อ่างเก็บน้ำห้วยจระเข้มาก

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเหมาะแก่การเข้าชม: ช่วงเช้า–เย็น

 

อ่างเก็บน้ำห้วยจระเข้มาก จังหวัดบุรีรัมย์ เป็นอ่างเก็บน้ำขนาดใหญ่ในอำเภอเมืองบุรีรัมย์ ตั้งอยู่ในพื้นที่ตำบลบ้านบัว ตำบลเสม็ด และตำบลสะแกโพรง บนเส้นทางสายบุรีรัมย์–ประโคนชัย ห่างจากตัวเมืองบุรีรัมย์ประมาณ 10–13 กม. ปัจจุบันพื้นที่บริเวณหัวงานอ่างเก็บน้ำเป็นที่ตั้งของโครงการชลประทานบุรีรัมย์และเกี่ยวข้องกับระบบผลิตน้ำประปาของเมืองบุรีรัมย์ ทำให้อ่างเก็บน้ำแห่งนี้มีความสำคัญทั้งในฐานะแหล่งน้ำเพื่อการชลประทาน แหล่งน้ำเพื่อการอุปโภคบริโภค พื้นที่พักผ่อนของประชาชน และแหล่งธรรมชาติใกล้เมืองที่มีคุณค่าทางระบบนิเวศอย่างมาก

 

ลักษณะเด่นของอ่างเก็บน้ำห้วยจระเข้มากคือผืนน้ำกว้างคล้ายทะเลสาบน้ำจืดขนาดใหญ่ มีบรรยากาศโปร่งโล่งและร่มรื่นด้วยไม้ยืนต้นตลอดแนวพื้นที่โดยรอบ นักท่องเที่ยวและประชาชนในจังหวัดบุรีรัมย์นิยมเดินทางมาพักผ่อน รับลม ชมวิว เดินเล่น ออกกำลังกาย ถ่ายภาพ และใช้เวลาอย่างสงบกับธรรมชาติ จุดเด่นของที่นี่ไม่ได้อยู่ที่ความหวือหวาแบบแหล่งท่องเที่ยวขนาดใหญ่ แต่อยู่ที่ความเรียบง่ายของผืนน้ำกว้าง เงาต้นไม้ ลมเย็น และบรรยากาศริมอ่างที่ช่วยให้ผู้มาเยือนรู้สึกผ่อนคลายจากชีวิตเมือง

 

อ่างเก็บน้ำห้วยจระเข้มากสร้างขึ้นเมื่อปี 2505 เพื่อประโยชน์ด้านการชลประทานและการประปา มีพื้นที่ประมาณ 3,876 ไร่ และเป็นหนึ่งในอ่างเก็บน้ำสำคัญของจังหวัดบุรีรัมย์ บทบาทด้านน้ำของสถานที่แห่งนี้มีความสำคัญมาก เพราะเป็นทั้งแหล่งกักเก็บน้ำ แหล่งบริหารจัดการน้ำ และพื้นที่ที่ช่วยสนับสนุนการเกษตรและการใช้น้ำของชุมชนเมืองบุรีรัมย์ การมีโครงการชลประทานบุรีรัมย์ตั้งอยู่บริเวณพื้นที่อ่างทำให้ผู้มาเยือนได้เห็นภาพของสถานที่ราชการด้านน้ำที่ทำงานควบคู่กับพื้นที่พักผ่อนของประชาชนอย่างชัดเจน

 

สภาพพื้นที่ของอ่างเก็บน้ำห้วยจระเข้มากเป็นพื้นที่ลุ่มรับน้ำจากพื้นที่ข้างเคียง ในฤดูฝนปริมาณน้ำจะเพิ่มขึ้นและทำให้ผืนน้ำดูกว้างใหญ่ ส่วนในฤดูแล้งระดับน้ำจะลดลงและเกิดพื้นที่น้ำตื้นหรือขอบอ่างที่เหมาะกับนกน้ำและสิ่งมีชีวิตหลายชนิด พื้นที่โดยรอบค่อนข้างราบเรียบ มีชุมชนและพื้นที่เกษตรอยู่ล้อมรอบ จึงเป็นอ่างเก็บน้ำที่สัมพันธ์กับวิถีชีวิตของคนในพื้นที่โดยตรง ทั้งในด้านน้ำกินน้ำใช้ น้ำเพื่อการเกษตร การพักผ่อน และการใช้พื้นที่สาธารณะในชีวิตประจำวัน

 

นอกจากบทบาทด้านชลประทานและประปาแล้ว อ่างเก็บน้ำห้วยจระเข้มากยังเป็นพื้นที่ธรรมชาติที่สำคัญของบุรีรัมย์ เพราะมีสถานะเป็นเขตห้ามล่าสัตว์ป่าอ่างเก็บน้ำห้วยจระเข้มาก พื้นที่นี้เป็นแหล่งอาศัยของนกน้ำ นกอพยพ ปลา พืชน้ำ และสัตว์ในระบบนิเวศพื้นที่ชุ่มน้ำหลายชนิด ความสำคัญนี้ทำให้อ่างเก็บน้ำไม่ได้เป็นเพียงแหล่งน้ำเพื่อมนุษย์เท่านั้น แต่ยังเป็นแหล่งชีวิตของสัตว์ป่าและเป็นพื้นที่เรียนรู้ธรรมชาติที่อยู่ใกล้เมืองมากที่สุดแห่งหนึ่งของจังหวัด

 

ความโดดเด่นด้านชีวภาพของอ่างเก็บน้ำห้วยจระเข้มากมีหลายมิติ พื้นที่นี้เป็นพื้นที่ทดลองปล่อยนกกระเรียนพันธุ์ไทยแห่งแรกของประเทศไทย ซึ่งเป็นชนิดพันธุ์ที่เคยเกือบสูญพันธุ์ไปจากธรรมชาติของไทย การที่อ่างเก็บน้ำแห่งนี้ถูกใช้เป็นพื้นที่สำคัญในการฟื้นฟูนกกระเรียนพันธุ์ไทยสะท้อนให้เห็นว่า บริเวณห้วยจระเข้มากและพื้นที่ชุ่มน้ำใกล้เคียงมีคุณสมบัติที่เหมาะสมต่อการอยู่อาศัยของนกน้ำขนาดใหญ่ มีแหล่งอาหาร พื้นที่โล่ง แหล่งน้ำ และสภาพแวดล้อมที่สนับสนุนการใช้ชีวิตของนกในธรรมชาติ

 

สำหรับนักท่องเที่ยวที่สนใจดูนก อ่างเก็บน้ำห้วยจระเข้มากเป็นสถานที่ที่ควรให้เวลาอย่างมาก เพราะมีรายงานนกหลายชนิดในพื้นที่ ทั้งนกประจำถิ่น นกน้ำ นกอพยพ และนกที่มีสถานภาพสำคัญด้านการอนุรักษ์ ตัวอย่างนกที่เกี่ยวข้องกับพื้นที่ เช่น นกกระเรียนพันธุ์ไทย เป็ดคำหัวดำ นกกระสาแดง นกยางโทนน้อย นกเค้าดินอกแดง นกนางแอ่นทรายสร้อยคอดำ นกเค้าดินทุ่ง เหยี่ยวทุ่ง เหยี่ยวค่างดำขาว นกหัวโตหลังจุดสีทอง และนกจาบปีกอ่อนอกเหลือง ภาพของนกที่ใช้พื้นที่อ่างเก็บน้ำเป็นแหล่งอาศัยและหากินช่วยเพิ่มคุณค่าของสถานที่แห่งนี้ในฐานะแหล่งธรรมชาติใกล้เมือง

 

ระบบนิเวศของอ่างเก็บน้ำห้วยจระเข้มากไม่ได้มีเฉพาะนกเท่านั้น แต่ยังพบปลาอย่างน้อย 18 ชนิด รวมถึงปลาหลายชนิดในวงศ์ปลาตะเพียน เช่น ปลากะสูบขีด ปลาตะโกก ปลายี่สกเทศ และปลาสร้อยขาว พืชริมอ่างและพืชน้ำก็มีความสำคัญต่อระบบนิเวศ เช่น กกสามเหลี่ยม หญ้าหวาย บัวหลวง สาหร่ายหางกระรอก จอกหูหนู ผักบุ้ง และผักตบชวา พืชเหล่านี้สร้างแหล่งอาหาร แหล่งหลบภัย และพื้นที่วางไข่ของสัตว์น้ำบางชนิด ขณะเดียวกันก็ช่วยสร้างทัศนียภาพและความเป็นธรรมชาติให้พื้นที่ริมอ่าง

 

บรรยากาศริมอ่างเก็บน้ำห้วยจระเข้มากเหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการพักผ่อนอย่างเรียบง่าย โดยเฉพาะช่วงเช้าและช่วงเย็น ช่วงเช้ามีแสงอ่อน อากาศไม่ร้อน และเหมาะกับการเดินเล่นหรือออกกำลังกาย ส่วนช่วงเย็นเหมาะกับการนั่งรับลม ถ่ายภาพพระอาทิตย์อ่อน ๆ เหนือผืนน้ำ และชมกิจกรรมของผู้คนในพื้นที่ หากเป็นวันศุกร์ เสาร์ หรืออาทิตย์ บริเวณอ่างยังมีบรรยากาศของตลาดถนนคนเดินอ่างเก็บน้ำห้วยจระเข้มากหรือเซราะแอง ซึ่งช่วยเพิ่มชีวิตชีวาให้กับพื้นที่และเปิดโอกาสให้นักท่องเที่ยวได้สัมผัสของกิน ของใช้ และผลิตภัณฑ์ชุมชนท้องถิ่น

 

ตลาดถนนคนเดินอ่างเก็บน้ำห้วยจระเข้มากเป็นอีกสีสันหนึ่งของพื้นที่ เพราะตั้งอยู่บริเวณโครงการชลประทานบุรีรัมย์ หมู่ที่ 17 ตำบลบ้านบัว อำเภอเมืองบุรีรัมย์ เปิดให้บริการในวันศุกร์ เสาร์ และอาทิตย์ เวลา 15.00–21.00 น. ตลาดนี้ช่วยเชื่อมโยงการท่องเที่ยวกับเศรษฐกิจชุมชนฐานราก นักท่องเที่ยวที่เดินทางมาช่วงเย็นจึงสามารถชมบรรยากาศริมอ่าง พักผ่อน ถ่ายภาพ และเลือกซื้ออาหารหรือผลิตภัณฑ์จากชุมชนได้ในพื้นที่เดียว เป็นประสบการณ์ที่ทำให้การเที่ยวอ่างเก็บน้ำมีความเป็นท้องถิ่นมากขึ้น

 

พื้นที่อ่างเก็บน้ำห้วยจระเข้มากยังเชื่อมโยงกับศูนย์อนุรักษ์พื้นที่ชุ่มน้ำและนกกระเรียนพันธุ์ไทย จังหวัดบุรีรัมย์ ซึ่งตั้งอยู่ใกล้กับอ่างและช่วยขยายความสำคัญของพื้นที่ในด้านการเรียนรู้ธรรมชาติ นักท่องเที่ยวที่สนใจเรื่องนกกระเรียน พื้นที่ชุ่มน้ำ และการอนุรักษ์สัตว์ป่าสามารถจัดเส้นทางให้ครอบคลุมทั้งอ่างเก็บน้ำ จุดชมทิวทัศน์ และศูนย์เรียนรู้ใกล้เคียงได้ในวันเดียว การเที่ยวลักษณะนี้เหมาะกับครอบครัว นักเรียน นักศึกษา นักดูนก และผู้ที่ต้องการเข้าใจธรรมชาติบุรีรัมย์มากกว่าการชมวิวเพียงอย่างเดียว

 

ในมุมของการท่องเที่ยว อ่างเก็บน้ำห้วยจระเข้มากเหมาะกับการเป็นจุดพักระหว่างเส้นทางบุรีรัมย์–ประโคนชัย เพราะตั้งอยู่ไม่ไกลจากตัวเมืองและอยู่ในแนวเดียวกับสถานที่ท่องเที่ยวสำคัญหลายแห่ง เช่น อ่างเก็บน้ำห้วยตลาดและสวนนกบุรีรัมย์ วนอุทยานภูเขาไฟกระโดง ช้างอารีนา บุรีรัมย์คาสเซิล ช้างอินเตอร์เนชั่นแนลเซอร์กิต และวัดป่าเขาน้อย ผู้ที่มีเวลาครึ่งวันสามารถแวะอ่างเพื่อพักผ่อนและถ่ายภาพ ส่วนผู้ที่มีเวลาทั้งวันสามารถจัดเส้นทางให้รวมธรรมชาติ วัฒนธรรม และเมืองกีฬาเข้าด้วยกันได้อย่างครบถ้วน

 

การมาเที่ยวอ่างเก็บน้ำห้วยจระเข้มากควรคำนึงถึงลักษณะของพื้นที่ซึ่งเป็นทั้งสถานที่ราชการด้านชลประทาน พื้นที่ผลิตน้ำประปา พื้นที่พักผ่อน และเขตห้ามล่าสัตว์ป่า นักท่องเที่ยวควรใช้พื้นที่อย่างเหมาะสม ไม่ทิ้งขยะ ไม่รบกวนสัตว์ ไม่ให้อาหารนกหรือสัตว์ป่า ไม่จับปลาในพื้นที่ที่ไม่ได้รับอนุญาต และไม่เข้าไปในพื้นที่ราชการหรือพื้นที่ควบคุมโดยไม่มีเหตุจำเป็น การรักษาความสะอาดและความสงบเป็นสิ่งสำคัญ เพราะพื้นที่แห่งนี้มีบทบาททั้งต่อคนและธรรมชาติพร้อมกัน

 

สิ่งที่ทำให้อ่างเก็บน้ำห้วยจระเข้มากน่าเที่ยวคือความเป็นพื้นที่กว้างที่ไม่ซับซ้อน นักท่องเที่ยวไม่จำเป็นต้องมีอุปกรณ์พิเศษก็สามารถมาเดินเล่น รับลม และชมวิวได้ แต่ถ้าต้องการดูนกหรือศึกษาธรรมชาติ ควรเตรียมกล้องส่องทางไกล กล้องถ่ายภาพ หมวก น้ำดื่ม และรองเท้าที่เดินสะดวก หากมาช่วงเย็นควรเตรียมยากันยุงหรือเสื้อแขนยาวบาง ๆ เพราะพื้นที่ใกล้น้ำอาจมีแมลงในบางฤดูกาล การเตรียมตัวเล็กน้อยช่วยให้การเที่ยวสบายขึ้นและใช้เวลาในพื้นที่ได้เต็มที่มากขึ้น

 

การเดินทาง จากตัวเมืองบุรีรัมย์สามารถใช้เส้นทางสายบุรีรัมย์–ประโคนชัย หรือเส้นทางที่มุ่งหน้าไปยังตำบลเสม็ดและบ้านบัว ระยะทางประมาณ 10–13 กม. เส้นทางเหมาะกับรถยนต์ส่วนตัว รถเช่า และรถจักรยานยนต์ เนื่องจากสามารถแวะสถานที่ใกล้เคียงได้หลายจุด หากเดินทางจากตัวเมืองในช่วงเย็นควรเผื่อเวลาเพื่อหาจุดจอดและเดินชมบรรยากาศริมอ่าง โดยเฉพาะในวันที่มีตลาดถนนคนเดินซึ่งอาจมีผู้มาใช้พื้นที่มากกว่าปกติ

 

สำหรับผู้ที่ต้องการจัดทริปแบบครึ่งวัน แนะนำให้เริ่มจากวนอุทยานภูเขาไฟกระโดงในช่วงเช้า เพื่อไหว้พระสุภัทรบพิตรและชมปากปล่องภูเขาไฟ จากนั้นช่วงบ่ายค่อยเดินทางมายังอ่างเก็บน้ำห้วยจระเข้มากเพื่อพักผ่อนริมอ่างและชมธรรมชาติ หากเป็นวันศุกร์ถึงอาทิตย์สามารถอยู่ต่อถึงช่วงเย็นเพื่อเดินตลาดถนนคนเดินเซราะแอง ส่วนผู้ที่สนใจนกกระเรียนพันธุ์ไทยควรเพิ่มศูนย์อนุรักษ์พื้นที่ชุ่มน้ำและนกกระเรียนพันธุ์ไทยเข้าไปในเส้นทาง เพื่อให้ทริปมีมิติด้านธรรมชาติและการอนุรักษ์ครบขึ้น

 

อ่างเก็บน้ำห้วยจระเข้มากจึงเป็นมากกว่าอ่างเก็บน้ำริมทาง เพราะเป็นพื้นที่ที่รวมบทบาทของน้ำ เมือง ชุมชน ธรรมชาติ และการอนุรักษ์ไว้ด้วยกันในจุดเดียว ผืนน้ำขนาดใหญ่ช่วยหล่อเลี้ยงเมืองบุรีรัมย์และพื้นที่เกษตรโดยรอบ ขณะเดียวกันก็เป็นสถานที่พักผ่อนของประชาชน เป็นแหล่งเรียนรู้พื้นที่ชุ่มน้ำ เป็นถิ่นอาศัยของนกและปลา และเป็นฉากชีวิตของชุมชนในยามเย็น หากต้องการเที่ยวบุรีรัมย์ในมุมที่สงบ ใกล้เมือง และสัมผัสได้ถึงความสัมพันธ์ระหว่างคนกับแหล่งน้ำ อ่างเก็บน้ำห้วยจระเข้มากคือสถานที่ที่ควรอยู่ในแผนการเดินทาง

 

 

ตอบ: อ่างเก็บน้ำห้วยจระเข้มากอยู่ในพื้นที่ตำบลบ้านบัว ตำบลเสม็ด และตำบลสะแกโพรง อำเภอเมืองบุรีรัมย์ จังหวัดบุรีรัมย์ บนเส้นทางสายบุรีรัมย์–ประโคนชัย ห่างจากตัวเมืองประมาณ 10–13 กม.

 

ตอบ: เป็นอ่างเก็บน้ำขนาดใหญ่ที่สร้างเพื่อการชลประทานและการประปา มีพื้นที่ประมาณ 3,876 ไร่ และเป็นแหล่งพักผ่อนกับพื้นที่ชุ่มน้ำสำคัญของเมืองบุรีรัมย์

 

ตอบ: เหมาะกับการพักผ่อนริมอ่าง เดินเล่น ออกกำลังกาย ถ่ายภาพ ดูนก ศึกษาธรรมชาติ และเดินตลาดถนนคนเดินเซราะแองในช่วงสุดสัปดาห์

 

ตอบ: พื้นที่สาธารณะสำหรับพักผ่อนริมอ่างเข้าชมฟรี นักท่องเที่ยวควรใช้พื้นที่ตามป้ายและคำแนะนำของเจ้าหน้าที่

 

ตอบ: พื้นที่นี้เกี่ยวข้องกับนกกระเรียนพันธุ์ไทยและนกน้ำหลายชนิด เช่น เป็ดคำหัวดำ นกกระสาแดง นกยางโทนน้อย เหยี่ยวทุ่ง และนกอพยพหลายชนิด

 

ตอบ: ตลาดถนนคนเดินเซราะแองเปิดวันศุกร์ เสาร์ และอาทิตย์ เวลา 15.00–21.00 น. บริเวณโครงการชลประทานบุรีรัมย์ อ่างเก็บน้ำห้วยจระเข้มาก

 

ตอบ: ช่วงเช้าเหมาะกับการเดินเล่นและชมบรรยากาศสงบ ส่วนช่วงเย็นเหมาะกับการพักผ่อน ถ่ายภาพ รับลม และเดินตลาดถนนคนเดินในช่วงสุดสัปดาห์

 

ตอบ: ควรรักษาความสะอาด ไม่ทิ้งขยะ ไม่รบกวนสัตว์ ไม่เข้าเขตราชการหรือพื้นที่ควบคุมโดยไม่ได้รับอนุญาต และปฏิบัติตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่