วัดเขาแก้ววรวิหาร

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: 08:30 - 16:30 น.

 

วัดเขาแก้ววรวิหาร เป็นพระอารามหลวงชั้นตรีชนิดวรวิหาร สังกัดคณะสงฆ์ฝ่ายมหานิกาย ตั้งอยู่ในตำบลต้นตาล อำเภอเสาไห้ จังหวัดสระบุรี เป็นวัดเก่าแก่ที่มีความโดดเด่นทั้งด้านประวัติศาสตร์ ศิลปกรรม และภูมิทัศน์ของพื้นที่ เพราะตั้งอยู่บนเนินเขาเล็ก ๆ ริมแม่น้ำป่าสัก รายล้อมด้วยธรรมชาติที่สงบงาม ทำให้วัดแห่งนี้เป็นทั้งศาสนสถานสำคัญและจุดหมายของผู้ที่ชอบเที่ยววัดในบรรยากาศเงียบสงบของสระบุรี

 

ประวัติของวัดเขาแก้ววรวิหารสืบย้อนไปได้ถึงสมัยกรุงศรีอยุธยา โดยเดิมเป็นวัดราษฎร์ที่สร้างขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2171 ในรัชสมัยพระเจ้าทรงธรรม ต่อมาในสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อพระองค์เสด็จไปนมัสการพระพุทธบาทสระบุรีและเตรียมเสด็จต่อไปยังพระพุทธฉาย ได้ทรงแวะพักไพร่พลที่พลับพลาบริเวณหินลาดวัดเขาแก้ว และทรงเห็นว่าพื้นที่แห่งนี้มีชัยภูมิที่เหมาะสมอย่างยิ่ง เพราะอยู่บนภูเขาเล็กที่โอบล้อมด้วยธรรมชาติ งดงามและสงบ เหมาะแก่การบำเพ็ญสมณธรรม

 

จากพระราชดำริครั้งนั้น พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวจึงโปรดให้เจ้าพระยานิกรบดินทร์ (โต กัลยาณมิตร) เป็นแม่กองควบคุมการก่อสร้างและบูรณปฏิสังขรณ์วัด โดยมีการนำเครื่องบนและวัสดุก่อสร้างจากกรุงเทพฯ มาปรับปรุงพระอุโบสถเดิมให้ใหญ่ขึ้น ก่อกำแพงรอบพระอุโบสถใหม่ สร้างกุฏิทางทิศเหนือของพระเจดีย์ และบูรณะองค์พระเจดีย์ให้สมบูรณ์ยิ่งขึ้น พร้อมทั้งทรงสถาปนาวัดขึ้นเป็นพระอารามหลวง พระราชทานนามว่า “วัดคีรีรัตนาราม” ก่อนที่ภายหลังสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส จะทรงเห็นว่าชื่อนี้เป็นคำมคธ จึงเปลี่ยนเป็นคำไทยว่า “วัดเขาแก้ว” ซึ่งเป็นชื่อที่ใช้สืบมาจนถึงปัจจุบัน

 

จุดเด่นที่มองเห็นได้ทันทีเมื่อมาถึงวัดคือ องค์เจดีย์สีขาว ที่ตั้งตระหง่านอยู่บนยอดเขา มีรูปลักษณะเป็นทรงไทยห้ายอด งดงามสะดุดตาและกลายเป็นภาพจำของวัดเขาแก้ววรวิหารมาจนถึงทุกวันนี้ ในอดีตบริเวณหน้าวัดยังเคยเป็นที่ตั้งพลับพลาที่ประทับของพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวในคราวเสด็จประพาสหัวเมือง ยิ่งทำให้พื้นที่แห่งนี้มีมิติทางประวัติศาสตร์ที่ลึกซึ้งมากขึ้น

 

บันไดทางขึ้นวัดเป็นอีกองค์ประกอบที่มีเสน่ห์มาก เพราะเป็นบันไดนาคหันเศียรกลับ ราวบันไดคือลำตัวนาคประดับกระจกสีงดงาม เพิ่มความรู้สึกสง่าให้กับทางขึ้นสู่ลานพระเจดีย์ เหนือซุ้มประตูมีรูปสิงห์ยืนคุมอยู่ ส่วนทวารบาลเป็นรูปทหารแต่งเครื่องแบบอย่างตะวันตก ซึ่งเป็นรายละเอียดที่สะท้อนการผสมผสานของศิลปกรรมไทยกับอิทธิพลต่างชาติในยุคที่มีการบูรณะวัดอย่างจริงจัง

 

องค์พระเจดีย์เป็นเจดีย์ย่อมุมไม้สิบสอง สูงราว 34 เมตร เหนือขึ้นไปบริเวณบัลลังก์ทำเป็นบัวกลุ่ม รอบองค์เจดีย์มีซุ้มประดิษฐานพระพุทธรูปหินในปางต่าง ๆ เดิมมีทั้งสีดำ สีขาว และสีเขียว ปัจจุบันส่วนใหญ่ปรับเป็นสีเหลืองทอง เหลือเพียง 1 องค์ที่ยังคงเป็นสีดำให้เห็นถึงร่องรอยเดิมของงานประติมากรรม บริเวณฐานยังมีเจดีย์บริวารล้อมรอบทั้งสี่ทิศ ทำให้พื้นที่โดยรอบองค์เจดีย์ดูสมบูรณ์และมีจังหวะทางสถาปัตยกรรมที่สวยงามมาก

 

ระหว่างองค์เจดีย์ใหญ่กับหอระฆังยังมี เจดีย์ปรางค์ห้ายอดองค์เล็ก ซึ่งเป็นจุดที่ผู้มาเยือนมักแวะชมและสักการะ ภายในประดิษฐานพระพุทธบาทจำลองและพระพุทธรูปทรงเครื่อง ด้านทิศตะวันออกประดิษฐานพระพุทธรูปปางป่าเลไลยก์ ส่วนด้านทิศตะวันตกประดิษฐานพระพุทธรูปปางห้ามญาติ ทำให้การเดินชมพื้นที่รอบองค์เจดีย์ไม่ใช่เพียงการชมสถาปัตยกรรม แต่ยังเป็นการเดินผ่านจุดสักการะสำคัญหลายแห่งในเส้นทางเดียวกัน

 

สำหรับ พระอุโบสถ ตามทะเบียนวัดของทางราชการระบุว่าผูกพัทธสีมาเมื่อวันที่ 3 เมษายน พ.ศ. 2312 ตัวอาคารเป็นทรงไทยก่ออิฐถือปูน หลังคาซ้อน 2 ชั้น มีมุขลด 1 ขั้นทั้งด้านหน้าและด้านหลัง ส่วนมุขโถงปูพื้นด้วยอิฐหน้าวัว ขณะที่พื้นภายในพระอุโบสถปูด้วยหินอ่อน เครื่องบนเป็นเครื่องไม้มุงกระเบื้องและประดับช่อฟ้าอย่างเรียบร้อย บริเวณพัทธสีมามีขนาดกว้าง 14 เมตร ยาว 23 เมตร และมีกำแพงแก้วล้อมรอบอย่างเป็นสัดส่วน ช่วยขับให้องค์อุโบสถดูโดดเด่นท่ามกลางพื้นที่บนเขา

 

สิ่งที่ทำให้วัดเขาแก้ววรวิหารน่าสนใจมากกว่าวัดทั่วไป คือการที่วัดแห่งนี้ไม่ได้มีเพียงประวัติความเก่าแก่หรือองค์เจดีย์อันโดดเด่นเท่านั้น แต่ยังมีเสน่ห์จากสภาพแวดล้อมโดยรอบ เพราะเมื่อขึ้นมาถึงลานวัดแล้วจะเห็นมุมมองของธรรมชาติและชุมชนโดยรอบอย่างเปิดกว้าง บรรยากาศสงบ ลมพัดสบาย และเหมาะกับการนั่งพักใจ ทำบุญ หรือเดินชมงานสถาปัตยกรรมแบบไม่เร่งรีบ

 

ในเชิงการท่องเที่ยว วัดเขาแก้ววรวิหารเป็นวัดที่เหมาะอย่างยิ่งสำหรับผู้ที่กำลังมองหาสถานที่ท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมในสระบุรีที่มีทั้งเรื่องเล่า ความเก่าแก่ มุมถ่ายภาพสวย และความสงบในแบบวัดโบราณ ผู้ที่ชอบเที่ยววัดเก่ามักประทับใจกับความขาวเด่นขององค์เจดีย์บนเขา บันไดนาค และองค์ประกอบศิลป์ที่ยังคงเอกลักษณ์ไว้ชัดเจน

 

การเดินทาง จากตัวเมืองสระบุรีสามารถใช้เส้นทางมุ่งสู่อำเภอเสาไห้ แล้วเข้าสู่ตำบลต้นตาล วัดตั้งอยู่เลขที่ 1 หมู่ 1 ริมแม่น้ำป่าสัก และอยู่ห่างจากที่ว่าการอำเภอเสาไห้ประมาณ 6 กิโลเมตร การเดินทางด้วยรถยนต์ส่วนตัวสะดวกที่สุด หากจัดทริปเที่ยวแบบครึ่งวันหรือเต็มวัน สามารถรวมวัดเขาแก้ววรวิหารเข้ากับวัดเสาไห้ชลประทาน วัดจันทบุรี วัดสมุหประดิษฐาราม และตลาดต้าน้ำโบราณบ้านต้นตาลได้อย่างลงตัว

 

หากต้องการเที่ยวต่อหลังจากขึ้นชมเจดีย์และไหว้พระ พื้นที่รอบวัดและโซนเสาไห้ยังมีทั้งร้านอาหาร คาเฟ่ และที่พักหลายแห่งให้เลือก ทำให้วัดเขาแก้ววรวิหารเหมาะกับทั้งนักท่องเที่ยวสายบุญและผู้ที่ต้องการสัมผัสเสน่ห์ของสระบุรีในมุมสงบงามกว่าที่หลายคนคุ้นเคย

 

 

ตอบ: วัดเขาแก้ววรวิหารตั้งอยู่ที่ตำบลต้นตาล อำเภอเสาไห้ จังหวัดสระบุรี ริมแม่น้ำป่าสัก และอยู่ไม่ไกลจากที่ว่าการอำเภอเสาไห้

 

ตอบ: จุดเด่นสำคัญคือเจดีย์สีขาวทรงไทยห้ายอดบนเขา บันไดนาคประดับกระจกสี และเจดีย์ปรางค์ห้ายอดองค์เล็กที่ประดิษฐานพระพุทธบาทจำลอง

 

ตอบ: เปิดทุกวัน เวลา 08:30 - 16:30 น.

 

ตอบ: เดิมเป็นวัดราษฎร์สร้างเมื่อ พ.ศ. 2171 ในรัชสมัยพระเจ้าทรงธรรม และได้รับการบูรณะครั้งสำคัญในสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว

 

ตอบ: มีทั้งองค์เจดีย์ใหญ่ เจดีย์บริวาร พระพุทธรูปหินรอบองค์เจดีย์ เจดีย์ปรางค์ห้ายอดองค์เล็ก พระพุทธบาทจำลอง และพระอุโบสถทรงไทยเก่าแก่

 

ตอบ: สามารถเที่ยวต่อได้ที่วัดสมุหประดิษฐาราม วัดจันทบุรี วัดเสาไห้ชลประทาน วัดพะเยาว์ และตลาดต้าน้ำโบราณบ้านต้นตาล

 

ตอบ: มีทั้งร้านอาหารและที่พักในโซนเสาไห้และตัวเมืองสระบุรี เช่น ร้านต้อมแควป่าสักสระบุรี ปากหม้อป้าถา สระบุรีการ์เด้นรีสอร์ท และ HOP INN Saraburi