พิพิธภัณฑสถานจังหวัดกำแพงเพชร เฉลิมพระเกียรติ

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: 09.00 – 16.00 น.

 

พิพิธภัณฑสถานจังหวัดกำแพงเพชร เฉลิมพระเกียรติ หรือที่หลายคนเรียกกันว่า พิพิธภัณฑ์เรือนไทย เป็นแหล่งเรียนรู้สำคัญในเขตเมืองเก่ากำแพงเพชร ตั้งอยู่เลขที่ 104/5 ถนนปิ่นดำริห์ ตำบลในเมือง อำเภอเมืองกำแพงเพชร จังหวัดกำแพงเพชร ใกล้กับพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติกำแพงเพชรและพื้นที่โบราณสถานสำคัญของเมืองเก่า จุดเด่นของพิพิธภัณฑ์แห่งนี้คืออาคารหมู่เรือนไทยภาคกลางที่ก่อสร้างด้วยไม้สักทองทั้งหลัง บรรยากาศสงบ ร่มรื่น และเหมาะกับการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม วิถีชีวิต ชาติพันธุ์ และภูมิปัญญาท้องถิ่นของจังหวัดกำแพงเพชรในพื้นที่เดียว

 

พิพิธภัณฑ์แห่งนี้เหมาะสำหรับนักท่องเที่ยวที่ต้องการเข้าใจเมืองกำแพงเพชรมากกว่าการชมโบราณสถานเพียงอย่างเดียว เพราะภายในพิพิธภัณฑ์ช่วยเชื่อมโยงภาพของเมืองเก่า มรดกโลก แหล่งโบราณคดี ทรัพยากรธรรมชาติ กลุ่มชาติพันธุ์ งานศิลปหัตถกรรม และชีวิตชุมชนเข้าด้วยกันอย่างเป็นระบบ ผู้ที่เดินทางมาเที่ยวอุทยานประวัติศาสตร์กำแพงเพชรสามารถแวะชมพิพิธภัณฑ์แห่งนี้ควบคู่กันได้ เพื่อทำความเข้าใจพื้นหลังของเมืองก่อนหรือหลังการเดินชมโบราณสถาน

 

พิพิธภัณฑสถานจังหวัดกำแพงเพชร เฉลิมพระเกียรติ จัดสร้างขึ้นเพื่อเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เนื่องในพระราชพิธีกาญจนาภิเษก ฉลองสิริราชสมบัติครบ 50 ปี การก่อตั้งพิพิธภัณฑ์เกิดจากความร่วมมือของมูลนิธิปริยัติศึกษา ญสส. ในสังฆราชูปถัมภ์สมเด็จพระญาณสังวร สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก จังหวัดกำแพงเพชร กรมศิลปากร และกรมสามัญศึกษา โดยเริ่มดำเนินการในปี พ.ศ. 2539 และเปิดอย่างเป็นทางการในปี พ.ศ. 2540 พิพิธภัณฑ์จึงไม่ใช่เพียงอาคารจัดแสดงวัตถุ แต่เป็นโครงการทางวัฒนธรรมที่สะท้อนความตั้งใจในการรวบรวม อนุรักษ์ และถ่ายทอดตัวตนของจังหวัดกำแพงเพชรให้คนรุ่นหลังได้เรียนรู้

 

ความน่าสนใจแรกของพิพิธภัณฑ์คือสถาปัตยกรรมหมู่เรือนไทยภาคกลางที่ทำจากไม้สักทอง อาคารตั้งอยู่บนพื้นที่สงบภายในเมืองเก่า รูปแบบเรือนไทยใต้ถุนสูง ชานเชื่อมเรือน และองค์ประกอบไม้ที่ประณีต ทำให้ผู้เข้าชมสัมผัสบรรยากาศของบ้านไทยโบราณได้ตั้งแต่ก้าวแรก ตัวอาคารไม่ได้ทำหน้าที่เป็นเพียงฉากหลังของนิทรรศการ แต่เป็นส่วนหนึ่งของเนื้อหาทางวัฒนธรรม เพราะสะท้อนภูมิปัญญาการอยู่อาศัย การใช้วัสดุธรรมชาติ การจัดพื้นที่ให้สัมพันธ์กับภูมิอากาศ และความงามของสถาปัตยกรรมไทยที่เน้นความสมดุลระหว่างประโยชน์ใช้สอยกับความสง่างาม

 

การจัดแสดงภายในพิพิธภัณฑ์ครอบคลุมทั้งด้านประวัติศาสตร์ โบราณคดี ธรรมชาติวิทยา มรดกดีเด่นของจังหวัด ชาติพันธุ์วิทยา และวิถีชีวิตท้องถิ่น พื้นที่จัดแสดงหลักนำเสนอเรื่องราวของเมืองกำแพงเพชรตั้งแต่สภาพภูมิศาสตร์ แหล่งทรัพยากร พัฒนาการของชุมชนโบราณ เมืองสำคัญในพื้นที่ เช่น เมืองนครชุม เมืองเทพนคร เมืองบางพาน และเมืองกำแพงเพชร ไปจนถึงบทบาทของเมืองในฐานะพื้นที่สำคัญของประวัติศาสตร์ภาคเหนือตอนล่าง ผู้เข้าชมจึงสามารถมองเห็นกำแพงเพชรในฐานะเมืองที่มีชีวิต ไม่ใช่เพียงจังหวัดทางผ่านหรือเมืองโบราณที่เหลือแต่ซากอิฐและศิลา

 

นิทรรศการด้านประวัติศาสตร์เมืองกำแพงเพชรช่วยให้เข้าใจว่าพื้นที่นี้มีความสำคัญต่อเส้นทางประวัติศาสตร์ของไทยอย่างไร เมืองกำแพงเพชรเคยเป็นเมืองหน้าด่านสำคัญในเครือข่ายเมืองสุโขทัย มีระบบคูเมือง กำแพงเมือง วัดวาอาราม และศาสนสถานจำนวนมากที่ยังคงปรากฏเป็นหลักฐานในอุทยานประวัติศาสตร์กำแพงเพชร การได้ชมพิพิธภัณฑ์ก่อนออกไปเดินพื้นที่โบราณสถานทำให้ผู้มาเยือนเข้าใจบริบทของเมืองมากขึ้น ทั้งเรื่องทำเลที่ตั้งริมแม่น้ำปิง ความสัมพันธ์กับเมืองสุโขทัย การพัฒนาเมือง การค้าขาย การศาสนา และศิลปกรรมที่สะท้อนความรุ่งเรืองของพื้นที่ในอดีต

 

อีกส่วนหนึ่งที่โดดเด่นคือการจัดแสดงเกี่ยวกับมรดกดีเด่นของจังหวัดกำแพงเพชร ซึ่งนำเสนอทั้งทรัพยากรธรรมชาติและมรดกทางวัฒนธรรม เช่น หินอ่อน แหล่งน้ำมัน พระเครื่องเมืองกำแพงเพชร กล้วยไข่ งานศิลปหัตถกรรม และภูมิปัญญาท้องถิ่น เนื้อหาส่วนนี้ช่วยให้เห็นว่ากำแพงเพชรไม่ได้มีคุณค่าเฉพาะด้านโบราณคดีเท่านั้น แต่ยังมีเอกลักษณ์ร่วมสมัยที่เกี่ยวข้องกับเศรษฐกิจ ชุมชน อาชีพ และผลิตภัณฑ์พื้นถิ่นของผู้คนในจังหวัด

 

พระเครื่องเมืองกำแพงเพชรเป็นหนึ่งในหัวข้อที่สะท้อนความสัมพันธ์ระหว่างศาสนา ศิลปะ และความเชื่อของผู้คนในท้องถิ่น พระกำแพงซุ้มกอ พระนางพญากำแพงเพชร และพระกำแพงกลีบบัว เป็นตัวอย่างของมรดกทางพุทธศิลป์ที่ทำให้ชื่อของกำแพงเพชรเป็นที่รู้จักในวงกว้าง การจัดแสดงหัวข้อนี้จึงช่วยให้ผู้ชมเข้าใจว่าพระเครื่องไม่ได้เป็นเพียงวัตถุสะสม แต่เกี่ยวข้องกับประวัติศาสตร์เมือง ศรัทธา งานช่าง และการสืบทอดคุณค่าทางวัฒนธรรมในสังคมไทย

 

ส่วนชาติพันธุ์วิทยาเป็นอีกหัวใจสำคัญของพิพิธภัณฑ์ เพราะกำแพงเพชรเป็นพื้นที่ที่มีความหลากหลายของกลุ่มคนและวัฒนธรรม นิทรรศการนำเสนอวิถีชีวิต ความเชื่อ การแต่งกาย เครื่องมือเครื่องใช้ การตั้งถิ่นฐาน และประเพณีของกลุ่มชาติพันธุ์ต่าง ๆ เช่น ม้ง เย้า กะเหรี่ยง ลีซู รวมถึงกลุ่มชุมชนที่อพยพหรือมีถิ่นฐานสัมพันธ์กับจังหวัดกำแพงเพชร การจัดแสดงลักษณะนี้ช่วยเปิดมุมมองให้ผู้ชมเข้าใจว่าประวัติศาสตร์ของเมืองไม่ได้ถูกสร้างขึ้นโดยกลุ่มคนเพียงกลุ่มเดียว แต่เกิดจากการอยู่ร่วมกันของผู้คนหลายวัฒนธรรม

 

นิทรรศการด้านชาติพันธุ์ยังช่วยให้เห็นความสัมพันธ์ระหว่างคนกับสภาพแวดล้อม เช่น การเลือกถิ่นที่อยู่ การแต่งกายที่สัมพันธ์กับภูมิอากาศ การใช้วัสดุธรรมชาติในการสร้างเครื่องมือ การทำมาหากิน และพิธีกรรมที่เชื่อมโยงกับความเชื่อเรื่องธรรมชาติ บรรพบุรุษ และชุมชน เนื้อหาส่วนนี้เหมาะอย่างยิ่งสำหรับนักเรียน นักศึกษา นักวิจัย และนักท่องเที่ยวที่ต้องการเข้าใจวัฒนธรรมท้องถิ่นในเชิงลึกมากกว่าการชมวัตถุจัดแสดงแบบผ่านตา

 

พิพิธภัณฑ์ยังมีการใช้สื่อมัลติมีเดีย ภาพ แผนผัง แผนที่ หุ่นจำลอง วีดิทัศน์ และเทคนิคการนำเสนอที่ช่วยให้เรื่องราวทางประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมเข้าใจง่ายขึ้น ผู้เข้าชมที่ไม่คุ้นเคยกับข้อมูลทางโบราณคดีสามารถเริ่มทำความเข้าใจได้จากภาพรวมของเมือง ลำดับเหตุการณ์ และแบบจำลองพื้นที่ ก่อนเชื่อมโยงไปสู่การเดินชมพื้นที่จริงในเมืองเก่า การนำเสนอเช่นนี้ทำให้พิพิธภัณฑ์เหมาะกับทั้งผู้ชมทั่วไปและกลุ่มเยาวชนที่ต้องการเรียนรู้นอกห้องเรียน

 

นอกจากนิทรรศการถาวร พิพิธภัณฑ์ยังมีบทบาทเป็นพื้นที่กิจกรรมของชุมชน มีการจัดแสดงงานศิลปะ การสาธิตงานฝีมือ การแกะสลักไม้ งานศิลปประดิษฐ์ การร้อยมาลัย และกิจกรรมสร้างสรรค์ที่เปิดโอกาสให้เยาวชนและประชาชนได้เข้ามาเรียนรู้โดยตรง พิพิธภัณฑ์จึงไม่ใช่พื้นที่เงียบงันที่มีไว้เก็บรักษาของเก่าเท่านั้น แต่เป็นพื้นที่มีชีวิตที่เชื่อมอดีต ปัจจุบัน และชุมชนเข้าด้วยกัน

 

บทบาทด้านการเรียนรู้ของพิพิธภัณฑ์เห็นได้ชัดจากการต้อนรับคณะนักเรียน นักศึกษา หน่วยงาน และนักท่องเที่ยวอย่างต่อเนื่อง การเข้าชมพิพิธภัณฑ์ช่วยให้เด็กและเยาวชนได้เรียนรู้เรื่องประวัติศาสตร์เมือง ศิลปวัฒนธรรม คุณธรรม จริยธรรม และภูมิปัญญาท้องถิ่นผ่านประสบการณ์จริงมากกว่าการอ่านจากหนังสือเพียงอย่างเดียว การเห็นเรือนไทยไม้สัก การชมวัตถุจัดแสดง การฟังคำบรรยาย และการร่วมกิจกรรม ทำให้ความรู้ทางวัฒนธรรมจับต้องได้และจดจำง่ายขึ้น

 

ด้านผลิตภัณฑ์และกิจกรรมชุมชน พิพิธภัณฑ์มีบทบาทในการสนับสนุนศิลปหัตถกรรมพื้นเมือง ผลิตภัณฑ์จากกลุ่มแม่บ้าน และผลิตภัณฑ์ชุมชนในจังหวัดกำแพงเพชร แนวทางนี้ช่วยให้พิพิธภัณฑ์เป็นมากกว่าแหล่งจัดแสดง แต่เป็นพื้นที่ที่ส่งเสริมเศรษฐกิจชุมชนและช่วยรักษาภูมิปัญญาท้องถิ่นให้ยังคงมีผู้สืบทอด การเชื่อมโยงพิพิธภัณฑ์กับชุมชนเช่นนี้ทำให้การท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมเกิดประโยชน์ต่อคนในพื้นที่โดยตรง

 

บรรยากาศโดยรอบพิพิธภัณฑ์มีความร่มรื่นและผ่อนคลาย เหมาะกับการเดินชมแบบไม่เร่งรีบ นักท่องเที่ยวสามารถใช้เวลาอ่านป้ายข้อมูล ชมรายละเอียดของเรือนไทย ดูนิทรรศการแต่ละส่วน และถ่ายภาพบรรยากาศอาคารไม้สักได้อย่างสบาย การเดินชมพิพิธภัณฑ์แห่งนี้ใช้เวลาได้ตั้งแต่ประมาณ 45 นาทีถึง 1 ชั่วโมงครึ่ง ขึ้นอยู่กับความสนใจของผู้เข้าชม หากต้องการอ่านเนื้อหาอย่างละเอียดและชมพื้นที่โดยรอบควรเผื่อเวลาไว้มากขึ้น

 

จุดแข็งของพิพิธภัณฑ์คือทำเลที่ตั้งอยู่ในเขตเมืองเก่า ใกล้พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติกำแพงเพชรและโบราณสถานสำคัญ นักท่องเที่ยวจึงสามารถจัดเป็นเส้นทางเที่ยวครึ่งวันหรือเต็มวันได้อย่างลงตัว เส้นทางที่เหมาะคือเริ่มจากพิพิธภัณฑสถานจังหวัดกำแพงเพชร เฉลิมพระเกียรติ เพื่อเข้าใจภาพรวมของเมือง จากนั้นเดินทางต่อไปยังพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติกำแพงเพชร วัดพระแก้ว วัดพระธาตุ และอุทยานประวัติศาสตร์กำแพงเพชร การวางเส้นทางเช่นนี้ช่วยให้การเที่ยวเมืองเก่ามีเนื้อหามากขึ้นและไม่ใช่เพียงการถ่ายภาพโบราณสถาน

 

การเดินทาง มายังพิพิธภัณฑสถานจังหวัดกำแพงเพชร เฉลิมพระเกียรติ ทำได้สะดวกที่สุดด้วยรถยนต์ส่วนตัวหรือรถเช่า จากตัวเมืองกำแพงเพชรให้ใช้เส้นทางเข้าสู่ถนนปิ่นดำริห์ ซึ่งเป็นย่านที่มีพิพิธภัณฑ์และแหล่งประวัติศาสตร์สำคัญตั้งอยู่ใกล้กัน ผู้ที่เดินทางด้วยรถโดยสารสามารถมาลงในตัวเมืองกำแพงเพชร แล้วต่อรถท้องถิ่นหรือรถรับจ้างเข้าสู่เขตเมืองเก่าได้ พื้นที่นี้เหมาะกับการเที่ยวแบบค่อย ๆ เดินชมหลายจุด เพราะสถานที่สำคัญหลายแห่งอยู่ในระยะใกล้กัน

 

สำหรับนักท่องเที่ยวที่เดินทางจากต่างจังหวัด หากมาจากกรุงเทพฯ สามารถใช้ทางหลวงสายหลักขึ้นสู่จังหวัดกำแพงเพชร แล้วเข้าสู่ตัวเมืองตามป้ายบอกทางไปอุทยานประวัติศาสตร์กำแพงเพชรหรือพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติกำแพงเพชร พิพิธภัณฑ์เรือนไทยตั้งอยู่ไม่ไกลจากบริเวณดังกล่าว การเดินทางด้วยรถยนต์ทำให้สามารถแวะเที่ยววัดพระแก้ว วัดพระธาตุ อุทยานประวัติศาสตร์ และร้านอาหารในตัวเมืองได้สะดวกในวันเดียว

 

ผู้ที่สนใจประวัติศาสตร์ควรให้ความสำคัญกับการอ่านรายละเอียดในนิทรรศการ เพราะพิพิธภัณฑ์แห่งนี้ทำหน้าที่เหมือนประตูบานแรกสู่ความเข้าใจเมืองกำแพงเพชร ข้อมูลเกี่ยวกับภูมิศาสตร์ ธรรมชาติวิทยา เมืองโบราณ พระเครื่อง กลุ่มชาติพันธุ์ และมรดกท้องถิ่น ช่วยให้การเดินชมสถานที่อื่นในจังหวัดมีมิติมากขึ้น โดยเฉพาะเมื่อเชื่อมโยงกับอุทยานประวัติศาสตร์กำแพงเพชรซึ่งเป็นมรดกโลกในกลุ่มเมืองประวัติศาสตร์สุโขทัยและเมืองบริวาร

 

พิพิธภัณฑ์แห่งนี้ยังเหมาะสำหรับครอบครัว เพราะมีเนื้อหาที่หลากหลายและไม่ซับซ้อนเกินไป เด็กสามารถเรียนรู้จากภาพ หุ่นจำลอง วัตถุจัดแสดง และบรรยากาศจริงของเรือนไทย ขณะที่ผู้ใหญ่สามารถอ่านข้อมูลเชิงลึกเกี่ยวกับประวัติศาสตร์และวิถีชีวิตท้องถิ่นได้ การเที่ยวพิพิธภัณฑ์จึงเป็นกิจกรรมที่เหมาะกับคนหลายวัย โดยเฉพาะครอบครัวที่ต้องการเสริมประสบการณ์การเรียนรู้ระหว่างการเดินทาง

 

สำหรับนักท่องเที่ยวต่างชาติ พิพิธภัณฑสถานจังหวัดกำแพงเพชร เฉลิมพระเกียรติ เป็นสถานที่ที่ช่วยอธิบายความเป็นกำแพงเพชรได้ดี เพราะนำเสนอทั้งรูปแบบบ้านไทย วัฒนธรรมท้องถิ่น และประวัติศาสตร์เมืองในพื้นที่เดียว การเข้าชมพิพิธภัณฑ์ช่วยให้เข้าใจว่าทำไมกำแพงเพชรจึงเป็นเมืองสำคัญในประวัติศาสตร์ไทย และทำไมพื้นที่เมืองเก่าจึงควรได้รับการอนุรักษ์อย่างจริงจัง

 

ข้อควรรู้ก่อนเดินทางคือพิพิธภัณฑ์เปิดให้เข้าชมทุกวัน เวลา 09.00 – 16.00 น. และไม่เก็บค่าเข้าชม ผู้ที่เดินทางเป็นหมู่คณะควรติดต่อพิพิธภัณฑ์ล่วงหน้าเพื่อความสะดวกในการเข้าชมและการประสานงาน พื้นที่ภายในเป็นแหล่งเรียนรู้ทางวัฒนธรรม จึงควรแต่งกายสุภาพ รักษาความสงบ ไม่จับต้องวัตถุจัดแสดงโดยไม่ได้รับอนุญาต และช่วยกันรักษาความสะอาดของสถานที่

 

โดยสรุป พิพิธภัณฑสถานจังหวัดกำแพงเพชร เฉลิมพระเกียรติ เป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมที่ควรแวะเมื่อมาเยือนกำแพงเพชร เพราะรวบรวมเรื่องราวสำคัญของจังหวัดไว้อย่างครบถ้วน ทั้งประวัติศาสตร์เมือง โบราณคดี มรดกท้องถิ่น กลุ่มชาติพันธุ์ งานศิลปหัตถกรรม และภูมิปัญญาชุมชน ภายใต้อาคารเรือนไทยไม้สักที่มีเสน่ห์เฉพาะตัว หากต้องการเข้าใจเมืองกำแพงเพชรให้ลึกกว่าเดิม ที่นี่คือจุดเริ่มต้นที่เหมาะสมที่สุดแห่งหนึ่ง

 

 

ตอบ: ตั้งอยู่เลขที่ 104/5 ถนนปิ่นดำริห์ ตำบลในเมือง อำเภอเมืองกำแพงเพชร จังหวัดกำแพงเพชร ใกล้พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติกำแพงเพชรและเขตเมืองเก่า

 

ตอบ: เปิดทุกวัน เวลา 09.00 – 16.00 น.

 

ตอบ: ไม่เก็บค่าเข้าชม

 

ตอบ: มีนิทรรศการประวัติศาสตร์เมืองกำแพงเพชร ชาติพันธุ์วิทยา มรดกดีเด่นของจังหวัด ห้องบรรยาย สื่อมัลติมีเดีย งานศิลปหัตถกรรม และอาคารเรือนไทยไม้สักทอง

 

ตอบ: ควรเผื่อเวลาอย่างน้อย 45 นาทีถึง 1 ชั่วโมงครึ่ง หากต้องการอ่านข้อมูลและชมรายละเอียดนิทรรศการอย่างครบถ้วน

 

ตอบ: เหมาะมาก เพราะมีเนื้อหาด้านประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม ชาติพันธุ์ และภูมิปัญญาท้องถิ่นที่สามารถใช้เป็นแหล่งเรียนรู้นอกห้องเรียนได้

 

ตอบ: สามารถเที่ยวต่อที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติกำแพงเพชร วัดพระแก้ว วัดพระธาตุ อุทยานประวัติศาสตร์กำแพงเพชร และวัดช้างรอบได้

 

ตอบ: ติดต่อได้ที่ 0 5571 2919, 08 6674 0007 และ 08 1953 4907