กลุ่มอาชีพการเกษตรผสมผสานบ้านหนุก

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: 08.30 – 16.30 น.

 

กลุ่มอาชีพการเกษตรผสมผสานบ้านหนุก นครราชสีมา ตั้งอยู่ที่หมู่ 4 ตำบลขามสะแกแสง อำเภอขามสะแกแสง จังหวัดนครราชสีมา 30290 เป็นแหล่งเรียนรู้ไร่นาสวนผสมของนายสลิด มุ่งแฝงกลาง ซึ่งมีความสำคัญในฐานะพื้นที่สาธิตการเกษตรผสมผสานระดับชุมชนของอำเภอขามสะแกแสง จุดเด่นของพื้นที่อยู่ที่การจัดสรรแปลงเกษตรให้มีหลายกิจกรรมอยู่ร่วมกันในระบบเดียว เช่น นาข้าว สวนกล้วย สวนฝรั่ง และบ่อปลา ทำให้พื้นที่ไม่ได้พึ่งพาผลผลิตชนิดเดียว แต่ใช้แนวคิดการเกษตรแบบหลากหลายเพื่อสร้างความมั่นคงให้ครัวเรือนเกษตรกร ลดความเสี่ยงจากราคา สภาพอากาศ และปัญหาการผลิตตามฤดูกาล

 

บ้านหนุกเป็นชุมชนเกษตรกรรมในพื้นที่ตำบลขามสะแกแสงที่ยังคงมีภาพของทุ่งนา แปลงสวน พืชอาหาร และแหล่งน้ำขนาดเล็กซึ่งสัมพันธ์กับวิถีชีวิตชนบทโคราชอย่างใกล้ชิด การเกิดขึ้นของกลุ่มอาชีพการเกษตรผสมผสานบ้านหนุกจึงสะท้อนการปรับตัวของเกษตรกรจากรูปแบบเกษตรเชิงเดี่ยวไปสู่ระบบที่ใช้พื้นที่ให้เกิดประโยชน์หลายด้าน ภายในพื้นที่เดียวกันมีทั้งข้าวสำหรับฐานอาหาร พืชสวนสำหรับบริโภคและจำหน่าย ผลไม้ที่เก็บเกี่ยวตามฤดูกาล และบ่อปลาเป็นแหล่งโปรตีนกับรายได้เสริม ระบบเช่นนี้ทำให้แปลงเกษตรทำหน้าที่เป็นทั้งแหล่งผลิตอาหาร แหล่งเรียนรู้ และต้นแบบการบริหารจัดการทรัพยากรในครัวเรือน

 

ความโดดเด่นของไร่นาสวนผสมบ้านหนุกอยู่ที่การจัดแปลงสาธิตเป็นสัดส่วนชัดเจน นาข้าวเป็นหัวใจของระบบเกษตรไทย เพราะข้าวเป็นอาหารหลักและเป็นสัญลักษณ์ของความมั่นคงในครัวเรือน เกษตรกรที่มีพื้นที่นาข้าวสามารถผลิตอาหารพื้นฐานให้ตนเองก่อน แล้วใช้พื้นที่ส่วนอื่นสร้างรายได้เพิ่มเติม สวนกล้วยเป็นพืชที่ให้ประโยชน์หลายทาง ทั้งผล ใบ ลำต้น และหน่อ กล้วยสามารถปลูกเป็นแนวช่วยสร้างร่มเงาและความชุ่มชื้นให้พื้นที่ ส่วนฝรั่งเป็นไม้ผลที่มีตลาดชัดเจน ให้ผลผลิตเป็นรอบ และสามารถสร้างรายได้เสริมจากพื้นที่สวนได้ดี บ่อปลาช่วยเติมระบบอาหารและหมุนเวียนทรัพยากรในแปลงเกษตรให้ครบขึ้น

 

แนวคิดเกษตรผสมผสานของบ้านหนุกสอดคล้องกับการมองเกษตรกรรมเป็นระบบนิเวศขนาดเล็กมากกว่าการมองเป็นแปลงผลิตพืชชนิดเดียว เมื่อนาข้าว สวนกล้วย สวนฝรั่ง และบ่อปลาอยู่ร่วมกัน เกษตรกรสามารถใช้เศษพืช ปุ๋ยคอก น้ำในบ่อ เศษอาหาร และทรัพยากรเหลือใช้ให้เกิดประโยชน์ต่อกันได้ พืชบางชนิดให้ร่มเงา บางชนิดช่วยรักษาความชื้น บางชนิดให้ผลผลิตเร็ว บางชนิดเป็นรายได้ตามฤดูกาล ขณะที่บ่อปลาเป็นทั้งแหล่งน้ำและแหล่งอาหาร ระบบเช่นนี้ทำให้พื้นที่เกษตรมีความยืดหยุ่นมากกว่าการปลูกพืชชนิดเดียวทั้งแปลง

 

นายสลิด มุ่งแฝงกลางเป็นบุคคลสำคัญของแหล่งเรียนรู้นี้ เพราะเป็นเจ้าของไร่นาสวนผสมและเป็นผู้พัฒนาพื้นที่ให้กลายเป็นแปลงสาธิตที่ได้รับการยอมรับในระดับภาคเมื่อปี 2541 รางวัลดังกล่าวสะท้อนว่าไร่นาสวนผสมบ้านหนุกมีระบบการจัดการที่โดดเด่นในช่วงเวลานั้น และยังคงเป็นข้อมูลสำคัญที่ทำให้สถานที่แห่งนี้มีคุณค่าทางประวัติการพัฒนาเกษตรชุมชนของอำเภอขามสะแกแสง การได้รับรางวัลระดับภาคไม่ได้เกิดจากการมีพืชหลายชนิดเท่านั้น แต่เกิดจากการวางแผนพื้นที่ การจัดกิจกรรมเกษตรให้เชื่อมโยงกัน และการทำให้แปลงเกษตรเป็นตัวอย่างที่ผู้อื่นเรียนรู้ได้

 

ลักษณะของแปลงสาธิตที่บ้านหนุกช่วยให้ผู้มาเยือนเข้าใจเกษตรผสมผสานผ่านภาพจริง นาข้าวแสดงให้เห็นรากฐานอาหารของครอบครัว สวนกล้วยแสดงความคุ้มค่าของพืชที่ใช้ประโยชน์ได้หลายส่วน สวนฝรั่งแสดงการเพิ่มมูลค่าผลไม้ในพื้นที่สวน และบ่อปลาแสดงการใช้แหล่งน้ำเป็นทั้งส่วนผลิตและส่วนหล่อเลี้ยงระบบ การได้เห็นองค์ประกอบเหล่านี้อยู่ใกล้กันทำให้เข้าใจง่ายกว่าการฟังแนวคิดเชิงทฤษฎีเพียงอย่างเดียว เพราะผู้มาเยือนสามารถมองเห็นความสัมพันธ์ของพื้นที่ น้ำ พืช และสัตว์น้ำในแปลงเดียวกัน

 

บ้านหนุกเป็นตัวอย่างของแหล่งเรียนรู้ขนาดชุมชนที่ไม่ได้เน้นความใหญ่โตแบบศูนย์เกษตรขนาดใหญ่ แต่มีความสำคัญตรงความเป็นพื้นที่จริงของเกษตรกร พื้นที่ประเภทนี้มีคุณค่ามากสำหรับผู้ที่ต้องการเข้าใจวิถีเกษตรในระดับครัวเรือน เพราะแสดงให้เห็นการตัดสินใจของเจ้าของแปลงจริง การใช้แรงงานในครอบครัวจริง การจัดการน้ำและพื้นที่จริง และการพัฒนากิจกรรมเกษตรจากข้อจำกัดของพื้นที่จริง ความรู้ที่เกิดจากแปลงเกษตรลักษณะนี้มักเป็นความรู้เชิงปฏิบัติที่จับต้องได้และนำไปปรับใช้ในพื้นที่อื่นได้ตามสภาพแวดล้อมของแต่ละครัวเรือน

 

การเกษตรผสมผสานช่วยให้ครัวเรือนมีผลผลิตหลากหลายเวลา ข้าวมีฤดูกาลเก็บเกี่ยวของตนเอง กล้วยให้ผลต่อเนื่องตามอายุของต้น ฝรั่งให้ผลผลิตเป็นรอบและสามารถดูแลให้มีคุณภาพตามความต้องการของตลาด ส่วนปลาสามารถจับบริโภคหรือจำหน่ายตามขนาดและการเลี้ยง ระบบเช่นนี้ทำให้รายได้ของเกษตรกรไม่กระจุกอยู่ช่วงเดียว และช่วยให้ครัวเรือนมีอาหารจากแปลงของตนเองมากขึ้น ทั้งข้าว ผลไม้ และปลา ความหลากหลายจึงเป็นทั้งเครื่องมือทางเศรษฐกิจและฐานความมั่นคงทางอาหาร

 

นาข้าวในไร่นาสวนผสมบ้านหนุกเป็นพื้นที่ที่ช่วยรักษาภาพวิถีเกษตรดั้งเดิมของโคราช ข้าวไม่ใช่เพียงพืชเศรษฐกิจ แต่เป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรม ความสัมพันธ์ในครอบครัว และรอบฤดูกาลของชุมชน การมีนาข้าวอยู่ในแปลงสาธิตทำให้เห็นว่าเกษตรผสมผสานไม่ได้หมายถึงการเลิกทำนา แต่เป็นการเติมกิจกรรมอื่นเข้ามาให้ระบบนามีความสมบูรณ์มากขึ้น แทนที่จะใช้พื้นที่ทั้งหมดกับข้าวเพียงอย่างเดียว เจ้าของแปลงแบ่งพื้นที่บางส่วนให้พืชสวนและบ่อปลา เพื่อให้แปลงเดียวสร้างอาหารและรายได้หลายทาง

 

สวนกล้วยมีบทบาทเด่นในระบบเกษตรผสมผสาน เพราะกล้วยเป็นพืชที่ดูแลง่ายเมื่อเทียบกับไม้ผลบางชนิด สามารถใช้ประโยชน์ได้ทั้งผลสุก ผลดิบ หัวปลี ใบตอง และหน่อ กล้วยยังสร้างร่มเงา ช่วยให้พื้นที่บางส่วนมีความชื้น และให้วัสดุอินทรีย์เมื่อตัดใบหรือลำต้นกลับคืนสู่ดิน ในมิติของการเรียนรู้ สวนกล้วยทำให้เห็นว่าพืชหนึ่งชนิดสามารถสร้างประโยชน์ได้หลายชั้น ทั้งอาหาร วัตถุดิบ การขาย และการจัดการอินทรียวัตถุในแปลง

 

ฝรั่งเป็นไม้ผลที่ช่วยเพิ่มมิติทางเศรษฐกิจให้ไร่นาสวนผสมบ้านหนุก ฝรั่งเป็นผลไม้ที่คนไทยคุ้นเคย รับประทานง่าย มีตลาดในท้องถิ่นและตลาดทั่วไป การปลูกฝรั่งในระบบสวนผสมช่วยให้เกษตรกรมีผลผลิตที่ต่างจากข้าวและกล้วย ฝรั่งต้องอาศัยการดูแลทรงพุ่ม การให้น้ำ การตัดแต่ง การห่อผล และการป้องกันแมลงในระดับที่เหมาะสม จึงเป็นพืชที่ช่วยให้แปลงสาธิตแสดงความรู้เรื่องการจัดการไม้ผลควบคู่กับพืชนาและพืชล้มลุก

 

บ่อปลาเป็นองค์ประกอบที่ทำให้แปลงเกษตรมีวงจรน้ำและอาหารครบขึ้น น้ำในบ่อใช้ประโยชน์ได้ทั้งการเลี้ยงปลาและการจัดการความชุ่มชื้นของพื้นที่รอบแปลง ปลาที่เลี้ยงในบ่อเป็นแหล่งโปรตีนของครัวเรือนและเป็นรายได้เสริม การมีบ่อปลาในแปลงเกษตรยังช่วยให้ผู้เรียนเห็นว่าพื้นที่น้ำไม่ได้เป็นเพียงแหล่งเก็บน้ำ แต่เป็นหน่วยการผลิตอีกประเภทหนึ่งที่สามารถเชื่อมโยงกับสวนและนาได้ การจัดสัดส่วนบ่อให้เหมาะกับพื้นที่จึงเป็นหัวใจหนึ่งของไร่นาสวนผสม

 

จุดเด่นของบ้านหนุกในมิติการศึกษาดูงานคือการอธิบายได้ง่ายและเห็นภาพชัด แปลงไม่ได้ซับซ้อนจนเข้าใจยาก แต่มีองค์ประกอบครบถ้วนพอที่จะสะท้อนหลักคิดของเกษตรผสมผสาน ผู้มาเยือนสามารถเห็นลำดับของพื้นที่ตั้งแต่บริเวณบ้านหรือพื้นที่ใช้สอย ไปยังนาข้าว สวนผลไม้ พื้นที่พืชล้มลุก และบ่อปลา การเดินชมแปลงจึงทำให้เข้าใจว่าเกษตรกรต้องคิดเรื่องทางเดิน น้ำเข้าออก ระยะปลูก การดูแลรายวัน และการใช้ประโยชน์จากพื้นที่ทุกส่วนอย่างไร

 

บ้านหนุกยังสะท้อนความสำคัญของการเรียนรู้จากเกษตรกรต้นแบบในพื้นที่จริง เกษตรกรต้นแบบมีบทบาทมากกว่าการเป็นเจ้าของแปลง เพราะทำหน้าที่เป็นผู้ทดลอง ปรับปรุง สรุปบทเรียน และถ่ายทอดให้คนอื่นเห็นได้ การที่แปลงของนายสลิด มุ่งแฝงกลางเคยได้รับรางวัลระดับภาค ทำให้แปลงนี้มีสถานะเป็นกรณีศึกษาที่บอกได้ว่าเกษตรผสมผสานสามารถพัฒนาเป็นระบบที่ได้รับการยอมรับจากหน่วยงานและเครือข่ายเกษตรในอดีต

 

ในเชิงสังคม กลุ่มอาชีพการเกษตรผสมผสานบ้านหนุกช่วยให้พื้นที่ขามสะแกแสงมีตัวอย่างของการพัฒนาอาชีพจากฐานทรัพยากรในท้องถิ่น อำเภอขามสะแกแสงเป็นพื้นที่เกษตรกรรมที่มีหมู่บ้านกระจายอยู่ตามเส้นทางชนบท การมีแหล่งเรียนรู้ด้านไร่นาสวนผสมทำให้ชุมชนมีจุดอ้างอิงสำหรับการแลกเปลี่ยนความรู้ เกษตรกรในพื้นที่สามารถเห็นรูปแบบการแบ่งพื้นที่จริง และเยาวชนในชุมชนสามารถเห็นอาชีพเกษตรในฐานะงานที่มีการจัดการและความคิดสร้างสรรค์ ไม่ใช่เพียงการทำไร่นาตามฤดูกาลเท่านั้น

 

ในด้านสิ่งแวดล้อม เกษตรผสมผสานมีข้อดีคือช่วยเพิ่มความหลากหลายของพืชและสิ่งมีชีวิตในแปลง เมื่อมีทั้งนา สวน และบ่อปลา พื้นที่เกษตรจะมีความหลากหลายทางชีวภาพมากกว่าการปลูกพืชชนิดเดียว พื้นที่บางส่วนมีร่มเงา บางส่วนเป็นพื้นที่น้ำ บางส่วนเป็นพืชผล บางส่วนเป็นแปลงนา ความแตกต่างของพื้นที่ย่อยเหล่านี้ช่วยให้ระบบนิเวศในแปลงมีชีวิตมากขึ้น และทำให้เกษตรกรมีโอกาสใช้วัสดุอินทรีย์กลับคืนสู่ดินได้ดีกว่าเดิม

 

ในเชิงเศรษฐกิจ ครัวเรือนเกษตรที่มีหลายกิจกรรมสามารถรับมือกับความผันผวนได้ดีกว่าการพึ่งพารายได้ทางเดียว หากราคาข้าวไม่ดี ยังมีผลผลิตจากกล้วย ฝรั่ง หรือปลา หากผลไม้บางช่วงออกน้อย ยังมีข้าวและอาหารจากแปลงเป็นฐาน หากน้ำมีจำกัด เกษตรกรสามารถจัดลำดับการใช้น้ำให้เหมาะกับพืชและบ่อปลาได้ ระบบที่หลากหลายจึงเป็นเครื่องมือสร้างความยืดหยุ่นทางเศรษฐกิจในระดับครัวเรือน

 

สำหรับนักท่องเที่ยวที่สนใจวิถีชีวิตชนบท กลุ่มอาชีพการเกษตรผสมผสานบ้านหนุกเป็นจุดที่เปิดมุมมองอีกด้านของนครราชสีมา นอกจากโคราชจะมีโบราณสถาน วัด ตลาด และแหล่งท่องเที่ยวธรรมชาติแล้ว จังหวัดนี้ยังมีแหล่งเรียนรู้เกษตรชุมชนจำนวนมาก บ้านหนุกเป็นตัวอย่างของสถานที่ขนาดเล็กที่แสดงให้เห็นชีวิตจริงของเกษตรกร การมาเยือนพื้นที่ลักษณะนี้ทำให้เข้าใจว่าการท่องเที่ยวเชิงเกษตรไม่ได้จำกัดอยู่ที่ฟาร์มขนาดใหญ่หรือจุดถ่ายภาพสวยงาม แต่รวมถึงแปลงเกษตรของชาวบ้านที่มีองค์ความรู้และประสบการณ์สะสมอยู่ด้วย

 

พื้นที่บ้านหนุกตั้งอยู่ไม่ไกลจากศูนย์กลางอำเภอขามสะแกแสง ทำให้เดินทางเชื่อมต่อกับตัวอำเภอได้ง่าย ระยะทางจากที่ว่าการอำเภอประมาณ 5 กม. ตามเส้นทางขามสะแกแสง-โนนสูง ทำให้ผู้ที่เดินทางด้วยรถยนต์ส่วนตัวสามารถแวะชมแปลงสาธิตและต่อไปยังแหล่งท่องเที่ยวในอำเภอเดียวกัน เช่น วัดโคกคูขาด ตลาดสดเทศบาลตำบลขามสะแกแสง หรือเดินทางต่อไปอำเภอโนนสูงและอำเภอพิมายได้ในเส้นทางเดียวกัน

 

การเดินทาง ไปกลุ่มอาชีพการเกษตรผสมผสานบ้านหนุกใช้เส้นทางขามสะแกแสง-โนนสูง โดยจากที่ว่าการอำเภอขามสะแกแสงเดินทางไปประมาณ 5 กม. จนถึงพื้นที่หมู่ 4 ตำบลขามสะแกแสง จุดหมายเป็นไร่นาสวนผสมของนายสลิด มุ่งแฝงกลาง หากเริ่มจากตัวเมืองนครราชสีมา สามารถใช้ถนนมิตรภาพหรือเส้นทางหลักที่เชื่อมสู่ขามสะแกแสง แล้วเข้าสู่เส้นทางท้องถิ่นของอำเภอ การใช้รถยนต์ส่วนตัวทำให้เดินทางต่อไปยังอำเภอโนนสูง บ้านปราสาท หรือพิมายได้สะดวก

 

เส้นทางท่องเที่ยวที่เชื่อมกับบ้านหนุกสามารถเริ่มจากการเรียนรู้ไร่นาสวนผสมในช่วงเช้า จากนั้นเข้าสู่ตัวอำเภอขามสะแกแสงเพื่อแวะตลาดหรือคาเฟ่ในพื้นที่ แล้วเดินทางต่อไปยังวัดโคกคูขาดหรือโบราณสถานและแหล่งเรียนรู้ในอำเภอโนนสูง หากต้องการเดินทางระยะไกลขึ้น เส้นทางเดียวกันสามารถต่อไปยังแหล่งโบราณคดีบ้านปราสาท อนุสรณ์สถานวีรกรรมทุ่งสัมฤทธิ์ และอุทยานประวัติศาสตร์พิมาย ทำให้ทริปหนึ่งวันมีทั้งเกษตร วิถีชุมชน ประวัติศาสตร์ และอาหารท้องถิ่น

 

ช่วงเวลาที่ใช้เยี่ยมชมแปลงเกษตรโดยทั่วไปอยู่ในช่วงกลางวันตามเวลาเปิดทำการ 08.30–16.30 น. บรรยากาศช่วงเช้าให้ภาพของทุ่งนาและสวนที่สดชื่น ส่วนช่วงบ่ายเหมาะกับการเดินชมพื้นที่และเชื่อมต่อกับจุดแวะอื่นในอำเภอ การชมแปลงเกษตรใช้เวลาประมาณ 1 ชั่วโมง หากเป็นคณะศึกษาดูงานหรือกลุ่มที่ต้องการฟังรายละเอียดการจัดการพื้นที่ ใช้เวลานานขึ้นตามจำนวนจุดเรียนรู้และการอธิบายของผู้ดูแลพื้นที่

 

องค์ประกอบภายในแปลงสาธิตมีทั้งนาข้าว สวนกล้วย สวนฝรั่ง บ่อปลา พื้นที่ทางเดินภายในไร่นา พื้นที่พักและจุดอธิบายกิจกรรมเกษตร การจัดวางพื้นที่ลักษณะนี้ทำให้ผู้มาเยือนเห็นความสัมพันธ์ของกิจกรรมเกษตรแต่ละส่วน ไม่ว่าจะเป็นการใช้น้ำ การวางพืชให้เหมาะกับพื้นที่ การจัดการผลผลิต และการใช้แรงงานในครัวเรือน ภาพรวมทั้งหมดแสดงให้เห็นว่าเกษตรผสมผสานเป็นการบริหารพื้นที่อย่างมีระบบ ไม่ใช่เพียงการปลูกพืชหลายชนิดไว้รวมกัน

 

สำหรับครอบครัวและเยาวชน บ้านหนุกเป็นพื้นที่เรียนรู้เรื่องอาหารจากต้นทาง เด็กสามารถเห็นว่าข้าวไม่ได้เกิดจากถุงในร้านค้า แต่เริ่มจากนาข้าวและการดูแลตามฤดูกาล กล้วยและฝรั่งไม่ได้เป็นเพียงผลไม้ในตลาด แต่เป็นพืชที่ต้องปลูก ดูแล รดน้ำ ตัดแต่ง และเก็บเกี่ยว บ่อปลาทำให้เห็นว่าการเลี้ยงสัตว์น้ำต้องมีการดูแลน้ำ อาหาร และขนาดปลา การเห็นกระบวนการเหล่านี้ทำให้การเรียนรู้เรื่องอาหารและเกษตรกรรมมีชีวิตมากขึ้น

 

สำหรับเกษตรกรและผู้สนใจทำสวนผสม บ้านหนุกให้ภาพของการเริ่มต้นจากพื้นที่ครัวเรือนแล้วพัฒนาเป็นแปลงที่มีการจัดระบบ พื้นที่เล็กหรือใหญ่สามารถประยุกต์แนวคิดเดียวกันได้ตามเงื่อนไขของตนเอง เช่น การแบ่งพื้นที่น้ำ การปลูกพืชที่ให้ผลผลิตต่างช่วงเวลา การเลือกไม้ผลที่ดูแลได้ในพื้นที่ การใช้พืชที่มีประโยชน์หลายอย่าง และการเลี้ยงปลาเป็นส่วนหนึ่งของระบบอาหารในครัวเรือน แกนคิดของบ้านหนุกอยู่ที่ความสมดุลระหว่างการผลิตเพื่อกิน การผลิตเพื่อขาย และการรักษาทรัพยากรในแปลง

 

ร้านอาหารใกล้บ้านหนุกส่วนใหญ่อยู่ในตัวอำเภอขามสะแกแสงและเส้นทางต่อเนื่องไปโนนสูง มีทั้งคาเฟ่ ร้านเครื่องดื่ม ร้านอาหารท้องถิ่น ร้านก๋วยเตี๋ยว และร้านอาหารขนาดเล็กตามชุมชน ผู้ที่เดินทางเข้าพื้นที่สามารถใช้ตัวอำเภอขามสะแกแสงเป็นจุดพัก รับประทานอาหาร หรือซื้อเครื่องดื่มก่อนเดินทางต่อ ที่พักใกล้ที่สุดมีตัวเลือกในอำเภอขามสะแกแสงจำนวนจำกัด ส่วนผู้ที่ต้องการตัวเลือกมากขึ้นนิยมพักในอำเภอโนนสูงหรือตัวเมืองนครราชสีมา แล้วเดินทางเข้าบ้านหนุกแบบไปเช้าเย็นกลับ

 

ในภาพรวม กลุ่มอาชีพการเกษตรผสมผสานบ้านหนุกเป็นแหล่งเรียนรู้ที่มีคุณค่าต่ออำเภอขามสะแกแสง เพราะเป็นตัวอย่างของการใช้พื้นที่เกษตรให้เกิดประโยชน์หลายด้านในครัวเรือนเดียว จุดเด่นอยู่ที่ไร่นาสวนผสมของนายสลิด มุ่งแฝงกลาง แปลงสาธิตนาข้าว สวนกล้วย สวนฝรั่ง และบ่อปลา รวมถึงประวัติการได้รับรางวัลชนะเลิศระดับภาค ปี 2541 สถานที่แห่งนี้ช่วยให้ผู้มาเยือนเข้าใจว่าการเกษตรที่ยั่งยืนเริ่มจากการจัดระบบพื้นที่อย่างมีเหตุผล ใช้ทรัพยากรในแปลงให้คุ้มค่า และสร้างความหลากหลายให้ชีวิตเกษตรกรในระดับครัวเรือนและชุมชน

 

 

ตอบ: ตั้งอยู่ที่หมู่ 4 ตำบลขามสะแกแสง อำเภอขามสะแกแสง จังหวัดนครราชสีมา 30290 ห่างจากที่ว่าการอำเภอขามสะแกแสงประมาณ 5 กม. ตามเส้นทางขามสะแกแสง-โนนสูง

 

ตอบ: เปิดทุกวัน เวลา 08.30 – 16.30 น.

 

ตอบ: จุดเด่นคือไร่นาสวนผสมของนายสลิด มุ่งแฝงกลาง มีแปลงสาธิตนาข้าว สวนกล้วย สวนฝรั่ง และบ่อปลา แสดงการจัดพื้นที่เกษตรหลายกิจกรรมในแปลงเดียว

 

ตอบ: ไร่นาสวนผสมบ้านหนุกเคยได้รับรางวัลชนะเลิศจากการประกวดระดับภาค ปี 2541 จากการจัดการพื้นที่เกษตรผสมผสานที่โดดเด่น

 

ตอบ: มีโซนนาข้าว สวนกล้วย สวนฝรั่ง บ่อปลา พื้นที่ไร่นาสวนผสม พื้นที่เรียนรู้การจัดการน้ำและพื้นที่เกษตร และพื้นที่ชุมชนบ้านหนุก

 

ตอบ: จากที่ว่าการอำเภอขามสะแกแสง ใช้เส้นทางขามสะแกแสง-โนนสูงประมาณ 5 กม. เข้าสู่พื้นที่บ้านหนุก หมู่ 4 ตำบลขามสะแกแสง

 

ตอบ: สถานที่ใกล้เคียง ได้แก่ วัดบ้านหนุก ตลาดสดเทศบาลตำบลขามสะแกแสง วัดโคกคูขาด บึงบ้านโคกคูขาด แหล่งโบราณคดีบ้านปราสาท อนุสรณ์สถานวีรกรรมทุ่งสัมฤทธิ์ และอุทยานประวัติศาสตร์พิมาย