วัดบ้านไร่ (ศิลาทอง)

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: 08.00 – 17.00 น.

 

วัดบ้านไร่ (ศิลาทอง) จังหวัดลำปาง เป็นวัดราษฎร์ สังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย ตั้งอยู่เลขที่ 121 บ้านไร่ศิลาทอง หมู่ที่ 10 ตำบลพิชัย อำเภอเมืองลำปาง จังหวัดลำปาง เป็นวัดชุมชนเก่าแก่ที่มีประวัติการก่อตั้งมาตั้งแต่ พ.ศ. 2425 มีอายุมากกว่า 100 ปี และเป็นศูนย์กลางทางพระพุทธศาสนาของชาวบ้านไร่ศิลาทองมาอย่างต่อเนื่อง วัดแห่งนี้มีความสำคัญทั้งในฐานะสถานที่ทำบุญของชุมชน แหล่งเก็บรักษาปูชนียวัตถุเก่าแก่ และหลักฐานของการย้ายวัดจากบริเวณใกล้ทุ่งนามาสู่กลางหมู่บ้านเพื่อให้ชาวบ้านเข้าถึงวัดได้สะดวกขึ้น

 

วัดบ้านไร่ (ศิลาทอง) มีเนื้อที่ 2 ไร่ 2 งาน 5 ตารางวา อาณาเขตด้านทิศเหนือติดถนนภายในหมู่บ้าน ด้านทิศใต้ติดบ้านเรือนราษฎร ด้านทิศตะวันออกติดที่สวน และด้านทิศตะวันตกติดถนนสาธารณะ ลักษณะพื้นที่วัดอยู่ภายในชุมชนอย่างใกล้ชิด ทำให้วัดทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางของชีวิตชาวบ้าน ทั้งการทำบุญในวันพระ การประกอบพิธีกรรม การจัดกิจกรรมชุมชน และการสืบทอดประเพณีท้องถิ่นของบ้านไร่ศิลาทอง

 

เดิมวัดบ้านไร่ตั้งอยู่ใกล้ทุ่งนา บริเวณที่ปัจจุบันเป็นพื้นที่โรงเรียนบ้านไร่ประชาสามัคคี โดยมีเจ้านายอินปั๋นจากวัดเชตวันมาสร้างเป็นอารามในช่วงแรก พื้นที่เดิมเหมาะกับสภาพวิถีเกษตรกรรมของชุมชนในอดีต แต่ต่อมาวัดเริ่มประสบปัญหาขาดแคลนน้ำ และอยู่ห่างจากชุมชนมาก ทำให้ชาวบ้านเดินทางมาทำบุญไม่สะดวก จึงเกิดแนวคิดย้ายวัดเข้ามาตั้งอยู่กลางหมู่บ้าน

 

การย้ายวัดเข้ามายังพื้นที่ปัจจุบันเกิดขึ้นโดยแรงศรัทธาของชาวบ้าน โดยพ่อหนานต๊ะติ๊บศรีได้บริจาคที่ดินประมาณ 2 ไร่ 2 งาน 5 ตารางวาให้เป็นที่ตั้งวัดใหม่ การบริจาคที่ดินครั้งนี้มีความสำคัญอย่างยิ่ง เพราะทำให้วัดบ้านไร่ (ศิลาทอง) กลับมาอยู่ใกล้ชิดกับชุมชนมากขึ้น ชาวบ้านสามารถเข้ามาทำบุญ ฟังธรรม และร่วมกิจกรรมทางศาสนาได้สะดวกกว่าเดิม วัดจึงกลายเป็นพื้นที่ศรัทธากลางหมู่บ้านอย่างแท้จริง

 

ในช่วงแรกของการย้ายวัดมายังพื้นที่ปัจจุบัน วัดยังไม่มีพระวิหารที่สมบูรณ์ ต่อมาเมื่อชุมชนเริ่มมีความเจริญมากขึ้น พ่อขุนบริบาล ซึ่งเป็นหมอรักษาช้าง ได้ริเริ่มสร้างพระวิหาร สร้างกำแพงวัด และกุฏิขึ้น การมีบทบาทของหมอรักษาช้างในประวัติวัดสะท้อนภาพลำปางในอดีตซึ่งเกี่ยวข้องกับช้าง การทำไม้ และวิถีชีวิตของผู้คนที่ผูกพันกับสัตว์ใช้งานสำคัญของภาคเหนือ

 

ภายหลังวัดบ้านไร่ (ศิลาทอง) ได้รับการบูรณะพระวิหารมาอย่างต่อเนื่อง จนถึงสมัยพระครูอิ่นคำ อุปโล ได้สร้างพระวิหารหลังใหม่ขึ้นเมื่อวันที่ 11 พฤษภาคม พ.ศ. 2504 และแล้วเสร็จเมื่อ พ.ศ. 2508 พระวิหารหลังใหม่นี้เป็นหลักฐานสำคัญของการพัฒนาวัดในยุคหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 ซึ่งชุมชนเริ่มมีความพร้อมในการบูรณะศาสนสถานให้มั่นคงและสง่างามมากขึ้น

 

วัดบ้านไร่ (ศิลาทอง) ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อวันที่ 15 มกราคม พ.ศ. 2513 ทำให้วัดมีเขตอุโบสถสำหรับประกอบสังฆกรรมอย่างถูกต้องตามพระวินัย การได้รับวิสุงคามสีมาถือเป็นหมุดหมายสำคัญของวัด เพราะยืนยันสถานะความพร้อมของวัดในการประกอบพิธีกรรมสำคัญ เช่น การอุปสมบท การทำสังฆกรรม และกิจกรรมทางสงฆ์อื่น ๆ

 

อาคารเสนาสนะภายในวัดประกอบด้วยอุโบสถ ศาลาการเปรียญ กุฏิ และห้องสมุด แต่ละส่วนมีบทบาทต่อชีวิตทางศาสนาและการเรียนรู้ของชุมชน อุโบสถเป็นสถานที่ประกอบสังฆกรรม ศาลาการเปรียญใช้สำหรับทำบุญ ฟังธรรม และจัดกิจกรรมชุมชน กุฏิเป็นที่พำนักของพระสงฆ์ ส่วนห้องสมุดสะท้อนบทบาทของวัดในฐานะแหล่งเรียนรู้และแหล่งปลูกฝังศีลธรรมให้คนในหมู่บ้าน

 

ปูชนียวัตถุสำคัญของวัดบ้านไร่ (ศิลาทอง) ได้แก่ พระพุทธรูปสร้างด้วยอิฐศิลปะแบบล้านนา พระพุทธรูปทองเหลืองสมัยสุโขทัย พระพุทธรูปลงรักปิดทองสมัยสุโขทัย และธรรมาสน์ สิ่งเหล่านี้ทำให้วัดแห่งนี้มีคุณค่าทางศิลปกรรมมากกว่าวัดชุมชนทั่วไป เพราะเป็นแหล่งเก็บรักษาพุทธศิลป์หลายยุคหลายแบบ ทั้งล้านนาและสุโขทัย ซึ่งสะท้อนความศรัทธาและการสืบทอดวัตถุศักดิ์สิทธิ์ของชุมชน

 

พระพุทธรูปสร้างด้วยอิฐศิลปะแบบล้านนาเป็นหลักฐานของงานช่างพื้นเมืองภาคเหนือที่ให้ความสำคัญกับความเรียบง่ายและความมั่นคงทางศรัทธา ส่วนพระพุทธรูปทองเหลืองและพระพุทธรูปลงรักปิดทองสมัยสุโขทัยสะท้อนความงดงามของพุทธศิลป์ที่เน้นความอ่อนช้อย สงบ และสมดุล การมีพระพุทธรูปเหล่านี้อยู่ภายในวัดทำให้ผู้มาเยือนได้เห็นความต่อเนื่องของศิลปะทางพระพุทธศาสนาในหลายช่วงเวลา

 

ธรรมาสน์ของวัดเป็นอีกหนึ่งปูชนียวัตถุที่มีความสำคัญ เพราะธรรมาสน์เป็นที่นั่งสำหรับพระสงฆ์ใช้แสดงธรรมแก่ญาติโยม ในบริบทของวัดชุมชน ธรรมาสน์ไม่ได้เป็นเพียงเครื่องใช้ในพิธีกรรม แต่เป็นสัญลักษณ์ของการสืบทอดคำสอน การฟังธรรม และความสัมพันธ์ระหว่างพระสงฆ์กับชาวบ้าน วัดบ้านไร่ (ศิลาทอง) จึงมีทั้งมิติทางศิลปกรรมและมิติทางการศึกษาพระธรรมในพื้นที่เดียวกัน

 

ปัจจุบันวัดบ้านไร่ (ศิลาทอง) มีพระครูสถิตธรรมวิภัช หรือไตรณรงค์ ฐิตธมฺโม เป็นเจ้าอาวาส ท่านมีบทบาทสำคัญในการดูแลวัด สืบสานงานศาสนา และสนับสนุนกิจกรรมชุมชนบ้านไร่ศิลาทอง วัดแห่งนี้ยังเกี่ยวข้องกับกิจกรรมด้านศีลธรรม การเรียนรู้ของเยาวชน และการพัฒนาชุมชน ทำให้วัดไม่ได้เป็นเพียงสถานที่ประกอบพิธีกรรม แต่ยังเป็นพื้นที่สร้างคนและสร้างความสัมพันธ์ในชุมชน

 

วัดบ้านไร่ (ศิลาทอง) มีบรรยากาศเรียบง่ายแบบวัดชุมชนในตำบลพิชัย ไม่ได้เป็นวัดท่องเที่ยวขนาดใหญ่ แต่มีคุณค่าจากประวัติการก่อตั้ง การย้ายวัด ความร่วมมือของชาวบ้าน และการเก็บรักษาปูชนียวัตถุสำคัญ ผู้มาเยือนจะได้สัมผัสบรรยากาศของวัดที่ยังผูกพันกับวิถีชีวิตคนในหมู่บ้านอย่างแท้จริง

 

สำหรับผู้ที่สนใจประวัติศาสตร์ท้องถิ่น วัดบ้านไร่ (ศิลาทอง) ช่วยสะท้อนภาพการเปลี่ยนแปลงของชุมชนบ้านไร่จากสังคมเกษตรกรรมที่มีวัดตั้งอยู่ใกล้ทุ่งนา มาสู่ชุมชนที่ขยายตัวและต้องการให้วัดตั้งอยู่กลางหมู่บ้านเพื่อความสะดวกในการทำบุญ การย้ายวัดจึงเป็นหลักฐานของการปรับตัวระหว่างศาสนสถานกับชีวิตชุมชน

 

วัดแห่งนี้ยังสะท้อนความร่วมมือของบุคคลหลายรุ่น ตั้งแต่เจ้านายอินปั๋นผู้เริ่มสร้างอาราม พ่อหนานต๊ะติ๊บศรีผู้บริจาคที่ดิน พ่อขุนบริบาลผู้ริเริ่มสร้างพระวิหารและกำแพงวัด พระครูอิ่นคำ อุปโลผู้สร้างพระวิหารหลังใหม่ ไปจนถึงพระครูสถิตธรรมวิภัช เจ้าอาวาสในปัจจุบัน ลำดับบุคคลเหล่านี้ทำให้ประวัติวัดบ้านไร่ (ศิลาทอง) เป็นเรื่องราวของศรัทธาร่วมกัน ไม่ใช่ผลงานของบุคคลใดบุคคลหนึ่งเพียงลำพัง

 

การเดินทางมาวัดบ้านไร่ (ศิลาทอง) เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการเที่ยววัดลำปางในเส้นทางชุมชน ไม่ไกลจากตัวเมืองมากนัก สามารถจัดร่วมกับสถานที่ท่องเที่ยวในตำบลพิชัยและตัวเมืองลำปางได้ เช่น วัดพระเจดีย์ซาวหลัง วัดพระแก้วดอนเต้าสุชาดาราม บ้านเสานัก กาดกองต้า และสะพานรัษฎาภิเศก นักท่องเที่ยวที่สนใจวัดชุมชนและประวัติศาสตร์ท้องถิ่นจะพบว่าวัดแห่งนี้มีเรื่องราวน่าสนใจและไม่ควรมองข้าม

 

ผู้มาเยือนควรแต่งกายสุภาพ รักษาความสงบ และเคารพพื้นที่วัด เนื่องจากวัดยังเป็นสถานที่ประกอบศาสนกิจของชุมชน หากต้องการชมปูชนียวัตถุภายในวัดควรปฏิบัติตามคำแนะนำของผู้ดูแลและไม่จับต้องวัตถุเก่าแก่โดยไม่ได้รับอนุญาต การมาเยือนด้วยความเคารพจะช่วยรักษาบรรยากาศสงบและคุณค่าของวัดชุมชนแห่งนี้ไว้ได้อย่างเหมาะสม

 

การเดินทาง ไปวัดบ้านไร่ (ศิลาทอง) สามารถเริ่มจากตัวเมืองลำปาง มุ่งหน้าไปตำบลพิชัย อำเภอเมืองลำปาง วัดตั้งอยู่ที่บ้านไร่ศิลาทอง หมู่ที่ 10 เดินทางสะดวกด้วยรถยนต์ส่วนตัวหรือรถจักรยานยนต์ เส้นทางอยู่ในเขตชุมชนและสามารถเชื่อมต่อกับแหล่งท่องเที่ยวใกล้เคียงในตัวเมืองลำปางได้ภายในวันเดียว

 

 

ตอบ: วัดบ้านไร่ (ศิลาทอง) ตั้งอยู่เลขที่ 121 บ้านไร่ศิลาทอง หมู่ที่ 10 ตำบลพิชัย อำเภอเมืองลำปาง จังหวัดลำปาง

 

ตอบ: วัดสร้างขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2425 และมีประวัติเกี่ยวข้องกับการย้ายวัดจากบริเวณใกล้ทุ่งนามาตั้งกลางหมู่บ้าน

 

ตอบ: เจ้าอาวาสคือพระครูสถิตธรรมวิภัช หรือไตรณรงค์ ฐิตธมฺโม

 

ตอบ: มีพระพุทธรูปสร้างด้วยอิฐศิลปะแบบล้านนา พระพุทธรูปทองเหลืองสมัยสุโขทัย พระพุทธรูปลงรักปิดทองสมัยสุโขทัย และธรรมาสน์

 

ตอบ: วัดบ้านไร่ (ศิลาทอง) ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อวันที่ 15 มกราคม พ.ศ. 2513

 

ตอบ: เปิดทุกวัน เวลา 08.00 – 17.00 น.

 

ตอบ: ไม่เก็บค่าเข้าชม สามารถเข้าทำบุญ ไหว้พระ และเยี่ยมชมวัดได้ฟรี