หน้าแรก lovethailand >สถานที่ท่องเที่ยวภาคเหนือ >สถานที่ท่องเที่ยวจังหวัดสุโขทัย >อ.คีรีมาศ >ต.ทุ่งหลวง > บ้านทุ่งหลวง
TL;DR: บ้านทุ่งหลวง อยู่ที่ตำบลทุ่งหลวง อำเภอคีรีมาศ จังหวัดสุโขทัย เปิดทุกวัน เวลา ช่วงกลางวัน. จุดเด่นคือ ใช้ดินเหนียวจากท้องนารอบหมู่บ้าน ผสมทราย นวด ขึ้นรูปด้วยมือ แป้นหมุน การหล่อน้ำดิน และการปั้นละเอียด.
บ้านทุ่งหลวง

วันเปิดทำการ: ทุกวัน
เวลาเปิดทำการ: ช่วงกลางวัน
บ้านทุ่งหลวง ตำบลทุ่งหลวง อำเภอคีรีมาศ จังหวัดสุโขทัย เป็นหมู่บ้านหัตถกรรมเครื่องปั้นดินเผาที่มีชื่อเสียงมากที่สุดแห่งหนึ่งของจังหวัดสุโขทัย และเป็นชุมชนที่สะท้อนภูมิปัญญาพื้นบ้านของคนไทยได้อย่างชัดเจน บ้านทุ่งหลวงอยู่ห่างจากตัวเมืองสุโขทัยประมาณ 17 กม. เป็นหมู่บ้านที่ผู้มาเยือนสามารถเห็นวิถีการทำเครื่องปั้นดินเผาได้ตั้งแต่หน้าบ้าน ใต้ถุนบ้าน ไปจนถึงศูนย์เรียนรู้ของชุมชน เครื่องปั้นดินเผาที่นี่ไม่ได้เป็นเพียงสินค้าหัตถกรรมเพื่อจำหน่าย แต่เป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่เชื่อมโยงดิน น้ำ ไฟ แรงงานฝีมือ และความทรงจำของคนหลายชั่วอายุคนเข้าด้วยกัน
หากต้องสรุปให้เข้าใจทันที บ้านทุ่งหลวงคือหมู่บ้านเครื่องปั้นดินเผาในอำเภอคีรีมาศ จังหวัดสุโขทัย ที่ยังคงผลิตเครื่องปั้นดินเผาแบบไม่เคลือบเป็นเอกลักษณ์ เมื่อผ่านการเผาแล้วจะให้สีแดงธรรมชาติของเนื้อดิน ชาวบ้านจำนวนมากยังคงใช้ดินเหนียวจากท้องนารอบหมู่บ้านมาผสมทราย นวด ขึ้นรูป ตกแต่ง และเผาเป็นภาชนะ ของใช้ ของประดับบ้าน และของตกแต่งสวน ความโดดเด่นของบ้านทุ่งหลวงอยู่ที่การเป็นชุมชนหัตถกรรมที่ยังมีชีวิต นักท่องเที่ยวสามารถเดินชม ทดลองเรียนรู้ เลือกซื้อผลิตภัณฑ์ และเข้าใจวิถีชีวิตของช่างปั้นท้องถิ่นได้อย่างใกล้ชิด
บ้านทุ่งหลวงตั้งอยู่ในตำบลทุ่งหลวง อำเภอคีรีมาศ จังหวัดสุโขทัย รหัสไปรษณีย์ 64160 พื้นที่ชุมชนอยู่ทางตะวันตกของตัวเมืองสุโขทัยและสามารถเดินทางถึงได้สะดวกด้วยรถยนต์ส่วนตัวหรือรถเช่า ระยะทางจากตัวเมืองสุโขทัยประมาณ 17 กม. ทำให้บ้านทุ่งหลวงเป็นจุดหมายที่เหมาะสำหรับการเที่ยวครึ่งวัน หรือจัดรวมอยู่ในเส้นทางท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมร่วมกับตัวเมืองสุโขทัย อุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย และแหล่งท่องเที่ยวธรรมชาติในเขตอำเภอคีรีมาศ
เอกลักษณ์สำคัญของบ้านทุ่งหลวงคือการเป็นหมู่บ้านที่แทบทุกครัวเรือนมีความเกี่ยวข้องกับงานปั้นดินเผา บางบ้านผลิตเป็นอาชีพหลัก บางบ้านทำควบคู่กับการเกษตร บางบ้านเป็นแหล่งจำหน่ายผลิตภัณฑ์ และบางบ้านมีพื้นที่ให้ผู้สนใจได้ชมกระบวนการทำงานแบบใกล้ชิด ภาพเครื่องปั้นดินเผาที่วางเรียงหน้าบ้าน กระถาง หม้อ โอ่ง แจกัน โคมไฟ ตุ๊กตาดินเผา และของประดับสวน จึงกลายเป็นภาพจำของชุมชนที่ผู้มาเยือนสัมผัสได้ทันทีเมื่อเดินทางเข้าสู่หมู่บ้าน
ประวัติของเครื่องปั้นดินเผาบ้านทุ่งหลวงมีความเก่าแก่และสัมพันธ์กับวิถีชีวิตของชาวบ้านมาอย่างยาวนาน ในอดีตการทำเครื่องปั้นดินเผาเริ่มจากการผลิตของใช้จำเป็นในครัวเรือน เช่น หม้อดิน เตา กระทะดิน โอ่งน้ำ และภาชนะสำหรับประกอบอาหาร ชาวบ้านใช้ช่วงเวลาว่างจากการทำนาในการขุดดิน ปั้นภาชนะ และเผาไว้ใช้เอง ต่อมาเมื่อฝีมือและรูปแบบผลิตภัณฑ์พัฒนาเพิ่มขึ้น งานปั้นจึงค่อย ๆ เปลี่ยนจากของใช้ในครัวเรือนเป็นสินค้า สินค้าหัตถกรรม และของตกแต่งที่มีเอกลักษณ์เฉพาะตัวของชุมชน
หลักฐานที่ช่วยสะท้อนความเก่าแก่ของงานปั้นบ้านทุ่งหลวงคือบันทึกในสมัยต้นพุทธศตวรรษที่ 25 ซึ่งกล่าวถึงหม้อที่ทำจากบ้านทุ่งหลวง แสดงให้เห็นว่าชุมชนแห่งนี้มีชื่อเสียงด้านการทำภาชนะดินเผามานานกว่าศตวรรษ การทำเครื่องปั้นดินเผาของบ้านทุ่งหลวงจึงไม่ใช่กิจกรรมที่เกิดขึ้นเพื่อการท่องเที่ยวในยุคใหม่ แต่เป็นอาชีพและภูมิปัญญาที่ฝังอยู่ในชีวิตของชาวบ้านอย่างแท้จริง
ชาวบ้านทุ่งหลวงจำนวนมากได้รับการถ่ายทอดความรู้เรื่องเครื่องปั้นดินเผาจากพ่อแม่ ปู่ย่า ตายาย และคนในชุมชน การเรียนรู้ไม่ได้เกิดจากตำราเป็นหลัก แต่เกิดจากการสังเกต การลงมือทำ และการลองผิดลองถูกซ้ำแล้วซ้ำเล่า เด็กในชุมชนจำนวนหนึ่งเติบโตขึ้นพร้อมกับเสียงนวดดิน เสียงแป้นหมุน กลิ่นดินเปียก และความร้อนจากเตาเผา สิ่งเหล่านี้ทำให้เครื่องปั้นดินเผาบ้านทุ่งหลวงมีคุณค่ามากกว่าตัวสินค้า เพราะเป็นผลลัพธ์ของชีวิตและประสบการณ์ของคนทั้งชุมชน
กระบวนการผลิตเครื่องปั้นดินเผาบ้านทุ่งหลวงเริ่มจากการคัดเลือกดิน ดินที่ใช้ส่วนใหญ่เป็นดินเหนียวจากท้องนารอบหมู่บ้าน ซึ่งมีเนื้อเหมาะสมต่อการปั้น เมื่อนำดินขึ้นมาแล้วจะนำไปหมักแช่น้ำไว้ประมาณ 1 วัน 1 คืน เพื่อให้ดินนุ่มและคลายตัว จากนั้นจึงนำดินมาผสมกับทรายในสัดส่วนประมาณ 2:1 การผสมทรายช่วยเพิ่มโครงสร้างให้เนื้อดิน ลดการแตกร้าว และทำให้ชิ้นงานมีความแข็งแรงมากขึ้นหลังผ่านการเผา
หลังจากผสมดินกับทรายแล้ว ดินจะถูกนำไปนวดจนเนื้อเนียน ในอดีตชาวบ้านใช้วิธีย่ำด้วยเท้า ซึ่งเป็นขั้นตอนที่ต้องใช้แรงและความอดทนสูง การย่ำดินด้วยเท้าช่วยให้เนื้อดินผสมเข้ากันและไล่อากาศออกจากเนื้อดิน ปัจจุบันหลายครัวเรือนใช้เครื่องนวดดินเข้ามาช่วยทุ่นแรง แต่หลักการยังคงเหมือนเดิม คือทำให้ดินมีความเนียน เหนียว และพร้อมสำหรับการขึ้นรูป หากนวดดินไม่ดี ชิ้นงานอาจแตกร้าว บิดเบี้ยว หรือเสียรูปในขั้นตอนเผาได้
การขึ้นรูปเครื่องปั้นดินเผาบ้านทุ่งหลวงมีหลายวิธี แต่ละวิธีให้บุคลิกของชิ้นงานต่างกัน วิธีแรกคือการตีปั้นด้วยมือ เป็นวิธีที่สะท้อนทักษะของช่างอย่างชัดเจน เพราะช่างต้องควบคุมแรงมือ ความหนา และจังหวะของรูปทรงให้สม่ำเสมอ วิธีนี้เหมาะกับภาชนะหรือชิ้นงานที่ต้องการรูปทรงเฉพาะและมีร่องรอยฝีมือแบบงานพื้นบ้าน วิธีที่ 2 คือการขึ้นรูปด้วยแป้นหมุน ซึ่งช่วยให้ชิ้นงานมีรูปทรงสมดุล กลม และได้สัดส่วน เหมาะกับหม้อ กระถาง แจกัน หรือภาชนะที่ต้องการความเรียบร้อย
วิธีที่ 3 คือการหล่อน้ำดินหรือหล่อน้ำสลิป วิธีนี้เหมาะกับชิ้นงานที่ต้องการรายละเอียดซ้ำกันหรือรูปทรงที่ซับซ้อน โดยใช้ดินผสมน้ำให้เป็นน้ำดินแล้วเทลงในแม่พิมพ์ เมื่อดินจับตัวเป็นรูปทรงจึงนำออกมาตกแต่งต่อ ส่วนวิธีที่ 4 คือการปั้นด้วยมือแบบละเอียด ใช้กับงานประติมากรรมขนาดเล็ก ตุ๊กตา ของตกแต่ง และชิ้นงานที่ต้องการลวดลายพิเศษ วิธีการเหล่านี้ทำให้บ้านทุ่งหลวงสามารถผลิตสินค้าหลากหลาย ตั้งแต่ของใช้พื้นบ้านไปจนถึงของตกแต่งร่วมสมัย
หลังจากขึ้นรูปเสร็จ ช่างจะเข้าสู่ขั้นตอนตกแต่งผิวและลงลวดลาย การลงลายเป็นจุดที่ทำให้เครื่องปั้นดินเผาบ้านทุ่งหลวงมีเอกลักษณ์มากขึ้น ลวดลายบางแบบเป็นลายเรียบง่ายที่เน้นรูปทรงธรรมชาติของภาชนะ บางแบบเป็นลายพญานาค ลายดอกไม้ ลายฉลุ ลายเรขาคณิต หรือลายสร้างเงาเมื่อใช้กับโคมไฟดินเผา งานตกแต่งเหล่านี้ต้องอาศัยทั้งความละเอียด ความเข้าใจในเนื้อดิน และประสบการณ์ในการคาดการณ์ว่าลายจะออกมาอย่างไรหลังผ่านความร้อนจากเตาเผา
ผลิตภัณฑ์บ้านทุ่งหลวงมีทั้งของใช้และของตกแต่ง เช่น หม้อดินเผา เตาดิน กระถางต้นไม้ โอ่งน้ำ แจกัน ฐานจุดเทียนหอม โคมไฟดินเผา หม้อฉลุ ตุ๊กตาดินเผาประดับสวน และของประดับบ้านหลากหลายรูปแบบ สิ่งที่ทำให้ผลิตภัณฑ์เหล่านี้มีเสน่ห์คือสีแดงธรรมชาติหลังเผา เนื้อสัมผัสที่ไม่เรียบจนแข็งกระด้าง และความรู้สึกเป็นงานมือที่มีชีวิต ชิ้นงานแต่ละชิ้นอาจมีรายละเอียดแตกต่างกันเล็กน้อย ซึ่งเป็นเสน่ห์ของงานหัตถกรรมที่ไม่เหมือนงานอุตสาหกรรม
ขั้นตอนการเผาเป็นหัวใจของการทำเครื่องปั้นดินเผา เพราะเป็นช่วงที่ชิ้นงานดินดิบจะเปลี่ยนเป็นภาชนะที่แข็งแรงและใช้งานได้ บ้านทุ่งหลวงใช้เตาหลายประเภทตามความเหมาะสมของงาน เตาสุมแบบดั้งเดิมเป็นเตาที่สะท้อนภูมิปัญญาโบราณ ใช้เชื้อเพลิงและการควบคุมไฟจากประสบการณ์ของช่าง เตาอุโมงค์เป็นรูปแบบที่พัฒนาขึ้นเพื่อให้เผาได้มีประสิทธิภาพและเผาชิ้นงานจำนวนมากได้ดีขึ้น ส่วนเตาแก๊สเป็นเทคโนโลยีใหม่ที่ช่วยควบคุมอุณหภูมิได้แม่นยำและลดความเสี่ยงของชิ้นงานเสียหาย
โดยทั่วไปการเผาจะใช้เวลาประมาณ 4 ชั่วโมง ขึ้นอยู่กับประเภทและขนาดของชิ้นงาน หลังจากเผาเสร็จต้องปล่อยให้ชิ้นงานเย็นลงอย่างช้า ๆ ประมาณ 1–2 วัน ขั้นตอนการปล่อยให้เย็นมีความสำคัญไม่น้อยกว่าการเผา เพราะหากชิ้นงานเจอการเปลี่ยนแปลงอุณหภูมิเร็วเกินไป อาจแตกร้าวหรือเสียรูปได้ ช่างผู้มีประสบการณ์จะรู้ว่าควรเปิดเตาเมื่อใด ควรเคลื่อนย้ายชิ้นงานอย่างไร และชิ้นใดผ่านการเผาอย่างสมบูรณ์
ความงามของเครื่องปั้นดินเผาบ้านทุ่งหลวงเกิดจากความเข้าใจวัสดุธรรมชาติ ดินเหนียว ทราย น้ำ ไฟ และอากาศล้วนมีผลต่อชิ้นงาน ช่างต้องรู้ว่าดินแบบใดปั้นง่าย ดินแบบใดต้องผสมทรายเพิ่ม ชิ้นงานแบบใดควรตากนานแค่ไหน และไฟแบบใดให้สีสวยที่สุด ความรู้นี้ไม่ได้เกิดขึ้นในเวลาอันสั้น แต่เป็นภูมิปัญญาที่สั่งสมผ่านการทำงานจริงนับไม่ถ้วน เครื่องปั้นดินเผาแต่ละชิ้นจึงบรรจุทั้งทักษะ ความอดทน และความสัมพันธ์ระหว่างคนกับธรรมชาติไว้ในตัว
บ้านทุ่งหลวงยังเป็นตัวอย่างของชุมชนที่สามารถเปลี่ยนภูมิปัญญาดั้งเดิมให้กลายเป็นเศรษฐกิจสร้างสรรค์ได้อย่างน่าสนใจ จากเดิมที่ผลิตภาชนะเพื่อใช้ในครัวเรือน ปัจจุบันชาวบ้านพัฒนารูปแบบสินค้าให้ตอบโจทย์ตลาดมากขึ้น เช่น โคมไฟฉลุสำหรับตกแต่งบ้าน กระถางสำหรับสวนสมัยใหม่ ตุ๊กตาดินเผา ของที่ระลึก และงานปั้นเชิงศิลปะ การปรับตัวนี้ช่วยให้ภูมิปัญญาไม่หยุดนิ่ง แต่ยังคงมีบทบาทต่อเศรษฐกิจและชีวิตของคนในชุมชน
สำหรับนักท่องเที่ยว บ้านทุ่งหลวงเป็นสถานที่ที่ให้ประสบการณ์แตกต่างจากการเที่ยวชมโบราณสถานทั่วไป เพราะผู้มาเยือนไม่ได้เพียงมองสิ่งที่สร้างเสร็จแล้ว แต่ได้เห็นกระบวนการทำงานของช่าง ได้เห็นดินเปียกกลายเป็นภาชนะ ได้เห็นชิ้นงานดิบก่อนเผา และได้เข้าใจว่ากว่าจะได้ผลิตภัณฑ์ดินเผาหนึ่งชิ้นต้องผ่านแรงงาน ความชำนาญ และเวลามากเพียงใด การเที่ยวบ้านทุ่งหลวงจึงเป็นการเรียนรู้ผ่านประสบการณ์จริง ไม่ใช่เพียงการอ่านข้อมูลหรือเดินชมสินค้า
ศูนย์เรียนรู้หรือพื้นที่กลางของชุมชนเป็นจุดที่ช่วยให้ผู้มาเยือนเข้าใจกระบวนการผลิตได้ง่ายขึ้น ภายในชุมชนมีการจัดแสดงเครื่องมือ อุปกรณ์ และขั้นตอนการทำเครื่องปั้นดินเผา นักท่องเที่ยวสามารถสอบถามข้อมูลจากคนในพื้นที่ ชมการสาธิต หรือเลือกซื้อสินค้าจากหน้าบ้านของช่างได้ การซื้อสินค้าจากชุมชนโดยตรงยังเป็นการสนับสนุนรายได้ของชาวบ้าน และช่วยให้ภูมิปัญญานี้ดำรงอยู่ต่อไป
สิ่งที่ควรทำเมื่อมาเยือนบ้านทุ่งหลวงคือเดินชมอย่างช้า ๆ และให้ความเคารพต่อพื้นที่ทำงานของชาวบ้าน บ้านหลายหลังเป็นทั้งที่อยู่อาศัยและพื้นที่ผลิตสินค้า ผู้มาเยือนจึงควรขออนุญาตก่อนถ่ายภาพคนทำงานหรือเข้าไปในพื้นที่ส่วนตัว ไม่จับชิ้นงานดิบที่ยังไม่แห้ง ไม่ทดลองใช้อุปกรณ์โดยไม่ได้รับอนุญาต และควรใช้เวลาพูดคุยกับช่างเพื่อเข้าใจเรื่องราวของงานปั้นมากขึ้น การเที่ยวด้วยมารยาทเช่นนี้ทำให้ชุมชนและนักท่องเที่ยวอยู่ร่วมกันได้อย่างเหมาะสม
บ้านทุ่งหลวงยังมีความสำคัญต่อการศึกษาเรื่องหัตถกรรมไทย เพราะเป็นตัวอย่างของชุมชนที่ยังคงรักษาความรู้ดั้งเดิมไว้ในชีวิตจริง ไม่ใช่เพียงจัดแสดงในพิพิธภัณฑ์ กระบวนการปั้น การเผา การเลือกดิน และการจำหน่ายยังเกิดขึ้นจริงในชุมชน เด็ก เยาวชน และผู้สนใจงานศิลปะสามารถเรียนรู้จากของจริงและคนทำจริง จึงเป็นแหล่งเรียนรู้ที่มีคุณค่าทั้งต่อการศึกษา ศิลปะ วัฒนธรรม และการพัฒนาชุมชน
ในด้านวัฒนธรรม เครื่องปั้นดินเผาบ้านทุ่งหลวงสะท้อนวิถีชีวิตของชุมชนเกษตรกรรมอย่างชัดเจน ดินที่ใช้มาจากนา งานปั้นเกิดขึ้นในช่วงว่างจากการทำไร่ทำนา และผลิตภัณฑ์จำนวนมากเคยเป็นของใช้ในครัวเรือน ความสัมพันธ์ระหว่างการเกษตรกับงานหัตถกรรมจึงแนบแน่นมาก บ้านทุ่งหลวงแสดงให้เห็นว่าชุมชนไทยในอดีตสามารถใช้ทรัพยากรใกล้ตัวสร้างของใช้ สร้างรายได้ และสร้างอัตลักษณ์ของตนเองได้อย่างชาญฉลาด
ผลิตภัณฑ์เครื่องปั้นดินเผาบ้านทุ่งหลวงเหมาะสำหรับซื้อเป็นของฝากหรือของตกแต่งบ้าน ผู้ที่ชอบงานธรรมชาติสามารถเลือกกระถาง โอ่ง หรือภาชนะดินเผาที่ให้ความรู้สึกอบอุ่น ผู้ที่ชอบงานตกแต่งสามารถเลือกโคมไฟฉลุ ตุ๊กตาดินเผา หรือของประดับสวน ส่วนผู้ที่ชอบงานพื้นบ้านสามารถเลือกหม้อดิน เตาดิน หรือภาชนะที่สะท้อนวิถีครัวไทยแบบเดิม จุดเด่นคือสินค้าหลายชิ้นมีความเป็นงานมือสูงและมีบุคลิกเฉพาะตัว
การเดินทาง ไปบ้านทุ่งหลวงสามารถเริ่มจากตัวเมืองสุโขทัย ใช้เส้นทางไปอำเภอคีรีมาศ แล้วเข้าสู่ตำบลทุ่งหลวง ระยะทางประมาณ 17 กม. จากตัวเมืองสุโขทัย การเดินทางด้วยรถยนต์ส่วนตัวหรือรถเช่าจะสะดวกที่สุด เพราะสามารถแวะสถานที่ใกล้เคียง เช่น ตัวอำเภอคีรีมาศ วัดในพื้นที่ อุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย และอุทยานแห่งชาติรามคำแหงได้ในทริปเดียว ผู้ที่ไม่มีรถส่วนตัวสามารถเดินทางไปยังตัวอำเภอคีรีมาศก่อน แล้วต่อรถท้องถิ่นหรือเหมารถเข้าสู่ชุมชน
ช่วงเวลาที่เหมาะสำหรับการเยี่ยมชมคือช่วงเช้าถึงช่วงบ่าย เพราะเป็นเวลาที่เหมาะกับการเดินชมชุมชน ดูงานปั้น และเลือกซื้อผลิตภัณฑ์ หากต้องการชมการสาธิตหรือทดลองทำกิจกรรม ควรติดต่อชุมชนหรือเทศบาลตำบลทุ่งหลวงล่วงหน้า เพื่อให้ชุมชนเตรียมคน สถานที่ และอุปกรณ์ได้เหมาะสม ส่วนผู้ที่ต้องการถ่ายภาพควรเลือกช่วงเช้าที่แสงไม่แข็งและอากาศไม่ร้อนมาก
สำหรับชาวต่างชาติ บ้านทุ่งหลวงเป็นสถานที่ที่ช่วยอธิบายคำว่า “living craft community” ได้ชัดเจนมาก เพราะงานหัตถกรรมไม่ได้ถูกแยกออกจากชีวิตประจำวัน แต่ยังอยู่ในบ้าน ใต้ถุนบ้าน หน้าบ้าน และวิถีชีวิตของชาวบ้านจริง ๆ ผู้มาเยือนจะเข้าใจว่าศิลปะพื้นบ้านไทยไม่ได้เกิดจากความสวยงามเพียงอย่างเดียว แต่เกิดจากความจำเป็นในการดำรงชีวิต การใช้ทรัพยากรในท้องถิ่น และการถ่ายทอดทักษะจากรุ่นสู่รุ่น
โดยสรุป บ้านทุ่งหลวง จังหวัดสุโขทัย เป็นหมู่บ้านเครื่องปั้นดินเผาที่มีคุณค่าทั้งด้านหัตถกรรม วัฒนธรรม เศรษฐกิจชุมชน และการท่องเที่ยวเชิงเรียนรู้ ความโดดเด่นของที่นี่อยู่ที่การผลิตเครื่องปั้นดินเผาแบบไม่เคลือบจากดินท้องถิ่น กระบวนการผลิตที่สืบทอดมาหลายชั่วอายุคน จำนวนครัวเรือนช่างปั้นที่ยังคงทำงานจริง และบรรยากาศของหมู่บ้านที่เปิดโอกาสให้นักท่องเที่ยวได้เรียนรู้ภูมิปัญญาอย่างใกล้ชิด หากต้องการสัมผัสสุโขทัยในมิติของชุมชน งานมือ และภูมิปัญญาพื้นบ้าน บ้านทุ่งหลวงคือหนึ่งในสถานที่ที่ควรแวะอย่างยิ่ง
| ชื่อสถานที่ | บ้านทุ่งหลวง |
| ที่ตั้ง | ตำบลทุ่งหลวง อำเภอคีรีมาศ จังหวัดสุโขทัย |
| ที่อยู่ | ตำบลทุ่งหลวง อำเภอคีรีมาศ จังหวัดสุโขทัย 64160 |
| พิกัด | 16.8768, 99.79975 |
| ไฮไลต์ | หมู่บ้านเครื่องปั้นดินเผาชื่อดังของจังหวัดสุโขทัย มีการผลิตเครื่องปั้นดินเผาแบบไม่เคลือบ สีแดงธรรมชาติ และยังมีชาวบ้านจำนวนมากสืบทอดอาชีพช่างปั้นจากบรรพบุรุษ |
| ประวัติ / สมัย / ยุค | เป็นชุมชนเครื่องปั้นดินเผาเก่าแก่ที่มีการทำสืบต่อกันมายาวนานนับศตวรรษ เริ่มจากการผลิตของใช้ในครัวเรือน เช่น หม้อ เตา กระทะ และโอ่งน้ำ ก่อนพัฒนาสู่สินค้าหัตถกรรมและของตกแต่ง |
| ที่มาของชื่อ | เรียกตามชื่อชุมชนบ้านทุ่งหลวงในตำบลทุ่งหลวง อำเภอคีรีมาศ ซึ่งเป็นพื้นที่ที่มีชื่อเสียงด้านการผลิตเครื่องปั้นดินเผา |
| ลักษณะเด่น | ใช้ดินเหนียวจากท้องนารอบหมู่บ้าน ผสมทราย นวด ขึ้นรูปด้วยมือ แป้นหมุน การหล่อน้ำดิน และการปั้นละเอียด ก่อนเผาเป็นเครื่องปั้นดินเผาสีแดงธรรมชาติ |
| ผลิตภัณฑ์สำคัญ | หม้อดิน เตาดิน กระถางต้นไม้ โอ่งน้ำ แจกัน โคมไฟดินเผา หม้อฉลุ ตุ๊กตาดินเผาประดับสวน ฐานจุดเทียนหอม และของตกแต่งบ้าน |
| กิจกรรมที่น่าสนใจ | ชมกระบวนการทำเครื่องปั้นดินเผา เลือกซื้อสินค้าหน้าบ้านช่าง เรียนรู้การเตรียมดิน การขึ้นรูป การตกแต่งลาย และการเผาในเตาแบบต่าง ๆ |
| การเดินทาง | เดินทางจากตัวเมืองสุโขทัยไปอำเภอคีรีมาศ แล้วเข้าสู่ตำบลทุ่งหลวง ระยะทางประมาณ 17 กม. เหมาะกับรถยนต์ส่วนตัว รถเช่า หรือเหมารถท้องถิ่นจากตัวอำเภอคีรีมาศ |
| สถานะปัจจุบัน | เป็นชุมชนหัตถกรรมเครื่องปั้นดินเผาที่เปิดให้นักท่องเที่ยวเข้าชม เรียนรู้ และเลือกซื้อผลิตภัณฑ์จากชุมชน |
| วันเปิดทำการ | ทุกวัน |
| เวลาเปิดทำการ | ช่วงกลางวัน |
| สิ่งอำนวยความสะดวก | พื้นที่ชุมชน ร้านจำหน่ายเครื่องปั้นดินเผาหน้าบ้านช่าง ศูนย์เรียนรู้ภายในหมู่บ้าน พื้นที่จอดรถตามจุดที่ชุมชนจัดไว้ และร้านค้าท้องถิ่น |
| ผู้ดูแล / หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง | เทศบาลตำบลทุ่งหลวง โทร. 055-943349 |
| เว็บไซต์ / เพจทางการ | เว็บไซต์เทศบาลตำบลทุ่งหลวง |
| สถานที่ท่องเที่ยวใกล้เคียง | 1. อำเภอคีรีมาศ / ตลาดคีรีมาศ ประมาณ 8 กม. 2. วัดศรีคีรีสุวรรณาราม ประมาณ 10 กม. 3. อุทยานแห่งชาติรามคำแหง ประมาณ 20 กม. 4. อุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย ประมาณ 24 กม. 5. วัดศรีชุม ประมาณ 25 กม. 6. พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ รามคำแหง ประมาณ 24 กม. |
| ร้านอาหารใกล้เคียง | 1. ครัวบ้านแม่ ประมาณ 8 กม. 2. Chill Coffee ประมาณ 8 กม. 3. The Bas Coffee ประมาณ 10 กม. โทร. 082-405-8424 4. ร้านตอ.ข้าวต้ม อำเภอคีรีมาศ ประมาณ 10 กม. โทร. 091-031-6214 5. ก๋วยเตี๋ยวไทยโบราณ ยายชลอ ประมาณ 12 กม. 6. ผัดไทยโบราณเจ้พนม ประมาณ 18 กม. |
| ที่พักใกล้เคียง | 1. ทุ่งหลวงโฮมสเตย์ คีรีมาศ ประมาณ 1 กม. โทร. 083-465-2451 2. บ้านเปี่ยมสุขรีสอร์ท คีรีมาศ ประมาณ 8 กม. โทร. 081-533-0389 3. บุญมา รีสอร์ท ประมาณ 10 กม. โทร. 095-467-2373 4. คีรีมาศ รีสอร์ท ประมาณ 10 กม. โทร. 080-511-2852 5. ที่พักย่านเมืองเก่าสุโขทัย ประมาณ 24 กม. |
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
ถาม: บ้านทุ่งหลวงอยู่ที่ไหน?
ตอบ: บ้านทุ่งหลวงตั้งอยู่ในตำบลทุ่งหลวง อำเภอคีรีมาศ จังหวัดสุโขทัย ห่างจากตัวเมืองสุโขทัยประมาณ 17 กม.
ถาม: บ้านทุ่งหลวงมีชื่อเสียงเรื่องอะไร?
ตอบ: บ้านทุ่งหลวงมีชื่อเสียงด้านการทำเครื่องปั้นดินเผาแบบไม่เคลือบ ซึ่งเมื่อเผาแล้วจะมีสีแดงธรรมชาติ และเป็นงานหัตถกรรมที่สืบทอดจากบรรพบุรุษมาหลายชั่วอายุคน
ถาม: นักท่องเที่ยวสามารถชมการทำเครื่องปั้นดินเผาได้หรือไม่?
ตอบ: สามารถชมได้ในพื้นที่ชุมชนและศูนย์เรียนรู้ของหมู่บ้าน โดยควรติดต่อชุมชนหรือเทศบาลตำบลทุ่งหลวงล่วงหน้าหากต้องการชมการสาธิตหรือทำกิจกรรมแบบเป็นกลุ่ม
ถาม: เครื่องปั้นดินเผาบ้านทุ่งหลวงทำจากอะไร?
ตอบ: ใช้ดินเหนียวจากท้องนารอบหมู่บ้าน นำมาแช่น้ำ ผสมทรายในอัตราส่วนประมาณ 2:1 นวดจนเนื้อดินพร้อม แล้วจึงขึ้นรูป ตกแต่ง และนำไปเผา
ถาม: บ้านทุ่งหลวงมีผลิตภัณฑ์อะไรน่าซื้อ?
ตอบ: ผลิตภัณฑ์ที่น่าสนใจมีทั้งหม้อดิน เตาดิน กระถางต้นไม้ โคมไฟดินเผา ตุ๊กตาดินเผา หม้อฉลุ แจกัน และของตกแต่งสวน
ถาม: ควรไปบ้านทุ่งหลวงช่วงเวลาใด?
ตอบ: ช่วงเช้าถึงช่วงบ่ายเหมาะที่สุด เพราะเป็นเวลาที่เดินชมชุมชน เลือกซื้อสินค้า และชมกระบวนการทำงานของช่างได้สะดวก
ถาม: ไปบ้านทุ่งหลวงแล้วเที่ยวที่ไหนต่อได้บ้าง?
ตอบ: สามารถเดินทางต่อไปยังอำเภอคีรีมาศ วัดศรีคีรีสุวรรณาราม อุทยานแห่งชาติรามคำแหง อุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย วัดศรีชุม และพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ รามคำแหงได้
หมวดหมู่: ●วิถีชีวิต
กลุ่ม: ●หมู่บ้าน ชุมชน
●ประเพณีไทย ●วัฒนธรรมไทย ●ประเพณีภาคเหนือ
ปรับปรุงล่าสุด : 3 เดือนที่แล้ว




