วัดพระธาตุหนองสามหมื่น

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: 08.00 – 17.00 น.

 

วัดพระธาตุหนองสามหมื่น ตั้งอยู่ที่หมู่ 1 บ้านแก้ง ตำบลบ้านแก้ง อำเภอภูเขียว จังหวัดชัยภูมิ เป็นวัดราษฎร์และโบราณสถานสำคัญที่มีคุณค่าทั้งด้านพระพุทธศาสนา ประวัติศาสตร์ โบราณคดี ศิลปกรรม และวิถีวัฒนธรรมท้องถิ่นของชาวภูเขียว พระธาตุหนองสามหมื่นเป็นพระธาตุที่มีลักษณะงดงามและสมบูรณ์ที่สุดองค์หนึ่งของจังหวัดชัยภูมิ โดดเด่นด้วยรูปแบบสถาปัตยกรรมที่ผสมผสานศิลปะล้านนา ล้านช้าง และอยุธยาไว้อย่างกลมกลืน ตั้งอยู่บนพื้นที่เมืองโบราณขนาดใหญ่ที่มีร่องรอยคูน้ำ คันดิน โคกเนินโบราณสถาน ใบเสมาหินทราย และโบราณวัตถุหลายยุคสมัย วัดแห่งนี้จึงไม่ได้เป็นเพียงสถานที่ไหว้พระทำบุญ แต่เป็นแหล่งเรียนรู้ประวัติศาสตร์ของเมืองภูเขียวและจังหวัดชัยภูมิที่มีความสำคัญมากแห่งหนึ่ง

 

พระธาตุหนองสามหมื่นเรียกชื่อตามหนองน้ำขนาดใหญ่ที่อยู่ทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือของวัด ชื่อ “หนองสามหมื่น” กลายเป็นชื่อเรียกพระธาตุและวัดที่อยู่คู่กับบ้านแก้งมายาวนาน ในมิติของชุมชน หนองน้ำ วัด พระธาตุ และหมู่บ้านเป็นองค์ประกอบที่เชื่อมโยงกันอย่างแนบแน่น เพราะหนองน้ำเป็นแหล่งหล่อเลี้ยงชีวิต ส่วนพระธาตุเป็นศูนย์รวมศรัทธาและจิตใจของผู้คน การเดินทางมายังวัดพระธาตุหนองสามหมื่นจึงเป็นการมาถึงพื้นที่ที่ผสานธรรมชาติ ศาสนา และประวัติศาสตร์ท้องถิ่นไว้ในสถานที่เดียวกัน

 

ความโดดเด่นของพระธาตุหนองสามหมื่นอยู่ที่องค์พระธาตุขนาดใหญ่ซึ่งมีลักษณะเป็นเจดีย์ย่อมุมไม้สิบสอง ตั้งอยู่บนฐานเขียงรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส มีความสูงประมาณ 45 เมตร มีบันไดทางขึ้นทั้งสี่ด้าน เหนือฐานเขียงเป็นฐานบัวคว่ำบัวหงายรองรับองค์พระธาตุ และมีซุ้มประดิษฐานพระพุทธรูปทั้งสี่ทิศ ได้แก่ พระพุทธรูปปางรำพึงและปางลีลา ลักษณะทางสถาปัตยกรรมเช่นนี้สะท้อนความประณีตของช่างโบราณและการผสมผสานระหว่างรูปแบบศิลปกรรมหลายวัฒนธรรมที่เคยมีอิทธิพลในพื้นที่อีสานตอนกลางและลุ่มน้ำโขง

 

ภายในองค์พระธาตุเชื่อกันว่าบรรจุพระบรมสารีริกธาตุของพระพุทธเจ้า จึงทำให้พระธาตุหนองสามหมื่นเป็นปูชนียสถานที่ชาวบ้านและพุทธศาสนิกชนให้ความเคารพนับถือมาอย่างยาวนาน การได้มากราบไหว้องค์พระธาตุจึงมีความหมายทั้งในเชิงการทำบุญเพื่อความเป็นสิริมงคลและการแสดงความเคารพต่อร่องรอยพระพุทธศาสนาที่สืบทอดผ่านกาลเวลา ความศรัทธานี้ทำให้วัดยังคงเป็นสถานที่ที่ผู้คนเดินทางมาทำบุญ ไหว้พระ ฟังธรรม ปฏิบัติธรรม และร่วมประเพณีสำคัญของชุมชนอย่างต่อเนื่อง

 

แม้ไม่มีหลักฐานเอกสารที่ระบุชัดเจนว่าพระธาตุหนองสามหมื่นสร้างขึ้นเมื่อใด แต่จากลักษณะสถาปัตยกรรมและศิลปกรรมที่ปรากฏ นักวิชาการและแหล่งข้อมูลด้านโบราณสถานสันนิษฐานว่าสร้างขึ้นราวพุทธศตวรรษที่ 21–22 ในสมัยพระไชยเชษฐาธิราชแห่งราชอาณาจักรลาว รูปแบบของพระธาตุสามารถเปรียบเทียบได้กับพระธาตุสำคัญในนครเวียงจันทน์และพื้นที่ริมแม่น้ำโขง เช่น พระธาตุศรีเมืองในนครเวียงจันทน์ และพระธาตุวัดเทพพล เมืองเวียงคุก จังหวัดหนองคาย ความสัมพันธ์เชิงรูปแบบนี้ทำให้พระธาตุหนองสามหมื่นเป็นหลักฐานสำคัญที่สะท้อนการเชื่อมโยงทางศิลปกรรมและศรัทธาระหว่างล้านช้าง อีสาน และอยุธยา

 

พื้นที่ตั้งของพระธาตุหนองสามหมื่นมีความสำคัญยิ่งกว่าการเป็นที่ตั้งของพระธาตุเพียงองค์เดียว เพราะบริเวณนี้เคยเป็นเมืองโบราณขนาดใหญ่ในสมัยทวารวดี อายุราวพุทธศตวรรษที่ 12–16 ปรากฏร่องรอยคูน้ำ คันดิน และโคกเนินโบราณสถานหลายแห่ง ร่องรอยเหล่านี้ช่วยยืนยันว่าพื้นที่บ้านแก้งและภูเขียวเป็นแหล่งชุมชนโบราณที่มีผู้คนอยู่อาศัยและประกอบพิธีกรรมทางศาสนามาอย่างต่อเนื่องก่อนการสร้างพระธาตุในยุคล้านช้าง การมีชั้นประวัติศาสตร์หลายสมัยซ้อนกันเช่นนี้ทำให้วัดพระธาตุหนองสามหมื่นมีความสำคัญทั้งในระดับท้องถิ่นและระดับภูมิภาค

 

โบราณวัตถุสำคัญที่พบทั้งในและนอกเขตคูเมืองหลายชิ้นถูกนำมาเก็บรักษาไว้ภายในวัด โดยเฉพาะกลุ่มใบเสมาหินทรายซึ่งเป็นหลักฐานเด่นของศิลปะทวารวดีในภาคอีสาน ใบเสมาบางแผ่นมีจารึกอักษรปัลลวะภาษาสันสกฤต อายุราวพุทธศตวรรษที่ 12–14 และมีใบเสมาหนึ่งแผ่นที่นำไปตั้งเป็นหลักเมืองประจำอำเภอภูเขียว การค้นพบใบเสมาเหล่านี้แสดงให้เห็นว่าพื้นที่นี้เคยเป็นเขตศักดิ์สิทธิ์ที่มีความสำคัญทางพระพุทธศาสนาตั้งแต่ยุคทวารวดี

 

นอกจากใบเสมาแล้ว ยังมีประติมากรรมรูปเคารพชำรุด 2 ชิ้น โดยหนึ่งในนั้นมีลักษณะคล้ายเศียรพระพุทธรูปนาคปรกในศิลปะขอมแบบบายน อายุราวพุทธศตวรรษที่ 18 หลักฐานนี้สะท้อนว่าพื้นที่บริเวณวัดไม่ได้มีเพียงอิทธิพลทวารวดีและล้านช้างเท่านั้น แต่ยังเคยมีร่องรอยวัฒนธรรมเขมรหรืออิทธิพลศิลปะขอมผ่านเข้ามาในช่วงเวลาหนึ่งด้วย วัดพระธาตุหนองสามหมื่นจึงเป็นพื้นที่ที่เห็นพัฒนาการทางศิลปกรรมหลายยุคสมัยอย่างน่าสนใจ

 

เรื่องราวของเมืองโบราณบริเวณบ้านแก้งยังเชื่อมโยงกับตำนานอุรังคธาตุหรืออุรังคนิทาน ซึ่งกล่าวถึงเมืองโบราณที่อยู่ทางทิศตะวันตกของเมืองหนองหารชื่อว่าอโยธยาหรือกุรุนทนคร แม้การตีความเรื่องเมืองในตำนานยังมีรายละเอียดที่ศึกษาต่อได้ แต่พื้นที่ภูเขียวและบ้านแก้งมักได้รับการกล่าวถึงในฐานะพื้นที่ที่มีร่องรอยเมืองโบราณขนาดใหญ่ มีคูน้ำคันดิน มีใบเสมา และมีโบราณวัตถุที่สอดคล้องกับการเป็นชุมชนสำคัญในอดีต การเดินชมวัดจึงเปรียบเสมือนการเดินอยู่บนพื้นที่ประวัติศาสตร์ที่มีชีวิต ไม่ใช่เพียงการชมองค์พระธาตุเพียงอย่างเดียว

 

ภายในวัดยังมีพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นวัดพระธาตุหนองสามหมื่น ซึ่งจัดเก็บและนำเสนอเครื่องใช้ในวิถีชีวิตของชาวอีสาน เครื่องมือจับสัตว์ โบราณวัตถุ และข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับประวัติศาสตร์ท้องถิ่น พิพิธภัณฑ์แห่งนี้ช่วยให้ผู้มาเยือนเข้าใจบริบทของพระธาตุและชุมชนมากขึ้น เพราะไม่ได้มองพระธาตุแยกจากชีวิตผู้คน แต่เชื่อมโยงให้เห็นว่าศาสนา โบราณคดี ภูมิปัญญาชาวบ้าน และวิถีชีวิตอีสานล้วนเกี่ยวข้องกัน

 

วัดพระธาตุหนองสามหมื่นยังมีความสำคัญในฐานะสถานที่ประกอบกิจกรรมทางศาสนาของพระภิกษุสงฆ์และพุทธศาสนิกชน ชาวบ้านใช้วัดเป็นสถานที่ทำบุญ ถวายภัตตาหาร ฟังธรรม รักษาศีล ปฏิบัติธรรม และร่วมกิจกรรมในวันสำคัญทางพระพุทธศาสนา เช่น วันมาฆบูชา วันวิสาขบูชา วันอาสาฬหบูชา วันเข้าพรรษา วันออกพรรษา งานกฐิน และงานผ้าป่า วัดจึงเป็นพื้นที่ที่พระพุทธศาสนาดำรงอยู่ในชีวิตประจำวันของชุมชน ไม่ได้เป็นเพียงแหล่งโบราณสถานที่หยุดนิ่ง

 

บทบาทของวัดในฐานะศูนย์รวมจิตใจมีความชัดเจนมาก เพราะชาวบ้านบ้านแก้งและพื้นที่ใกล้เคียงผูกพันกับพระธาตุในฐานะหลักใจของชุมชน เมื่อมีงานบุญหรือประเพณี ชาวบ้านจะร่วมแรงกันดูแลพื้นที่ เตรียมอาหาร จัดเครื่องไทยธรรม ต้อนรับผู้มาเยือน และร่วมพิธีกรรมด้วยความศรัทธา การมีส่วนร่วมเหล่านี้ทำให้วัดเป็นพื้นที่ที่สร้างความสามัคคีและความรู้สึกร่วมของผู้คนหลายรุ่น

 

วัดพระธาตุหนองสามหมื่นยังเกี่ยวข้องกับประเพณีรำผีฟ้า ซึ่งเป็นการรำบวงสรวงแบบกลุ่มที่ภูพระ โดยมีพระเจ้าองค์ตื้อเป็นพระพุทธรูปแกะสลักหินทราย สูงประมาณ 2 เมตร ชาวบ้านให้ความเคารพศรัทธาและเชื่อว่ามีความศักดิ์สิทธิ์ การรำบวงสรวงจะมีขึ้นในช่วงวันขึ้น 13–15 ค่ำ เดือน 5 หรือราวเดือนเมษายน รวมถึงช่วงวันเข้าพรรษาและวันออกพรรษา ซึ่งมีประชาชนเดินทางมาทำบุญจำนวนมาก ประเพณีนี้สะท้อนความสัมพันธ์ระหว่างศาสนา ความเชื่อท้องถิ่น และการรวมตัวของชุมชนในพื้นที่ภูเขียว

 

การกล่าวถึงประเพณีรำผีฟ้าควบคู่กับวัดพระธาตุหนองสามหมื่นช่วยให้เห็นว่าวัดไม่ได้เป็นเพียงที่ตั้งของโบราณสถาน แต่เป็นส่วนหนึ่งของภูมิทัศน์วัฒนธรรมที่เชื่อมโยงพระธาตุ พระพุทธรูปศักดิ์สิทธิ์ พิธีกรรม การบวงสรวง และการทำบุญเข้าด้วยกัน วัฒนธรรมเช่นนี้เป็นเอกลักษณ์ของชุมชนอีสานที่มีทั้งพระพุทธศาสนาแบบเถรวาทและความเชื่อพื้นบ้านดำรงอยู่ร่วมกันอย่างกลมกลืน

 

บรรยากาศภายในวัดพระธาตุหนองสามหมื่นมีความสงบ ร่มรื่น และเหมาะกับการไหว้พระอย่างสำรวม องค์พระธาตุตั้งเด่นเป็นศูนย์กลางของพื้นที่ ผู้มาเยือนสามารถเดินชมรอบองค์พระธาตุ สังเกตรูปทรงย่อมุมไม้สิบสอง ฐานเขียง ซุ้มพระพุทธรูป และรายละเอียดทางศิลปกรรมที่ยังคงปรากฏให้เห็น การเดินชมควรใช้เวลาอย่างช้า ๆ เพราะรายละเอียดแต่ละส่วนสะท้อนชั้นประวัติศาสตร์และความประณีตของช่างโบราณ

 

พื้นที่ภายในวัดสามารถแบ่งออกเป็นหลายส่วน ได้แก่ เขตองค์พระธาตุ พื้นที่ไหว้พระ พื้นที่พิพิธภัณฑ์ท้องถิ่น พื้นที่จัดเก็บใบเสมาและโบราณวัตถุ ลานกิจกรรมของชุมชน พื้นที่พระสงฆ์จำพรรษา และพื้นที่สำหรับปฏิบัติธรรม ผู้มาเยือนจึงสามารถใช้เวลาได้ทั้งในการกราบไหว้ เรียนรู้ประวัติศาสตร์ เดินชมโบราณวัตถุ และพักใจในบรรยากาศสงบของวัด

 

ในการชมโบราณวัตถุและโบราณสถาน ผู้มาเยือนควรปฏิบัติด้วยความระมัดระวัง ไม่ปีนป่ายองค์พระธาตุ ไม่สัมผัสหรือเคลื่อนย้ายโบราณวัตถุ ไม่ขีดเขียนบนพื้นผิวใด ๆ และไม่วางสิ่งของบนชิ้นส่วนโบราณสถาน การเคารพกติกาเหล่านี้เป็นการช่วยรักษามรดกทางวัฒนธรรมของชุมชน เพราะโบราณสถานและโบราณวัตถุจำนวนมากมีอายุหลายร้อยปีและต้องการการดูแลอย่างเหมาะสม

 

วัดพระธาตุหนองสามหมื่นเหมาะกับผู้เดินทางหลายกลุ่ม ทั้งพุทธศาสนิกชนที่ต้องการไหว้พระธาตุและทำบุญ นักท่องเที่ยวที่สนใจประวัติศาสตร์ ผู้ที่ศึกษาศิลปกรรมล้านช้างและทวารวดี ครอบครัวที่ต้องการพาเด็กเรียนรู้มารยาทในวัดและเรื่องราวท้องถิ่น รวมถึงชาวต่างชาติที่ต้องการเข้าใจวัฒนธรรมไทยในมิติที่ลึกกว่าการชมสถานที่ท่องเที่ยวทั่วไป

 

การเดินทาง ไปวัดพระธาตุหนองสามหมื่นจากตัวเมืองชัยภูมิ ใช้ทางหลวงหมายเลข 201 ผ่านอำเภอภูเขียวไปจนถึงบริเวณบ้านหนองสองห้อง ระยะทางประมาณ 80 กิโลเมตร จากนั้นเลี้ยวซ้ายเข้าทางหลวงหมายเลข 2055 อีกประมาณ 9 กิโลเมตร ถึงบ้านแก้ง แล้วแยกซ้ายไปยังวัดพระธาตุหนองสามหมื่นอีกประมาณ 5 กิโลเมตร เส้นทางนี้เหมาะกับการเดินทางด้วยรถยนต์ส่วนตัว เพราะสามารถวางแผนแวะสถานที่ใกล้เคียงในอำเภอภูเขียวได้สะดวก

 

สำหรับผู้ที่เดินทางจากอำเภอภูเขียว สามารถใช้เส้นทางท้องถิ่นเข้าสู่ตำบลบ้านแก้งและบ้านธาตุสามหมื่นได้โดยตรง ส่วนผู้ที่เดินทางจากอำเภอชุมแพ จังหวัดขอนแก่น สามารถจัดวัดพระธาตุหนองสามหมื่นเป็นจุดท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์ร่วมกับแหล่งท่องเที่ยวในพื้นที่ภูเขียวและชุมแพได้ การใช้รถยนต์ส่วนตัวหรือรถรับจ้างเหมาะที่สุด เนื่องจากเส้นทางระดับหมู่บ้านอาจไม่มีรถโดยสารสาธารณะผ่านตลอดวัน

 

เมื่อเดินทางถึงวัด ผู้มาเยือนควรจอดรถในพื้นที่ที่ไม่กีดขวางทางเข้าออกหรือกิจกรรมของวัด แต่งกายสุภาพ ไม่ส่งเสียงดัง และเคารพพื้นที่ของพระสงฆ์ หากต้องการถ่ายภาพพระสงฆ์ พิธีกรรม หรือผู้คนในชุมชน ควรขออนุญาตก่อนเสมอ ส่วนการถ่ายภาพองค์พระธาตุและโบราณวัตถุควรทำจากระยะที่เหมาะสมและไม่รบกวนผู้มาทำบุญ

 

การวางแผนเที่ยววัดพระธาตุหนองสามหมื่นสามารถทำได้ทั้งแบบครึ่งวันและเต็มวัน หากมีเวลาครึ่งวัน สามารถเน้นการไหว้องค์พระธาตุ ชมพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่น และศึกษากลุ่มใบเสมาหินทรายในวัด หากมีเวลาเต็มวัน สามารถเพิ่มวัดโนนธาตุงาม วัดป่าภูเขียว เมืองโบราณโนนเมือง หรือแหล่งท่องเที่ยวในอำเภอภูเขียวและชุมแพ เพื่อให้การเดินทางครอบคลุมทั้งพระธาตุ โบราณสถาน พิพิธภัณฑ์ และวิถีชุมชน

 

ในเชิงประวัติศาสตร์ วัดพระธาตุหนองสามหมื่นเป็นหลักฐานสำคัญที่แสดงให้เห็นการตั้งถิ่นฐานและพัฒนาการทางศาสนาในพื้นที่ภูเขียว ตั้งแต่ยุคทวารวดีที่มีใบเสมาและเมืองโบราณ ผ่านยุคอิทธิพลเขมรที่พบประติมากรรมแบบบายน ไปจนถึงยุคล้านช้างและอยุธยาที่ปรากฏผ่านรูปแบบพระธาตุ ความซ้อนทับของหลักฐานหลายสมัยเช่นนี้ทำให้วัดแห่งนี้เป็นแหล่งเรียนรู้ที่มีความลึกและมีคุณค่ามากกว่าการเป็นวัดท้องถิ่นทั่วไป

 

ในเชิงวัฒนธรรม วัดพระธาตุหนองสามหมื่นเป็นพื้นที่ที่ทำให้ประเพณีและศรัทธายังคงดำรงอยู่ในชีวิตจริง งานบุญ งานกฐิน งานผ้าป่า วันพระ วันเข้าพรรษา วันออกพรรษา และประเพณีที่เกี่ยวข้องกับความเชื่อท้องถิ่นล้วนช่วยให้ชุมชนได้รวมตัวกัน ประเพณีจึงไม่ใช่เพียงเรื่องเล่าในอดีต แต่เป็นกิจกรรมที่คนในชุมชนร่วมกันปฏิบัติและส่งต่อจากรุ่นสู่รุ่น

 

ในเชิงจิตใจ วัดพระธาตุหนองสามหมื่นเป็นสถานที่ที่ผู้คนกลับมาหาความสงบและความมั่นคงทางใจได้เสมอ องค์พระธาตุที่ตั้งเด่นกลางวัดทำหน้าที่เสมือนหลักศรัทธาของชุมชน การได้มากราบไหว้พระธาตุ ฟังธรรม หรือเดินชมโบราณสถานอย่างสงบช่วยให้ผู้มาเยือนได้หยุดพักจากความเร่งรีบและเชื่อมโยงกับคุณค่าทางจิตวิญญาณที่สืบทอดมายาวนาน

 

โดยภาพรวม วัดพระธาตุหนองสามหมื่นเป็นหนึ่งในวัดและโบราณสถานสำคัญของจังหวัดชัยภูมิที่ควรค่าแก่การเดินทางมาเยือน องค์พระธาตุมีความงดงาม สมบูรณ์ และมีลักษณะสถาปัตยกรรมที่โดดเด่นจากการผสมผสานศิลปะล้านนา ล้านช้าง และอยุธยา พื้นที่โดยรอบยังมีหลักฐานเมืองโบราณทวารวดี ใบเสมาจารึกอักษรปัลลวะ โบราณวัตถุศิลปะขอม พิพิธภัณฑ์ท้องถิ่น และประเพณีสำคัญของชุมชน วัดแห่งนี้จึงเป็นทั้งปูชนียสถาน แหล่งเรียนรู้ และศูนย์รวมจิตใจของชาวบ้านแก้งและชาวภูเขียวอย่างแท้จริง

 

 

ตอบ: วัดพระธาตุหนองสามหมื่นตั้งอยู่ที่หมู่ 1 บ้านธาตุสามหมื่น / บ้านแก้ง ตำบลบ้านแก้ง อำเภอภูเขียว จังหวัดชัยภูมิ

 

ตอบ: พระธาตุหนองสามหมื่นเป็นโบราณสถานสำคัญของชัยภูมิ มีสถาปัตยกรรมผสมผสานล้านนา ล้านช้าง และอยุธยา เชื่อว่าภายในบรรจุพระบรมสารีริกธาตุ และตั้งอยู่บนพื้นที่เมืองโบราณสมัยทวารวดี

 

ตอบ: ไม่ปรากฏหลักฐานปีสร้างที่ชัดเจน แต่จากรูปแบบสถาปัตยกรรมและศิลปกรรมสันนิษฐานว่าสร้างราวพุทธศตวรรษที่ 21–22 ในสมัยพระไชยเชษฐาธิราชแห่งราชอาณาจักรลาว

 

ตอบ: มีองค์พระธาตุหนองสามหมื่น พิพิธภัณฑ์ท้องถิ่น กลุ่มใบเสมาหินทราย จารึกอักษรปัลลวะ โบราณวัตถุสมัยทวารวดี และประติมากรรมที่สะท้อนอิทธิพลศิลปะขอม

 

ตอบ: วัดและพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นเปิดทุกวัน เวลา 08.00 – 17.00 น. และไม่เก็บค่าเข้าชม

 

ตอบ: ประเพณีสำคัญที่เกี่ยวข้องคือรำผีฟ้าที่ภูพระเพื่อบวงสรวงพระเจ้าองค์ตื้อ จัดช่วงขึ้น 13–15 ค่ำ เดือน 5 รวมถึงวันเข้าพรรษาและวันออกพรรษา นอกจากนี้ยังมีงานบุญ วันพระ กฐิน และผ้าป่า

 

ตอบ: จากตัวเมืองชัยภูมิใช้ทางหลวงหมายเลข 201 ผ่านอำเภอภูเขียวถึงบ้านหนองสองห้องประมาณ 80 กม. เลี้ยวซ้ายเข้าทางหลวงหมายเลข 2055 อีกประมาณ 9 กม. ถึงบ้านแก้ง แล้วแยกซ้ายไปวัดอีกประมาณ 5 กม.

 

ตอบ: ควรแต่งกายสุภาพ รักษาความสงบ ไม่ปีนป่ายองค์พระธาตุ ไม่สัมผัสหรือเคลื่อนย้ายโบราณวัตถุ และขออนุญาตก่อนถ่ายภาพพระสงฆ์หรือกิจกรรมของชุมชน