อ่างเก็บน้ำร่มเกล้า 1

วันเปิดทำการ: พื้นที่อ่างเก็บน้ำสาธารณะ สามารถเดินทางไปพักผ่อนได้ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: เหมาะสำหรับเดินทางช่วงกลางวันถึงช่วงเย็นก่อนพระอาทิตย์ตก

 

อ่างเก็บน้ำร่มเกล้า 1 จังหวัดตาก เป็นอ่างเก็บน้ำขนาดกลางในพื้นที่บ้านป่าคา หมู่ที่ 4 ตำบลคีรีราษฎร์ อำเภอพบพระ จังหวัดตาก ตั้งอยู่บนเส้นทางแม่สอด-อุ้มผาง ซึ่งเป็นเส้นทางภูเขาสำคัญของจังหวัดตากฝั่งตะวันตก เดิมพื้นที่นี้เกี่ยวข้องกับโครงการพัฒนาเพื่อความมั่นคงบริเวณเส้นทางสายแม่สอด-อุ้มผาง ก่อนจะมีบทบาทในฐานะแหล่งน้ำเพื่อสนับสนุนการเกษตรและการใช้ประโยชน์ของชุมชนในพื้นที่สูง อ่างเก็บน้ำแห่งนี้อยู่ในเขตลุ่มน้ำสาละวิน มีลักษณะเป็นเขื่อนดินขนาดกลาง บรรยากาศโดยรอบสงบ เรียบง่าย และแวดล้อมด้วยภูมิประเทศแบบอำเภอพบพระที่มีทั้งภูเขา พื้นที่เกษตร ชุมชน และอากาศเย็นสบายกว่าพื้นที่ราบในหลายช่วงของปี

 

อ่างเก็บน้ำร่มเกล้า 1 เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการแวะพักระหว่างเดินทางบนเส้นทางแม่สอด-พบพระ-อุ้มผาง หรือผู้ที่กำลังมองหาที่เที่ยวธรรมชาติแบบไม่พลุกพล่านในจังหวัดตาก จุดเด่นของสถานที่ไม่ได้อยู่ที่สิ่งอำนวยความสะดวกขนาดใหญ่หรือกิจกรรมเชิงพาณิชย์ แต่เป็นความสงบของผืนน้ำ แนวสันเขื่อนดิน พื้นที่สีเขียว และบรรยากาศชุมชนบนพื้นที่สูงที่ยังคงความเป็นท้องถิ่นอย่างชัดเจน ผู้มาเยือนสามารถใช้เวลาเดินชมวิว นั่งพัก รับลม ถ่ายภาพ และสังเกตภูมิทัศน์ของแหล่งน้ำที่เชื่อมโยงกับระบบชลประทานและวิถีเกษตรของชุมชนบ้านป่าคาและตำบลคีรีราษฎร์

 

ประวัติของอ่างเก็บน้ำร่มเกล้า 1 เชื่อมโยงกับการพัฒนาพื้นที่ชายแดนและเส้นทางยุทธศาสตร์ในอดีต โดยตัวอ่างก่อสร้างในปี พ.ศ. 2524 เพื่อสนับสนุนการพัฒนาแหล่งน้ำในพื้นที่ที่เดิมมีความสำคัญด้านความมั่นคง การมีอ่างเก็บน้ำในพื้นที่สูงเช่นนี้ช่วยให้ชุมชนมีแหล่งน้ำต้นทุนสำหรับการเกษตร ลดความเปราะบางในช่วงแล้ง และช่วยให้การตั้งถิ่นฐานและการพัฒนาพื้นที่เป็นไปอย่างมั่นคงขึ้น เมื่อมองจากมุมท่องเที่ยว อ่างแห่งนี้จึงไม่ใช่เพียงจุดชมวิวธรรมชาติ แต่เป็นหลักฐานหนึ่งของการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานที่ผูกโยงกับประวัติศาสตร์พื้นที่ชายแดนจังหวัดตาก

 

ลักษณะของตัวอ่างเป็นเขื่อนดิน ความสูงของสันเขื่อน 5.00 เมตร ความยาว 287.00 เมตร และมีความจุอ่างประมาณ 0.300 ล้านลูกบาศก์เมตร แม้ตัวอ่างจะมีขนาดไม่ใหญ่มากเมื่อเทียบกับเขื่อนหรืออ่างเก็บน้ำขนาดใหญ่ของจังหวัดตาก แต่มีความสำคัญต่อพื้นที่ชลประทานรวม 2,000 ไร่ ระบบส่งน้ำของโครงการประกอบด้วยท่อส่งน้ำซีเมนต์ใยหินรวม 3 สาย ความยาวรวม 9,149.258 เมตร เป็นระบบที่ออกแบบมาเพื่อนำน้ำจากแหล่งกักเก็บไปสนับสนุนพื้นที่เพาะปลูกและการใช้ประโยชน์ของชุมชนในบริเวณโดยรอบ

 

รายละเอียดของระบบท่อส่งน้ำสะท้อนความสำคัญของโครงการในเชิงชลประทานอย่างชัดเจน ท่อส่งน้ำสาย 1R มีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 0.50 เมตร ความยาวรวม 3,949.000 เมตร พร้อมบ่อพักน้ำคอนกรีตเสริมเหล็กขนาดความจุ 75 ลูกบาศก์เมตร จำนวน 13 แห่ง ท่อส่งน้ำสาย 1R-1L มีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 0.40 เมตร ความยาวรวม 4,100.580 เมตร พร้อมบ่อพักน้ำคอนกรีตเสริมเหล็กขนาดความจุ 75 ลูกบาศก์เมตร จำนวน 17 แห่ง และท่อส่งน้ำสาย 1R-2L มีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 0.30 เมตร ความยาวรวม 1,100.000 เมตร พร้อมบ่อพักน้ำคอนกรีตเสริมเหล็กขนาดความจุ 75 ลูกบาศก์เมตร จำนวน 5 แห่ง ระบบเหล่านี้ทำให้น้ำจากอ่างสามารถถูกจัดสรรไปยังพื้นที่เพาะปลูกได้เป็นเครือข่ายมากกว่าการใช้งานเฉพาะบริเวณริมอ่างเท่านั้น

 

เมื่อมองในมิติของภูมิประเทศ อ่างเก็บน้ำร่มเกล้า 1 ตั้งอยู่ในอำเภอพบพระ ซึ่งเป็นอำเภอที่มีชื่อเสียงด้านธรรมชาติบนพื้นที่สูง สภาพอากาศเย็นสบาย แหล่งท่องเที่ยวเชิงเกษตร น้ำตก และเส้นทางต่อไปยังอำเภออุ้มผาง พื้นที่ตำบลคีรีราษฎร์มีภูมิประเทศที่หลากหลาย ทั้งชุมชน พื้นที่เกษตร ไร่สวน และแนวภูเขา การมีอ่างเก็บน้ำในบริเวณบ้านป่าคาจึงช่วยเติมความสมบูรณ์ให้กับภูมิทัศน์ของพื้นที่ เพราะผืนน้ำทำหน้าที่ทั้งเป็นแหล่งน้ำเพื่อการผลิตและเป็นพื้นที่พักผ่อนของคนในชุมชน

 

บรรยากาศของอ่างเก็บน้ำเหมาะกับการมาเยือนในช่วงเช้าและช่วงเย็น ช่วงเช้าให้ความรู้สึกสดชื่น เงียบ และเหมาะกับการถ่ายภาพแสงอ่อนเหนือผืนน้ำ ส่วนช่วงเย็นเหมาะกับการนั่งพัก รับลม และชมท้องฟ้าเปลี่ยนสีเหนือพื้นที่ภูเขาและไร่สวน อำเภอพบพระมีอากาศเย็นกว่าหลายพื้นที่ของจังหวัดตากในบางฤดูกาล ทำให้การมาเที่ยวอ่างเก็บน้ำในช่วงปลายฝนต้นหนาวหรือฤดูหนาวมีบรรยากาศน่าสนใจเป็นพิเศษ หากมีหมอกบางในยามเช้า พื้นที่รอบอ่างจะให้ความรู้สึกสงบและเป็นธรรมชาติอย่างมาก

 

ผู้ที่ชอบถ่ายภาพสามารถใช้พื้นที่อ่างเก็บน้ำร่มเกล้า 1 เป็นจุดเก็บภาพวิถีธรรมชาติของพบพระได้ดี มุมภาพที่น่าสนใจได้แก่ แนวสันเขื่อนดิน ผืนน้ำขนาดกะทัดรัด ภูเขาและพื้นที่เกษตรด้านหลัง ภาพสะท้อนของท้องฟ้าบนผิวน้ำ และภาพบรรยากาศชุมชนในพื้นที่สูงที่มีความเรียบง่าย การถ่ายภาพควรทำอย่างสุภาพ ไม่เข้าไปในพื้นที่ท่อส่งน้ำ บ่อพักน้ำ หรือจุดที่เกี่ยวข้องกับระบบชลประทานโดยไม่จำเป็น และไม่รบกวนคนในพื้นที่ที่ใช้ประโยชน์จากแหล่งน้ำ

 

อ่างเก็บน้ำร่มเกล้า 1 ยังเหมาะกับการเป็นจุดแวะพักในเส้นทางท่องเที่ยวพบพระ เพราะอยู่ในพื้นที่ที่สามารถเชื่อมต่อกับแหล่งท่องเที่ยวธรรมชาติหลายแห่ง เช่น น้ำตกป่าหวาย น้ำตกพาเจริญ จุดชมวิวและไร่บนพื้นที่สูง รวมถึงเส้นทางต่อไปยังอุ้มผาง ผู้เดินทางที่ขับรถจากแม่สอดไปทางพบพระหรืออุ้มผางสามารถวางแผนแวะพักเพื่อชมวิว ใช้เวลาไม่นาน แล้วเดินทางต่อไปยังจุดหมายถัดไปได้ การแวะเช่นนี้ช่วยลดความเหนื่อยล้าจากเส้นทางภูเขาและทำให้การเดินทางมีจังหวะผ่อนคลายมากขึ้น

 

สำหรับนักท่องเที่ยวที่สนใจเรื่องชลประทาน อ่างเก็บน้ำร่มเกล้า 1 เป็นตัวอย่างของแหล่งน้ำขนาดกลางที่มีระบบท่อส่งน้ำชัดเจน ไม่ได้พึ่งพาเพียงคลองเปิดเหมือนบางโครงการ แต่ใช้ท่อส่งน้ำและบ่อพักน้ำหลายจุดเพื่อกระจายน้ำไปยังพื้นที่เป้าหมาย ลักษณะดังกล่าวเหมาะกับพื้นที่ที่มีภูมิประเทศซับซ้อนและพื้นที่เพาะปลูกกระจายตัว การมองอ่างแห่งนี้จึงควรเห็นทั้งตัวผืนน้ำ สันเขื่อน และระบบส่งน้ำที่ซ่อนอยู่เบื้องหลัง เพราะทั้งหมดทำงานร่วมกันเพื่อสนับสนุนพื้นที่ชลประทานรวม 2,000 ไร่

 

ในแง่ของชุมชน อ่างเก็บน้ำร่มเกล้า 1 มีความเกี่ยวข้องกับชีวิตของคนในพื้นที่มากกว่าการเป็นสถานที่ท่องเที่ยว แหล่งน้ำนี้ช่วยให้พื้นที่เกษตรมีน้ำใช้ในช่วงจำเป็น และทำหน้าที่เป็นทรัพยากรส่วนรวมที่ต้องได้รับการดูแลร่วมกัน ผู้มาเยือนจึงควรใช้พื้นที่ด้วยความเคารพ ไม่ทิ้งขยะ ไม่ส่งเสียงดังรบกวน ไม่ลงไปในจุดที่ไม่ปลอดภัย และไม่ทำกิจกรรมที่อาจกระทบต่อคุณภาพน้ำหรือโครงสร้างชลประทาน ความเรียบง่ายของสถานที่ควรถูกเก็บรักษาไว้ให้เป็นประโยชน์ต่อทั้งชุมชนและผู้เดินทางในอนาคต

 

การเดินทางมายังอ่างเก็บน้ำร่มเกล้า 1 เหมาะที่สุดสำหรับรถยนต์ส่วนตัวหรือรถเช่า โดยใช้เส้นทางจากอำเภอแม่สอดมุ่งหน้าไปทางอำเภอพบพระตามทางหลวงสายแม่สอด-อุ้มผาง แล้วเข้าสู่พื้นที่ตำบลคีรีราษฎร์และบ้านป่าคา หมู่ที่ 4 เส้นทางมีลักษณะเป็นทางภูเขาและทางชนบทบางช่วง ผู้ขับขี่ควรตรวจสภาพรถให้พร้อม ใช้ความเร็วอย่างเหมาะสม และระมัดระวังเป็นพิเศษในช่วงฝนตก หมอกลง หรือเมื่อมีรถบรรทุกและรถท้องถิ่นใช้เส้นทางร่วมกัน หากไม่คุ้นเส้นทางควรใช้แผนที่นำทางและตรวจสอบจุดหมายก่อนออกเดินทาง

 

การเดินทาง จากตัวเมืองแม่สอดไปยังอ่างเก็บน้ำร่มเกล้า 1 ใช้เส้นทางไปอำเภอพบพระและต่อเข้าสู่ตำบลคีรีราษฎร์ ระยะทางโดยประมาณอยู่ในช่วงเดินทางแบบทริปสั้นจากแม่สอดหรือจัดเป็นจุดแวะระหว่างทางไปอุ้มผางได้ หากเริ่มจากตัวเมืองตากต้องขับรถผ่านเส้นทางตาก-แม่สอดก่อน แล้วจึงต่อไปยังพบพระ ซึ่งใช้เวลาเดินทางนานกว่าและควรวางแผนล่วงหน้า เส้นทางฝั่งตาก-แม่สอดและแม่สอด-พบพระมีภูเขาและโค้งหลายช่วง จึงเหมาะกับผู้ขับขี่ที่มีความพร้อมและไม่ควรเดินทางในเวลาค่ำหากไม่ชำนาญเส้นทาง

 

ช่วงเวลาที่เหมาะกับการมาเยือนคือช่วงเช้าและช่วงเย็น โดยเฉพาะช่วงปลายฝนต้นหนาวและฤดูหนาวที่อำเภอพบพระมีอากาศเย็นสบายและภูมิทัศน์โดยรอบดูสดชื่น ช่วงกลางวันอาจมีแดดแรงและพื้นที่ริมอ่างบางจุดอาจมีร่มเงาจำกัด ผู้เดินทางควรเตรียมน้ำดื่ม หมวก ร่ม ครีมกันแดด รองเท้าที่เดินสะดวก และถุงเก็บขยะส่วนตัว หากตั้งใจนั่งพักนานควรเตรียมเสื่อหรือเก้าอี้พับไปด้วย แต่ควรเลือกจุดนั่งที่ปลอดภัยและไม่กีดขวางทางสัญจรหรือพื้นที่ปฏิบัติงานของหน่วยงานดูแลระบบน้ำ

 

ครอบครัวที่มีเด็กเล็กหรือผู้สูงอายุสามารถแวะพักที่อ่างเก็บน้ำได้ แต่ควรดูแลเรื่องความปลอดภัยอย่างใกล้ชิด เด็กไม่ควรเดินใกล้ขอบน้ำ บ่อพักน้ำ ท่อส่งน้ำ หรือพื้นที่ลาดชันตามลำพัง ผู้สูงอายุควรเลือกจุดที่เดินไม่ไกลและพื้นไม่ลื่น หากฝนเพิ่งตกควรหลีกเลี่ยงบริเวณดินอ่อนหรือทางลาด การเที่ยวแหล่งน้ำในพื้นที่ชลประทานควรเน้นการชมวิวและพักผ่อนมากกว่าการเข้าใกล้โครงสร้างหรือการลงเล่นน้ำโดยไม่มีข้อมูลความปลอดภัย

 

หากต้องการจัดเส้นทางเที่ยว 1 วัน สามารถเริ่มจากตัวเมืองแม่สอดในช่วงเช้า แวะเที่ยวคาเฟ่หรือร้านอาหารในเส้นทางพบพระ จากนั้นไปชมอ่างเก็บน้ำร่มเกล้า 1 และต่อไปยังน้ำตกป่าหวายหรือน้ำตกพาเจริญตามสภาพเวลาและฤดูกาล ก่อนกลับเข้าที่พักในแม่สอดหรือพักในอำเภอพบพระ เส้นทางนี้เหมาะกับผู้ที่ชอบธรรมชาติ พื้นที่สูง และการเดินทางแบบไม่เร่งรีบ หากมีเวลา 2 วัน 1 คืน สามารถเพิ่มเส้นทางไปยังอุ้มผางหรือจุดชมวิวบนพื้นที่สูงได้ แต่ควรตรวจสอบสภาพเส้นทางและที่พักล่วงหน้า

 

ในด้านอาหารและที่พัก พื้นที่ใกล้อ่างเก็บน้ำร่มเกล้า 1 เป็นพื้นที่ชุมชนและเส้นทางชนบท จึงควรวางแผนเรื่องร้านอาหารล่วงหน้า ร้านอาหารและคาเฟ่ส่วนใหญ่กระจายอยู่ในอำเภอพบพระและตามเส้นทางหลัก เช่น เฮ้ กัปตันแจ็ค ร้านอาหารในตำบลพบพระ ร้านกาแฟและคาเฟ่บนเส้นทางท่องเที่ยว รวมถึงร้านในตัวเมืองแม่สอดสำหรับผู้ที่ต้องการตัวเลือกมากขึ้น ส่วนที่พักมีทั้งบ้านสวนรีสอร์ท พบพระ ที่พักแนวรีสอร์ทหรือโฮมสเตย์ในอำเภอพบพระ และโรงแรมในแม่สอดที่สะดวกสำหรับการเดินทางต่อไปยังแหล่งท่องเที่ยวอื่น

 

เมื่อเทียบกับแหล่งท่องเที่ยวชื่อดังของจังหวัดตากอย่างน้ำตกทีลอซู น้ำตกพาเจริญ หรือตลาดริมเมย อ่างเก็บน้ำร่มเกล้า 1 อาจเป็นจุดหมายที่เงียบและเฉพาะกลุ่มกว่า แต่ความเงียบนี้คือเสน่ห์ของสถานที่ เพราะทำให้ผู้มาเยือนได้เห็นพื้นที่น้ำของชุมชนที่ใช้งานจริง เห็นภูมิทัศน์บนเส้นทางแม่สอด-อุ้มผาง และเข้าใจว่าการท่องเที่ยวในจังหวัดตากไม่ได้มีเฉพาะจุดใหญ่ที่คนรู้จักเท่านั้น แต่ยังมีพื้นที่เล็ก ๆ ที่สะท้อนชีวิต ความมั่นคง และการจัดการทรัพยากรในระดับชุมชนได้อย่างชัดเจน

 

สิ่งสำคัญเมื่อมาเยือนอ่างเก็บน้ำร่มเกล้า 1 คือการรักษาความสะอาดและความสงบของพื้นที่ ขยะจากอาหาร เครื่องดื่ม หรืออุปกรณ์ท่องเที่ยวสามารถกระทบต่อคุณภาพน้ำและภาพลักษณ์ของแหล่งน้ำได้โดยตรง ผู้มาเยือนควรเก็บขยะกลับทั้งหมด ไม่ทิ้งเศษอาหารลงน้ำ ไม่ทำลายพืชพรรณ และไม่เข้าไปในจุดที่มีโครงสร้างระบบส่งน้ำโดยไม่ได้รับอนุญาต การใช้พื้นที่อย่างรับผิดชอบจะช่วยให้อ่างเก็บน้ำยังคงเป็นประโยชน์ทั้งต่อชุมชน เกษตรกร และนักท่องเที่ยวที่ต้องการพื้นที่พักผ่อนอย่างสงบ

 

โดยสรุป อ่างเก็บน้ำร่มเกล้า 1 จังหวัดตาก เป็นอ่างเก็บน้ำขนาดกลางที่มีคุณค่าทั้งด้านชลประทาน ประวัติศาสตร์การพัฒนาพื้นที่ชายแดน และการท่องเที่ยวแบบธรรมชาติใกล้ชุมชน ตัวอ่างมีขนาดกะทัดรัด แต่มีระบบส่งน้ำยาวกว่า 9 กิโลเมตรและสนับสนุนพื้นที่ชลประทานรวม 2,000 ไร่ เหมาะสำหรับผู้ที่เดินทางบนเส้นทางแม่สอด-พบพระ-อุ้มผางและต้องการแวะพักชมวิวอย่างสงบ หากเดินทางด้วยความเข้าใจและเคารพพื้นที่ อ่างเก็บน้ำแห่งนี้จะเป็นอีกหนึ่งจุดแวะที่ทำให้การเที่ยวพบพระและจังหวัดตากมีมิติที่ลึกขึ้น ทั้งในด้านธรรมชาติ วิถีชุมชน และบทบาทของน้ำต่อชีวิตบนพื้นที่สูง

 

 

ตอบ: อ่างเก็บน้ำร่มเกล้า 1 ตั้งอยู่ที่บ้านป่าคา หมู่ที่ 4 ตำบลคีรีราษฎร์ อำเภอพบพระ จังหวัดตาก บนเส้นทางฝั่งแม่สอด-พบพระ-อุ้มผาง

 

ตอบ: เป็นอ่างเก็บน้ำขนาดกลางในเขตลุ่มน้ำสาละวิน เดิมเกี่ยวข้องกับโครงการพัฒนาเพื่อความมั่นคง และมีระบบส่งน้ำสนับสนุนพื้นที่ชลประทานรวม 2,000 ไร่

 

ตอบ: อ่างเก็บน้ำร่มเกล้า 1 ก่อสร้างในปี พ.ศ. 2524 เพื่อสนับสนุนการพัฒนาแหล่งน้ำบริเวณเส้นทางแม่สอด-อุ้มผาง

 

ตอบ: เหมาะกับการชมวิว เดินเล่น ถ่ายภาพ นั่งพักผ่อน รับลม และแวะพักระหว่างเดินทางไปพบพระหรืออุ้มผาง

 

ตอบ: เดินทางด้วยรถยนต์ส่วนตัวหรือรถเช่าสะดวกที่สุด จากแม่สอดใช้เส้นทางไปอำเภอพบพระ แล้วเข้าสู่ตำบลคีรีราษฎร์และบ้านป่าคา หมู่ที่ 4

 

ตอบ: ช่วงเช้าและช่วงเย็นเหมาะที่สุด เพราะอากาศสบาย แสงเหมาะกับการถ่ายภาพ และเหมาะกับการพักผ่อนริมอ่างก่อนเดินทางต่อ

 

ตอบ: มีสถานที่ท่องเที่ยวใกล้เคียง เช่น น้ำตกป่าหวาย อุทยานแห่งชาติน้ำตกพาเจริญ น้ำตกพาเจริญ และจุดท่องเที่ยวบนเส้นทางพบพระ-อุ้มผาง

 

ตอบ: ควรระวังขอบน้ำ พื้นลาดชัน แนวท่อส่งน้ำ และบ่อพักน้ำ ไม่ควรเข้าใกล้โครงสร้างชลประทานโดยไม่จำเป็น และควรเก็บขยะกลับทุกครั้ง