วัดมูลจินดาราม

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: 08.30 - 16.30 น.

 

วัดมูลจินดาราม (วัดคลองห้า) เป็นวัดเก่าแก่ริมคลองรังสิตประยูรศักดิ์ ในพื้นที่คลองห้า จังหวัดปทุมธานี มีประวัติย้อนไปถึงสมัยรัชกาลที่ 5 และมีความโดดเด่นจากการก่อตั้งโดยชาวต่างชาติร่วมกับชาวไทย สะท้อนความศรัทธาข้ามวัฒนธรรมที่หาได้ยากในประวัติศาสตร์วัดไทย วัดแห่งนี้ไม่ได้เป็นเพียงศาสนสถานของชุมชนคลองห้าเท่านั้น แต่ยังเป็นหลักฐานทางประวัติศาสตร์ที่เชื่อมโยงเรื่องราวของการขยายพื้นที่รังสิต การตั้งถิ่นฐานริมคลอง และความสัมพันธ์ระหว่างผู้คนต่างเชื้อชาติในสยามช่วงปลายศตวรรษที่ 19 ได้อย่างน่าสนใจ

 

วัดมูลจินดาราม ตั้งอยู่เลขที่ 98 ริมฝั่งคลองประยูรศักดิ์ หมู่ 3 ตำบลบึงยี่โถ อำเภอธัญบุรี จังหวัดปทุมธานี ตั้งอยู่ริมคลองรังสิตประยูรศักดิ์ บริเวณคลองห้า ห่างจากตลาดรังสิตประมาณ 13 กิโลเมตร ตามเส้นทางรังสิต-นครนายก สังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย มีที่ดินตั้งวัดเนื้อที่ 79 ไร่ 65 ตารางวา ทำเลที่ตั้งของวัดอยู่ในบริเวณที่มีความสำคัญต่อประวัติศาสตร์ของย่านธัญบุรี เพราะพื้นที่คลองรังสิตเดิมเป็นพื้นที่พัฒนาในยุคที่มีการขุดคลองเพื่อการคมนาคม การเกษตร และการตั้งชุมชนอย่างจริงจัง ทำให้วัดแห่งนี้มีบทบาทเป็นศูนย์กลางทางใจของผู้คนที่เข้ามาจับจองพื้นที่และสร้างชีวิตใหม่ในย่านคลองห้า

 

เมื่อมองในเชิงประวัติศาสตร์ วัดมูลจินดารามมีจุดเริ่มต้นที่น่าสนใจอย่างยิ่ง เพราะผู้ขออนุญาตสร้างพระอารามไม่ใช่คนไทยโดยกำเนิด แต่เป็นพระปฏิบัติราชประสงค์ ซึ่งเป็นชาวฝรั่งสัญชาติออสเตรียชื่อมูลเล่อร์ ร่วมกับนางจีนผู้เป็นภรรยา ทั้งสองมีจิตศรัทธาแรงกล้าในพระพุทธศาสนาและประสงค์จะสร้างวัดขึ้นเพื่อให้เป็นที่พำนักอาศัยของพระภิกษุสามเณร เรื่องราวนี้ทำให้วัดมูลจินดารามแตกต่างจากวัดอีกหลายแห่งในภาคกลาง เพราะสะท้อนให้เห็นว่าพระพุทธศาสนาในสยามช่วงนั้นเปิดรับผู้มีศรัทธาจากหลากหลายพื้นเพ และความเชื่อก็สามารถหลอมรวมผู้คนต่างวัฒนธรรมให้มาร่วมสร้างสิ่งสำคัญแก่สังคมได้

 

การดำเนินการสร้างวัดเริ่มต้นขึ้นเมื่อวันที่ 18 มีนาคม พ.ศ. 2439 ตรงกับวันพฤหัสบดี แรม 1 ค่ำ เดือน 4 และได้รับอนุญาตให้สร้างวัดอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 19 มีนาคม พ.ศ. 2439 ตรงกับวันศุกร์ แรม 2 ค่ำ เดือน 4 นับเป็นจุดเริ่มต้นของวัดมูลจินดารามในฐานะวัดของชุมชนที่เกิดขึ้นจากแรงศรัทธาแท้จริง ไม่ใช่เพียงการก่อสร้างอาคารสถานที่ แต่เป็นการวางรากฐานให้พื้นที่แห่งนี้เป็นศูนย์รวมจิตใจของผู้คนในละแวกคลองห้า

 

ต่อมา วัดได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อวันที่ 10 กรกฎาคม พ.ศ. 2442 ตรงกับวันจันทร์ ขึ้น 3 ค่ำ เดือน 8 หลัง ในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 การได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาถือเป็นหมุดหมายสำคัญ เพราะหมายความว่าวัดมีความพร้อมสมบูรณ์ในฐานะสถานที่ประกอบสังฆกรรมอย่างถูกต้องตามพระวินัย นี่เป็นอีกหลักฐานหนึ่งที่สะท้อนว่าวัดมูลจินดารามได้รับความสำคัญในระดับที่เกี่ยวข้องกับส่วนกลางมาตั้งแต่ยุคแรกเริ่ม

 

ภายหลังจากนั้น เมื่อวันที่ 2 มีนาคม พ.ศ. 2445 พระปฏิบัติราชประสงค์ได้ทำหนังสือขอถวายวัดเป็นพระอารามหลวง เนื่องในโอกาสที่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวจะเสด็จพระราชดำเนินมาเปิดเมืองธัญบุรี อย่างไรก็ตาม พระองค์ทรงมีพระราชดำรัสว่า การรับวัดเป็นวัดหลวงนั้นย่อมเกี่ยวข้องกับภาระในการบำรุง เช่น การให้นิตยภัตและการถวายกฐิน ซึ่งในเวลานั้นวัดหลวงมีจำนวนมากอยู่แล้ว รัฐบาลจึงไม่ประสงค์จะรับเพิ่มเติม แม้คำขอถวายเป็นพระอารามหลวงจะไม่ได้รับการตอบรับ แต่เหตุการณ์นี้ก็สะท้อนให้เห็นอย่างชัดเจนว่า วัดมูลจินดารามมีฐานะสำคัญและได้รับการมองเห็นในระดับสูงมากกว่าวัดชุมชนทั่วไปในยุคนั้น

 

เหตุการณ์ที่สำคัญที่สุดตอนหนึ่งในประวัติของวัดเกิดขึ้นเมื่อวันที่ 13 มีนาคม พ.ศ. 2445 ตรงกับวันศุกร์ แรม 1 ค่ำ เดือน 4 เมื่อพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จพระราชดำเนินมาเปิดเมืองธัญบุรี และในช่วงบ่ายขณะเสด็จกลับ ได้ทรงหยุดเรือพระที่นั่งที่หน้าสะพานฉนวนหน้าวัดมูลจินดาราม พระปฏิบัติราชประสงค์ได้ลงไปรับเสด็จ และพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวได้เสด็จพระราชดำเนินเข้าไปประทับภายในพระอุโบสถ จากนั้นพระปฏิบัติราชประสงค์ได้อ่านคำกราบถวายบังคมทูลเกี่ยวกับพระมหากรุณาธิคุณที่พระองค์ทรงพระราชทานวิสุงคามสีมา จนพระราชาคณะ ฐานานุกรม เปรียญ เจ้าอธิการ อันดับ คณะรามัญ ได้กระทำสังฆกรรมผูกพัทธสีมาอย่างสมบูรณ์

 

ในโอกาสนั้น พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวได้ทรงบำเพ็ญพระราชกุศลปิดทองลูกนิมิต และยังทรงเป็นองค์ประธานประกอบพิธีตัดลูกนิมิตด้วยฝีพระหัตถ์ของพระองค์เอง ซึ่งถือเป็นเหตุการณ์พิเศษอย่างยิ่ง เพราะในสมัยนั้น พระมหากษัตริย์มักจะเสด็จไปทรงประกอบพิธีเกี่ยวกับวัดเฉพาะพระอารามหลวงเท่านั้น ดังนั้นการที่วัดมูลจินดารามได้รับพระมหากรุณาธิคุณเช่นนี้ จึงยิ่งตอกย้ำสถานะความสำคัญของวัดในประวัติศาสตร์ท้องถิ่นธัญบุรีอย่างเด่นชัด

 

สำหรับนามของวัดนั้น พระปฏิบัติราชประสงค์ได้กราบทูลขอพระราชทานชื่อวัดต่อพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว และพระองค์ได้พระราชทานนามว่า “วัดมูลจินดาราม” โดยมีพระราชประสงค์ให้สอดคล้องกับผู้มีจิตศรัทธาสร้างวัด คือ นายมูลเล่อร์ หรือพระปฏิบัติราชประสงค์ และนางจีน ตั้งแต่นั้นมา ชื่อของวัดก็กลายเป็นเครื่องหมายแห่งความทรงจำถึงผู้สร้างทั้งสอง และเป็นหลักฐานว่าศรัทธาของคนธรรมดาสามารถฝากร่องรอยไว้ในประวัติศาสตร์ได้อย่างยืนยาว

 

เมื่อพิจารณาในเชิงวัฒนธรรม วัดมูลจินดารามจึงมีความหมายมากกว่าการเป็นสถานที่ประกอบศาสนกิจ เพราะวัดแห่งนี้สะท้อนภาพสังคมไทยในยุคเปลี่ยนผ่านสู่ความทันสมัย สะท้อนความสัมพันธ์ของราชสำนักกับชุมชนหัวเมืองใหม่อย่างธัญบุรี และสะท้อนพลังของศรัทธาที่หลอมรวมผู้คนต่างชาติพันธุ์เข้ามาอยู่ในโครงสร้างเดียวกันของพระพุทธศาสนา วัดแห่งนี้ยังเป็นพื้นที่ที่ทำให้คนรุ่นหลังมองเห็นว่า ประวัติศาสตร์ท้องถิ่นไม่ได้เกิดจากกษัตริย์หรือเจ้านายฝ่ายเดียว แต่เกิดจากผู้คนสามัญที่มีความมุ่งมั่นตั้งใจสร้างสิ่งที่เป็นประโยชน์แก่บ้านเมืองและพระศาสนาด้วย

 

บรรยากาศของวัดในปัจจุบันยังคงให้ความรู้สึกสงบ ร่มรื่น และเป็นกันเองตามลักษณะวัดชุมชนในย่านคลองรังสิต เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการมาทำบุญ สักการะพระประธาน ไหว้พระ ขอพร หรือใช้เวลาพักใจในพื้นที่ที่มีความสงบกว่าศูนย์กลางเมือง แม้พื้นที่โดยรอบจะมีการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง แต่ตัววัดยังคงรักษาเสน่ห์แบบวัดเก่าแก่ริมคลองไว้ได้อย่างน่าชื่นชม ทำให้ผู้มาเยือนได้สัมผัสทั้งกลิ่นอายของประวัติศาสตร์และความเรียบง่ายของวิถีชุมชนไปพร้อมกัน

 

ในมิติของการเดินทาง วัดมูลจินดารามถือว่าเข้าถึงได้สะดวกสำหรับผู้ที่เริ่มต้นจากรังสิตหรือกรุงเทพฯ ฝั่งเหนือ เพราะสามารถใช้ถนนรังสิต-นครนายก มุ่งหน้าไปทางคลองห้า แล้วเข้าสู่ถนนเลียบคลองรังสิตประยูรศักดิ์ ตัววัดตั้งอยู่ไม่ไกลจากแนวถนนหลักมากนัก ผู้ที่ใช้รถยนต์ส่วนตัวสามารถเดินทางได้ค่อนข้างสะดวก ส่วนผู้ที่ใช้รถโดยสารสาธารณะสามารถมาลงบริเวณเส้นรังสิต-นครนายกและต่อรถเข้าพื้นที่คลองห้าได้ การเดินทางลักษณะนี้เหมาะกับทั้งคนในจังหวัดปทุมธานีและนักท่องเที่ยวสายวัดที่ต้องการสำรวจสถานที่สำคัญในโซนธัญบุรีต่อเนื่องกันหลายแห่งในวันเดียว

 

การเดินทาง หากเดินทางจากรังสิตให้ใช้ถนนรังสิต-นครนายก มุ่งหน้าไปทางธัญบุรีและคลองห้า เมื่อถึงบริเวณใกล้ชุมชนคลองห้าให้เข้าสู่ถนนเลียบคลองรังสิตประยูรศักดิ์ วัดตั้งอยู่ริมคลองและสังเกตได้ไม่ยาก ผู้ที่วางแผนมาไหว้พระสามารถแวะเที่ยวสถานที่สำคัญใกล้เคียงได้ต่อเนื่อง เช่น พิพิธภัณฑ์วิทยาศาสตร์แห่งชาติ วัดเจดีย์หอย ตลาดในย่านคลองห้า และจุดท่องเที่ยวเชิงพักผ่อนในโซนธัญบุรี ทำให้ทริปมาวัดมูลจินดารามสามารถต่อยอดเป็นเส้นทางท่องเที่ยวครึ่งวันหรือหนึ่งวันได้อย่างลงตัว

 

 

ตอบ: วัดตั้งอยู่เลขที่ 98 หมู่ 3 ตำบลบึงยี่โถ อำเภอธัญบุรี จังหวัดปทุมธานี ริมคลองประยูรศักดิ์ บริเวณคลองห้า

 

ตอบ: วัดแห่งนี้เป็นวัดเก่าแก่ในสมัยรัชกาลที่ 5 และมีความพิเศษตรงที่ก่อตั้งโดยชาวออสเตรียร่วมกับภรรยาชาวจีน อีกทั้งยังเคยได้รับพระมหากรุณาธิคุณจากพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จมาประกอบพิธีตัดลูกนิมิตด้วยพระองค์เอง

 

ตอบ: ชื่อวัดได้รับพระราชทานเพื่อให้สอดคล้องกับชื่อของผู้สร้าง คือมูลเล่อร์และนางจีน ผู้มีจิตศรัทธาร่วมกันสร้างวัดแห่งนี้

 

ตอบ: สามารถใช้ถนนรังสิต-นครนายก มุ่งหน้าไปคลองห้า จากนั้นเข้าสู่ถนนเลียบคลองรังสิตประยูรศักดิ์ วัดตั้งอยู่ริมคลองและเข้าถึงได้สะดวก

 

ตอบ: วัดยังเปิดใช้งานเป็นวัดของชุมชนและสามารถติดต่อผ่านเพจวัดได้ โดยข้อมูลเวลาเปิดทำการรายชั่วโมงไม่ปรากฏชัดเจนในแหล่งสาธารณะ

 

ตอบ: หลวงตาเซาะกราว ล้อประโคน เป็นผู้ดูแลที่ติดต่อกับวัดมูลจินดาราม