พิพิธภัณฑ์วังวรดิศ และหอสมุดดำรงราชานุภาพ

Rating: 3.6/5 (5 votes)

วันเปิดทำการ: วันจันทร์ – วันศุกร์ (ปิดวันเสาร์ – วันอาทิตย์ และวันหยุดราชการ) (เข้าชมแบบนัดหมาย/ทำหนังสือล่วงหน้า)

เวลาเปิดทำการ: เปิดให้เข้าชมเป็นรอบ (แนะนำโทรยืนยันรอบและเงื่อนไขล่าสุดก่อนเดินทาง)

 

พิพิธภัณฑ์วังวรดิศ เป็นที่เที่ยวกรุงเทพสายประวัติศาสตร์ที่มีเสน่ห์แบบ “เงียบแต่หนักแน่น” เพราะนี่ไม่ใช่พิพิธภัณฑ์ที่จัดฉากให้ดูสวยเฉย ๆ หากเป็นพระตำหนักที่เคยใช้เป็นที่ประทับจริงของสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ บุคคลสำคัญผู้ได้รับการยกย่องอย่างกว้างขวางในฐานะ “บิดาแห่งประวัติศาสตร์และโบราณคดีไทย” การได้เดินผ่านห้องต่าง ๆ ของวัง จึงเหมือนการเดินเข้าไปอยู่ในฉากชีวิตจริงของผู้ทรงงานด้านความรู้ของประเทศ ไม่ใช่แค่ดูของโบราณเรียงชั้นแล้วเดินผ่านไป

 

วังวรดิศตั้งอยู่บนถนนหลานหลวงในย่านคลองมหานาค โซนนี้ของกรุงเทพฯ มีความพิเศษตรงที่เป็นพื้นที่รอยต่อระหว่างเมืองเก่ากับเมืองสมัยใหม่ เดินทางไม่ยาก แต่ยังรักษาบรรยากาศความเป็นกรุงเทพฯ แบบ “มีชั้นเชิง” ไว้ได้ดี ภายในพิพิธภัณฑ์จัดแสดงให้เห็นการดำเนินชีวิตของกรมพระยาดำรงฯ ผ่านการจัดวางข้าวของเครื่องใช้ที่คงสภาพยุคที่ท่านยังมีพระชนม์ชีพ ทำให้ผู้ชมไม่ได้รับรู้ประวัติศาสตร์แบบตัวอักษรอย่างเดียว แต่รับรู้ผ่านรายละเอียดเล็ก ๆ ในห้องจริง แสงจริง และสเกลของพื้นที่จริง

 

อีกเหตุผลที่ทำให้วังวรดิศ “ควรค่าแก่การไป” คือมิติด้านสถาปัตยกรรม วังวรดิศถูกออกแบบในแนวเรเนสซองส์ โดยดร.คาร์ล ซิกฟรีด ดอห์ริง สถาปนิกชาวยุโรปที่มีผลงานออกแบบอาคารสำคัญหลายแห่งในสยาม งานแบบเรเนสซองส์ให้ความรู้สึกเป็นระเบียบ สัดส่วนงาม และดูภูมิฐาน เมื่ออยู่ในบริบทกรุงเทพฯ จะยิ่งทำให้เรามองเห็นภาพยุคสมัยที่สยามกำลังปรับตัวเข้าหาความเป็นสมัยใหม่ แต่ยังยืนบนฐานวัฒนธรรมของตนเองอย่างระมัดระวัง ความงามของอาคารจึงไม่ใช่แค่ “สวย” หากเป็นหลักฐานเชิงวัฒนธรรมของช่วงเปลี่ยนผ่านในประวัติศาสตร์เมือง

 

เส้นทางการชมภายในพิพิธภัณฑ์จะพาเราไล่ไปตามห้องต่าง ๆ ที่สะท้อนทั้งชีวิตส่วนพระองค์และรสนิยมของยุคนั้น ห้องเสวยให้ภาพของชีวิตประจำวันและพิธีการที่มีแบบแผน ห้องจีนสะท้อนรสนิยมและความสัมพันธ์ทางวัฒนธรรมที่ฝังอยู่ในสังคมชั้นนำสยามมานาน ห้องพระบรรทมทำให้เราเห็นความเป็น “มนุษย์” ของเจ้าของบ้านมากขึ้น เพราะพื้นที่ส่วนตัวมักทำให้เรื่องเล่าทางประวัติศาสตร์อ่อนลงและใกล้คนดูขึ้น ในขณะที่ห้องทรงพระอักษรคือจุดที่หลายคนยืนมองนานเป็นพิเศษ เพราะนี่คือพื้นที่ที่ทำให้คำว่า “ทรงงาน” มีรูปร่างจริง – โต๊ะ หนังสือ เอกสาร และบรรยากาศที่ชวนให้จินตนาการถึงการผลิตองค์ความรู้ที่ส่งผลต่อประเทศในระยะยาว

 

อีกห้องที่ควรชมด้วยความเคารพและความเข้าใจคือห้องพระหรือห้องพระบรมอัฐิ ซึ่งประดิษฐานพระบรมอัฐิของพระมหากษัตริย์หลายพระองค์ และของกรมพระยาดำรงฯ ด้วย สำหรับผู้ชมทั่วไป จุดนี้เป็นเหมือน “พื้นที่ศักดิ์สิทธิ์” ที่ช่วยย้ำว่า วังวรดิศไม่ได้เป็นแค่บ้านสวยหรือพิพิธภัณฑ์เก๋ ๆ แต่เป็นพื้นที่ที่ผูกโยงกับความทรงจำของสถาบันและประวัติศาสตร์การเมืองการปกครองของไทยอย่างลึกซึ้ง เพราะฉะนั้นการแต่งกายสุภาพ การพูดคุยเบาเสียง และการเคลื่อนไหวอย่างสำรวม จะทำให้การชมมีความงามครบทั้งด้านความรู้และมารยาททางวัฒนธรรม

 

นอกจากตัวพิพิธภัณฑ์ วังวรดิศยังมี “หอสมุดดำรงราชานุภาพ” ที่เป็นเหมือนขุมทรัพย์ของคนรักการค้นคว้า เพราะรวบรวมหนังสือส่วนพระองค์จำนวนมาก รวมถึงวารสาร หนังสือพิมพ์ และหนังสือวิชาการที่เน้นด้านประวัติศาสตร์และโบราณคดี ถ้าคุณเป็นสายอ่านจริงจัง หรือทำงานคอนเทนต์แนวสารคดี ประวัติศาสตร์ เมืองเก่า สถาปัตย์ หรือชีวประวัติบุคคลสำคัญ การได้รู้ว่ามีหอสมุดเฉพาะทางอยู่ในพื้นที่เดียวกัน จะช่วยให้ทริปนี้ “ไม่ใช่แค่เที่ยว” แต่เป็นการต่อยอดความรู้แบบเป็นรูปธรรม

 

สิ่งสำคัญที่สุดที่ต้องรู้ก่อนวางแผนคือ การเข้าชมพิพิธภัณฑ์วังวรดิศเป็นรูปแบบ “นัดหมายและทำหนังสือขออนุญาตล่วงหน้า” และเปิดให้เข้าชมเฉพาะวันจันทร์ถึงวันศุกร์ โดยมีการจัดเป็นรอบการเข้าชมในแต่ละวัน เงื่อนไขนี้ทำให้วังวรดิศแตกต่างจากที่เที่ยวทั่วไปที่เดินเข้าได้เลย แต่ในอีกมุมหนึ่งก็ทำให้ประสบการณ์การชม “สงบและตั้งใจ” มากขึ้น เพราะจำนวนผู้เข้าชมต่อรอบมักไม่หนาแน่นจนเสียบรรยากาศ ถ้าคุณตั้งใจมาชมแบบเต็มอิ่ม แนะนำเผื่อเวลาอย่างน้อย 2 – 3 ชั่วโมง และเผื่อเวลาเดินทาง เพราะโซนหลานหลวง – ยมราชจะรถหนาแน่นในชั่วโมงเร่งด่วนได้ง่าย

 

การเดินทาง วิธีมาแบบไม่ปวดหัวที่สุดสำหรับคนกรุงเทพฯ คือใช้รถไฟฟ้า MRT แล้วต่อแท็กซี่/รถสาธารณะเข้าถนนหลานหลวง (ย่านคลองมหานาค) หรือถ้ามาจากฝั่งสยาม – ราชเทวี สามารถใช้ BTS แล้วต่อรถเข้าพื้นที่ได้เช่นกัน จุดสำคัญคือให้ปักหมุดปลายทางเป็น “พิพิธภัณฑ์วังวรดิศ (Waradis Palace Museum)” หรือ “ถนนหลานหลวง – คลองมหานาค” แล้วเผื่อเวลาเดินทาง โดยเฉพาะวันธรรมดาช่วงเช้าและเย็น หากขับรถส่วนตัว แนะนำวางแผนเรื่องที่จอดรถล่วงหน้าและเผื่อเวลาเดินเท้าเล็กน้อย เพื่อให้ทริปไม่เสียจังหวะตั้งแต่ยังไม่เริ่มชม

 

ถ้าคุณอยากทำให้ทริปคุ้มขึ้น วังวรดิศเหมาะมากกับแพลน “ครึ่งวันเมืองเก่า” เพราะอยู่ไม่ไกลจากเส้นราชดำเนิน – เสาชิงช้า – ภูเขาทอง คุณสามารถเริ่มจากการชมวังช่วงเช้า แล้วค่อยต่อไปวัดสระเกศขึ้นภูเขาทองรับวิว หรือไปนิทรรศน์รัตนโกสินทร์เพื่อดูภาพรวมประวัติศาสตร์กรุงเทพฯ แบบอินเทอร์แอ็กทีฟ แล้วปิดท้ายด้วยร้านอาหารคลาสสิกย่านเสาชิงช้า/ประตูผีได้เลย เส้นทางนี้จะทำให้ “ความรู้” ที่ได้จากพิพิธภัณฑ์ ไม่ได้จบแค่ในอาคาร แต่ต่อเนื่องไปถึงเมืองจริงที่อยู่รอบตัวเรา

 

 

ตอบ: ต้องนัดหมายและทำหนังสือขออนุญาตล่วงหน้า แนะนำโทรสอบถามขั้นตอนและรอบเข้าชมล่าสุดก่อนเดินทาง

 

ตอบ: โดยหลักเปิดวันจันทร์ – วันศุกร์ และปิดเสาร์ – อาทิตย์กับวันหยุดราชการ การเข้าชมจัดเป็นรอบ โปรดโทรยืนยันรอบและเงื่อนไขล่าสุดก่อนเดินทาง

 

ตอบ: แนะนำเผื่อเวลาประมาณ 2 – 3 ชั่วโมง เพื่อเดินดูห้องต่าง ๆ แบบไม่รีบและอ่านรายละเอียดได้เต็มอิ่ม

 

ตอบ: โดยข้อมูลที่เผยแพร่ระบุว่าไม่เสียค่าเข้าชม แต่เพื่อความชัวร์ควรยืนยันเงื่อนไขล่าสุดตอนนัดหมายอีกครั้ง

 

ตอบ: เหมาะกับคนที่ต้องการค้นคว้าด้านประวัติศาสตร์–โบราณคดี นักเรียน นักศึกษา นักวิจัย และครีเอเตอร์สายสารคดี โดยควรติดต่อสอบถามขั้นตอนการใช้บริการล่วงหน้า

 

ตอบ: ถ้าอยากต่อสายเมืองเก่า แนะนำไปวัดสระเกศ (ภูเขาทอง) หรือย่านราชดำเนิน – เสาชิงช้า แล้วปิดท้ายด้วยร้านดังแถวประตูผี/ดินสอ จะได้ทั้งความรู้และบรรยากาศกรุงเทพฯ แบบคลาสสิกในวันเดียว