมชาติรอบด้านเขียวสด

 

น้ำตกเจ็ดสี เป็นอีกจุดสำคัญของเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าภูวัว ตั้งอยู่บริเวณบ้านดอนเสียด ตำบลบ้านต้อง อำเภอเซกา น้ำตกแห่งนี้เกิดจากธารน้ำของห้วยกะอามไหลมาตามหน้าผาหินทรายสูงและแผ่กว้างเป็นทางยาว เมื่อสายน้ำตกกระทบโขดหินเบื้องล่างจะเกิดละอองน้ำกระจาย หากมีแสงแดดตกกระทบในจังหวะเหมาะสม ละอองน้ำจะสะท้อนแสงเป็นสีต่าง ๆ จึงเป็นที่มาของชื่อ “น้ำตกเจ็ดสี” จุดนี้เป็นน้ำตกที่สวยมากในฤดูฝน เพราะปริมาณน้ำมาก หน้าผาหินมีความชุ่มชื้น และป่ารอบด้านมีความเขียวสดสมบูรณ์

 

การเดินทางไปน้ำตกเจ็ดสีสามารถใช้ทางหลวงหมายเลข 212 ก่อนถึงอำเภอบุ่งคล้าประมาณ 12 กิโลเมตร แล้วเลี้ยวขวาที่บ้านชัยพร ผ่านบ้านภูเงินและบ้านดอนเสียดไปถึงน้ำตก ระยะทางจากทางแยกประมาณ 28 กิโลเมตร อีกเส้นทางหนึ่งคือเดินทางจากภูทอกผ่านบ้านนาต้องและบ้านดอนเสียด รวมระยะทางจากภูทอกประมาณ 14 กิโลเมตร เส้นทางนี้เหมาะกับนักท่องเที่ยวที่ต้องการจัดทริปร่วมกับภูทอกหรือวัดเจติยาคีรีวิหารในวันเดียวกัน แต่ควรเผื่อเวลาเดินทางและตรวจสภาพถนน โดยเฉพาะช่วงฝนตกที่บางช่วงอาจลื่นหรือมีน้ำไหลผ่านเส้นทาง

 

น้ำตกถ้ำพระ เป็นหนึ่งในแหล่งท่องเที่ยวที่มีชื่อเสียงมากของภูวัว ตัวน้ำตกมีลักษณะเป็นลานหินกว้างและธารน้ำที่ไหลผ่านผิวหิน เกิดเป็นบรรยากาศคล้ายสวนน้ำธรรมชาติในช่วงที่น้ำเหมาะสม จุดนี้ได้รับความนิยมจากนักท่องเที่ยวที่ต้องการเล่นน้ำ ถ่ายภาพ และสัมผัสน้ำตกที่มีพื้นที่กว้าง อย่างไรก็ตาม น้ำตกถ้ำพระเป็นพื้นที่ธรรมชาติที่ต้องระวังความลื่นของหิน ความแรงของน้ำ และการเปลี่ยนแปลงของสภาพอากาศ ผู้ที่เดินทางไปควรเตรียมรองเท้าที่เกาะพื้นดี เสื้อผ้าที่เหมาะกับการเดินป่าเบา ๆ และถุงกันน้ำสำหรับอุปกรณ์สำคัญ

 

น้ำตกตาดนกเขียน เป็นพื้นที่ศึกษาธรรมชาติอีกแห่งที่อยู่ในประกาศเปิดของเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าภูวัว จุดนี้เหมาะกับผู้ที่ต้องการสัมผัสน้ำตกและป่าธรรมชาติในบรรยากาศที่ไม่เร่งรีบมากนัก ลักษณะพื้นที่ของน้ำตกในภูวัวโดยรวมมักสัมพันธ์กับชั้นหินทราย ลำห้วย และปริมาณฝนตามฤดูกาล ดังนั้นความสวยของน้ำตกแต่ละแห่งจึงเปลี่ยนไปตามช่วงเวลา หากต้องการเห็นน้ำตกในสภาพสมบูรณ์ควรเลือกช่วงฤดูฝนถึงต้นฤดูหนาว และควรหลีกเลี่ยงการเข้าใกล้น้ำตกในวันที่มีฝนตกหนักต่อเนื่อง

 

เส้นทางศึกษาธรรมชาติของภูวัวเป็นอีกพื้นที่ที่น่าสนใจสำหรับผู้ที่ต้องการเห็นภาพรวมของผืนป่ามากกว่าการเที่ยวเฉพาะน้ำตก เส้นทางลักษณะนี้ช่วยให้ผู้เดินได้สังเกตพืชพรรณ ลานหิน ร่องน้ำ ป่าโปร่ง ป่าชื้น และภูมิประเทศที่ค่อย ๆ เปลี่ยนไปตามระดับความสูง บางช่วงสามารถมองเห็นทิวทัศน์ของฝั่งลาว เช่น ภูควาย ภูงู และภูหมาก่าวได้ในวันที่อากาศเปิด การเดินเส้นทางธรรมชาติควรแต่งกายรัดกุม พกน้ำดื่มเพียงพอ ใช้รองเท้าพื้นดี และปฏิบัติตามเจ้าหน้าที่หรือป้ายแนะนำในพื้นที่อย่างเคร่งครัด

 

สัตว์ป่าคือหัวใจสำคัญของภูวัว พื้นที่แห่งนี้เป็นถิ่นอาศัยของสัตว์หลายชนิด โดยเฉพาะกลุ่มสัตว์ป่าที่ต้องใช้พื้นที่ป่ากว้างและเงียบสงบ เช่น ช้างป่า ซึ่งปรากฏข่าวการเฝ้าระวังและการดูแลความปลอดภัยของชุมชนรอบป่าอยู่เป็นระยะ บทบาทของเจ้าหน้าที่จึงไม่ได้จำกัดอยู่ที่การดูแลนักท่องเที่ยวเท่านั้น แต่ยังรวมถึงการลาดตระเวน การป้องกันการบุกรุก การติดตามสัตว์ป่า การเฝ้าระวังช้างป่าออกนอกพื้นที่ และการสร้างความเข้าใจระหว่างชุมชนกับผืนป่า

 

การพบร่องรอยสัตว์ป่าหรือการได้ยินเสียงสัตว์ในพื้นที่ภูวัวเป็นสิ่งที่เกิดขึ้นได้ แต่ไม่ควรเข้าใกล้หรือพยายามติดตามสัตว์ป่า นักท่องเที่ยวควรชมธรรมชาติในระยะที่ปลอดภัย ไม่ใช้เสียงดัง ไม่เปิดเพลงในป่า และไม่ทิ้งเศษอาหาร เพราะอาหารของมนุษย์อาจเปลี่ยนพฤติกรรมของสัตว์ป่าได้ พื้นที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเป็นพื้นที่อนุรักษ์ที่ให้สัตว์อยู่ในถิ่นอาศัยตามธรรมชาติ การเคารพระยะห่างจึงเป็นหลักสำคัญของการท่องเที่ยวอย่างถูกต้อง

 

ฤดูกาลที่เหมาะสำหรับเที่ยวภูวัวคือช่วงฤดูฝนถึงต้นฤดูหนาว เพราะน้ำตกมีน้ำมาก ป่าเขียว และอากาศชุ่มชื้น น้ำตกเจ็ดสี น้ำตกถ้ำฝุ่น น้ำตกถ้ำพระ และน้ำตกตาดนกเขียนจะมีความสวยโดดเด่นในช่วงนี้ อย่างไรก็ตามฤดูฝนก็เป็นช่วงที่ต้องระวังมากที่สุดเช่นกัน เพราะฝนตกหนักอาจทำให้น้ำป่าไหลหลาก น้ำเปลี่ยนสี น้ำแรง หรือหินลื่น หากเจ้าหน้าที่ประกาศปิดพื้นที่บางจุดเพื่อความปลอดภัย นักท่องเที่ยวต้องปฏิบัติตามทันที ส่วนช่วงฤดูแล้ง น้ำตกบางแห่งอาจมีน้ำน้อย แต่ยังเหมาะกับการชมลานหิน ป่าโปร่ง และทิวทัศน์ของภูวัว

 

การเที่ยวภูวัวเหมาะกับผู้ที่ชอบธรรมชาติและยอมรับความไม่แน่นอนของพื้นที่ป่าได้ น้ำตกอาจสวยมากในบางวันและน้ำน้อยในบางช่วง เส้นทางอาจเดินง่ายในหน้าแล้งแต่ลื่นในหน้าฝน ท้องฟ้าอาจเปิดให้เห็นวิวไกลในตอนเช้าแต่มีฝนลงในช่วงบ่าย การวางแผนจึงควรยืดหยุ่น ควรเผื่อเวลาเดินทาง เตรียมเสื้อกันฝน ถุงกันน้ำ รองเท้าแตะรัดส้นหรือรองเท้าลุยน้ำ และชุดสำรอง หากเดินทางเป็นครอบครัวควรเลือกจุดที่เข้าถึงง่าย เช่น น้ำตกที่มีทางเข้าชัดเจนและมีเจ้าหน้าที่ดูแล

 

สำหรับนักท่องเที่ยวที่ต้องการถ่ายภาพ ภูวัวมีมุมถ่ายภาพหลากหลาย ทั้งลานหินกว้าง น้ำตกที่ไหลผ่านหน้าผาหินทราย แอ่งน้ำใสในวันที่น้ำไม่ขุ่น ละอองน้ำของน้ำตกเจ็ดสี ป่าเขียวในฤดูฝน และวิวทิวเขาฝั่งลาวในวันที่ฟ้าเปิด ช่วงเช้าเหมาะกับการเก็บแสงนุ่มและบรรยากาศสดชื่น ส่วนช่วงบ่ายต้องระวังฝนและความลื่นของลานหิน ผู้ที่ใช้กล้องควรเตรียมผ้าเช็ดเลนส์และถุงกันน้ำ เพราะบริเวณน้ำตกมีละอองน้ำและความชื้นสูง

 

สำหรับครอบครัวที่พาเด็กหรือผู้สูงอายุมาเที่ยว ควรเลือกจุดที่เดินไม่ไกลเกินไปและหลีกเลี่ยงช่วงที่น้ำแรง พื้นที่น้ำตกในภูวัวมีความสวยงามแต่เป็นธรรมชาติจริง ไม่ใช่สระน้ำหรือพื้นที่ควบคุมเต็มรูปแบบ เด็กควรอยู่ในสายตาผู้ปกครองตลอดเวลา ห้ามวิ่งบนลานหิน ห้ามกระโดดลงแอ่งน้ำโดยไม่รู้ความลึก และควรหลีกเลี่ยงการเล่นน้ำใกล้จุดที่กระแสน้ำแรง การเที่ยวธรรมชาติจะสนุกและปลอดภัยเมื่อให้ความสำคัญกับการประเมินสภาพพื้นที่มากกว่าการถ่ายภาพหรือเล่นน้ำอย่างเดียว

 

พื้นที่รอบเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าภูวัวสามารถจัดเป็นเส้นทางท่องเที่ยวเชื่อมโยงได้หลายแบบ หากเริ่มจากอำเภอบุ่งคล้า สามารถเที่ยวที่ทำการเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าภูวัว น้ำตกถ้ำฝุ่น และพื้นที่ริมแม่น้ำโขงของบุ่งคล้าได้ในวันเดียว หากเริ่มจากอำเภอเซกา สามารถเชื่อมเส้นทางไปน้ำตกเจ็ดสี น้ำตกถ้ำพระ และภูทอกได้สะดวกขึ้น ส่วนผู้ที่พักแถวบึงโขงหลงสามารถจัดทริปร่วมกับถ้ำนาคา หาดคำสมบูรณ์ และศาลปู่อือลือนาคราชได้ การเลือกฐานพักจึงควรดูว่าต้องการเที่ยวโซนใดเป็นหลัก

 

ภูทอกหรือวัดเจติยาคีรีวิหารเป็นสถานที่ใกล้เคียงที่ควรจัดร่วมกับภูวัว โดยเฉพาะผู้ที่เดินทางมาจากเส้นทางอำเภอเซกา ภูทอกมีชื่อเสียงจากสะพานไม้และบันไดเวียนรอบภูเขาหินทราย เป็นสถานที่ที่มีทั้งความงามทางธรรมชาติและความสำคัญทางศาสนา เส้นทางจากภูทอกไปน้ำตกเจ็ดสีผ่านบ้านนาต้องและบ้านดอนเสียด ใช้ระยะทางประมาณ 14 กิโลเมตรตามข้อมูลเส้นทางเดิม จึงเหมาะกับการจัดทริปธรรมชาติและศาสนสถานในวันเดียว แต่ควรวางเวลาให้พอดีและไม่เร่งเดินทางช่วงใกล้ค่ำ

 

อีกเส้นทางที่ได้รับความนิยมคือการเที่ยวร่วมกับบึงโขงหลงและถ้ำนาคา โดยเฉพาะนักท่องเที่ยวที่ตั้งใจมาสักการะหรือเดินเส้นทางถ้ำนาคาในอุทยานแห่งชาติภูลังกา การพักค้างคืนในอำเภอบึงโขงหลงหรืออำเภอเซกาแล้วเดินทางเชื่อมต่อมายังน้ำตกในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าภูวัวเป็นทางเลือกที่ดีสำหรับทริป 2 วัน 1 คืน หรือ 3 วัน 2 คืน เส้นทางนี้ทำให้นักท่องเที่ยวได้สัมผัสทั้งน้ำตก ป่าเขา พื้นที่ชุ่มน้ำ และความเชื่อท้องถิ่นของบึงกาฬ

 

ร้านอาหารใกล้พื้นที่ภูวัวกระจายอยู่ทั้งอำเภอบุ่งคล้าและอำเภอเซกา หากพักหรือเริ่มต้นจากบุ่งคล้า สามารถเลือกร้านริมโขงและคาเฟ่ในตัวอำเภอได้ ส่วนผู้ที่เดินทางไปน้ำตกเจ็ดสีหรือน้ำตกถ้ำพระจะมีตัวเลือกในอำเภอเซกาและเส้นทางใกล้แหล่งท่องเที่ยว ร้านอาหารในพื้นที่มีทั้งอาหารไทย อาหารอีสาน อาหารจานเดียว ชาบู หมูกระทะ คาเฟ่ และร้านสำหรับครอบครัว การเลือกอาหารควรดูเส้นทางของวันนั้นเป็นหลัก เพราะแต่ละน้ำตกอยู่ห่างกันพอสมควรและไม่ควรย้อนรถหลายรอบโดยไม่จำเป็น

 

ที่พักรอบภูวัวมีหลายรูปแบบ ทั้งรีสอร์ทในอำเภอบุ่งคล้า ที่พักริมแม่น้ำโขง รีสอร์ทในอำเภอเซกา และที่พักที่เหมาะกับนักเดินทางไปถ้ำนาคา หากต้องการเที่ยวที่ทำการเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าภูวัวและน้ำตกถ้ำฝุ่น พักแถวบุ่งคล้าจะสะดวก หากต้องการเที่ยวภูทอก น้ำตกเจ็ดสี น้ำตกถ้ำพระ หรือเดินทางต่อไปบึงโขงหลง พักแถวเซกาหรือบึงโขงหลงจะจัดเส้นทางง่ายกว่า ช่วงวันหยุดยาวควรจองล่วงหน้า เพราะที่พักในจังหวัดบึงกาฬมีจำนวนไม่มากเมื่อเทียบกับเมืองท่องเที่ยวหลัก

 

ข้อควรระวังสำคัญของการเที่ยวภูวัวคือฝน น้ำป่า และพื้นหินลื่น พื้นที่น้ำตกที่ไหลผ่านลานหินทรายสวยงามมากเมื่อมีน้ำ แต่ความสวยนั้นมาพร้อมความเสี่ยงหากประมาท นักท่องเที่ยวควรหลีกเลี่ยงรองเท้าพื้นเรียบ ไม่ปีนขึ้นจุดที่ไม่มีทางเดิน ไม่ลงเล่นน้ำหากน้ำเปลี่ยนสีหรือไหลแรงผิดปกติ และไม่ฝืนเข้าไปในพื้นที่ที่เจ้าหน้าที่ปิดกั้น หากเดินทางหลังฝนตกหนักควรเลือกชมวิวจากจุดปลอดภัยแทนการลงน้ำ การรักษาความปลอดภัยของตัวเองคือส่วนหนึ่งของการเคารพธรรมชาติ

 

ในด้านสิ่งแวดล้อม นักท่องเที่ยวควรพกขยะกลับออกมา ใช้ภาชนะซ้ำได้เท่าที่ทำได้ ไม่ทิ้งเศษอาหารไว้ในป่า และไม่เก็บหิน พืช หรือสัตว์น้ำกลับบ้าน พื้นที่ภูวัวเป็นผืนป่าที่ทำหน้าที่เป็นบ้านของสัตว์ป่าและเป็นต้นน้ำของลำห้วยหลายสาย ทุกการกระทำของผู้มาเยือนจึงส่งผลต่อพื้นที่มากกว่าที่เห็น การเที่ยวแบบรับผิดชอบช่วยให้คนท้องถิ่น เจ้าหน้าที่ และนักท่องเที่ยวรุ่นต่อไปยังได้ใช้ประโยชน์จากธรรมชาติผืนนี้ร่วมกัน

 

การเดินทาง ไปเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าภูวัว หากตั้งต้นจากตัวอำเภอบุ่งคล้า ให้ขับเลยอำเภอบุ่งคล้าไปประมาณ 3 กิโลเมตร แล้วเลี้ยวขวาเข้าทางไปบ้านดอนจิกอีกประมาณ 6 กิโลเมตรจะเข้าสู่พื้นที่ที่ทำการเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าภูวัว หากเดินทางไปน้ำตกถ้ำฝุ่น ให้ใช้ทางหลวงหมายเลข 212 ก่อนถึงอำเภอบุ่งคล้าประมาณ 7 กิโลเมตร แล้วเลี้ยวขวาเข้าไปอีกประมาณ 4 กิโลเมตร ส่วนการเดินทางไปน้ำตกเจ็ดสี ใช้ทางหลวงหมายเลข 212 ก่อนถึงอำเภอบุ่งคล้าประมาณ 12 กิโลเมตร เลี้ยวขวาที่บ้านชัยพร ผ่านบ้านภูเงินและบ้านดอนเสียดไปยังน้ำตก ระยะทางจากทางแยกประมาณ 28 กิโลเมตร หรือใช้เส้นทางจากภูทอกผ่านบ้านนาต้องและบ้านดอนเสียด ระยะทางประมาณ 14 กิโลเมตร

 

เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าภูวัวจึงเป็นแหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติที่เหมาะกับผู้ที่ต้องการเห็นบึงกาฬในมุมลึกและดิบกว่าสถานที่ท่องเที่ยวทั่วไป ที่นี่มีทั้งป่า น้ำตก ลานหิน เส้นทางธรรมชาติ สัตว์ป่า วิวชายแดน และชุมชนรอบผืนป่าที่มีวิถีชีวิตใกล้ชิดธรรมชาติ การเดินทางมาภูวัวควรให้เวลากับสถานที่มากพอ ไม่ควรรีบเก็บหลายจุดเกินไปในวันเดียว เพราะเสน่ห์ของภูวัวอยู่ที่การเดินช้า ๆ ฟังเสียงน้ำ เห็นรายละเอียดของหินและป่า และเข้าใจว่าพื้นที่อนุรักษ์แห่งนี้มีคุณค่ามากกว่าการเป็นจุดถ่ายภาพน้ำตกเพียงอย่างเดียว

 

 

ตอบ: ปัจจุบันเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าภูวัวอยู่ในจังหวัดบึงกาฬ ส่วนการระบุว่าอยู่หนองคายเป็นข้อมูลเดิมก่อนการจัดตั้งจังหวัดบึงกาฬ

 

ตอบ: เปิดให้เข้าศึกษาธรรมชาติและท่องเที่ยวในพื้นที่ที่ประกาศไว้ ได้แก่ เส้นทางศึกษาธรรมชาติ น้ำตกถ้ำพระ น้ำตกเจ็ดสี น้ำตกตาดนกเขียน และน้ำตกถ้ำฝุ่น

 

ตอบ: เวลาเข้าชมที่เหมาะสมคือ 06.30 – 17.30 น. และควรเดินทางออกจากพื้นที่น้ำตกก่อนมืดเพื่อความปลอดภัย

 

ตอบ: ช่วงฤดูฝนถึงต้นฤดูหนาวเป็นช่วงที่น้ำตกสวย ป่าชุ่มชื้น และธรรมชาติเขียวสด โดยต้องติดตามสภาพอากาศและประกาศของเจ้าหน้าที่ก่อนเดินทาง

 

ตอบ: น้ำตกสำคัญในพื้นที่ภูวัว ได้แก่ น้ำตกถ้ำฝุ่น น้ำตกเจ็ดสี น้ำตกถ้ำพระ และน้ำตกตาดนกเขียน ซึ่งแต่ละแห่งมีลักษณะของลานหินและสายน้ำแตกต่างกัน

 

ตอบ: ชื่อน้ำตกเจ็ดสีมาจากละอองน้ำที่เกิดเมื่อสายน้ำตกกระทบโขดหินและสะท้อนกับแสงแดดจนเห็นเป็นสีต่าง ๆ คล้ายรุ้ง

 

ตอบ: ควรเตรียมรองเท้ากันลื่น น้ำดื่ม เสื้อกันฝน ถุงกันน้ำ ชุดสำรอง และเดินเฉพาะเส้นทางที่เปิดให้เข้าชมตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่

 

ตอบ: เหมาะกับการชมธรรมชาติบางจุดที่เข้าถึงง่าย แต่ควรหลีกเลี่ยงจุดลื่น น้ำแรง หรือเส้นทางเดินไกล และต้องดูแลเด็กใกล้ชิดตลอดเวลาเมื่ออยู่ใกล้น้ำตก