บ้านแพง (ตำบลแพง)

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: 24 ชั่วโมง

 

บ้านแพง หรือหมู่บ้านทอเสื่อกกบ้านแพง จังหวัดมหาสารคาม เป็นชุมชนหัตถกรรมสำคัญของตำบลแพง อำเภอโกสุมพิสัย จังหวัดมหาสารคาม เป็นหมู่บ้านที่มีชื่อเสียงด้านการทอเสื่อกกและการแปรรูปผลิตภัณฑ์จากกกมายาวนาน ชาวบ้านประกอบอาชีพทำนาเป็นอาชีพหลัก และใช้การทอเสื่อกกเป็นอาชีพเสริมที่สร้างรายได้ให้ครัวเรือนและชุมชนอย่างต่อเนื่อง บ้านแพงจึงไม่ได้เป็นเพียงจุดซื้อของฝากหรือศูนย์จำหน่ายสินค้า OTOP แต่เป็นชุมชนที่แสดงให้เห็นภูมิปัญญาการใช้ทรัพยากรท้องถิ่นอย่างมีคุณค่า ตั้งแต่ต้นกกที่ขึ้นตามธรรมชาติในพื้นที่ชุ่มน้ำ ไปจนถึงการพัฒนาเป็นเสื่อกก กระเป๋า เสื่อพับ เสื่อโยคะ ของตกแต่งบ้าน และผลิตภัณฑ์ร่วมสมัยที่ยังคงรากเดิมของงานฝีมืออีสานไว้ครบถ้วน

 

บ้านแพงตั้งอยู่ริมบึงแพงและพื้นที่ราบลุ่มของอำเภอโกสุมพิสัย มีสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการดำรงชีวิตแบบชุมชนเกษตรกรรม ชาวบ้านใช้พื้นที่รอบบึงและแหล่งน้ำธรรมชาติในการทำมาหากินมาอย่างยาวนาน ทุ่งนา บึง หนองน้ำ และพืชท้องถิ่นกลายเป็นฐานสำคัญของวิถีชีวิต เมื่อสิ้นฤดูทำนา ชาวบ้านจำนวนมากใช้เวลาว่างมาทอเสื่อกกเพื่อสร้างรายได้เสริม อาชีพนี้จึงสัมพันธ์กับจังหวะฤดูกาลของชุมชนอย่างชัดเจน เป็นงานที่ต่อยอดจากธรรมชาติและแรงงานในครัวเรือน ไม่ใช่อาชีพที่เกิดขึ้นแยกขาดจากวิถีเดิมของคนบ้านแพง

 

ชื่อบ้านแพงมีที่มาจากต้นแพง ซึ่งเป็นพันธุ์ไม้ที่เคยขึ้นอยู่จำนวนมากรอบชุมชน ชาวบ้านจึงนำชื่อของต้นไม้มาเรียกเป็นชื่อหมู่บ้าน ต้นแพงจึงกลายเป็นสัญลักษณ์ทางความทรงจำของชุมชน แม้ปัจจุบันบ้านแพงจะเป็นที่รู้จักในฐานะแหล่งผลิตเสื่อกก แต่ชื่อหมู่บ้านยังสะท้อนความสัมพันธ์ระหว่างคนกับพืชพรรณท้องถิ่นอย่างชัดเจน การตั้งชื่อจากต้นไม้ แหล่งน้ำ หรือภูมิประเทศเป็นลักษณะที่พบได้มากในชุมชนอีสาน เพราะชื่อเหล่านี้มักเป็นหลักฐานทางวัฒนธรรมที่บอกว่าผู้คนในอดีตรับรู้พื้นที่ของตนผ่านธรรมชาติรอบตัว

 

ประวัติชุมชนบ้านแพงเริ่มต้นราว พ.ศ. 2369 ในสมัยรัชกาลที่ 3 โดยมีกลุ่มราษฎรอพยพเข้ามาตั้งถิ่นฐาน กลุ่มหนึ่งมาจากบ้านงิ้วและบ้านโนนในเขตอำเภอวาปีปทุม อีกกลุ่มมีความเกี่ยวข้องกับผู้คนจากฝั่งลาวและเมืองหลวงพระบาง ก่อนมารวมตัวกันบริเวณบ้านแพงในปัจจุบัน ต่อมาชุมชนขยายตัว มีวัดใต้หรือวัดชัยมงคล และวัดเหนือหรือวัดชัยประสิทธิ์เป็นศูนย์รวมจิตใจของชุมชน การมีทั้งประวัติการอพยพ วัด แหล่งน้ำ และอาชีพหัตถกรรม ทำให้บ้านแพงเป็นชุมชนที่มีชั้นวัฒนธรรมหลายระดับ ไม่ได้มีความสำคัญเฉพาะในฐานะแหล่งผลิตสินค้า แต่ยังเป็นชุมชนเก่าแก่ที่มีรากทางสังคมและประวัติศาสตร์ลึกพอสมควร

 

บ้านแพงประกอบด้วยหลายหมู่บ้านในตำบลแพง ได้แก่ หมู่ 1, 9, 11, 13 และ 14 ซึ่งมีประชากรรวมกันหลายพันคนและมีระบบความสัมพันธ์แบบชุมชนอีสานที่พึ่งพาอาศัยกัน ในวิถีชีวิตประจำวัน ชาวบ้านยังคงใช้ภาษาอีสานเป็นภาษาพูด และใช้ภาษาไทยในการติดต่อราชการหรือการค้าขายกับคนนอกพื้นที่ อาชีพหลักคือการทำนา ส่วนอาชีพเสริมที่โดดเด่น ได้แก่ การทอเสื่อกก การแปรรูปเสื่อกก การค้าขาย การรับจ้าง และการแสดงหมอลำ โดยบ้านแพงยังเป็นชุมชนที่มีคณะหมอลำชื่อดังอย่างสาวน้อยเพชรบ้านแพง ซึ่งช่วยทำให้ชื่อบ้านแพงเป็นที่รู้จักในอีกมิติหนึ่งของวัฒนธรรมอีสาน

 

งานทอเสื่อกกบ้านแพงเกิดขึ้นจากทรัพยากรในพื้นที่ เพราะบริเวณบ้านแพงและพื้นที่ชุ่มน้ำใกล้เคียงมีต้นกกขึ้นตามธรรมชาติอยู่มาก ต้นกกเป็นพืชที่เหมาะสำหรับงานจักสานและงานทอ เพราะมีลำต้นยาว เหนียว น้ำหนักเบา เมื่อนำมาผ่า ตาก ย้อม และทออย่างถูกวิธี จะได้เสื่อที่แข็งแรง ใช้งานได้นาน และมีลวดลายสวยงาม ภูมิปัญญาการทอเสื่อจึงเป็นการนำพืชธรรมดาในท้องถิ่นมาเพิ่มคุณค่าด้วยฝีมือและความคิดสร้างสรรค์ของชาวบ้าน

 

ขั้นตอนการทำเสื่อกกเริ่มจากการคัดเลือกต้นกกที่มีขนาดเหมาะสม ไม่อ่อนหรือแก่เกินไป จากนั้นนำมาผ่าเป็นเส้น ตากแดดให้แห้ง ย้อมสีตามต้องการ แล้วนำเส้นกกที่เตรียมไว้เข้าสู่กระบวนการทอด้วยกี่หรือเครื่องมือพื้นบ้าน การทอเสื่อกกต้องใช้ความละเอียดสูง เพราะผู้ทอต้องควบคุมความตึงของเส้นกก ระยะห่างของลาย สีสัน และความแน่นของผืนเสื่อ หากทอหลวมเกินไป เสื่อจะไม่ทน หากแน่นเกินไปอาจทำให้เส้นกกบิดหรือเกิดรอยแตก ความชำนาญของช่างทอจึงอยู่ที่การรักษาสมดุลระหว่างความงามและการใช้งานจริง

 

ลวดลายของเสื่อกกบ้านแพงเป็นส่วนที่ทำให้ผลิตภัณฑ์มีเอกลักษณ์ เพราะช่างทอสามารถสร้างลวดลายด้วยการจัดสีและจังหวะของเส้นกก งานบางชิ้นใช้ลายเรียบง่ายเพื่อการใช้งานประจำวัน บางชิ้นใช้ลายมัดหมี่หรือลายประยุกต์ที่สวยงามสำหรับเป็นของฝากหรือของตกแต่งบ้าน การพัฒนาลายเหล่านี้ทำให้เสื่อกกบ้านแพงไม่หยุดอยู่ที่เสื่อปูนั่งหรือเสื่อปูนอนแบบเดิม แต่กลายเป็นผลิตภัณฑ์หัตถกรรมที่เข้ากับบ้านสมัยใหม่และตลาดของฝากได้ดีขึ้น

 

ในอดีตเสื่อกกเป็นของใช้จำเป็นในบ้านอีสาน ใช้ปูนั่ง ปูนอน รับแขก ทำกิจกรรมในครัวเรือน ใช้ในงานบุญ งานแต่ง งานศพ และใช้ในศาลาวัด เสื่อหนึ่งผืนจึงอยู่ในทุกช่วงชีวิตของคนอีสาน ตั้งแต่บ้าน วัด ทุ่งนา ไปจนถึงงานประเพณี การที่บ้านแพงสามารถผลิตเสื่อกกได้จำนวนมากและมีคุณภาพดี ทำให้ชุมชนกลายเป็นแหล่งผลิตที่เป็นที่รู้จักของจังหวัดมหาสารคามและพื้นที่ใกล้เคียง

 

ต่อมาเมื่อวิถีชีวิตและตลาดเปลี่ยนไป ชาวบ้านแพงได้พัฒนาเสื่อกกให้มีรูปแบบหลากหลายขึ้น เช่น เสื่อพับที่พกพาสะดวก เสื่อโยคะ กระเป๋าจากเสื่อกก กล่องใส่ของ เบาะรองนั่ง ของตกแต่งบ้าน และผลิตภัณฑ์สำหรับใช้ในชีวิตประจำวัน การแปรรูปเหล่านี้ช่วยเพิ่มมูลค่าจากวัตถุดิบเดิม ทำให้เสื่อกกไม่ใช่เพียงของใช้พื้นบ้านราคาถูก แต่เป็นงานหัตถกรรมที่มีดีไซน์ มีตลาด และมีคุณค่าในฐานะสินค้าชุมชนระดับจังหวัด

 

เสื่อกกบ้านแพงได้รับการยอมรับในฐานะสินค้า OTOP ระดับ 5 ดาวของจังหวัดมหาสารคาม และมีการจัดตั้งโชว์รูมหรือจุดจำหน่ายผลิตภัณฑ์หลายแห่งในหมู่บ้าน เพื่อให้นักท่องเที่ยวและผู้ซื้อสามารถเลือกชมผลิตภัณฑ์ได้สะดวก บางกลุ่มผลิตเพื่อจำหน่ายในประเทศ บางกลุ่มแปรรูปเพื่อส่งออกหรือกระจายสินค้าไปยังตลาดอื่น การผลิตเสื่อกกจึงไม่ใช่เพียงอาชีพหลังฤดูนา แต่กลายเป็นระบบเศรษฐกิจชุมชนที่สร้างรายได้จำนวนมากให้บ้านแพง

 

ในช่วงปัจจุบัน “กกบ้านแพง” ยังได้รับการผลักดันให้ยกระดับสู่สินค้าสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ หรือ GI เพื่อสร้างการรับรู้และเพิ่มมูลค่าผลิตภัณฑ์ การผลักดันเช่นนี้มีความสำคัญ เพราะผลิตภัณฑ์ชุมชนที่มีชื่อเสียงควรได้รับการปกป้องอัตลักษณ์และมาตรฐาน ไม่ให้ถูกลดทอนเหลือเพียงสินค้าทั่วไป เมื่อผู้บริโภครู้ว่าเสื่อกกบ้านแพงมีที่มา มีแหล่งผลิต มีภูมิปัญญา และมีชื่อเสียงเฉพาะถิ่น ก็จะช่วยให้ช่างทอและชุมชนได้รับประโยชน์จากคุณค่าของงานตนเองมากขึ้น

 

การทอเสื่อกกยังเป็นงานที่เกี่ยวข้องกับบทบาทของผู้หญิงในชุมชนอีสานอย่างชัดเจน เพราะงานทอจำนวนมากเกิดขึ้นในบ้านและทำควบคู่กับงานครัวเรือน งานนา และการดูแลครอบครัว การทอเสื่อช่วยให้ผู้หญิงมีรายได้เสริมโดยไม่ต้องเดินทางไกลไปทำงานนอกพื้นที่ รายได้จากงานทอเสื่ออาจช่วยค่าใช้จ่ายในครอบครัว ค่าเล่าเรียนลูกหลาน หรือค่าใช้จ่ายประจำวัน การสนับสนุนเสื่อกกบ้านแพงจึงเป็นการสนับสนุนเศรษฐกิจฐานรากและบทบาทของแรงงานฝีมือในครัวเรือนโดยตรง

 

ผู้ที่มาเยือนบ้านแพงควรมองสถานที่แห่งนี้เป็นชุมชนหัตถกรรมที่มีชีวิต ไม่ใช่เพียงร้านขายของฝาก เพราะการทอเสื่อกกเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตคนในหมู่บ้าน ผู้มาเยือนอาจเห็นบ้านเรือน ลานทำงาน เส้นกกที่ตากแดด กี่ทอเสื่อ ผลิตภัณฑ์ที่วางเรียง และผู้คนที่ยังทำงานอยู่จริง การเดินชมอย่างสุภาพและให้เกียรติพื้นที่ชุมชนจะทำให้การเที่ยวบ้านแพงมีคุณค่ามากกว่าการซื้อสินค้าแล้วกลับทันที

 

หากเดินทางเป็นคณะศึกษาดูงาน นักเรียน นักศึกษา หรือกลุ่มนักท่องเที่ยวที่ต้องการชมกระบวนการทอเสื่อ ควรติดต่อกลุ่มทอเสื่อหรือองค์การบริหารส่วนตำบลแพงล่วงหน้า เพื่อให้ชุมชนเตรียมการต้อนรับและจัดกิจกรรมได้เหมาะสม การติดต่อก่อนเดินทางช่วยให้ผู้มาเยือนได้เรียนรู้ครบขึ้น ตั้งแต่การรู้จักต้นกก การเตรียมเส้นกก การย้อมสี การทอ การแปรรูป และการเลือกซื้อผลิตภัณฑ์ตามลักษณะการใช้งาน

 

บ้านแพงยังมีคุณค่าในฐานะชุมชนหมอลำ เพราะคณะหมอลำสาวน้อยเพชรบ้านแพงเป็นชื่อที่หลายคนรู้จัก ชุมชนแห่งนี้จึงไม่ได้มีเพียงภูมิปัญญาด้านหัตถกรรม แต่ยังมีทุนทางวัฒนธรรมด้านศิลปะการแสดง การร้องรำ และความบันเทิงพื้นบ้านของอีสานอย่างเข้มแข็ง เสื่อกกและหมอลำจึงเป็นสองภาพจำที่ช่วยอธิบายบ้านแพงได้ดี ภาพหนึ่งคือแรงงานและความประณีตของงานทอ อีกภาพคือเสียงเพลง การแสดง และความมีชีวิตชีวาของชุมชน

 

สภาพแวดล้อมของบ้านแพงมีบึงแพงเป็นทุนธรรมชาติสำคัญ บึงแพงไม่เพียงเป็นแหล่งน้ำของชุมชน แต่ยังเป็นพื้นที่ที่ผูกพันกับการดำรงชีวิต การหาวัตถุดิบ และภูมิทัศน์ชนบท การอยู่ใกล้บึงและทุ่งนาทำให้บ้านแพงมีบรรยากาศของหมู่บ้านอีสานที่ยังเห็นความสัมพันธ์ระหว่างบ้าน วัด นา และน้ำได้ชัดเจน ผู้ที่สนใจถ่ายภาพวิถีชุมชนสามารถเก็บบรรยากาศของเสื่อกก บ้านเรือน และภูมิทัศน์ชนบทได้ในเส้นทางเดียวกัน

 

สถานที่ใกล้เคียงที่สามารถจัดเส้นทางร่วมกับบ้านแพงได้คือวนอุทยานโกสัมพี ซึ่งเป็นแหล่งท่องเที่ยวสำคัญของอำเภอโกสุมพิสัย มีพื้นที่ป่า ลิงแสม และบรรยากาศริมแม่น้ำชี รวมถึงแก่งตาดซึ่งเป็นจุดพักผ่อนริมน้ำที่คนในพื้นที่นิยมไปเที่ยวในช่วงอากาศร้อน หากมีเวลามากขึ้นสามารถเชื่อมต่อไปยังพระพุทธรูปมิ่งเมืองที่อำเภอกันทรวิชัย หรือเข้าเมืองมหาสารคามเพื่อเที่ยววัดมหาชัย ศาลเจ้าพ่อหลักเมือง และพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นได้

 

สำหรับผู้ที่สนใจอาหารและการพักผ่อน เส้นทางโกสุมพิสัยมีร้านอาหารอีสาน คาเฟ่ และที่พักกระจายอยู่ตามตัวอำเภอและเส้นทางใกล้บ้านแพง ร้านอาหารหลายแห่งเป็นร้านท้องถิ่นที่เหมาะกับการแวะหลังชมเสื่อกก ส่วนที่พักในอำเภอโกสุมพิสัยมีทั้งรีสอร์ท คาเฟ่โฮมสเตย์ และที่พักขนาดเล็ก หากต้องการความสะดวกมากขึ้นสามารถพักในตัวเมืองมหาสารคามหรือขอนแก่นแล้วเดินทางมาเที่ยวบ้านแพงแบบไปเช้าเย็นกลับได้

 

ช่วงเวลาที่เหมาะสำหรับการมาเยือนบ้านแพงคือช่วงเช้าหรือช่วงบ่าย เพราะเป็นเวลาที่เหมาะกับการเดินชมชุมชนและเลือกซื้อผลิตภัณฑ์ แม้ข้อมูลสถานที่ระบุว่าเปิดทุกวัน 24 ชั่วโมง แต่กิจกรรมชมงานทอ การเลือกซื้อสินค้า และการพูดคุยกับช่างทอควรทำในช่วงกลางวัน ผู้ที่ต้องการถ่ายภาพขั้นตอนการผลิตควรมาช่วงที่ชุมชนกำลังทำงาน และควรขออนุญาตก่อนถ่ายภาพบุคคลหรือพื้นที่ภายในบ้านเสมอ

 

การเดินทาง จากตัวเมืองมหาสารคามไปบ้านแพงใช้เส้นทางหมายเลข 208 สายมหาสารคาม – โกสุมพิสัย – ขอนแก่น จากนั้นเลี้ยวเข้าสู่เส้นทางโกสุมพิสัย – ขอนแก่น บริเวณกิโลเมตรที่ 20 – 21 บ้านแพงอยู่ห่างจากอำเภอโกสุมพิสัยประมาณ 9 กม. และห่างจากตัวเมืองมหาสารคามประมาณ 38 กม. การเดินทางด้วยรถยนต์ส่วนตัวสะดวกที่สุด เพราะสามารถแวะร้านค้าเสื่อกก จุดชมชุมชน ร้านอาหาร และสถานที่ใกล้เคียงได้ตามจังหวะของตนเอง

 

ผู้ที่เดินทางจากขอนแก่นสามารถใช้เส้นทางท่าพระ – โกสุมพิสัยเข้าสู่ตำบลแพงได้เช่นกัน เส้นทางนี้เหมาะสำหรับนักท่องเที่ยวที่ต้องการเชื่อมจังหวัดขอนแก่นกับมหาสารคามในทริปเดียว บ้านแพงจึงเป็นจุดแวะที่ดีระหว่างเส้นทาง เพราะใช้เวลาเที่ยวไม่นานแต่ได้เรียนรู้เรื่องชุมชนหัตถกรรมจริง ผู้มาเยือนสามารถใช้เวลาประมาณ 1 ชั่วโมงสำหรับการชมและซื้อสินค้า หรือ 2 – 3 ชั่วโมงหากต้องการชมสาธิตและเรียนรู้กระบวนการผลิตอย่างละเอียด

 

มารยาทสำคัญในการเที่ยวบ้านแพงคือควรเคารพความเป็นส่วนตัวของชาวบ้าน ไม่เดินเข้าพื้นที่บ้านหรือพื้นที่ทำงานโดยไม่ได้รับอนุญาต ไม่จับเส้นกกหรือผลิตภัณฑ์ที่ยังไม่เสร็จ ไม่ต่อรองราคาจนไม่เหมาะสมกับคุณค่าของงานมือ และควรอุดหนุนผลิตภัณฑ์จากผู้ผลิตในชุมชนโดยตรง การซื้อเสื่อกกหนึ่งผืนหรือผลิตภัณฑ์แปรรูปหนึ่งชิ้นไม่ได้เป็นเพียงการซื้อของฝาก แต่เป็นการสนับสนุนคนทอ ผู้เตรียมเส้นกก ผู้แปรรูป และเครือข่ายเศรษฐกิจในบ้านแพง

 

สำหรับชาวต่างชาติ บ้านแพงสามารถอธิบายได้ว่าเป็น Ban Paeng Reed Mat Weaving Village หรือ traditional reed mat weaving community in Maha Sarakham จุดเด่นคือเป็นชุมชนจริงที่ยังผลิตและแปรรูปเสื่อกก ไม่ใช่พิพิธภัณฑ์จำลอง ผู้มาเยือนต่างชาติจะได้เห็น rural craft heritage, reed mat weaving, handmade community products และ local Isan livelihood ในพื้นที่จริง การอธิบายเช่นนี้ช่วยให้ชาวต่างชาติเข้าใจว่าเสื่อกกไม่ใช่เพียงของใช้พื้นบ้าน แต่เป็นผลลัพธ์ของระบบนิเวศ ความชำนาญ แรงงานครัวเรือน และการปรับตัวของชุมชนท้องถิ่น

 

เมื่อมองโดยรวม บ้านแพง ตำบลแพง จังหวัดมหาสารคาม เป็นจุดหมายสำคัญของการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมและหัตถกรรมในอำเภอโกสุมพิสัย เพราะรวมทั้งประวัติชุมชนเก่าแก่ตั้งแต่ พ.ศ. 2369 ตำนานชื่อต้นแพง วิถีทำนา บึงแพง ภูมิปัญญาทอเสื่อกก สินค้า OTOP 5 ดาว การแปรรูปผลิตภัณฑ์ร่วมสมัย และวัฒนธรรมหมอลำไว้ในชุมชนเดียวกัน ผู้ที่ต้องการรู้จักมหาสารคามในมิติของงานฝีมือและเศรษฐกิจชุมชนควรมาเยือนบ้านแพงอย่างน้อยหนึ่งครั้ง เพื่อเห็นด้วยตาว่าเสื่อกกหนึ่งผืนสามารถบอกเล่าความสัมพันธ์ระหว่างธรรมชาติ ฝีมือคน และความภาคภูมิใจของชุมชนอีสานได้ลึกเพียงใด

 

 

ตอบ: บ้านแพงตั้งอยู่ที่ตำบลแพง อำเภอโกสุมพิสัย จังหวัดมหาสารคาม รหัสไปรษณีย์ 44140 อยู่ห่างจากตัวเมืองมหาสารคามประมาณ 38 กม.

 

ตอบ: บ้านแพงมีชื่อเสียงด้านการทอเสื่อกกและการแปรรูปผลิตภัณฑ์จากกก เป็นชุมชนหัตถกรรมสำคัญของจังหวัดมหาสารคาม และมีผลิตภัณฑ์เสื่อกก OTOP 5 ดาว

 

ตอบ: พื้นที่ชุมชนเปิดทุกวัน 24 ชั่วโมง แต่การเลือกซื้อผลิตภัณฑ์ ชมสาธิต หรือพูดคุยกับช่างทอเหมาะในช่วงกลางวัน

 

ตอบ: ไม่มีค่าเข้าชมสำหรับการเดินชมชุมชนและเลือกซื้อผลิตภัณฑ์ หากเป็นคณะศึกษาดูงานหรือกิจกรรมสาธิตควรติดต่อกลุ่มชุมชนล่วงหน้า

 

ตอบ: ผลิตภัณฑ์เด่น ได้แก่ เสื่อกก เสื่อพับลายมัดหมี่ เสื่อโยคะ กระเป๋าจากกก เบาะรองนั่ง ของตกแต่งบ้าน และของฝากแปรรูปจากเสื่อกก

 

ตอบ: ใช้ทางหลวงหมายเลข 208 สายมหาสารคาม – โกสุมพิสัย – ขอนแก่น แล้วเลี้ยวเข้าบ้านแพงบริเวณกิโลเมตรที่ 20 – 21 ระยะทางจากตัวเมืองประมาณ 38 กม.

 

ตอบ: เหมาะสำหรับชาวต่างชาติที่สนใจงานหัตถกรรม วิถีชุมชนอีสาน ผลิตภัณฑ์ทำมือ และการเรียนรู้ระบบเศรษฐกิจชุมชนจากทรัพยากรท้องถิ่น

 

ตอบ: สามารถเที่ยวต่อที่บึงแพง วนอุทยานโกสัมพี แก่งตาด ทุ่งทานตะวันบึงกุยสะดืออีสาน และพระพุทธรูปมิ่งเมือง วัดสุวรรณาวาสได้