วัดขุนสมุทราวาส (วัดขุนสมุทรจีน)

วันเปิดทำการ: เปิดทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: 06.00 - 17.30 น.

 

วัดขุนสมุทราวาส เป็นวัดราษฎร์สังกัดคณะสงฆ์ฝ่ายมหานิกายในบ้านขุนสมุทรจีน ตำบลแหลมฟ้าผ่า อำเภอพระสมุทรเจดีย์ จังหวัดสมุทรปราการ และเป็นหนึ่งในวัดที่มีภาพจำชัดที่สุดแห่งหนึ่งของสมุทรปราการ เพราะตั้งอยู่บนปลายแหลมเล็ก ๆ ที่ยื่นออกไปสู่อ่าวไทย ท่ามกลางพื้นที่ที่เผชิญการกัดเซาะชายฝั่งอย่างรุนแรงต่อเนื่อง วัดแห่งนี้จึงไม่ได้โดดเด่นเพียงในฐานะวัดชุมชน แต่ยังเป็นสัญลักษณ์ของการต่อสู้ระหว่างศรัทธาของผู้คนกับพลังของทะเลที่ค่อย ๆ เปลี่ยนแปลงภูมิประเทศรอบตัวอยู่ตลอดเวลา

 

จุดเด่นที่สุดของวัดขุนสมุทราวาสคือเรื่องราวของพื้นที่วัดที่หายไปกับทะเล ในอดีตวัดมีที่ดินมากกว่า 76 ไร่ ซึ่งได้รับบริจาคมาจากชาวบ้านขุนสมุทรจีน แต่ปัจจุบันเหลือเพียงประมาณ 5 ไร่เท่านั้น เพราะถูกน้ำทะเลกัดเซาะหายไปเกือบหมด ภาพของวัดที่ยืนอยู่ท่ามกลางพื้นที่ซึ่งถูกทะเลรุกเข้ามาอย่างต่อเนื่อง ทำให้วัดแห่งนี้เป็นมากกว่าสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ทั่วไป แต่เป็นหลักฐานมีชีวิตของวิกฤตชายฝั่งในอ่าวไทยที่ผู้คนสามารถเห็นได้ด้วยตาตัวเอง

 

บ้านขุนสมุทรจีนซึ่งเป็นที่ตั้งของวัด ยังเป็นพื้นที่ที่รู้จักกันอย่างกว้างขวางว่าเป็นหนึ่งในจุดที่มีการกัดเซาะชายฝั่งรุนแรงมากที่สุดของประเทศไทย การได้มาเยือนวัดขุนสมุทราวาสจึงไม่ได้หมายถึงการมาไหว้พระอย่างเดียว แต่ยังเป็นการมาสัมผัสพื้นที่จริงของชุมชนชายฝั่งที่ต้องปรับตัวอยู่ตลอดเวลา ทั้งในด้านที่อยู่อาศัย เส้นทางสัญจร การใช้พื้นที่เกษตร และการรักษาศาสนสถานสำคัญของชุมชนให้คงอยู่ต่อไป

 

วัดขุนสมุทราวาสสร้างขึ้นเมื่อวันที่ 17 กรกฎาคม พ.ศ. 2510 โดยมีนายประเทือง เจริญนาค และผู้ใหญ่หั่น เข่งสมุทร เป็นผู้ดำเนินการสร้าง ส่วนผู้ถวายที่ดินให้สร้างวัดคือนายสง่า สนเจริญ และนายชลอ ฮวดสุวรรณ การก่อสร้างเริ่มต้นมาตั้งแต่ พ.ศ. 2505 ก่อนที่กระทรวงศึกษาธิการจะประกาศตั้งเป็นวัดเมื่อวันที่ 22 สิงหาคม พ.ศ. 2516 และตั้งชื่อวัดตามชื่อบ้านขุนสมุทรจีน รายละเอียดนี้ทำให้เห็นชัดว่าวัดเกิดขึ้นจากความร่วมมือของคนในชุมชนอย่างแท้จริง และเติบโตขึ้นมาพร้อมกับชุมชนริมทะเลแห่งนี้

 

เจ้าอาวาสรูปแรกของวัดคือ หลวงตาใบ ซึ่งเป็นผู้มีบทบาทสำคัญในช่วงเริ่มต้นของวัด ต่อมาในปัจจุบันวัดมี พระครูวินัยธรสมนึก เป็นเจ้าอาวาส และยังคงมีพระจำพรรษาอยู่จริง ทำให้วัดขุนสมุทราวาสยังคงเป็นวัดที่มีชีวิต มีศาสนกิจ และมีบทบาทกับชุมชนอย่างต่อเนื่อง ไม่ได้เป็นเพียงจุดท่องเที่ยวเชิงถ่ายภาพเท่านั้น

 

ปัญหาหลักที่วัดต้องเผชิญตลอดหลายปีคือการถูกน้ำทะเลกัดเซาะและน้ำท่วม ทางวัดและชาวบ้านจึงพยายามหาวิธีป้องกันพื้นที่อย่างต่อเนื่อง หนึ่งในแนวทางที่เห็นได้ชัดคือการนำเสาไฟฟ้าเก่ามาปักเรียงเป็นแนว เพื่อช่วยลดแรงคลื่นทะเล ดักตะกอน และสร้างแผ่นดินใหม่ขึ้นมาอย่างค่อยเป็นค่อยไป ขณะเดียวกันพระสงฆ์และชาวบ้านก็ร่วมกันปลูกต้นไม้ชายเลนเพื่อช่วยเพิ่มความหนาแน่นของแนวป้องกันธรรมชาติ วิธีการเหล่านี้ทำให้วัดขุนสมุทราวาสไม่ใช่เพียงสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ แต่เป็นศูนย์กลางของความพยายามอนุรักษ์พื้นที่ชายฝั่งของชุมชนด้วย

 

พื้นของโบสถ์และกุฏิภายในวัดได้มีการยกให้สูงขึ้นเพื่อป้องกันไม่ให้น้ำทะเลกัดเซาะจนทรุดพังลง อุโบสถยังสามารถใช้ประกอบพิธีกรรมทางศาสนาได้ตามปกติ ภายในประดิษฐานพระประธานนามว่า หลวงพ่อปากแดง ซึ่งเป็นพระพุทธรูปสำคัญของวัดและเป็นศูนย์รวมศรัทธาของชาวบ้านและผู้มาเยือน ผู้ที่มาถึงวัดส่วนใหญ่มักตั้งใจมากราบหลวงพ่อปากแดง ควบคู่กับการชมสภาพพื้นที่รอบวัดที่สะท้อนพลังของธรรมชาติอย่างชัดเจน

 

อีกจุดที่น่าสนใจมากคือศาลาไม้ริมทะเล ซึ่งประดิษฐาน หลวงพ่อโต และ หลวงปู่ทวด ศาลาแห่งนี้ช่วยเสริมบรรยากาศของวัดให้มีเอกลักษณ์ต่างจากวัดทั่วไป เพราะเป็นพื้นที่สักการะที่อยู่ใกล้ทะเลและเปิดรับลมทะเลอย่างชัดเจน ทำให้ผู้มาเยือนได้สัมผัสทั้งความสงบ ความศรัทธา และความเปราะบางของพื้นที่ชายฝั่งในคราวเดียวกัน

 

อีกด้านหนึ่งของวัดเป็น เก๋งจีนเจ้าแม่กวนอิม ซึ่งทำให้วัดขุนสมุทราวาสมีมิติทางวัฒนธรรมที่น่าสนใจมากขึ้น เพราะภายในวัดไม่ได้มีเพียงพื้นที่สักการะตามแบบวัดไทยเท่านั้น แต่ยังมีองค์ประกอบแบบจีนที่สะท้อนความหลากหลายทางความเชื่อของผู้คนริมอ่าวไทย จุดนี้ทำให้วัดเป็นสถานที่ที่รวมความศรัทธาหลายรูปแบบไว้ในพื้นที่เดียวอย่างกลมกลืน

 

บรรยากาศของวัดขุนสมุทราวาสมีเสน่ห์ไม่เหมือนวัดอื่นในสมุทรปราการ เพราะเมื่อเดินทางมาถึงแล้วจะรู้สึกได้ชัดว่าที่นี่เป็นวัดปลายแผ่นดินจริง ๆ พื้นที่เปิดรับลมทะเลตลอดวัน มีทางเดินยาวเข้าสู่ชุมชน มีแนวเสาและพื้นที่ชายเลนให้เห็นอย่างชัดเจน ผู้ที่ชอบเที่ยววัดพร้อมชมภูมิประเทศจริงของชุมชน จะพบว่าที่นี่ให้ประสบการณ์ที่ลึกกว่าการเที่ยววัดในเมืองมาก

 

ในเชิงการท่องเที่ยว วัดขุนสมุทราวาสเหมาะอย่างมากกับผู้ที่ต้องการเที่ยวสมุทรปราการในแนวชุมชนและธรรมชาติ เพราะสามารถจัดรวมอยู่ในเส้นทางเดียวกับบ้านขุนสมุทรจีน พระสมุทรเจดีย์ ป้อมพระจุลจอมเกล้า และพิพิธภัณฑ์ทหารเรือได้อย่างลงตัว นักท่องเที่ยวจำนวนมากนิยมมาที่วัดแห่งนี้เพื่อดูผลกระทบของการกัดเซาะชายฝั่ง ไหว้พระ ขอพร และพักค้างคืนแบบโฮมสเตย์ในชุมชน เพื่อสัมผัสชีวิตริมทะเลอย่างใกล้ชิดมากขึ้น

 

เสน่ห์สำคัญของวัดขุนสมุทราวาสคือการทำให้ผู้มาเยือนได้เห็นความสัมพันธ์ระหว่างศาสนา ชุมชน และธรรมชาติอย่างชัดเจน วัดไม่ได้ตั้งอยู่บนแผ่นดินที่มั่นคงเหมือนวัดทั่วไป แต่ตั้งอยู่บนพื้นที่ซึ่งต้องต่อสู้กับน้ำทะเลทุกปี การที่วัดยังคงยืนอยู่ได้และยังมีผู้คนเดินทางมาทำบุญอย่างต่อเนื่อง จึงสะท้อนความเข้มแข็งของชาวบ้านขุนสมุทรจีนได้อย่างลึกซึ้ง

 

การเดินทาง ไปวัดขุนสมุทราวาสสามารถเริ่มจากถนนสุขสวัสดิ์เข้าสู่อำเภอพระสมุทรเจดีย์ แล้วมุ่งหน้าไปยังชุมชนบ้านขุนสมุทรจีน เส้นทางช่วงท้ายต้องเดินทางต่อด้วยการเดินเท้าและสะพานทางเดินเข้าสู่พื้นที่ชุมชนและวัด ผู้ที่ใช้รถส่วนตัวสามารถขับมาจอดในจุดที่ชุมชนกำหนดไว้ก่อน แล้วเดินต่อเข้าไป อีกทางหนึ่งคือเลือกพักโฮมสเตย์ในบ้านขุนสมุทรจีนเพื่อให้เที่ยววัดและชุมชนได้สะดวกขึ้น เส้นทางนี้เหมาะกับผู้ที่ต้องการเที่ยวแบบช้า ๆ และตั้งใจมาสัมผัสบรรยากาศจริงของพื้นที่

 

ช่วงเวลาที่เหมาะกับการมาเยือนคือช่วงเช้าถึงสาย หรือช่วงบ่ายที่แดดอ่อนลง เพราะพื้นที่เปิดรับแดดและลมทะเลค่อนข้างมาก หากตั้งใจเดินชมวัด ชุมชน และแนวชายฝั่ง ควรเผื่อเวลาให้มากพอ และควรแต่งกายสุภาพเหมือนการเข้าวัดทั่วไป ผู้ที่มาในวันหยุดมักนิยมจัดเป็นทริปแบบ 1 วัน 1 คืน เพื่อได้เห็นทั้งบรรยากาศวัดริมทะเลและวิถีชีวิตของชุมชนอย่างเต็มที่

 

โดยรวมแล้ว วัดขุนสมุทราวาสเป็นวัดที่มีเอกลักษณ์ชัดเจนมาก ทั้งในด้านประวัติการก่อตั้งจากแรงศรัทธาของชุมชน ความเปลี่ยนแปลงของพื้นที่จากการกัดเซาะชายฝั่ง สิ่งศักดิ์สิทธิ์สำคัญอย่างหลวงพ่อปากแดง หลวงพ่อโต หลวงปู่ทวด และเจ้าแม่กวนอิม ตลอดจนบทบาทของวัดในฐานะศูนย์กลางใจของชุมชนบ้านขุนสมุทรจีน จึงเป็นวัดที่เหมาะอย่างมากสำหรับผู้ที่ต้องการเห็นสมุทรปราการในมิติที่ลึก ซึ้ง และแตกต่างจากเส้นทางท่องเที่ยวทั่วไป

 

 

ตอบ: วัดตั้งอยู่ที่หมู่ 9 บ้านขุนสมุทรจีน ตำบลแหลมฟ้าผ่า อำเภอพระสมุทรเจดีย์ จังหวัดสมุทรปราการ

 

ตอบ: เพราะเป็นวัดริมอ่าวไทยที่ได้รับผลกระทบจากการกัดเซาะชายฝั่งอย่างรุนแรง จนพื้นที่วัดจากเดิมกว่า 76 ไร่ เหลือเพียงประมาณ 5 ไร่ ทำให้เป็นวัดที่มีภาพจำชัดมากของสมุทรปราการ

 

ตอบ: มีหลวงพ่อปากแดงเป็นพระประธานในอุโบสถ ศาลาไม้ริมทะเลที่ประดิษฐานหลวงพ่อโตและหลวงปู่ทวด รวมถึงเก๋งจีนเจ้าแม่กวนอิม

 

ตอบ: เดินทางด้วยรถส่วนตัวมาถึงชุมชนบ้านขุนสมุทรจีนก่อน แล้วเดินเท้าตามสะพานทางเดินเข้าสู่วัด จะสะดวกที่สุดสำหรับการเที่ยวพื้นที่นี้

 

ตอบ: วัดเปิดทุกวัน โดยข้อมูลที่เผยแพร่สาธารณะระบุช่วงเวลาเข้ากราบไหว้อยู่ราว 06.00 - 17.30 น.

 

ตอบ: สามารถเที่ยวต่อได้ที่ชุมชนบ้านขุนสมุทรจีน จุดชมการกัดเซาะชายฝั่ง พระสมุทรเจดีย์ ป้อมพระจุลจอมเกล้า และพิพิธภัณฑ์ทหารเรือ