วัดเสาธงทอง

วันเปิดทำการ: เปิดทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: 06.00–18.00 น.

 

วัดเสาธงทอง เป็นวัดราษฎร์เก่าแก่บนเกาะเกร็ด จังหวัดนนทบุรี ที่มีเสน่ห์ต่างจากวัดยอดนิยมฝั่งท่าน้ำหลัก เพราะให้บรรยากาศสงบ ร่มรื่น และแฝงเรื่องราวทางประวัติศาสตร์ของชุมชนมอญไว้อย่างชัดเจน วัดแห่งนี้ไม่ได้เป็นเพียงจุดแวะไหว้พระระหว่างเดินเที่ยวเกาะเกร็ดเท่านั้น แต่ยังเป็นวัดที่สะท้อนตัวตนของเกาะเกร็ดในมิติที่ลึกกว่า ทั้งในด้านศิลปกรรม ความเชื่อ ชุมชน และความทรงจำของผู้คนในอำเภอปากเกร็ด

 

หากสรุปให้สั้นที่สุด วัดเสาธงทองคือวัดโบราณที่ควรแวะเมื่อมาเกาะเกร็ด เพราะมีทั้งเจดีย์ขนาดใหญ่ที่โดดเด่นมากที่สุดแห่งหนึ่งในพื้นที่อำเภอปากเกร็ด พระอุโบสถที่ยังคงกลิ่นอายงานช่างเก่า พระประธานปางมารวิชัย ศาลสองกุมารผมจุก ศาลเจ้าแม่ตะเคียน และเรื่องเล่าที่เกี่ยวข้องกับชาวมอญซึ่งเป็นรากวัฒนธรรมสำคัญของเกาะแห่งนี้ นอกจากนี้วัดยังมีคุณค่าทางสังคมเพราะเคยเป็นที่ตั้งของโรงเรียนประถมศึกษาแห่งแรกของอำเภอปากเกร็ดอีกด้วย

 

เดิมวัดแห่งนี้มีชื่อว่า “วัดสวนหมาก” เพราะเมื่อแรกสร้างยังมีต้นหมากขึ้นอยู่โดยรอบจำนวนมาก ต่อมาเมื่อตัดต้นหมากออกจนหมด ชื่อเดิมจึงค่อย ๆ เหลืออยู่ในฐานะความทรงจำมากกว่าภูมิทัศน์ที่มองเห็นได้จริง วัดนี้สร้างขึ้นโดยชาวมอญที่เข้ามาตั้งถิ่นฐานอยู่บนเกาะเกร็ดในสมัยกรุงศรีอยุธยา ซึ่งทำให้วัดเสาธงทองเป็นหนึ่งในหลักฐานสำคัญที่ยืนยันความสัมพันธ์ระหว่างเกาะเกร็ดกับชุมชนมอญได้อย่างชัดเจน ชาวมอญเรียกวัดนี้ว่า “เพี้ยะอะล้าต” แปลว่า “วัดตะวันตก” เพราะวัดตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกของเกาะเกร็ด

 

ต่อมาในช่วงปลายสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เจ้าจอมมารดาอัมพาในรัชกาลที่ 2 พร้อมด้วยกรมหมื่นภูบาลบริรักษ์และกรมขุนวรจักรธรานุภาพ ได้ร่วมกันบูรณะวัดขึ้นใหม่ และเปลี่ยนชื่อเป็น “วัดเสาธงทอง” เหตุที่ใช้ชื่อนี้สืบเนื่องจากการสร้างเสาหงส์หลายต้นปักเรียงรายอยู่บริเวณหน้าวัด ซึ่งเป็นองค์ประกอบที่สัมพันธ์กับวัฒนธรรมมอญอย่างมาก แม้เสาหงส์เหล่านั้นจะชำรุดไปในเวลาต่อมา และอดีตเจ้าอาวาสคือพระอุดมญาณมุนีได้ให้รื้อถอนออก แต่ชื่อวัดก็ยังคงอยู่และกลายเป็นชื่อที่ผู้คนรู้จักมาจนถึงปัจจุบัน

 

วัดเสาธงทองยังมีความสำคัญในหน้าประวัติศาสตร์ไทยด้วย เพราะในปี พ.ศ. 2440 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเคยเสด็จพระราชดำเนินมาประทับแรมที่วัดนี้ 1 คืน และเสด็จนมัสการพระประธานในพระอุโบสถ จากนั้นทอดพระเนตรการปั้นโอ่งและอ่างที่โรงปั้นโอ่งในชุมชนเกาะเกร็ด ก่อนจะเสด็จกลับมาถวายผ้าพระกฐินที่วัดนี้อีกครั้ง เรื่องนี้ช่วยยืนยันว่าพื้นที่รอบวัดเสาธงทองไม่ได้เป็นเพียงชุมชนธรรมดา แต่เป็นพื้นที่ที่มีบทบาททางเศรษฐกิจและวัฒนธรรมสำคัญของเกาะเกร็ดมาแต่เดิม โดยเฉพาะเรื่องงานเครื่องปั้นดินเผาที่เป็นภาพจำของเกาะจนถึงทุกวันนี้

 

ภายในวัดมีจุดเด่นด้านสถาปัตยกรรมและปูชนียวัตถุหลายจุดที่ควรใช้เวลาเดินชมอย่างตั้งใจ จุดที่สะดุดตาที่สุดคือเจดีย์ย่อมุมไม้สิบสองขนาดใหญ่ซึ่งถือเป็นเจดีย์ที่สูงที่สุดในเขตอำเภอปากเกร็ด มีเจดีย์บริวารล้อมรอบอีก 2 ชั้น ทำให้องค์ประกอบโดยรวมของพื้นที่ด้านหลังพระอุโบสถดูสง่างามและมีมิติ ด้านข้างโบสถ์ยังมีเจดีย์ใหญ่อีก 2 องค์ องค์หนึ่งเป็นเจดีย์ทรงระฆังกลม ส่วนอีกองค์มีฐานเหลี่ยมและรูปทรงแปลกตา ช่วยให้วัดเสาธงทองเป็นวัดที่มีรูปแบบเจดีย์หลากหลายกว่าวัดทั่วไปบนเกาะเกร็ด

 

ภายในพระอุโบสถมีงานเขียนลายทองกรวยเชิงที่ช่วยเพิ่มความวิจิตรให้กับบรรยากาศภายใน และมีพระประธานเป็นพระปางมารวิชัยปูนปั้นที่เป็นศูนย์รวมศรัทธาของผู้คนที่เข้ามาสักการะ นอกจากนั้นบริเวณวัดยังมีศาลสองกุมารผมจุกและศาลเจ้าแม่ตะเคียน ซึ่งเป็นจุดที่ชาวบ้านและผู้มาเยือนจำนวนมากนิยมแวะกราบไหว้ขอพร โดยเฉพาะผู้ที่มีความเชื่อเรื่องโชคลาภและความคุ้มครองในชีวิตประจำวัน ความโดดเด่นของวัดจึงไม่ได้มีแค่โบราณสถาน แต่ยังอยู่ที่มิติความเชื่อพื้นบ้านซึ่งยังคงมีชีวิตอยู่ในปัจจุบันด้วย

 

อีกจุดหนึ่งที่ทำให้วัดเสาธงทองน่าจดจำมากคือบรรยากาศโดยรอบ วัดตั้งอยู่ค่อนข้างลึกจากเส้นทางเดินตลาดหลักของเกาะเกร็ดเล็กน้อย ทำให้บรรยากาศสงบกว่าโซนท่าข้ามและบริเวณวัดปรมัยยิกาวาส ผู้ที่เดินมาถึงวัดนี้มักรู้สึกได้ว่าจังหวะของเกาะเริ่มช้าลง ลมริมน้ำพัดผ่านสบาย มีร่มเงาของต้นไม้ใหญ่ และยังมีมุมที่ให้เห็นความเป็นชุมชนดั้งเดิมมากกว่าพื้นที่ท่องเที่ยวเชิงพาณิชย์ วัดจึงเหมาะมากสำหรับคนที่อยากเห็นเกาะเกร็ดในอีกมุมหนึ่งที่นิ่ง ลึก และมีเสน่ห์แบบเก่า

 

สำหรับคนที่สนใจเส้นทางเที่ยวเกาะเกร็ดเชิงวัฒนธรรม วัดเสาธงทองถือเป็นจุดที่ช่วยเติมภาพของเกาะให้สมบูรณ์ขึ้นอย่างมาก เพราะถ้าเริ่มต้นจากวัดปรมัยยิกาวาสซึ่งเป็นแลนด์มาร์กหลัก แล้วค่อยเดินต่อมาที่วัดเสาธงทอง จะเห็นความต่างของบทบาทวัดแต่ละแห่งได้ชัด วัดปรมัยยิกาวาสสะท้อนภาพวัดมอญสำคัญเชิงราชประวัติและสัญลักษณ์ของเกาะ ขณะที่วัดเสาธงทองให้ภาพของวัดชุมชนมอญที่มีความเงียบขรึมมากกว่า และยังเชื่อมโยงกับเรื่องเครื่องปั้นดินเผา โรงเรียน และชีวิตชุมชนดั้งเดิมของเกาะเกร็ดอย่างแนบแน่น

 

วัดแห่งนี้ยังเหมาะกับผู้ที่ชอบถ่ายภาพวัดเก่า เพราะมีองค์ประกอบที่น่าสนใจหลายแบบอยู่ในพื้นที่เดียวกัน ทั้งเจดีย์องค์ใหญ่ เจดีย์ทรงแปลก พระอุโบสถเก่า ศาลพื้นบ้าน และต้นไม้ใหญ่ที่ช่วยให้ภาพรวมของวัดดูมีมิติ ไม่แข็งจนเกินไป หากมาในช่วงเช้าหรือช่วงเย็น แสงจะช่วยขับให้พื้นผิวขององค์เจดีย์และอาคารเก่าดูเด่นเป็นพิเศษ อีกทั้งช่วงเวลาดังกล่าวคนยังไม่หนาแน่นมาก จึงเหมาะกับการเดินชมแบบไม่เร่งรีบ

 

การเดินทาง ไปวัดเสาธงทองทำได้สะดวกโดยเริ่มจากท่าเรือข้ามไปเกาะเกร็ด เช่น ท่าวัดสนามเหนือ แล้วเดินหรือใช้จักรยานต่อภายในเกาะตามเส้นทางท่องเที่ยวหลัก เมื่อเข้ามาลึกขึ้นในชุมชนจะถึงบริเวณวัดได้ไม่ยาก วัดอยู่ในหมู่ 6 ตำบลเกาะเกร็ดและสามารถจัดรวมในเส้นทางเดียวกับวัดปรมัยยิกาวาส ร้านข้าวแช่ คาเฟ่ริมน้ำ และแหล่งงานเครื่องปั้นดินเผาได้อย่างลงตัว หากต้องการเที่ยวแบบสบายและได้บรรยากาศดีที่สุด ควรมาช่วงเช้าเพราะอากาศไม่ร้อนมากและมีเวลาเดินเที่ยวรอบเกาะได้เต็มวัน

 

 

ตอบ: จุดเด่นที่สุดคือเจดีย์ย่อมุมไม้สิบสองขนาดใหญ่ กลุ่มเจดีย์ทรงแปลก พระอุโบสถเก่า และบรรยากาศวัดมอญที่สงบกว่าย่านท่องเที่ยวหลักของเกาะเกร็ด

 

ตอบ: เดิมชื่อวัดสวนหมาก เพราะบริเวณรอบวัดเคยมีต้นหมากขึ้นอยู่จำนวนมาก

 

ตอบ: วัดตั้งอยู่หมู่ 6 ตำบลเกาะเกร็ด ในโซนตะวันตกของเกาะ และเดินทางต่อจากย่านท่องเที่ยวหลักได้สะดวก

 

ตอบ: ช่วงเช้าเหมาะที่สุดเพราะอากาศไม่ร้อนมาก เดินเที่ยวต่อรอบเกาะเกร็ดได้สบาย และคนยังไม่หนาแน่น

 

ตอบ: เหมาะทั้งกับผู้ที่อยากไหว้พระ สายประวัติศาสตร์ คนที่สนใจวัดมอญ และนักท่องเที่ยวที่ต้องการเห็นอีกมุมหนึ่งของเกาะเกร็ดที่สงบกว่า

 

ตอบ: ได้มาก เพราะวัดเสาธงทองสามารถจัดรวมในเส้นทางเดียวกับวัดปรมัยยิกาวาส ตลาดชุมชนเกาะเกร็ด และคาเฟ่ต่าง ๆ บนเกาะได้อย่างลงตัว