อนุเสาวรีย์พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้า

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: โดยทั่วไป 04:30 – 22:00 น. (เวลาอาจปรับตามประกาศ/กิจกรรมพิเศษ แนะนำเช็กข้อมูลล่าสุดก่อนเดินทาง)

 

พระบรมราชานุสาวรีย์พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 6) ในสวนลุมพินี คือหมุดหมายที่พอเดินเข้าไปใกล้ ๆ แล้วจะรู้สึกได้ทันทีว่า “นี่ไม่ใช่แค่จุดถ่ายรูป” แต่มันเป็นพื้นที่ความทรงจำร่วมของเมือง ที่ทำให้ใจกลางสีลม–สาทรมีจังหวะให้คนหยุดยืน มองย้อนประวัติศาสตร์ และสักการะด้วยความเคารพได้อย่างเข้าถึงง่ายในพื้นที่สาธารณะ

 

ความพิเศษของอนุสาวรีย์นี้ไม่ได้อยู่แค่ความสง่างามขององค์พระบรมรูป แต่ยังอยู่ที่เรื่องราว “การจัดสร้าง” ที่สะท้อนพลังความร่วมใจของผู้คนในยุคนั้น ตั้งแต่แนวคิดแรกเริ่มของศิษย์เก่า ไปจนถึงการขยายวงของผู้ร่วมบริจาค และการตัดสินใจให้ประดิษฐานในจุดที่ประชาชนเข้าสักการะได้สะดวกจริง ๆ

 

การจัดสร้างพระบรมราชานุสาวรีย์พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวนั้น โดยสมาคมนักเรียนเก่าวชิราวุธวิทยาลัยได้ริเริ่มมาตั้งแต่ พ.ศ. 2475 ซึ่งคิดที่จะรวมทุนจากนักเรียนเก่าวชิราวุธก่อสร้างพระบรมราชานุสาวรีย์ประดิษฐานในโรงเรียนวชิราวุธวิทยาลัย แต่เมื่อข่าวแพร่หลายออกไป ทำให้ประชาชนผู้จงรักภักดีและสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณได้ร่วมกันบริจาคทรัพย์จำนวนมาก และมีแนวความคิดที่จะประดิษฐานในโรงเรียน จึงเปลี่ยนไป สมาคมฯ มีความเห็นว่า ควรจะประดิษฐานในที่สาธารณะซึ่งประชาชนสามารถเข้าสักการะได้โดยสะดวก และสมควรนำเสนอโครงการให้รัฐบาลพิจารณาดำเนินการ

 

รัฐบาลขณะนั้นมีจอมพล ป. พิบูลสงครามเป็นนายกรัฐมนตรี นั้นมีความเห็นชอบโครงการและรับดำเนินการตามประกาศสำนักนายกรัฐมนตรีเรื่องสร้างพระบรมรูปเป็นอนุสาวรีย์เชิดชูพระเกียรติยศพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อวันที่ 9 มกราคม พ.ศ. 2482 ดังข้อความตอนหนึ่งว่า ด้วยคณะรัฐมนตรีได้ประชุมปรึกษาพร้อมกันเห็นว่า จึงเห็นสมควรว่าควรจะสร้างพระบรมรูปสมเด็จพระมหาธีรราชเจ้าแห่งประเทศไทยในเบื้องบรรพ์ โดยผู้ทรงพระคุณธรรมอันมหาประเสริฐและทรงปฏิบัติพระราชกรณียกิจ นั้นเป็นคุณประโยชน์อย่างใหญ่หลวง ในประวัติการณ์แห่งประเทศชาติ ก็เพื่อเป็นอนุสรณ์แสดงความจงรักภักดี และกตัญญูกตเวทิตาธรรมของประชาชนชาวไทย และเป็นถาวรนิมิตรเชิดชูเกียรติประเทศไทยชั่วกาลนาน

 

ฉะนั้นจึงได้ลงมติเป็นเอกฉันท์ให้จัดสร้างพระบรมรูปสมเด็จพระมหาราชเจ้ารวม 8 พระองค์ คือ พ่อขุนรามคำแหงมหาราช, สมเด็จพระรามาธิบดีที่ 1 (พระเจ้าอู่ทอง), พระเจ้าพรหมมหาราช, สมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ, สมเด็จพระนเรศวรมหาราช, สมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี, สมเด็จพระนาราย์มหาราช และพระบาทสมเด็จพระรามาธิบดีศรีสินทรมหาวชิราวุธ พระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว นั้นประดิษฐานไว้ในจังหวัดอันเป็นแหล่งหรือมูลเดิมแห่งการที่ก่อตั้งพระเกียรติประวัติของแต่ละพระองค์

 

โดยเหตุที่ได้มีคณะบุคคลผู้จงรักภักดีในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวกำลังดำเนินการรวบรวมทุนเพื่อสร้างพระบรมรูปถวายเป็นอนุสรณ์แด่พระองค์อยู่บ้างแล้วประการหนึ่ง โดยอีกประการหนึ่งเทศบาลนครกรุงเทพกำลังจะบูรณะสวนลุมพินี ซึ่งได้สร้างขึ้นเพื่อฉลองรัชกาลของพระองค์ให้เป็นสถานที่พักผ่อนหย่อนใจอันสมบูรณ์แห่งหนึ่งในจังหวัดพระนคร โดยถ้าได้พระบรมรูปของพระองค์ท่านประดิษฐานเป็นสง่าอยู่ที่สวนลุมพินีในขณะนี้แล้วก็ย่อมเหมาะแก่กาละเทศะอย่างยิ่ง โดยเหตุนี้คณะรัฐมนตรีจึงได้ลงมติให้ดำเนินการสร้างพระบรมรูปพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวเป็นปฐม กำหนดการก่อสร้างให้แล้วเสร็จเปิดทันวันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2483 ณ สวนศิวาลัย ในพระบรมมหาราชวัง โดยเริ่มหล่อส่วนพระเศียรก่อน แล้วจึงหล่อส่วนพระองค์ ด้วยการหล่อพระบรมรูปทั้งองค์เสร็จเรียบร้อยเมื่อวันที่ 7 มิถุนายน พ.ศ. 2484 นับเป็นครั้งแรกในสมัยรัตนโกสินทร์ที่ทำการหล่อรูปใหญ่ขนาดนี้ได้สำเร็จในประเทศ ก่อนหน้านี้ต้องจ้างหล่อในต่างประเทศโดยเฉพาะในยุโรป

 

การหล่อและแต่งองค์พระบรมรูปนี้ กรมศิลปากรได้มอบหมายให้ศาสตราจารย์ศิลป์ พีระศรี นั้นเป็นผู้ออกแบบและปั้นหล่อ โดยเริ่มหล่อส่วนพระเศียรก่อน แล้วจึงหล่อส่วนพระองค์ แต่การหล่อพระบรมรูปทั้งองค์เสร็จเรียบร้อยเมื่อวันที่ 7 มิถุนายน พ.ศ. 2484 นับเป็นครั้งแรกในสมัยรัตนโกสินทร์ที่ทำการหล่อรูปใหญ่ขนาดนี้ได้สำเร็จในประเทศ โดยก่อนหน้านี้ต้องจ้างหล่อในต่างประเทศโดยเฉพาะในยุโรป เทศบาลนครกรุงเทพฯ ดำเนินการสร้างแท่นฐานและภูมิทัศน์โดยรอบ

 

ข้อสันนิษฐานจากภาพถ่ายและบันทึกพบว่ามีการเปลี่ยนแท่นฐานสี่เหลี่ยมย่อมุมที่ใช้ประดิษฐานพระบรมรูปให้มีขนาดสูงขึ้น เพื่อความสมส่วนกับองค์พระบรมรูป จึงทำให้พระบรมราชานุสาวรีย์ดูสง่างามมากขึ้น และจากภาพถ่ายทางอากาศพบว่า โดยเมื่อแรกเริ่มสร้างสระน้ำพุที่ลานหน้าพระบรมราชานุสาวรีย์เป็นรูปวงกลม ซึ่งต่างจากปัจจุบันที่ทำเป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า

 

ส่วนชิ้นงานองค์พระบรมรูปมิได้มีข้อสันนิษฐานเป็นอื่นที่ต่างไปจากภาพปัจจุบัน ภาพรวมนั้นยังคงสภาพดีมากอยู่เช่นเดิม จะมีก็เป็นเพียงสีที่มีความด่าง ที่เกิดจากสภาพอากาศ, น้ำฝน, ฝุ่นละออง และมูลนก โดยน่าจะทิ้งช่วงระยะเวลาของการล้าง รมสีและเคลือบผิวชิ้นงานมานานระยะเวลาหนึ่ง

 

ถ้ามองในมุม “ประวัติศาสตร์เมือง” การที่อนุสาวรีย์ถูกวางไว้ในสวนสาธารณะใหญ่ใจกลางกรุงเทพ ทำให้บทบาทของมันไม่ถูกจำกัดอยู่แค่พิธีการ แต่กลายเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวัน คนออกกำลังกายผ่าน คนพาเด็กมาเดินเล่นผ่าน หรือคนที่อยากมาหยุดนิ่งและสักการะอย่างสงบก็ทำได้โดยไม่ต้องมีพิธีอะไรใหญ่โต

 

อีกมุมหนึ่งที่น่าสนใจคือธรรมเนียมการมาวางพวงมาลา/ถวายราชสักการะในวาระสำคัญ โดยเฉพาะช่วงวันคล้ายวันสวรรคต (25 พฤศจิกายน) ที่มักมีหน่วยงานและผู้คนมาร่วมแสดงความเคารพ ณ จุดนี้เป็นระยะ บรรยากาศในวันนั้นจะเป็นทางการขึ้นเล็กน้อย แต่วันทั่วไปจะสงบและเป็นกันเองกว่า เหมาะกับคนที่อยากมาไหว้แบบไม่รีบ

 

การเดินทาง ถ้ามาด้วยรถไฟฟ้า โซนนี้ถือว่าสะดวกมากเพราะอยู่ใจกลางเมือง คุณสามารถลง BTS ศาลาแดง หรือ MRT สีลม แล้วเดินเข้าพื้นที่สวนลุมพินีตามทางเดินหลัก (ระยะเดินโดยรวมไม่ไกล) หากมารถยนต์หรือแท็กซี่ ให้ปักหมุด “สวนลุมพินี” แล้วเลือกลงฝั่งถนนพระราม 4 หรือโซนสีลมตามสภาพจราจร ช่วงเช้าและช่วงเย็นเป็นเวลาที่เดินสบายที่สุด แสงสวยและอากาศไม่หนักเกินไป

 

ก่อนสักการะ แนะนำแต่งกายสุภาพ เดินชมอย่างเป็นระเบียบ ไม่ปีนป่ายฐาน และระวังบริเวณที่อาจลื่นหลังฝน โดยเฉพาะใกล้ลานและขอบสระ/พื้นที่น้ำพุ เพื่อให้การมาเยือนเป็นมิตรทั้งกับสถานที่และคนอื่นที่ใช้พื้นที่ร่วมกัน

 

 

ตอบ: อยู่ภายในสวนลุมพินี ใจกลางย่านสีลม–สาทร เดินทางง่ายด้วยรถไฟฟ้าและรถยนต์

 

ตอบ: ช่วงเช้าหรือช่วงเย็นจะเดินสบาย แดดไม่แรง และบรรยากาศสงบกว่าเวลาเที่ยง

 

ตอบ: พบว่ามีการจัดพิธีถวายราชสักการะ/วางพวงมาลาในวาระสำคัญเป็นระยะ โดยเฉพาะช่วงวันคล้ายวันสวรรคต (25 พฤศจิกายน)

 

ตอบ: แต่งกายสุภาพ พูดคุยเบา ๆ ไม่ปีนป่ายฐาน และรักษาความสะอาดพื้นที่ เพื่อให้เป็นเกียรติสถานที่และผู้อื่น

 

ตอบ: แนะนำต่อไปคิง เพาเวอร์ มหานคร, BACC, ศูนย์ฯ สิริกิติ์ หรือแวะย่านสีลม–สาทรตามสไตล์ทริปของคุณ