หน้าแรก lovethailand >สถานที่ท่องเที่ยวภาคตะวันออกเฉียงเหนือ >สถานที่ท่องเที่ยวจังหวัดมหาสารคาม >อ.เมืองมหาสารคาม >ต.เขวา > พิพิธภัณฑ์บ้านเชียงเหียน
TL;DR: พิพิธภัณฑ์บ้านเชียงเหียน อยู่ที่บ้านเชียงเหียน ตำบลเขวา อำเภอเมืองมหาสารคาม จังหวัดมหาสารคาม เปิดกรุณาติดต่อล่วงหน้าก่อนเข้าชม เวลา ไม่มีเวลาเปิดปิดตายตัวสำหรับนักท่องเที่ยวทั่วไป ควรโทรนัดหมายก่อนเดินทาง.
พิพิธภัณฑ์บ้านเชียงเหียน

วันเปิดทำการ: กรุณาติดต่อล่วงหน้าก่อนเข้าชม
เวลาเปิดทำการ: ไม่มีเวลาเปิดปิดตายตัวสำหรับนักท่องเที่ยวทั่วไป ควรโทรนัดหมายก่อนเดินทาง
พิพิธภัณฑ์บ้านเชียงเหียน เป็นแหล่งเรียนรู้ท้องถิ่นสำคัญของจังหวัดมหาสารคาม ตั้งอยู่ที่บ้านเชียงเหียน ตำบลเขวา อำเภอเมืองมหาสารคาม ห่างจากตัวเมืองมหาสารคามประมาณ 7 – 8 กม. ไปตามเส้นทางมหาสารคาม-ร้อยเอ็ด หรือถนนแจ้งสนิท พิพิธภัณฑ์แห่งนี้เกิดจากความตั้งใจของอาจารย์บุญหมั่น คำสะอาด ผู้สะสมวัตถุทางวัฒนธรรม ศิลปวัตถุ เครื่องมือเครื่องใช้พื้นบ้าน และหลักฐานที่เกี่ยวข้องกับวิถีชีวิตอีสานมาเป็นเวลายาวนานกว่า 50 ปี ก่อนที่คุณสันติภาพ คำสะอาด บุตรชาย จะสืบทอดเจตนารมณ์และจัดตั้งเป็นพิพิธภัณฑ์เพื่อให้คนรุ่นหลังได้เรียนรู้รากเหง้าของชุมชนบ้านเชียงเหียนและวัฒนธรรมภาคอีสาน
เสน่ห์ของพิพิธภัณฑ์บ้านเชียงเหียนอยู่ที่การเป็นพิพิธภัณฑ์ส่วนบุคคลที่เติบโตจากความรักในบ้านเกิด ไม่ได้เกิดจากโครงการขนาดใหญ่หรืออาคารราชการ แต่เกิดจากบ้าน พื้นที่ส่วนตัว และแรงศรัทธาของผู้สะสมที่ต้องการรักษาของเก่า ภูมิปัญญา และความทรงจำของชุมชนไว้ไม่ให้สูญหาย ภายในจัดแสดงเครื่องมือ เครื่องใช้ของชาวอีสานในอดีต เช่น ไห หม้อโบราณ ไถ คาด เครื่องมือทำนา เครื่องมือหาปลา อุปกรณ์ทอผ้า เครื่องจักสาน ของใช้ในครัวเรือน ผลงานศิลปะท้องถิ่น และวรรณกรรมพื้นบ้าน วัตถุเหล่านี้ไม่ได้เป็นเพียงของสะสม แต่เป็นหลักฐานของชีวิตจริงที่สะท้อนการทำกิน ความเชื่อ ความคิดสร้างสรรค์ และความสัมพันธ์ระหว่างคนอีสานกับผืนดิน น้ำ และฤดูกาล
บ้านเชียงเหียนเป็นชุมชนที่มีความสำคัญทางประวัติศาสตร์และโบราณคดีของจังหวัดมหาสารคาม พื้นที่นี้ปรากฏร่องรอยชุมชนโบราณ มีคูน้ำคันดินล้อมรอบ และมีการพบโบราณวัตถุจำนวนมาก เช่น เสมาหิน ไห ลูกปัด กำไล และหลักฐานอื่นที่สะท้อนการตั้งถิ่นฐานของผู้คนมาอย่างยาวนาน ฐานข้อมูลสิ่งแวดล้อมศิลปกรรมระบุว่าชุมชนเมืองโบราณบ้านเชียงเหียนตั้งอยู่บนที่ดอน มีคูเมืองล้อมรอบ พื้นที่โดยรอบเป็นพื้นที่เกษตรกรรม และมีความสำคัญด้านโบราณคดีจากการพบวัตถุโบราณจำนวนมากในชุมชน การเดินทางมาชมพิพิธภัณฑ์จึงไม่ใช่เพียงการชมของสะสมภายในอาคาร แต่เป็นการเข้าไปสัมผัสพื้นที่ชุมชนเก่าที่มีร่องรอยประวัติศาสตร์อยู่ในภูมิทัศน์จริง
เรื่องเล่าของบ้านเชียงเหียนยังเชื่อมโยงกับตำนานเมืองเชียงเหียน หนองหาน ฟ้าแดดสูงยาง และวรรณกรรมพื้นบ้านอีสาน โดยชื่อ “เชียงเหียน” ปรากฏในเรื่องเล่าทางวรรณกรรมและตำนานสร้างบ้านแปงเมืองของอีสาน ทำให้ชุมชนแห่งนี้มีทั้งมิติทางโบราณคดีและมิติทางวรรณกรรมพื้นบ้าน การมาเยือนพิพิธภัณฑ์บ้านเชียงเหียนจึงช่วยให้ผู้ชมเข้าใจว่าในวัฒนธรรมอีสาน เรื่องเล่า ตำนาน ภูมิประเทศ และหลักฐานโบราณคดีมักอยู่ร่วมกัน ไม่ได้แยกออกจากกันอย่างเด็ดขาด เมืองโบราณอาจมีทั้งคูเมือง เนินดิน ไหโบราณ ความเชื่อเรื่องบรรพบุรุษ และเรื่องเล่าที่สืบทอดอยู่ในความทรงจำของชาวบ้าน
พิพิธภัณฑ์บ้านเชียงเหียนเปิดตัวอย่างเป็นทางการเมื่อปี พ.ศ. 2541 และทำหน้าที่เป็นแหล่งเรียนรู้ชุมชนเรื่อยมาจนถึงปัจจุบัน ฐานข้อมูลพิพิธภัณฑ์ในประเทศไทยระบุว่าพิพิธภัณฑ์จัดการโดยส่วนบุคคล ตั้งอยู่เลขที่ 1 หมู่ที่ 18 บ้านเชียงเหียน ตำบลเขวา อำเภอเมืองมหาสารคาม จังหวัดมหาสารคาม 44000 มีหมายเลขติดต่อ 09-8246-5622 ไม่เก็บค่าเข้าชม และต้องติดต่อล่วงหน้าก่อนเข้าชม รายละเอียดเหล่านี้สะท้อนลักษณะของพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นที่ไม่ได้เปิดแบบสถานที่ท่องเที่ยวเชิงพาณิชย์ตลอดเวลา แต่เปิดรับผู้สนใจที่ตั้งใจมาเรียนรู้และนัดหมายกับผู้ดูแลล่วงหน้า
อาคารจัดแสดงของพิพิธภัณฑ์มีลักษณะเป็นพื้นที่เรียนรู้หลายส่วน โดยข้อมูลจากฐานข้อมูลพิพิธภัณฑ์ระบุถึงอาคารบุญหมั่น ซึ่งชั้นบนจัดแสดงของเก่า ภูมิปัญญาอีสาน ประวัติศาสตร์หมู่บ้านเชียงเหียน และวัตถุต่าง ๆ เช่น กะโหลก เขาวัว เขาควาย ส่วนชั้นล่างเป็นพื้นที่แสดงงานศิลปะในชื่อ Boonman Contemporary Art Gallery จัดแสดงผลงานศิลปะของอาจารย์บุญหมั่น คำสะอาด รวมถึงผลงานของศิลปิน นิสิต นักศึกษา และผู้สนใจ นอกจากนี้ยังมีหอระกาเดือนซึ่งใช้เป็นพื้นที่แนะนำแหล่งท่องเที่ยว เส้นทางสายไหมอีสาน ประวัติศาสตร์ชุมชน และเรื่องราวของดินแดนวัฒนธรรมในภาคอีสาน
โซนจัดแสดงของพิพิธภัณฑ์จึงมีความหลากหลายและมีบุคลิกเฉพาะตัว ชั้นบนเปรียบเหมือนห้องบันทึกความทรงจำของวิถีชีวิตอีสานในอดีต มีเครื่องมือ เครื่องใช้ และของสะสมที่สะท้อนการทำมาหากินในสังคมชนบท ส่วนชั้นล่างเปรียบเหมือนพื้นที่เชื่อมอดีตกับปัจจุบันผ่านงานศิลปะร่วมสมัย เพราะงานศิลปะของอาจารย์บุญหมั่นและศิลปินรุ่นต่อ ๆ มาแสดงให้เห็นว่าการอนุรักษ์วัฒนธรรมไม่จำเป็นต้องหยุดอยู่กับของเก่าเพียงอย่างเดียว แต่สามารถต่อยอดเป็นพื้นที่สร้างสรรค์และพื้นที่เรียนรู้ใหม่ของชุมชนได้
เครื่องมือทำนาเป็นหนึ่งในกลุ่มวัตถุที่มีคุณค่ามาก เพราะบ้านเชียงเหียนและพื้นที่รอบชุมชนเกี่ยวข้องกับเกษตรกรรมมาอย่างยาวนาน เครื่องมืออย่างไถ คาด เคียว กระบุง กระจาด และอุปกรณ์ที่ใช้ในนาข้าวช่วยให้ผู้ชมมองเห็นภาพชีวิตของชาวนาอีสานในอดีตได้ชัดเจนขึ้น เครื่องมือเหล่านี้ไม่ใช่สิ่งของธรรมดา แต่เป็นตัวแทนของแรงงาน ความอดทน การพึ่งพาธรรมชาติ และภูมิปัญญาที่ปรับตัวให้เข้ากับสภาพแวดล้อมของที่ราบสูงอีสาน การได้เห็นเครื่องมือจริงทำให้เข้าใจว่าข้าวหนึ่งเมล็ดในอดีตต้องผ่านแรงกาย ความรู้ และฤดูกาลอย่างละเอียดเพียงใด
อุปกรณ์ทอผ้าและเครื่องจักสานที่จัดแสดงสะท้อนอีกด้านหนึ่งของภูมิปัญญาชาวบ้าน ผู้หญิงในชุมชนอีสานจำนวนมากมีบทบาทสำคัญในการทอผ้า เตรียมเส้นใย ย้อมสี และสร้างลวดลายผ้าพื้นเมือง ขณะที่เครื่องจักสานเป็นงานฝีมือที่ตอบสนองชีวิตประจำวัน ตั้งแต่ภาชนะใส่ข้าว เครื่องมือจับปลา ภาชนะเก็บของ ไปจนถึงอุปกรณ์ในครัวเรือน สิ่งเหล่านี้แสดงให้เห็นว่าภูมิปัญญาอีสานไม่ได้เป็นเพียงเรื่องพิธีกรรมหรือศิลปะสูง แต่แทรกอยู่ในของใช้ธรรมดาที่ออกแบบจากประสบการณ์จริงของคนในชุมชน
ไห หม้อโบราณ และเครื่องปั้นดินเผาภายในพิพิธภัณฑ์ช่วยเชื่อมโยงผู้ชมกับประวัติศาสตร์การตั้งถิ่นฐานและการใช้ภาชนะในชีวิตประจำวัน ภาชนะดินเผาเป็นหลักฐานที่สำคัญมากในทางโบราณคดี เพราะบอกได้ทั้งเรื่องเทคโนโลยีการผลิต การเก็บอาหาร การเก็บน้ำ การประกอบพิธีกรรม และรูปแบบการดำรงชีวิตของมนุษย์ในอดีต เมื่อเชื่อมกับข้อมูลชุมชนเมืองโบราณบ้านเชียงเหียนซึ่งมีการพบไหโบราณและโบราณวัตถุในพื้นที่ พิพิธภัณฑ์จึงทำหน้าที่เป็นสะพานระหว่างโบราณคดีเชิงวิชาการกับความเข้าใจของคนทั่วไปได้เป็นอย่างดี
ในความทรงจำของชาวบ้าน วัตถุบางประเภทไม่ได้เป็นเพียงของเก่า แต่มีสถานะทางความเชื่อ เช่น ไหโบราณที่บางชุมชนเรียกด้วยความเคารพว่า “ปู่ไห” และยกย่องในฐานะบรรพบุรุษ ลักษณะความเชื่อนี้ทำให้เห็นว่าคนในชุมชนไม่ได้มองโบราณวัตถุแบบวัตถุนิยมเท่านั้น แต่ให้ความหมายเชิงจิตวิญญาณและความสัมพันธ์กับบรรพชนด้วย การชมพิพิธภัณฑ์บ้านเชียงเหียนจึงควรมองวัตถุแต่ละชิ้นในฐานะหลักฐานของทั้งประวัติศาสตร์และความรู้สึกของชุมชน
กลุ่มวัตถุที่เกี่ยวข้องกับการหาปลาและแหล่งน้ำสะท้อนความสัมพันธ์ระหว่างชุมชนกับหนองน้ำ ลำห้วย และระบบนิเวศท้องถิ่น เครื่องมือจับปลา ลอบ ไซ แห เบ็ด และอุปกรณ์พื้นบ้านอื่น ๆ เป็นสิ่งที่บอกถึงวิธีคิดของคนอีสานในการใช้ทรัพยากรธรรมชาติอย่างเหมาะสม เครื่องมือเหล่านี้ทำขึ้นจากวัสดุพื้นบ้าน เช่น ไม้ไผ่ หวาย เชือก และวัสดุที่หาได้ในพื้นที่ การจัดแสดงเครื่องมือเหล่านี้ช่วยให้คนรุ่นใหม่เห็นว่าก่อนยุคสินค้าสำเร็จรูป ชาวบ้านมีความสามารถสูงในการสร้างเครื่องมือใช้เองจากสิ่งแวดล้อมรอบตัว
ผลงานศิลปะของอาจารย์บุญหมั่น คำสะอาด เป็นอีกมิติหนึ่งที่ทำให้พิพิธภัณฑ์บ้านเชียงเหียนแตกต่างจากแหล่งจัดแสดงของเก่าทั่วไป อาจารย์บุญหมั่นไม่ได้เป็นเพียงนักสะสม แต่ยังเป็นศิลปินและครูผู้ใช้ศิลปะในการตีความบ้านเกิด วัตถุเก่า ประวัติศาสตร์ และชีวิตอีสาน งานศิลปะภายในพิพิธภัณฑ์จึงทำหน้าที่เล่าเรื่องในอีกรูปแบบหนึ่ง วัตถุเก่าเล่าเรื่องด้วยร่องรอยการใช้งาน ส่วนงานศิลปะเล่าเรื่องด้วยสายตา ความคิด และอารมณ์ของผู้สร้าง เมื่อสองส่วนนี้อยู่ร่วมกัน พิพิธภัณฑ์จึงมีทั้งมิติของประวัติศาสตร์และมิติของความรู้สึก
Boonman Contemporary Art Gallery ในพิพิธภัณฑ์เป็นพื้นที่ที่สะท้อนความต่อเนื่องของงานวัฒนธรรมจากอดีตสู่ปัจจุบัน การเปิดพื้นที่ให้ศิลปิน นิสิต นักศึกษา และผู้สนใจแสดงงานศิลปะ ทำให้พิพิธภัณฑ์ไม่ได้หยุดนิ่งอยู่กับการเก็บรักษาของเก่าเท่านั้น แต่ยังเป็นเวทีทางวัฒนธรรมของชุมชนและผู้สร้างสรรค์รุ่นใหม่ ความสำคัญของพื้นที่นี้อยู่ที่การทำให้บ้านเชียงเหียนไม่ใช่เพียงชุมชนโบราณ แต่เป็นชุมชนที่ยังสร้างความหมายใหม่ให้มรดกของตนเองได้ต่อเนื่อง
หอระกาเดือนเป็นอีกพื้นที่หนึ่งที่ช่วยขยายมุมมองของผู้มาเยือนออกไปจากพิพิธภัณฑ์สู่เส้นทางวัฒนธรรมรอบชุมชน ภายในใช้เป็นพื้นที่แนะนำแหล่งท่องเที่ยวและประวัติศาสตร์ชุมชนในเส้นทางสายไหมอีสาน ทำให้ผู้ชมเห็นว่าบ้านเชียงเหียนไม่ได้อยู่อย่างโดดเดี่ยว แต่เป็นส่วนหนึ่งของเครือข่ายวัฒนธรรมกว้างขึ้นในภาคอีสาน ทั้งเส้นทางเมืองโบราณ แหล่งหัตถกรรม ผลิตภัณฑ์ชุมชน เรื่องเล่าท้องถิ่น และวิถีชีวิตที่ยังดำรงอยู่ในปัจจุบัน
ผลิตภัณฑ์ของหมู่บ้านเป็นอีกสิ่งที่ควรให้ความสนใจเมื่อเดินทางมาบ้านเชียงเหียน เพราะชุมชนไม่ได้มีเพียงพิพิธภัณฑ์และเมืองโบราณ แต่ยังมีภูมิปัญญาการผลิตของคนท้องถิ่น ผลิตภัณฑ์ชุมชนสะท้อนทั้งทักษะ ความขยัน และความสามารถในการปรับตัวของชาวบ้าน นักท่องเที่ยวที่แวะชมพิพิธภัณฑ์จึงควรใช้เวลาเดินดูสินค้าหรือผลิตภัณฑ์ท้องถิ่น หากมีการเปิดให้ชมในช่วงที่เดินทางไป เพราะการซื้อหรือสนับสนุนผลิตภัณฑ์ชุมชนช่วยให้การท่องเที่ยวเชื่อมโยงกับเศรษฐกิจท้องถิ่นอย่างเป็นรูปธรรม
การเดินชมพิพิธภัณฑ์บ้านเชียงเหียนควรใช้วิธีเดินช้า ๆ และตั้งใจมองรายละเอียด เพราะวัตถุจำนวนมากเป็นของใช้พื้นบ้านที่อาจดูเรียบง่ายในครั้งแรก แต่มีเรื่องราวซ่อนอยู่มาก เครื่องมือชิ้นหนึ่งอาจบอกวิธีทำนา ภาชนะใบหนึ่งอาจบอกเรื่องการเก็บอาหาร ผ้าผืนหนึ่งอาจบอกเรื่องทักษะของผู้หญิงในชุมชน งานศิลปะชิ้นหนึ่งอาจบอกอารมณ์ของศิลปินที่มีต่อบ้านเกิด การชมพิพิธภัณฑ์แบบเร่งรีบอาจทำให้เห็นเพียงจำนวนของสะสม แต่ถ้าใช้เวลาอ่านวัตถุอย่างละเอียด จะเห็นภาพชีวิตอีสานที่ลึกขึ้นมาก
สำหรับนักเรียน นักศึกษา และผู้สนใจประวัติศาสตร์ท้องถิ่น พิพิธภัณฑ์บ้านเชียงเหียนเป็นพื้นที่เรียนรู้ที่มีคุณค่ามาก เพราะเชื่อมโยงหลายสาขาเข้าด้วยกัน ทั้งโบราณคดี มานุษยวิทยา ประวัติศาสตร์ท้องถิ่น ศิลปะพื้นบ้าน วรรณกรรมอีสาน งานหัตถกรรม และการจัดการพิพิธภัณฑ์โดยชุมชน ผู้เรียนสามารถใช้สถานที่แห่งนี้เป็นกรณีศึกษาเรื่องการอนุรักษ์มรดกท้องถิ่น การสร้างพิพิธภัณฑ์ส่วนบุคคล และการใช้บ้านเกิดเป็นพื้นที่ผลิตความรู้
สำหรับนักท่องเที่ยวทั่วไป พิพิธภัณฑ์บ้านเชียงเหียนเหมาะกับผู้ที่ต้องการเที่ยวมหาสารคามในมุมที่ลึกกว่าแลนด์มาร์กกลางเมือง เพราะที่นี่ทำให้เห็นชุมชนโบราณ บ้านเก่า ของสะสม งานศิลปะ และผลิตภัณฑ์หมู่บ้านในพื้นที่เดียวกัน การเดินทางจากตัวเมืองใช้เวลาไม่นาน แต่ให้ประสบการณ์ที่ต่างจากการเที่ยวห้าง ตลาด หรือวัดในเมือง ผู้ที่ชอบประวัติศาสตร์ วิถีชุมชน ของเก่า งานศิลปะ และการเดินทางแบบสงบจะได้รับประโยชน์จากการมาชมพิพิธภัณฑ์แห่งนี้มากเป็นพิเศษ
การเดินทาง ไปพิพิธภัณฑ์บ้านเชียงเหียนทำได้สะดวกด้วยรถยนต์ส่วนตัว โดยออกจากตัวเมืองมหาสารคามไปตามเส้นทางมหาสารคาม-ร้อยเอ็ด หรือถนนแจ้งสนิท ระยะทางประมาณ 7 – 8 กม. พิพิธภัณฑ์ตั้งอยู่ที่บ้านเชียงเหียน ตำบลเขวา อำเภอเมืองมหาสารคาม หากเดินทางด้วยรถโดยสารควรลงที่ตัวเมืองมหาสารคามหรือสถานีขนส่งผู้โดยสารจังหวัดมหาสารคาม แล้วต่อรถรับจ้างหรือรถท้องถิ่นไปยังบ้านเชียงเหียน เนื่องจากเป็นพิพิธภัณฑ์ที่ต้องติดต่อล่วงหน้า นักท่องเที่ยวควรโทรนัดหมายก่อนเดินทางเพื่อให้ผู้ดูแลเตรียมพื้นที่ต้อนรับและให้ข้อมูลได้เหมาะสม
ช่วงเวลาที่เหมาะสำหรับการเดินทางคือช่วงเช้าหรือบ่ายที่อากาศไม่ร้อนจัด เพราะพื้นที่บ้านเชียงเหียนมีลักษณะเป็นชุมชนกึ่งชนบทและมีพื้นที่กลางแจ้งบางส่วน หากต้องการชมทั้งพิพิธภัณฑ์ เมืองโบราณ ผลิตภัณฑ์หมู่บ้าน และแวะเที่ยวต่อในตัวเมืองมหาสารคาม ควรวางแผนเป็นทริปครึ่งวัน โดยเริ่มจากบ้านเชียงเหียน แล้วกลับเข้าสู่ตัวเมืองเพื่อเที่ยวพิพิธภัณฑ์วัดมหาชัย หอนาฬิกา ตลาดโต้รุ่ง ศาลหลักเมือง หรือสถานที่ท่องเที่ยวอื่นในเขตเทศบาลเมืองมหาสารคาม
ข้อควรปฏิบัติเมื่อเข้าชมพิพิธภัณฑ์คือควรแต่งกายสุภาพ ใช้เสียงอย่างเหมาะสม ไม่สัมผัสหรือเคลื่อนย้ายวัตถุจัดแสดงโดยไม่ได้รับอนุญาต ไม่เปิดตู้หรือพื้นที่เก็บของเอง และควรเคารพพื้นที่ส่วนบุคคลของผู้ดูแล เนื่องจากพิพิธภัณฑ์นี้เป็นพิพิธภัณฑ์ส่วนบุคคลและมีลักษณะใกล้ชิดกับบ้านและชุมชนมากกว่าพิพิธภัณฑ์ราชการขนาดใหญ่ การเข้าชมด้วยความเคารพจะช่วยรักษาบรรยากาศการเรียนรู้และความสัมพันธ์ที่ดีระหว่างนักท่องเที่ยวกับชุมชน
สิ่งสำคัญอีกประการหนึ่งคือควรมองพิพิธภัณฑ์บ้านเชียงเหียนในฐานะอนุสรณ์ของความเพียรพยายามของคนธรรมดาที่ต้องการรักษามรดกท้องถิ่น อาจารย์บุญหมั่น คำสะอาด ใช้เวลาสะสมวัตถุต่าง ๆ มายาวนานด้วยความตั้งใจ แม้ของสะสมจำนวนมากอาจเคยดูเป็นของกินไม่ได้หรือของไร้มูลค่าในสายตาคนทั่วไป แต่เมื่อเวลาผ่านไป สิ่งเหล่านี้กลายเป็นหลักฐานสำคัญที่ช่วยให้คนรุ่นหลังเข้าใจวิถีชีวิตของบรรพบุรุษ พิพิธภัณฑ์แห่งนี้จึงสอนให้เห็นว่าการอนุรักษ์เริ่มได้จากคนหนึ่งคนที่เห็นคุณค่าของสิ่งที่คนอื่นอาจมองข้าม
ในบริบทของจังหวัดมหาสารคาม พิพิธภัณฑ์บ้านเชียงเหียนเป็นจุดหมายที่ช่วยเติมเต็มภาพเมืองการศึกษาให้มีมิติลึกขึ้น มหาสารคามไม่ได้มีเพียงมหาวิทยาลัย วัดสำคัญ หรือแหล่งท่องเที่ยวในเมือง แต่ยังมีชุมชนโบราณที่บอกเล่าพัฒนาการของผู้คนในพื้นที่อีสานตอนกลาง การมีพิพิธภัณฑ์เช่นนี้ช่วยให้จังหวัดมีแหล่งเรียนรู้ที่เชื่อมระหว่างอดีตกับปัจจุบัน และเปิดโอกาสให้ผู้มาเยือนเห็นรากวัฒนธรรมของมหาสารคามจากระดับชุมชนอย่างแท้จริง
สรุปแล้ว พิพิธภัณฑ์บ้านเชียงเหียน จังหวัดมหาสารคาม เป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมที่ควรค่าแก่การเยี่ยมชมสำหรับผู้ที่สนใจเมืองโบราณ วิถีชีวิตอีสาน ภูมิปัญญาชาวบ้าน งานศิลปะ และประวัติศาสตร์ชุมชน สถานที่แห่งนี้รวบรวมสิ่งของ เครื่องมือ เครื่องใช้ ผลงานศิลปะ และเรื่องราวของบ้านเชียงเหียนไว้ในรูปแบบที่เป็นกันเองและมีชีวิตชีวา ผู้ที่เดินทางมาที่นี่จะได้เห็นทั้งร่องรอยเมืองโบราณ ตำนานเมืองเชียงเหียน หนองหาน ฟ้าแดดสูงยาง ผลิตภัณฑ์ของหมู่บ้าน และพลังของคนท้องถิ่นที่ช่วยกันรักษาความทรงจำของแผ่นดินอีสานให้ยังคงอยู่ต่อไป
| ชื่อสถานที่ | พิพิธภัณฑ์บ้านเชียงเหียน |
| ที่ตั้ง | บ้านเชียงเหียน ตำบลเขวา อำเภอเมืองมหาสารคาม จังหวัดมหาสารคาม |
| ที่อยู่ | เลขที่ 1 หมู่ที่ 18 บ้านเชียงเหียน ตำบลเขวา อำเภอเมืองมหาสารคาม จังหวัดมหาสารคาม 44000 |
| พิกัด | ชุมชนเมืองโบราณบ้านเชียงเหียน ประมาณ 16.1551850402, 103.371647333 |
| ระยะทางจากตัวเมืองมหาสารคาม | ประมาณ 7 – 8 กม. ตามเส้นทางมหาสารคาม-ร้อยเอ็ด หรือถนนแจ้งสนิท |
| ไฮไลต์ | เมืองโบราณบ้านเชียงเหียน ตำนานเมืองเชียงเหียน หนองหาน ฟ้าแดดสูงยาง เครื่องมือเครื่องใช้ชาวอีสาน ของสะสมกว่า 50 ปี งานศิลปะของอาจารย์บุญหมั่น คำสะอาด และผลิตภัณฑ์ของหมู่บ้าน |
| ประวัติ / ความสำคัญ | เป็นพิพิธภัณฑ์ส่วนบุคคลที่เกิดจากการสะสมวัตถุทางวัฒนธรรมของอาจารย์บุญหมั่น คำสะอาด มานานกว่า 50 ปี และเปิดตัวอย่างเป็นทางการเมื่อปี พ.ศ. 2541 เพื่อเป็นแหล่งเรียนรู้รากเหง้าวัฒนธรรมอีสาน |
| ที่มาของชื่อ | ตั้งชื่อตามบ้านเชียงเหียน ซึ่งเป็นชุมชนเก่าแก่และเมืองโบราณที่เกี่ยวข้องกับตำนานและวรรณกรรมพื้นบ้านอีสาน |
| ลักษณะเด่นของชุมชน | เป็นชุมชนเมืองโบราณบนที่ดอน มีคูเมืองล้อมรอบ พื้นที่โดยรอบเป็นพื้นที่เกษตรกรรม และพบโบราณวัตถุจำนวนมาก เช่น เสมาหิน ไห ลูกปัด และกำไล |
| ของเด่นในพิพิธภัณฑ์ | ไห หม้อโบราณ ไถ คาด เครื่องมือทำนา เครื่องมือหาปลา อุปกรณ์ทอผ้า เครื่องจักสาน เครื่องใช้ในครัวเรือน วรรณกรรมท้องถิ่น และผลงานศิลปะท้องถิ่น |
| การเดินทาง | จากตัวเมืองมหาสารคามใช้เส้นทางมหาสารคาม-ร้อยเอ็ด หรือถนนแจ้งสนิท ระยะทางประมาณ 7 – 8 กม. หากไม่มีรถส่วนตัวให้ลงตัวเมืองมหาสารคามแล้วต่อรถรับจ้างหรือรถท้องถิ่นไปบ้านเชียงเหียน |
| สถานะปัจจุบัน | เปิดดำเนินการเป็นพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นและแหล่งเรียนรู้วัฒนธรรมอีสาน โดยต้องติดต่อล่วงหน้าก่อนเข้าชม |
| วันเปิดทำการ | กรุณาติดต่อล่วงหน้าก่อนเข้าชม |
| เวลาเปิดทำการ | ไม่มีเวลาเปิดปิดตายตัวสำหรับนักท่องเที่ยวทั่วไป ควรโทรนัดหมายก่อนเดินทาง |
| ค่าเข้าชม | ไม่เก็บค่าเข้าชม |
| สิ่งอำนวยความสะดวก | พื้นที่จัดแสดงภายในพิพิธภัณฑ์ พื้นที่แสดงงานศิลปะ พื้นที่แนะนำแหล่งท่องเที่ยวชุมชน พื้นที่จอดรถบริเวณใกล้เคียง และพื้นที่ผลิตภัณฑ์ชุมชนตามช่วงเวลาที่เปิดให้บริการ |
| โซนภายใน / พื้นที่สำคัญ | โซนอาคารบุญหมั่น, โซนจัดแสดงเครื่องมือเครื่องใช้ชาวอีสาน, โซนประวัติศาสตร์บ้านเชียงเหียน, โซนวัตถุโบราณและของสะสม, โซน Boonman Contemporary Art Gallery, โซนหอระกาเดือน, โซนผลิตภัณฑ์หมู่บ้าน, โซนเมืองโบราณบ้านเชียงเหียน |
| ผู้ดูแล / หน่วยงานเกี่ยวข้อง | พิพิธภัณฑ์จัดการโดยส่วนบุคคล สืบทอดเจตนารมณ์จากอาจารย์บุญหมั่น คำสะอาด โดยคุณสันติภาพ คำสะอาดและครอบครัวคำสะอาด มีหน่วยงานชุมชนและแหล่งข้อมูลด้านวัฒนธรรมช่วยเผยแพร่ข้อมูล |
| เบอร์ติดต่อหลัก | 09-8246-5622 |
| ช่องทางข้อมูล | ฐานข้อมูลพิพิธภัณฑ์ในประเทศไทย ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร, การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย, Thailand Tourism Directory, วิกิชุมชนบ้านเชียงเหียน |
| สถานที่ท่องเที่ยวใกล้เคียง | 1. ชุมชนเมืองโบราณบ้านเชียงเหียน ประมาณ 0.1 กม. 2. วัดบ้านเชียงเหียนโพธิ์ศรี ประมาณ 1 กม. 3. หมู่บ้านปั้นหม้อ / พื้นที่ผลิตภัณฑ์ชุมชนบ้านเชียงเหียน ประมาณ 1 กม. 4. พิพิธภัณฑ์วัดมหาชัย ประมาณ 7.8 กม. 5. วัดป่าวังน้ำเย็น ประมาณ 8 กม. 6. ศาลหลักเมืองมหาสารคาม ประมาณ 8.9 กม. 7. ตลาดโต้รุ่งมหาสารคาม ประมาณ 9 กม. |
| ร้านอาหารใกล้เคียง | 1. ไก่อบโอ่ง บ้านเชียงเหียน ประมาณ 1 กม. โทร. 081-120-4248 2. อินมหาสารคาม ประมาณ 8 กม. โทร. 083-265-6646, 095-624-6649 3. ออกแสง Food Food Station by มุมอร่อย ประมาณ 8 กม. โทร. 082-596-6544 4. ร้านเยาวราช ประมาณ 9 กม. โทร. 089-571-6969 5. สวนอาหารฟาร์มสุขคาเฟ่ มหาสารคาม ประมาณ 10 กม. โทร. 064-996-6414 |
| ที่พักใกล้เคียง | 1. Top Inn Hotel Mahasarakham ประมาณ 7.7 กม. โทร. 062-545-5622, 043-711-979 2. โรงแรมตักสิลา มหาสารคาม ประมาณ 8 กม. โทร. 043-719-999 3. วิชยา เพลส ประมาณ 8 กม. โทร. 043-712-355, 093-425-0808 4. เกษรา โฮเทล ประมาณ 9 กม. โทร. 095-236-2395 5. โรงแรมฮ็อป อินน์ มหาสารคาม ประมาณ 11 กม. โทร. 065-950-4683, 02-080-2222 |
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
ถาม: พิพิธภัณฑ์บ้านเชียงเหียนอยู่ที่ไหน?
ตอบ: พิพิธภัณฑ์บ้านเชียงเหียนตั้งอยู่เลขที่ 1 หมู่ที่ 18 บ้านเชียงเหียน ตำบลเขวา อำเภอเมืองมหาสารคาม จังหวัดมหาสารคาม ห่างจากตัวเมืองประมาณ 7 – 8 กม. ตามเส้นทางมหาสารคาม-ร้อยเอ็ด
ถาม: พิพิธภัณฑ์บ้านเชียงเหียนเปิดวันไหนและเวลาใด?
ตอบ: พิพิธภัณฑ์ไม่มีเวลาเปิดปิดตายตัวสำหรับนักท่องเที่ยวทั่วไป ผู้เข้าชมควรโทรติดต่อล่วงหน้าก่อนเดินทาง
ถาม: พิพิธภัณฑ์บ้านเชียงเหียนเสียค่าเข้าชมหรือไม่?
ตอบ: ไม่เก็บค่าเข้าชม แต่ควรติดต่อล่วงหน้าเพื่อให้ผู้ดูแลเตรียมพื้นที่และให้ข้อมูลการเข้าชมได้เหมาะสม
ถาม: ภายในพิพิธภัณฑ์บ้านเชียงเหียนมีอะไรน่าสนใจ?
ตอบ: มีเครื่องมือเครื่องใช้ของชาวอีสานในอดีต ไห หม้อโบราณ ไถ คาด เครื่องมือทำนา เครื่องมือหาปลา อุปกรณ์ทอผ้า เครื่องจักสาน วรรณกรรมท้องถิ่น ผลงานศิลปะ และข้อมูลประวัติศาสตร์บ้านเชียงเหียน
ถาม: ใครเป็นผู้ก่อตั้งพิพิธภัณฑ์บ้านเชียงเหียน?
ตอบ: พิพิธภัณฑ์เกิดจากการสะสมวัตถุทางวัฒนธรรมของอาจารย์บุญหมั่น คำสะอาด และสืบทอดเจตนารมณ์โดยคุณสันติภาพ คำสะอาด บุตรชาย
ถาม: บ้านเชียงเหียนมีความสำคัญทางประวัติศาสตร์อย่างไร?
ตอบ: บ้านเชียงเหียนเป็นชุมชนเมืองโบราณที่มีคูเมืองล้อมรอบ มีการพบโบราณวัตถุจำนวนมาก เช่น เสมาหิน ไห ลูกปัด และกำไล อีกทั้งยังเกี่ยวข้องกับตำนานเมืองเชียงเหียนและวรรณกรรมพื้นบ้านอีสาน
ถาม: พิพิธภัณฑ์บ้านเชียงเหียนเหมาะกับใคร?
ตอบ: เหมาะกับนักท่องเที่ยวที่สนใจประวัติศาสตร์ท้องถิ่น เมืองโบราณ วิถีชีวิตอีสาน งานศิลปะพื้นบ้าน นักเรียน นักศึกษา นักวิชาการ และผู้ที่ต้องการเข้าใจรากวัฒนธรรมมหาสารคาม
ถาม: เที่ยวพิพิธภัณฑ์บ้านเชียงเหียนแล้วควรไปที่ไหนต่อ?
ตอบ: สามารถเที่ยวต่อที่ชุมชนเมืองโบราณบ้านเชียงเหียน วัดบ้านเชียงเหียนโพธิ์ศรี หมู่บ้านปั้นหม้อ พิพิธภัณฑ์วัดมหาชัย วัดป่าวังน้ำเย็น ศาลหลักเมืองมหาสารคาม และตลาดโต้รุ่งมหาสารคามได้ในเส้นทางเดียวกัน
หมวดหมู่: ●ศิลปะ วัฒนธรรม และแหล่งมรดก
กลุ่ม: ●พิพิธภัณฑ์
ปรับปรุงล่าสุด : 2 สัปดาห์ที่แล้ว




