หน้าแรก lovethailand >สถานที่ท่องเที่ยวภาคกลาง >สถานที่ท่องเที่ยวจังหวัดกรุงเทพมหานคร >อ.พระนคร >ต.พระบรมมหาราชวัง > ขนมชั้น วิธีทำขนมไทยชาววัง สูตรขนมโบราณ
TL;DR: ขนมชั้น วิธีทำขนมไทยชาววัง สูตรขนมโบราณ.
ขนมชั้น วิธีทำขนมไทยชาววัง สูตรขนมโบราณ
ขนมชั้น ขนมไทยชาววัง ขนมโบราณ มีรสชาติหวานละมุนลิ้น และมีกลิ่นหอมใบเตย เป็นขนมชาววังจัดเป็นขนมมงคลที่นิยมใช้ตามงานมงคลต่าง ๆ คนโบราณมีความเชื่อว่า หากสามารถทำได้ถึง 9 ชั้น ก็จะทำให้มีสิริมงคลก้าวหน้า และเจริญรุ่งเรืองในตำแหน่งหน้าที่ของเจ้าภาพผู้จัดงาน หรืองานมงคลสมรสบ่าวสาว ปัจจุบันมีการนำมาดัดแปลงประดิษฐ์เป็นช่อดอกกุหลาบ หรือช่อดอกไม้ต่างๆตามสมัยนิยมและมีความสวยงามไม่แพ้ขนมชนิดอื่นเลย
ขนมชั้น ขนมหวานสีสันสวยงาม เนื้อขนมจะทั้งเหนียวนุ่ม เป็นขนมไทยเคี้ยวเพลินอีกชนิดสำหรั โดยสีสันสวยงามของขนมชั้นที่เห็นนี้ ไม่ต้องกลัวว่าจะอันตรายต่อร่างกาย เพราะว่าเป็นสีที่ได้มาจากธรรมชาติ คือ ใบเตย และอัญชันนั่นเอง ส่วนสีชมพูนั้นได้มาจากสีผสมอาหาร เราจะพบขนมชั้นได้ในประเทศต่าง ๆ ของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เช่น ประเทศไทย, มาเลเซีย และอินโดนีเซีย
ขนมชั้น เป็นขนมหวานที่กินมาตั้งแต่เด็ก ด้วยความเป็นเด็กก็ชอบจะกินทีละชั้น เวลาเคี้ยวให้ความรุ้สึกหนุบหนับอร่อยไม่รู้ลืม ขนมชั้นที่คลาสสิคที่สุดก็คือขนมชั้นใบเตย ชั้นสีเขียวสลับกับชั้นสีขาว ทำมาจากสีธรรมชาติ ขนมไทยทำแล้วเพลิน ๆ แต่ต้องใช้ความอดทนรอความสุกของแต่ละชั้น
ขนมไทย ขนมโบราณ ขนมหวานไทย นั้นมีเอกลักษณ์ด้านวัฒนธรรมประจำชาติไทย คือ จะมีความละเอียดอ่อนประณีตในการเลือกสรรวัตถุดิบ วิธีการทำ ที่พิถีพิถัน รสชาติอร่อยหอมหวาน โดยมีสีสันสวยงาม รูปลักษณ์ชวนรับประทาน ตลอดจนกรรมวิธีที่ประณีตบรรจง ขนมไทยดั้งเดิม ขนมโบราณ นั้นจะมีส่วนผสมคือ แป้ง, กะทิ และน้ำตาล เท่านั้น
โดยในสมัยโบราณคนไทยจะทำขนมเฉพาะวาระสำคัญเท่านั้น เป็นต้นว่า งานทำบุญ งานแต่ง เทศกาลสำคัญ หรือต้อนรับแขกสำคัญ เพราะขนมบางชนิดจำเป็นต้องใช้กำลังคนอาศัยเวลาในการทำพอสมควร โดยส่วนใหญ่เป็น ขนบประเพณี เป็นต้นว่า ขนมงาน เนื่องในงานแต่งงาน ขนมพื้นบ้าน เช่น ขนมครก ขนมถ้วย ฯลฯ ส่วนขนมในรั้วในวังจะมีหน้าตาสวยงาม และมีความประณีตวิจิตรบรรจงในการจัดวางรูปทรงขนมสวยงาม
วิธีทำขนมไทย ส่วนผสมของขนมส่วนใหญ่จะเป็นกะทิ และน้ำตาล แป้ง 3 - 4 ชนิด แล้วแต่สูตรและความชอบเนื้อขนมในแต่ละแบบ ซึ่งแป้งในแต่ละอย่างก็จะมีคุณสมบัติทำให้ขนมมีเนื้อต่างกัน โดยแบ่งได้ดังนี้
- แป้งมัน จะทำให้เนื้อขนมเนียน, นุ่ม, เหนียว, หนืด และดูใสเป็นมัน
- แป้งข้าวเจ้า จะทำให้เนื้อขนมแข็ง และอยู่ตัว
- แป้งถั่วเขียว จะทำให้ขนมอยู่ตัว ไม่เหนียวมากเกินไป
- แป้งท้าว จะทำให้เนื้อขนมเนียน เหนียว แข็ง แต่จะใสน้อยกว่าแป้งมัน
ส่วนผสมน้ำเชื่อม
- หางกะทิ 900 กรัม
- น้ำตาลทราย 950 กรัม
- เกลือ 1 ช้อนชา
วิธีทำ
เทน้ำตาลทรายลงกระทะทองเหลือง ตามด้วยเกลือ และหางกะทิ คนให้ส่วนผสมผสมละลายเข้ากัน จากนั้นนำขึ้นตั้งบนเตา ให้ไฟกลาง เคี่ยวส่วนผสมให้เป็นน้ำเชื่อม ปิดไฟ ยกลงจากเตา พักไว้
ส่วนผสมแป้ง
- แป้งมันสำปะหลัง 480 กรัม
- แป้งเท้ายายม่อม 150 กรัม
- แป้งข้าวเจ้า 30 กรัม
- หัวกะทิ 900 กรัม
- เทียนอบขนม
- น้ำใบเตยเข้าข้น 100 กรัม
- น้ำลอยดอกมะลิ 100 กรัม
- น้ำมันขี้โล้
วิธีทำขนมชั้น (สูตรขนมไทย, สูตรขนมชั้น)
1. เทแป้งเท้ายายม่อม ลงอ่างผสม ตามด้วยแป้งมัน และแป้งข้าวเจ้า คลุกเคล้าให้แป้งทั้ง 3 ชนิดเข้ากันดี จากนั้นนำไปอบควันเทียนนาน 1 คืน
2. จากนั้นค่อย ๆ เทหัวกะทิลงนวดแป้งในส่วนผสมข้อที่ 1 ให้เหนียวเนียนเป็นเนื้อเดียวกัน ล่อนไม่ติดภาชนะ แล้วจึงคลายแป้งด้วยหัวกะทิ คนให้ส่วนผสมละลายเข้ากัน จากนั้นเติมน้ำเชื่อมที่เตรียมไว้ คนให้ส่วนผสมเข้กันดี
3. แป้งส่วนผสมที่ 2 ออกเป็น 2 ส่วน ส่วนที่ 1 เติมน้ำลอยดอกมะลิ คนให้ส่วนผสมเข้ากัน กรองด้วยผ้าขาวบาง พักไว้ ส่วนที่ 2 เติมน้ำใบเตยเข้มข้นคนให้ส่วนผสมเข้ากัน กรองด้วยผ้าขาวบาง พักไว้
4. จากนั้นตั้งหม้อนึ่ง ให้ไฟกลาง ใส่น้ำลงในหม้อ กะปริมาณให้ขนมสุก ขณะเดียวกันเตรียมถาด โดยนำน้ำมันขี้โล้ทาถาดให้ทั่ว นำถาดไปนึ่งก่อนประมาณ 5 นาที จากนั้นเทเนื้อขนมส่วนสีเขียวลงนึ่ง ประมาณ 5 นาที แล้วจึงเทส่วนสีขาวลงตามนึ่งอีก 5 นาที ทำสลับกันแบบนี้ชั้นที่1-5 ใช้เวลานึ่งชั้นละ 5 นาที ส่วนชั้นที่ 6-8 ใช้เวลานึ่งชั้นละ 1 นาที และชั้นที่ 9 ใช้เวลานึ่ง 10 นาที เมื่อขนมสุกดี นำออกจากหม้อนึ่ง ตัดเป็นชิ้นตามชอบ พร้อมเสิร์ฟ พร้อมรับประทาน
ขนมชั้นเป็นขนมไทยโบราณและขนมชาววังที่สะท้อนความประณีตของวัฒนธรรมการทำขนมไทยอย่างชัดเจน จุดเด่นอยู่ที่การนึ่งแป้งทีละชั้นจนเกิดลวดลายสลับสีสวยงาม เนื้อขนมเหนียวนุ่ม หนึบละมุน มีกลิ่นหอมจากกะทิ ใบเตย ดอกมะลิ และบางสูตรมีการอบควันเทียนเพื่อเพิ่มกลิ่นหอมแบบขนมไทยดั้งเดิม
ในอดีต ขนมชั้นนิยมทำในโอกาสสำคัญ เช่น งานทำบุญ งานแต่งงาน งานขึ้นบ้านใหม่ งานฉลองตำแหน่ง และพิธีมงคลต่าง ๆ เพราะคนไทยเชื่อว่า “ชั้น” ของขนมสื่อถึงความก้าวหน้า การเลื่อนขั้น เลื่อนตำแหน่ง และความเจริญรุ่งเรือง โดยเฉพาะขนมชั้น 9 ชั้น ซึ่งเลข 9 เป็นเลขมงคล สื่อถึงความก้าวหน้าและความสำเร็จในชีวิต
| ชื่อขนม | ขนมชั้น |
| ประเภท | ขนมไทยชาววัง ขนมไทยโบราณ ขนมหวานไทย ขนมมงคล |
| ความหมายมงคล | สื่อถึงความก้าวหน้า การเลื่อนขั้น เลื่อนตำแหน่ง ความเจริญรุ่งเรือง และความสำเร็จ โดยนิยมทำ 9 ชั้นเพื่อความเป็นสิริมงคล |
| จุดเด่น | มีลักษณะเป็นชั้นสลับสี เนื้อเหนียวนุ่ม หนึบ เคี้ยวเพลิน มีกลิ่นหอมใบเตย กะทิ และดอกมะลิ |
| สีของขนม | สีเขียวมักได้จากใบเตย สีม่วงหรือน้ำเงินได้จากอัญชัน ส่วนสีชมพูนิยมใช้สีผสมอาหาร |
| ส่วนผสมสำคัญ | แป้งมันสำปะหลัง แป้งเท้ายายม่อม แป้งข้าวเจ้า หัวกะทิ หางกะทิ น้ำตาลทราย เกลือ น้ำใบเตย น้ำลอยดอกมะลิ และเทียนอบขนม |
| คุณสมบัติของแป้ง | แป้งมันช่วยให้ขนมเหนียวนุ่มและดูใส แป้งข้าวเจ้าช่วยให้เนื้ออยู่ตัว แป้งถั่วเขียวช่วยให้ขนมไม่เหนียวเกินไป และแป้งท้าวช่วยให้เนื้อเนียน เหนียว และมีความแข็งพอดี |
| กรรมวิธีสำคัญ | อบแป้งด้วยควันเทียน นวดแป้งกับหัวกะทิ ผสมน้ำเชื่อม แบ่งสี กรองให้เนียน แล้วนึ่งทีละชั้นจนได้จำนวนชั้นตามต้องการ |
| ลักษณะที่ดี | เนื้อขนมต้องเหนียวนุ่ม ไม่แข็ง ไม่เละ ชั้นขนมแยกสวย สีชัด กลิ่นหอมละมุน และสามารถลอกกินทีละชั้นได้ |
| โอกาสที่นิยมใช้ | งานแต่งงาน งานทำบุญ งานขึ้นบ้านใหม่ งานมงคลสมรส งานฉลองความสำเร็จ และงานมงคลทั่วไป |
| รูปแบบปัจจุบัน | นอกจากแบบชั้นสี่เหลี่ยมดั้งเดิมแล้ว ยังนิยมประดิษฐ์เป็นดอกกุหลาบ ช่อดอกไม้ หรือรูปทรงสวยงามตามสมัยนิยม |
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
ถาม: ขนมชั้นคืออะไร?
ตอบ: ขนมชั้นเป็นขนมไทยโบราณและขนมไทยชาววังที่ทำจากแป้ง กะทิ และน้ำตาล มีลักษณะเป็นชั้นสลับสี เนื้อเหนียวนุ่ม มีกลิ่นหอมใบเตยหรือดอกมะลิ และนิยมใช้ในงานมงคลต่าง ๆ
ถาม: ขนมชั้นมีความหมายมงคลอย่างไร?
ตอบ: ขนมชั้นสื่อถึงความก้าวหน้า การเลื่อนขั้น เลื่อนตำแหน่ง และความเจริญรุ่งเรือง โดยเฉพาะขนมชั้น 9 ชั้น ซึ่งเลข 9 เป็นเลขมงคลที่คนไทยนิยมใช้แทนความก้าวหน้าและความสำเร็จ
ถาม: ทำไมขนมชั้นจึงนิยมทำ 9 ชั้น?
ตอบ: คนไทยโบราณเชื่อว่าเลข 9 เป็นเลขมงคล หมายถึงการก้าวหน้า เมื่อนำมารวมกับลักษณะของขนมที่เรียงเป็นชั้น ๆ จึงสื่อถึงชีวิตที่เจริญขึ้นเป็นลำดับ เหมาะสำหรับงานแต่งงาน งานฉลองตำแหน่ง และงานมงคลสำคัญ
ถาม: ขนมชั้นใช้แป้งอะไรบ้าง?
ตอบ: ขนมชั้นนิยมใช้แป้งหลายชนิดร่วมกัน เช่น แป้งมันสำปะหลัง แป้งเท้ายายม่อม และแป้งข้าวเจ้า บางสูตรอาจมีแป้งถั่วเขียวร่วมด้วย แป้งแต่ละชนิดช่วยให้เนื้อขนมมีความเหนียวนุ่ม อยู่ตัว และมีสัมผัสที่พอดี
ถาม: สีของขนมชั้นมาจากอะไร?
ตอบ: ขนมชั้นแบบดั้งเดิมมักใช้สีจากธรรมชาติ เช่น สีเขียวจากใบเตย และสีม่วงหรือน้ำเงินจากดอกอัญชัน ส่วนสีชมพูหรือสีอื่น ๆ ในบางสูตรอาจใช้สีผสมอาหาร เพื่อเพิ่มความสวยงามและความหลากหลาย
ถาม: ขนมชั้นที่ดีควรมีลักษณะอย่างไร?
ตอบ: ขนมชั้นที่ดีควรมีเนื้อเหนียวนุ่ม หนึบพอดี ไม่แข็ง ไม่เละ ชั้นขนมแยกชัดเจน สีสวยสม่ำเสมอ มีกลิ่นหอมจากกะทิ ใบเตย หรือเทียนอบ และสามารถลอกกินทีละชั้นได้โดยไม่ขาดง่าย
ถาม: ขั้นตอนใดสำคัญที่สุดในการทำขนมชั้น?
ตอบ: ขั้นตอนสำคัญคือการนวดแป้งให้เนียน การกรองส่วนผสมให้ละเอียด และการนึ่งทีละชั้นด้วยเวลาที่เหมาะสม หากแต่ละชั้นยังไม่สุกพอ ชั้นขนมอาจติดกันหรือไม่สวย หากนึ่งนานเกินไป เนื้อขนมอาจแข็งได้
ถาม: ทำไมต้องนึ่งขนมชั้นทีละชั้น?
ตอบ: การนึ่งทีละชั้นทำให้เกิดลักษณะเด่นของขนมชั้น คือชั้นสีที่เรียงสวยและแยกตัวชัดเจน การเทแป้งแต่ละชั้นต้องรอให้ชั้นก่อนหน้าสุกก่อน เพื่อให้ขนมอยู่ตัวและได้รูปทรงที่สวยงาม
ถาม: ขนมชั้นต่างจากขนมไทยชนิดอื่นอย่างไร?
ตอบ: ขนมชั้นต่างจากขนมไทยหลายชนิดตรงที่เน้นความงามของชั้นขนม การนึ่งซ้ำหลายรอบ และสัมผัสเหนียวนุ่มหนึบเฉพาะตัว อีกทั้งยังมีความหมายมงคลเรื่องความก้าวหน้า จึงนิยมใช้ในพิธีสำคัญมากเป็นพิเศษ
ถาม: ปัจจุบันขนมชั้นมีรูปแบบใดบ้าง?
ตอบ: ปัจจุบันขนมชั้นไม่ได้มีเพียงแบบตัดเป็นชิ้นสี่เหลี่ยมเท่านั้น แต่ยังมีการประดิษฐ์เป็นดอกกุหลาบ ช่อดอกไม้ หรือรูปทรงร่วมสมัยต่าง ๆ เพื่อใช้ในงานมงคล งานของขวัญ และงานจัดเลี้ยงที่ต้องการความสวยงามมากขึ้น
หมวดหมู่: ●บทความท่องเที่ยว, สูตรอาหาร
กลุ่ม: ●ขนมไทยชาววัง, ขนมโบราณ, สูตรขนมไทย
ปรับปรุงล่าสุด : 1 เดือนที่แล้ว




