วัดโกรกกราก

วันเปิดทำการ: เปิดทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: 08.30–17.30 น.

 

วัดโกรกกราก เป็นวัดเก่าแก่ริมแม่น้ำท่าจีนในตำบลโกรกกราก อำเภอเมืองสมุทรสาคร จังหวัดสมุทรสาคร ที่มีชื่อเสียงมากที่สุดแห่งหนึ่งของจังหวัดจากเอกลักษณ์ที่ไม่เหมือนวัดอื่นในประเทศไทย นั่นคือ “หลวงพ่อปู่แว่นดำ” พระประธานในพระอุโบสถที่สวมแว่นตาดำจนกลายเป็นภาพจำของวัดและของเมืองสมุทรสาครไปโดยปริยาย สำหรับผู้ที่กำลังมองหาวัดเก่าสมุทรสาครที่มีทั้งประวัติศาสตร์ ตำนาน ความศักดิ์สิทธิ์ และบรรยากาศชุมชนริมแม่น้ำ วัดโกรกกรากคือหนึ่งในจุดหมายที่โดดเด่นที่สุด เพราะเพียงก้าวเข้าสู่วัดก็จะสัมผัสได้ทันทีถึงความผูกพันระหว่างศาสนา ชุมชนจีน ชุมชนรามัญ และวิถีชีวิตคนทำประมงที่สืบทอดกันมายาวนาน

 

ความสำคัญของวัดโกรกกรากไม่ได้อยู่แค่เรื่องความเก่าแก่เท่านั้น แต่ยังอยู่ที่การเป็นวัดที่เชื่อมโยงกับทั้งตำนานท้องถิ่นและเหตุการณ์ในประวัติศาสตร์สยาม วัดแห่งนี้ตั้งอยู่ริมแม่น้ำท่าจีนในพื้นที่ที่ในอดีตเป็นย่านชุมชนชาวจีน ความเป็นชุมชนริมน้ำทำให้วัดมีบทบาทใกล้ชิดกับชีวิตประจำวันของผู้คนมาโดยตลอด ไม่ว่าจะเป็นชาวประมง พ่อค้าแม่ค้า หรือชาวบ้านในละแวกใกล้เคียง บรรยากาศของวัดจึงมีทั้งความขลังแบบวัดเก่าและความมีชีวิตของศรัทธาชาวบ้านที่ยังคงต่อเนื่องมาถึงปัจจุบัน

 

ตามตำนานและข้อมูลประวัติ วัดโกรกกรากเป็นวัดโบราณที่สร้างเมื่อประมาณปี พ.ศ. 2375 แม้หลักฐานดั้งเดิมจำนวนมากจะสูญหายไปจากเหตุเพลิงไหม้ในสมัยพระอธิการโต แต่เรื่องราวของวัดยังถูกจดจำผ่านคำบอกเล่าและเหตุการณ์สำคัญที่เกิดขึ้นในพื้นที่ สิ่งที่น่าสนใจคือวัดเริ่มมีชื่อปรากฏอย่างชัดเจนในจดหมายเหตุการเสด็จประพาสต้นของรัชกาลที่ 5 เมื่อเรือพระที่นั่งจอดเทียบท่าวัดโกรกกรากระหว่างเสด็จจากเพชรบุรีกลับขึ้นมาทางลุ่มน้ำท่าจีน เรื่องนี้ทำให้วัดโกรกกรากไม่ได้เป็นเพียงวัดท้องถิ่น แต่กลายเป็นวัดที่มีร่องรอยปรากฏอยู่ในหน้าประวัติศาสตร์ระดับชาติด้วย

 

ในบันทึกการเสด็จประพาสต้นเมื่อวันที่ 30 กรกฎาคม พ.ศ. 2448 เรือพระที่นั่งของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวได้จอดเทียบท่าวัดโกรกกราก หลังจากเสด็จมาจากบ้านแหลม จังหวัดเพชรบุรี แล้วแวะซื้ออาหารที่บ้านท่าฉลอมเพื่อนำมาปรุงที่ศาลาท่าน้ำของวัด สมเด็จกรมพระยาดำรงราชานุภาพยังได้ขึ้นมาบนวัดเพื่อให้พระรดน้ำมนต์ เพราะทรงมีอาการเมาเรือ เหตุการณ์นี้ทำให้วัดโกรกกรากมีสถานะพิเศษกว่าวัดเก่าอีกหลายแห่งในสมุทรสาคร เพราะไม่เพียงเป็นวัดที่อยู่ริมแม่น้ำเท่านั้น แต่ยังเป็นจุดพักสำคัญที่เกี่ยวข้องกับพระราชดำเนินจริงในอดีต

 

หากมองในเชิงสถาปัตยกรรม วัดโกรกกรากก็มีเรื่องให้น่าสนใจไม่น้อย เดิมบริเวณนี้เป็นที่อยู่อาศัยของชุมชนชาวจีน จึงมีสิ่งปลูกสร้างที่สะท้อนอิทธิพลจีนอย่างชัดเจน อุโบสถไม้สักมีหลังคาแอ่นคล้ายเก๋งจีน เสาระเบียงเฉียงออกทั้ง 4 ด้าน ด้านหน้ามีเจดีย์ 2 องค์ และในอดีตเคยมีเรือสำเภาจีนสร้างด้วยคอนกรีตลักษณะคล้ายเรือสำเภาของวัดยานนาวาในกรุงเทพมหานคร แม้ปัจจุบันเรือสำเภาจะสูญหายไปหมดแล้ว เหลือเพียงองค์เจดีย์ แต่รายละเอียดเหล่านี้ยังช่วยให้เห็นภาพว่าวัดโกรกกรากเคยเป็นวัดที่สะท้อนรสนิยมและอิทธิพลศิลปวัฒนธรรมของชุมชนจีนริมลำน้ำท่าจีนได้อย่างชัดเจน

 

หัวใจสำคัญที่สุดของวัดอยู่ที่พระประธานในพระอุโบสถ ซึ่งชาวบ้านเรียกกันว่า “หลวงพ่อปู่” เป็นพระพุทธรูปปางมารวิชัยเนื้อศิลาแลงที่มีพุทธลักษณะสง่างามและมีตำนานการอัญเชิญมาที่วัดอย่างน่าศรัทธา เดิมพระองค์นี้ประดิษฐานอยู่ที่วัดช่องสะเดา วัดร้างเก่าแก่ริมแม่น้ำท่าจีน เมื่อสิ่งปลูกสร้างที่นั่นพังทลาย ชาวรามัญบ้านกำพร้าจึงอัญเชิญพระพุทธรูป 2 องค์ลงเรือมาตามแม่น้ำท่าจีน องค์หนึ่งเป็นสำริด อีกองค์หนึ่งเป็นศิลาแลง ระหว่างล่องเรือเกิดลมพายุหนักจนต้องจอดหลบที่คลองข้างวัดโกรกกราก และเมื่อพยายามอัญเชิญพระศิลาแลงกลับขึ้นเรืออีกครั้งกลับยกไม่ขึ้น จนต้องอธิษฐานว่าหากองค์พระประสงค์จะประดิษฐานที่วัดโกรกกราก ก็จะอัญเชิญขึ้นสู่อุโบสถของวัดนี้แทน แล้วจึงสามารถยกขึ้นได้ เรื่องนี้กลายเป็นจุดเริ่มต้นของการที่หลวงพ่อปู่ประดิษฐานอยู่ที่วัดโกรกกรากตราบจนปัจจุบัน

 

เอกลักษณ์ที่ทำให้วัดโกรกกรากเป็นที่รู้จักไปทั่วประเทศ คือการที่หลวงพ่อปู่สวมแว่นดำ ตำนานเรื่องนี้เกิดจากครั้งหนึ่งชาวบ้านโกรกกรากประสบโรคตาแดงระบาดไปทั่วหมู่บ้าน ในยุคที่การแพทย์ยังไม่ทันสมัย ผู้คนจึงมาบนบานหลวงพ่อปู่ว่าหากตาหาย จะนำแผ่นทองมาปิดที่ดวงตาขององค์พระ ผลคือชาวบ้านหายป่วยกันทั้งหมู่บ้าน จึงนำทองมาปิดตาขององค์พระกันจำนวนมากจนทำให้รูปพระดูไม่งดงาม พระครูธรรมสาคร หรือหลวงปู่กรับ ญาณวฑฺฒโน เจ้าอาวาสในขณะนั้น จึงใช้อุบายด้วยการนำแว่นตามาใส่ให้พระศิลาแลงแทนการปิดทอง หลังจากนั้นชาวบ้านจึงถวายแว่นตาเป็นพุทธบูชามาโดยตลอด จนกลายเป็นอัตลักษณ์ที่ไม่มีใครเหมือนของวัดโกรกกราก

 

เรื่องราวของหลวงพ่อปู่ไม่ได้หยุดอยู่แค่ตำนานแว่นดำเท่านั้น ยังมีเหตุการณ์สำคัญอีกครั้งเมื่อมีคนร้ายลักลอบเจาะช่องท้องพระพุทธรูป พระครูธรรมสาครได้พบเข้าและนำทองคลุกยางรักมาอุดรอยไว้ จากนั้นจึงทำพิธีบวงสรวงสักการะ ซึ่งตรงกับวันขึ้น 15 ค่ำ เดือนอ้าย หรือวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 1 นับแต่นั้นวันดังกล่าวจึงกลายเป็นวันที่ชาวบ้านจัดงานไหว้หลวงพ่อปู่เป็นประจำทุกปี แต่เดิมเรียกกันว่า “วันแซยิดหลวงพ่อปู่” ประเพณีนี้ทำให้วัดโกรกกรากไม่ได้เป็นเพียงสถานที่ท่องเที่ยวหรือจุดไหว้พระทั่วไป แต่เป็นวัดที่มีวันสำคัญเฉพาะของตนเองและมีศรัทธาของผู้คนมารองรับอย่างต่อเนื่อง

 

ความศักดิ์สิทธิ์ของหลวงพ่อปู่ยังสะท้อนผ่านวิถีของผู้คนในพื้นที่อย่างชัดเจน ชาวประมงก่อนออกเรือหาปลามักจุดประทัดถวายหลวงพ่อปู่ตามธรรมเนียมแบบชาวจีนเพื่อความเป็นสิริมงคล พ่อค้าแม่ค้าก็ปฏิบัติตามกันมา แม้แต่ในปัจจุบัน ผู้ที่มาไหว้หลวงพ่อปู่ก็มักจุดประทัดถวายอยู่เป็นประจำทุกวัน ขณะที่คนในพื้นที่ซึ่งขับรถผ่านบริเวณโบสถ์หลวงพ่อปู่ก็มักบีบแตรถวายสักการะทุกครั้ง สิ่งเหล่านี้เป็นรายละเอียดเล็ก ๆ ที่สะท้อนชัดว่าหลวงพ่อปู่ไม่ใช่เพียงพระประธานในวัด แต่เป็นศูนย์กลางศรัทธาที่แทรกอยู่ในจังหวะชีวิตประจำวันของชาวโกรกกรากจริง ๆ

 

วัดโกรกกรากยังมีความสำคัญในเชิงพระเถระและการบริหารวัด โดยมีลำดับเจ้าอาวาสสืบต่อกันมาหลายรูป ตั้งแต่พระอธิการแดง พระอธิการสิน พระอธิการเปรม พระอธิการโต จนฺทสโร พระครูธรรมสาคร พระครูสาครกิตติคุณ พระครูสังฆกิจจาภิรักษ์ พระอธิการเหล็ง เขมจิตฺโต จนถึงพระครูวิสุทธิ์สิทธิคุณ ซึ่งเป็นเจ้าอาวาสในปัจจุบัน ความต่อเนื่องนี้ทำให้วัดยังคงมีบทบาทเป็นศูนย์รวมใจของชุมชนได้อย่างมั่นคง และช่วยให้ประเพณีเกี่ยวกับหลวงพ่อปู่ดำเนินต่อเนื่องไม่ขาดสาย

 

อีกเหตุการณ์หนึ่งที่ตอกย้ำชื่อเสียงของวัดคือเมื่อวันที่ 12 กรกฎาคม พ.ศ. 2527 สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมพระนราธิวาสราชนครินทร์ ได้เสด็จเป็นการส่วนพระองค์ทางเรือมานมัสการหลวงพ่อปู่และทรงพักเยี่ยมข้าราชการ พ่อค้า ประชาชนที่วัดแห่งนี้ เหตุการณ์นี้ยิ่งตอกย้ำว่าวัดโกรกกรากเป็นวัดที่ได้รับความเคารพทั้งจากประชาชนทั่วไปและบุคคลสำคัญระดับประเทศ

 

ในมุมของการท่องเที่ยว วัดโกรกกรากเหมาะมากกับผู้ที่ต้องการเที่ยวสมุทรสาครแบบเจาะลึกกว่าการแวะตลาดหรือร้านอาหารทะเลเพียงอย่างเดียว เพราะวัดนี้มีทั้งความเก่าแก่ บรรยากาศริมแม่น้ำ ตำนานที่เล่าต่อกันมาไม่ขาดสาย และภาพจำของหลวงพ่อปู่แว่นดำที่ไม่เหมือนใคร หากจัดทริปในตัวเมืองสมุทรสาคร สามารถเชื่อมเส้นทางไปยังวัดเจษฎาราม ตลาดมหาชัย วัดสุทธิวาตวราราม วัดใหญ่จอมปราสาท หรือชุมชนท่าฉลอมได้อย่างสะดวก จึงเป็นหนึ่งในวัดที่เหมาะมากกับการวางไว้ในเส้นทางเที่ยวหนึ่งวันของสมุทรสาคร

 

การเดินทาง มายังวัดโกรกกรากทำได้สะดวกจากตัวเมืองสมุทรสาคร วัดตั้งอยู่เลขที่ 188 ถนนธรรมคุณากร ตำบลโกรกกราก อำเภอเมืองสมุทรสาคร หากมาจากตัวเมืองมหาชัยสามารถใช้เส้นทางภายในเมืองต่อมายังย่านโกรกกรากได้โดยไม่ไกลมาก ผู้ที่เดินทางด้วยรถยนต์ส่วนตัวจะสะดวกที่สุด เพราะสามารถแวะเที่ยวต่อยังจุดสำคัญอื่นในเมืองได้ง่าย ส่วนผู้ที่ใช้รถสาธารณะสามารถเข้าตัวเมืองสมุทรสาครก่อนแล้วต่อรถรับจ้างมายังวัดได้ เมื่อมาถึงจะได้สัมผัสทั้งบรรยากาศวัดริมแม่น้ำและวิถีชุมชนรอบวัดที่ยังคงมีความเป็นท้องถิ่นชัดเจน

 

หากสรุปให้ชัด วัดโกรกกรากคือวัดสำคัญของสมุทรสาครที่มีครบทั้งตำนาน ความศักดิ์สิทธิ์ ประวัติศาสตร์ และอัตลักษณ์เฉพาะตัวในแบบที่หาไม่ได้จากวัดอื่น จุดเด่นของหลวงพ่อปู่แว่นดำทำให้ผู้คนจดจำวัดแห่งนี้ได้ทันที แต่เมื่อได้เข้ามาเยือนจริงจะพบว่าวัดมีคุณค่ามากกว่านั้นมาก ทั้งเรื่องการเชื่อมโยงกับรัชกาลที่ 5 ประเพณีไหว้หลวงพ่อปู่ วิถีชาวประมง และมรดกของชุมชนจีนและรามัญริมแม่น้ำท่าจีน วัดโกรกกรากจึงเป็นทั้งวัดศักดิ์สิทธิ์ วัดประวัติศาสตร์ และจุดหมายท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมที่โดดเด่นอย่างแท้จริงของจังหวัดสมุทรสาคร

 

 

ตอบ: วัดตั้งอยู่เลขที่ 188 ถนนธรรมคุณากร ตำบลโกรกกราก อำเภอเมืองสมุทรสาคร จังหวัดสมุทรสาคร ริมแม่น้ำท่าจีน

 

ตอบ: จุดเด่นที่สุดคือหลวงพ่อปู่แว่นดำ พระประธานเนื้อศิลาแลงในพระอุโบสถที่ชาวบ้านและผู้มีศรัทธานิยมมาถวายแว่นตาและจุดประทัดบูชา

 

ตอบ: เพราะเดิมชาวบ้านเคยมาบนบานให้หายจากโรคตาแดงและนำทองมาปิดที่ดวงตาองค์พระ ต่อมาหลวงปู่กรับจึงนำแว่นตามาใส่แทนการปิดทอง และกลายเป็นธรรมเนียมสืบต่อมาจนถึงปัจจุบัน

 

ตอบ: วัดเปิดทุกวัน เวลา 08.30–17.30 น.

 

ตอบ: ตรงกับวันขึ้น 15 ค่ำ เดือนอ้าย หรือวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 1 ของทุกปี

 

ตอบ: สามารถไปต่อยังวัดช่องลม ชุมชนเก่าท่าฉลอม วัดเจษฎาราม ตลาดมหาชัย และวัดใหญ่จอมปราสาทได้ในทริปเดียว