ถ้ำโพธิสัตว์ (กุ้ยหลินเมืองเลย)

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: 07.00 – 18.00 น.

 

ถ้ำโพธิสัตว์ หรือ กุ้ยหลินเมืองเลย ตั้งอยู่ในบริเวณวัดถ้ำโพธิสัตว์ บ้านปวนพุ ตำบลปวนพุ อำเภอหนองหิน จังหวัดเลย เป็นถ้ำหินปูนขนาดใหญ่ที่มีถ้ำเล็กถ้ำน้อยเรียงรายใต้ยอดเขารวม 15 คูหา ภายในมีหินงอกหินย้อย รูปทรงหินธรรมชาติ ผนังถ้ำสูงชัน รากไม้ใหญ่ และเส้นทางเดินถ้ำที่ซับซ้อน ไม่มีไฟฟ้าภายในถ้ำ จึงควรติดต่อเจ้าหน้าที่ อบต.ปวนพุก่อนเข้าชม และควรเตรียมไฟฉาย รองเท้าที่เดินสะดวก และเวลาอย่างน้อย 1 ชั่วโมงสำหรับการเดินชม

 

ถ้ำโพธิสัตว์ หรือที่นักท่องเที่ยวจำนวนมากรู้จักในชื่อ กุ้ยหลินเมืองเลย เป็นหนึ่งในแหล่งท่องเที่ยวธรรมชาติและศาสนสถานที่มีเอกลักษณ์ของอำเภอหนองหิน จังหวัดเลย ตั้งอยู่ในพื้นที่บ้านปวนพุ ตำบลปวนพุ ภายในบริเวณวัดถ้ำโพธิสัตว์ สถานที่แห่งนี้มีลักษณะเป็นภูเขาหินปูนที่เกิดโพรงถ้ำหลายคูหาเรียงรายอยู่ใต้ยอดเขา ความโดดเด่นของถ้ำไม่ได้อยู่เพียงขนาดของพื้นที่ แต่เกิดจากความซับซ้อนของเส้นทางภายในถ้ำ รูปทรงหินงอกหินย้อยที่หลากหลาย และบรรยากาศธรรมชาติที่ให้ความรู้สึกทั้งลึกลับ สงบ และงดงามในเวลาเดียวกัน

 

ชื่อกุ้ยหลินเมืองเลยสะท้อนภาพจำของภูมิประเทศหินปูนในอำเภอหนองหิน ซึ่งมีภูเขา หน้าผา โพรงถ้ำ และกลุ่มหินรูปร่างแปลกตาคล้ายภูมิทัศน์แบบเขาหินปูนที่มีชื่อเสียงในต่างประเทศ พื้นที่ถ้ำโพธิสัตว์อยู่ในเส้นทางเดียวกับสวนหินผางามหรือคุนหมิงเมืองเลย จึงเหมาะสำหรับนักท่องเที่ยวที่ต้องการจัดเส้นทางเที่ยวธรรมชาติแบบครบทั้งสวนหิน ถ้ำ น้ำตก และจุดชมวิวในวันเดียวกันหรือแบบ 2 วัน 1 คืน

 

ถ้ำแห่งนี้มีถ้ำเล็กถ้ำน้อยรวม 15 คูหา แต่ละคูหามีลักษณะเฉพาะและมีชื่อเรียกแตกต่างกัน เช่น เขาวงกต ถ้ำลับแล สวรรค์ชั้นต่าง ๆ ถ้ำซุ้มบาดาล ท้องพระโรง ห้าแพร่ง หนึ่งเดียว ขังแปด เสาหลักเมือง ถ้ำดอกหิน เมืองลับแล ถ้ำนางพญา และถ้ำมาลัย ชื่อเหล่านี้ช่วยให้การเดินชมถ้ำมีความรู้สึกเหมือนการเดินผ่านโลกธรรมชาติหลายฉาก แต่ละช่วงมีมิติของหิน ผนังถ้ำ เพดานถ้ำ และช่องทางเดินที่แตกต่างกัน บางคูหากว้างพอให้หยุดชมรายละเอียดได้ บางช่วงแคบและต้องเดินอย่างระวัง บางช่วงมีผนังสูงชันและรากไม้ใหญ่ห้อยลงมาสร้างบรรยากาศดิบ ลึก และน่าค้นหา

 

ลักษณะของถ้ำโพธิสัตว์เกิดจากกระบวนการตามธรรมชาติของภูเขาหินปูน น้ำฝนและน้ำใต้ดินค่อย ๆ ซึมผ่านรอยแตกในเนื้อหิน ละลายแร่แคลเซียมคาร์บอเนต แล้วสร้างโพรง ช่องทาง และคูหาเมื่อเวลาผ่านไปยาวนาน หยดน้ำที่ไหลผ่านเพดานและผนังถ้ำค่อย ๆ สะสมแร่จนเกิดหินงอก หินย้อย ม่านหิน เสาหิน และพื้นผิวหินรูปทรงต่าง ๆ สิ่งที่เห็นภายในถ้ำจึงไม่ใช่เพียงความสวยงามสำหรับถ่ายภาพ แต่เป็นหลักฐานของเวลา น้ำ แร่ธาตุ และภูมิประเทศหินปูนที่ทำงานร่วมกันอย่างช้า ๆ

 

ภายในถ้ำไม่มีไฟฟ้า นักท่องเที่ยวจึงต้องเตรียมไฟฉายหรือไฟฉายคาดศีรษะติดตัวเสมอ แสงจากโทรศัพท์มือถือใช้ได้ในบางช่วง แต่ไม่สะดวกเท่าไฟฉายจริงเมื่อต้องเดินในพื้นที่มืด แคบ หรือพื้นไม่เรียบ การไม่มีแสงไฟถาวรทำให้บรรยากาศของถ้ำยังคงความเป็นธรรมชาติสูง แต่ก็ทำให้การเข้าชมต้องมีความพร้อมมากกว่าแหล่งท่องเที่ยวที่จัดระบบไฟเต็มรูปแบบ นักท่องเที่ยวควรติดต่อเจ้าหน้าที่องค์การบริหารส่วนตำบลปวนพุก่อนเข้าชม เพื่อให้การเดินถ้ำปลอดภัยและไม่หลงทางในเส้นทางที่วกวน

 

เส้นทางเดินชมถ้ำใช้เวลาอย่างน้อย 1 ชั่วโมง และควรเผื่อเวลามากกว่านั้นหากต้องการหยุดถ่ายภาพหรือชมรายละเอียดแต่ละคูหาอย่างช้า ๆ การเดินภายในถ้ำไม่เหมาะกับการเร่งรีบ เพราะพื้นบางช่วงเป็นหิน บางช่วงชื้น บางช่วงมีความลาดเอียง และบางจุดมีพื้นที่แคบ การเคลื่อนตัวช้า ๆ จะช่วยให้มองเห็นรายละเอียดของหินงอกหินย้อยและลดความเสี่ยงในการสะดุดหรือลื่นล้ม ผู้ที่ไม่คุ้นเคยกับการเดินถ้ำควรเดินตามกลุ่มและฟังคำแนะนำของผู้นำทาง

 

หนึ่งในคูหาที่น่าสนใจคือถ้ำซุ้มบาดาล ซึ่งมักถูกกล่าวถึงในฐานะจุดเริ่มต้นของเส้นทางถ้ำ ลักษณะของพื้นที่ให้ความรู้สึกเหมือนประตูสู่โลกใต้ภูเขา เมื่อเดินต่อเข้าไปจะพบหินรูปร่างต่าง ๆ เช่น หินนางเงือกที่เกิดจากการตีความรูปทรงธรรมชาติของผนังถ้ำ จากนั้นเข้าสู่ท้องพระโรงซึ่งเป็นคูหาขนาดใหญ่ มีหินงอกหินย้อยสวยงามและให้ความรู้สึกเหมือนโถงธรรมชาติ ภายในถ้ำยังมีพื้นที่ห้าแพร่งที่ผนังสูง ขรุขระ และมีรากไม้ใหญ่ห้อยเกาะอยู่ ทำให้เกิดภาพที่ทั้งแปลกตาและทรงพลัง

 

เส้นทางต่อไปมีคูหาและช่องทางที่ชื่อหนึ่งเดียว ขังแปด เสาหลักเมือง ถ้ำดอกหิน เมืองลับแล ถ้ำนางพญา และถ้ำมาลัย แต่ละชื่อสะท้อนจินตนาการของคนท้องถิ่นต่อรูปทรงธรรมชาติที่เห็นภายในถ้ำ บางจุดมีหินงอกคล้ายเสา บางจุดมีพื้นผิวหินคล้ายดอกไม้ บางจุดมีมิติของช่องถ้ำเหมือนโลกซ่อนเร้น ชื่อเรียกเหล่านี้ทำให้การชมถ้ำมีทั้งมิติทางธรรมชาติและมิติทางวัฒนธรรม เพราะผู้คนไม่ได้มองถ้ำเป็นเพียงโพรงหิน แต่ตีความความงามของหินผ่านภาษาความเชื่อและจินตนาการ

 

ถ้ำโพธิสัตว์ยังเป็นพื้นที่ที่เชื่อมโยงกับศาสนสถาน เนื่องจากตั้งอยู่ในบริเวณวัดถ้ำโพธิสัตว์ ภายในและโดยรอบมีบรรยากาศของวัดถ้ำที่สงบ เหมาะกับการทำบุญ กราบพระ และเดินชมธรรมชาติอย่างสำรวม นอกจากความงามของหินงอกหินย้อยแล้ว นักท่องเที่ยวยังจะได้เห็นการใช้ถ้ำเป็นพื้นที่ทางจิตใจของชุมชน ซึ่งเป็นลักษณะสำคัญของวัดถ้ำในภาคอีสานและภาคเหนือของไทย การเดินชมถ้ำจึงควรรักษามารยาทของศาสนสถาน แต่งกายสุภาพ พูดคุยเสียงเบา และไม่กระทำสิ่งที่รบกวนความสงบของพื้นที่

 

บริเวณวัดถ้ำโพธิสัตว์มีเส้นทางเดินศึกษาธรรมชาติที่เริ่มจากจุดจอดรถ เดินผ่านแนวป่าไผ่เข้าไปยังทางเข้าถ้ำประมาณ 300 เมตร เส้นทางนี้ช่วยให้ผู้มาเยือนได้ปรับตัวจากพื้นที่เปิดเข้าสู่พื้นที่ป่าและภูเขาหินปูน บริเวณป่าไผ่มีบรรยากาศร่มรื่นและให้ความรู้สึกใกล้ชิดธรรมชาติ ก่อนเข้าสู่ถ้ำควรตรวจอุปกรณ์ ไฟฉาย น้ำดื่ม และความพร้อมของร่างกาย เพราะเมื่อเข้าไปในถ้ำแล้วสภาพแสงและพื้นทางเดินจะเปลี่ยนไปอย่างชัดเจน

 

ในช่วงฤดูฝน วัดถ้ำโพธิสัตว์มีอีกหนึ่งปรากฏการณ์ที่ได้รับความสนใจคือ น้ำใสเย็นไหลออกจากถ้ำและไหลลงมาตามบันไดปูนหรือบันไดพญานาค กลายเป็นพื้นที่เล่นน้ำตามธรรมชาติที่สร้างความตื่นตาให้กับนักท่องเที่ยว ปรากฏการณ์นี้เกิดขึ้นตามสภาพฝนและน้ำในภูเขาหินปูน ไม่ได้เกิดตลอดปี จึงทำให้ช่วงหน้าฝนมีผู้คนสนใจเดินทางมาเที่ยวเป็นพิเศษ อย่างไรก็ตาม การเล่นน้ำควรทำด้วยความระมัดระวัง โดยเฉพาะเด็กเล็กต้องมีผู้ปกครองดูแลใกล้ชิด และควรหลีกเลี่ยงการเล่นน้ำเมื่อกระแสน้ำแรงหรือฝนตกหนัก

 

จุดเด่นของถ้ำโพธิสัตว์คือความหลากหลายของประสบการณ์ภายในพื้นที่เดียว นักท่องเที่ยวสามารถเดินชมถ้ำหินปูน ศึกษาธรรมชาติ ถ่ายภาพหินงอกหินย้อย กราบพระในพื้นที่วัด ชมภูเขาหินปูน และในช่วงที่น้ำไหลจากถ้ำยังสามารถพักผ่อนริมน้ำได้ ความหลากหลายนี้ทำให้สถานที่เหมาะกับทั้งคนชอบธรรมชาติ คนชอบถ้ำ สายบุญ ครอบครัว และนักเดินทางที่ต้องการเส้นทางเที่ยวเลยที่แตกต่างจากเชียงคานหรือภูกระดึง

 

อย่างไรก็ตาม ถ้ำโพธิสัตว์ไม่ใช่สถานที่ที่ควรเดินเข้าไปเองโดยไม่เตรียมตัว เพราะเส้นทางภายในถ้ำซับซ้อน วกวน และไม่มีไฟฟ้า นักท่องเที่ยวควรเข้าชมเป็นกลุ่ม ไม่แยกตัวออกจากเส้นทาง ไม่เข้าไปในคูหาที่ไม่มีผู้นำทาง และไม่เดินลึกเกินกว่าที่เจ้าหน้าที่แนะนำ การติดต่อองค์การบริหารส่วนตำบลปวนพุหรือผู้ดูแลพื้นที่ก่อนเข้าชมช่วยให้การเดินทางปลอดภัยมากขึ้น โดยเฉพาะผู้ที่เดินทางมาครั้งแรกหรือกลุ่มที่มีเด็กและผู้สูงอายุ

 

การแต่งกายควรเหมาะกับการเดินป่าและเดินถ้ำ เสื้อผ้าควรคล่องตัว ระบายอากาศได้ดี และไม่รุ่มร่าม รองเท้าควรเป็นรองเท้าผ้าใบหรือรองเท้าที่เกาะพื้นดี ไม่ควรใช้รองเท้าแตะพื้นลื่น เพราะภายในถ้ำมีหิน พื้นไม่เรียบ ความชื้น และทางลาดบางช่วง ควรพกไฟฉาย น้ำดื่ม ยากันยุง ถุงกันน้ำสำหรับโทรศัพท์ และถุงเก็บขยะส่วนตัว การเตรียมของเหล่านี้ช่วยให้การเที่ยวสะดวกและลดผลกระทบต่อพื้นที่ธรรมชาติ

 

มารยาทสำคัญของการเที่ยวถ้ำคือไม่สัมผัสหินงอกหินย้อย ไม่ขีดเขียนผนังถ้ำ ไม่เคาะหิน ไม่เก็บก้อนหินออกจากพื้นที่ และไม่ใช้เสียงดังจนรบกวนสัตว์หรือผู้เข้าชมคนอื่น หินงอกหินย้อยใช้เวลานานมากในการก่อตัว การสัมผัสด้วยมือมนุษย์สามารถทำให้คราบน้ำมันและสิ่งสกปรกไปหยุดการสะสมของแร่บนผิวหินได้ ความงดงามของถ้ำจึงขึ้นอยู่กับความรับผิดชอบของผู้มาเยือนทุกคน

 

สำหรับผู้ที่สนใจถ่ายภาพ ถ้ำโพธิสัตว์ให้มุมภาพที่โดดเด่นหลายแบบ ทั้งปากถ้ำที่มีแสงธรรมชาติส่องเข้ามา ผนังหินขรุขระสูงชัน รากไม้ใหญ่ที่ห้อยลงมาตามช่องถ้ำ หินงอกหินย้อยในคูหาต่าง ๆ และทางเดินที่ให้ความรู้สึกเหมือนเขาวงกต การถ่ายภาพในถ้ำควรใช้ไฟฉายหรือแสงเสริมอย่างระมัดระวัง ไม่ส่องเข้าตาผู้อื่น ไม่ส่องรบกวนสัตว์ในถ้ำ และไม่วางขาตั้งกล้องกีดขวางทางเดินแคบ

 

เวลาเข้าชมที่เหมาะสมคือช่วงกลางวันภายในเวลา 07.00 – 18.00 น. โดยควรเริ่มเดินถ้ำช่วงเช้าหรือช่วงบ่ายต้น ๆ เพื่อให้มีเวลาเดินชมครบและออกจากพื้นที่ก่อนค่ำ การเข้าถ้ำช่วงใกล้มืดไม่เหมาะสม เพราะแสงภายนอกน้อยลง การเดินทางกลับอาจลำบาก และการประเมินเส้นทางในพื้นที่ป่าและถ้ำทำได้ยากกว่า หากเป็นช่วงฤดูฝนควรตรวจสภาพอากาศก่อนเดินทาง และหากฝนตกหนักควรงดเข้าถ้ำลึก

 

การเดินทางไปถ้ำโพธิสัตว์สะดวกที่สุดด้วยรถยนต์ส่วนตัวหรือรถเช่า จากอำเภอหนองหินใช้เส้นทางเดียวกับสวนหินผางาม ไปตามเส้นทางบ้านปวนพุ เมื่อห่างจากปากทางราว 9 กม. จะมีทางแยกขวาเข้าไปตามทางลูกรังประมาณ 600 เมตร จากนั้นเลี้ยวซ้ายอีกประมาณ 1.4 กม. จึงถึงบริเวณถ้ำ อีกเส้นทางที่มักใช้คือจากตลาดสดหนองหินเลี้ยวเข้าทางหนองหิน – สวนหินผางาม ใช้ทางหลวงชนบท ลย.3029 ผ่านบ้านปวนพุ แล้วเข้าสู่เส้นทางท้องถิ่นไปยังวัดถ้ำโพธิสัตว์ ผู้ใช้แผนที่นำทางควรค้นหาชื่อ “วัดถ้ำโพธิสัตว์ บ้านปวนพุ หนองหิน เลย” เพื่อป้องกันความสับสนกับถ้ำชื่อคล้ายกันในจังหวัดอื่น

 

การเดินทาง สำหรับผู้ไม่มีรถส่วนตัว สามารถเดินทางเข้าสู่อำเภอหนองหินก่อน แล้วเหมารถท้องถิ่นหรือสอบถามที่พักในพื้นที่ให้ช่วยจัดรถไปยังวัดถ้ำโพธิสัตว์ ควรตกลงค่ารถ เวลารอ และจุดรับกลับให้ชัดเจน เพราะพื้นที่ถ้ำไม่ได้อยู่ในแนวรถโดยสารประจำทางที่มีรอบถี่ หากต้องการเที่ยวหลายจุดในวันเดียว เช่น สวนหินผางาม ถ้ำโพธิสัตว์ น้ำตกเพียงดิน น้ำตกสวนห้อม และภูป่าเปาะ การเหมารถแบบเหมารอบจะสะดวกกว่า

 

ถ้ำโพธิสัตว์เหมาะกับการจัดทริปร่วมกับสวนหินผางาม เพราะอยู่ในเส้นทางเดียวกันและต่างก็เป็นพื้นที่ภูเขาหินปูนที่มีเอกลักษณ์ สวนหินผางามเหมาะกับการเดินชมภูเขาหินปูนกลางแจ้ง ส่วนถ้ำโพธิสัตว์เหมาะกับการเดินชมโลกภายในภูเขา เมื่อนำ 2 แห่งนี้มารวมในทริปเดียว นักท่องเที่ยวจะเห็นภาพของภูมิประเทศหินปูนทั้งด้านนอกและด้านในอย่างครบถ้วน

 

นอกจากนี้ยังสามารถเที่ยวต่อไปยังน้ำตกเพียงดิน น้ำตกสวนห้อม สวนสวรรค์ วัดถ้ำสูงหรือวัดถ้ำผานางคอย และจุดชมวิวภูป่าเปาะได้ในเส้นทางอำเภอหนองหิน หากจัดทริปแบบ 1 วัน ควรเลือก 3 – 4 จุดหลักเพื่อไม่ให้เร่งเกินไป แต่หากต้องการชมภูป่าเปาะช่วงเช้าหรือเก็บรายละเอียดถ้ำโพธิสัตว์อย่างเต็มที่ ควรพักค้างคืนในตำบลปวนพุหรืออำเภอหนองหิน 1 คืน

 

พื้นที่รอบถ้ำมีร้านอาหารและที่พักชุมชนหลายแห่ง แม้จะไม่ใช่ย่านท่องเที่ยวขนาดใหญ่ แต่มีร้านหมูกระทะ ร้านอาหารตามสั่ง ร้านปลาเผา ร้านกาแฟ และโฮมสเตย์ในเส้นทางปวนพุ นักท่องเที่ยวควรเตรียมเงินสดติดตัวไว้ เพราะบางร้านอาจไม่รองรับการชำระเงินออนไลน์ตลอดเวลา และหากเดินทางช่วงวันหยุดควรติดต่อที่พักล่วงหน้าเพื่อความแน่นอน

 

ในด้านความปลอดภัย เด็กและผู้สูงอายุสามารถมาเที่ยวบริเวณวัดและเส้นทางช่วงต้นได้ แต่การเดินเข้าถ้ำควรประเมินสภาพร่างกายก่อนเสมอ ผู้สูงอายุที่มีปัญหาเข่า หายใจลำบาก หรือไม่คุ้นเคยกับพื้นที่มืดและพื้นหินไม่เรียบ ควรเลือกชมเฉพาะจุดที่เข้าถึงง่าย เด็กควรอยู่ใกล้ผู้ใหญ่ ไม่วิ่ง ไม่ปีนหิน และไม่แยกจากกลุ่ม เพราะเส้นทางถ้ำมีความซับซ้อนมากกว่าสถานที่ท่องเที่ยวทั่วไป

 

ถ้ำโพธิสัตว์เป็นสถานที่ที่ควรเที่ยวด้วยความเคารพต่อธรรมชาติและชุมชน ความสวยงามของที่นี่ไม่ได้เกิดจากสิ่งปลูกสร้างขนาดใหญ่ แต่เกิดจากภูเขา หิน น้ำ รากไม้ ความมืด แสงไฟ และความสงบของวัดถ้ำ การรักษาความสะอาด การไม่ทิ้งขยะ การไม่ทำลายหิน และการปฏิบัติตามคำแนะนำของผู้ดูแลพื้นที่เป็นสิ่งที่ช่วยให้ถ้ำยังคงความงดงามต่อไป

 

โดยรวมแล้ว ถ้ำโพธิสัตว์ หรือ กุ้ยหลินเมืองเลย เป็นแหล่งท่องเที่ยวที่มีเอกลักษณ์สูงในอำเภอหนองหิน จังหวัดเลย จุดเด่นคือถ้ำหินปูน 15 คูหา เส้นทางเดินถ้ำที่ลึกลับ หินงอกหินย้อยจำนวนมาก รากไม้ใหญ่ บรรยากาศของวัดถ้ำ และปรากฏการณ์น้ำไหลออกจากถ้ำในช่วงฤดูฝน หากเตรียมตัวดี ติดต่อผู้ดูแลพื้นที่ก่อนเข้าชม และเดินถ้ำอย่างระมัดระวัง สถานที่แห่งนี้จะเป็นหนึ่งในประสบการณ์ท่องเที่ยวเลยที่ทั้งสวยงาม น่าตื่นตา และมีคุณค่าทางธรรมชาติอย่างชัดเจน

 

 

ตอบ: ถ้ำโพธิสัตว์ หรือกุ้ยหลินเมืองเลย ตั้งอยู่ในบริเวณวัดถ้ำโพธิสัตว์ บ้านปวนพุ ตำบลปวนพุ อำเภอหนองหิน จังหวัดเลย

 

ตอบ: จุดเด่นคือเป็นถ้ำหินปูนที่มีถ้ำเล็กถ้ำน้อยรวม 15 คูหา มีหินงอกหินย้อยสวยงาม เส้นทางถ้ำซับซ้อน ผนังถ้ำสูงชัน รากไม้ใหญ่ และบรรยากาศแบบวัดถ้ำ

 

ตอบ: เปิดให้เข้าชมทุกวัน เวลา 07.00 – 18.00 น. และควรเริ่มเดินถ้ำในช่วงกลางวันเพื่อความปลอดภัย

 

ตอบ: เข้าชมฟรี นักท่องเที่ยวควรเตรียมเงินสดสำหรับอาหาร เครื่องดื่ม ทำบุญ หรือค่ารถท้องถิ่น

 

ตอบ: ควรติดต่อองค์การบริหารส่วนตำบลปวนพุหรือผู้ดูแลพื้นที่ก่อนเข้าชม เพราะภายในถ้ำไม่มีไฟฟ้า เส้นทางค่อนข้างวกวน และควรมีผู้นำทางเพื่อความปลอดภัย

 

ตอบ: ควรเผื่อเวลาอย่างน้อย 1 ชั่วโมงสำหรับการเดินชมถ้ำ และควรเผื่อเวลามากขึ้นหากต้องการถ่ายภาพหรือเดินชมแต่ละคูหาอย่างละเอียด

 

ตอบ: ควรเตรียมไฟฉาย รองเท้าที่เดินสะดวก เสื้อผ้าคล่องตัว น้ำดื่ม ยากันยุง ถุงกันน้ำ และถุงเก็บขยะส่วนตัว

 

ตอบ: สามารถเที่ยวร่วมกับสวนหินผางาม น้ำตกเพียงดิน น้ำตกสวนห้อม สวนสวรรค์ วัดถ้ำสูง และจุดชมวิวภูป่าเปาะได้ในเส้นทางอำเภอหนองหิน