วัดหางดง (ฮอด)

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: แนะนำเข้าชมช่วงกลางวัน

 

วัดหางดง ตั้งอยู่เลขที่ 99 หมู่ที่ 3 บ้านหางดง ถนนฮอด – วังลุง ตำบลหางดง อำเภอฮอด จังหวัดเชียงใหม่ รหัสไปรษณีย์ 50240 เป็นวัดราษฎร์สังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย มีพื้นที่วัดตามข้อมูลท้องถิ่นปัจจุบัน 15 ไร่ ได้รับอนุญาตตั้งเป็นวัดเมื่อปี พ.ศ. 2481 และได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อวันที่ 1 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2533 เขตวิสุงคามสีมากว้าง 20 เมตร ยาว 40 เมตร วัดแห่งนี้เป็นหนึ่งในวัดสำคัญของตำบลหางดง อำเภอฮอด เพราะมีประวัติการสร้างวัดจากแรงศรัทธาของพระสงฆ์และชาวบ้าน มีประวัติการอพยพย้ายวัดจากพื้นที่เดิมริมแม่น้ำปิงหลังได้รับผลกระทบจากน้ำของเขื่อนภูมิพล และยังคงเป็นศูนย์รวมจิตใจของบ้านหางดงมาจนถึงปัจจุบัน

 

บ้านหางดงเป็นชุมชนหมู่ที่ 3 ของตำบลหางดง อำเภอฮอด ตั้งอยู่บนเส้นทางที่เชื่อมโยงตัวอำเภอฮอดกับพื้นที่วังลุงและหมู่บ้านอื่น ๆ ในตำบลเดียวกัน ชื่อวัดหางดงจึงสัมพันธ์โดยตรงกับชื่อหมู่บ้านและตำบล วัดทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางทางศาสนาและวัฒนธรรมของชุมชน เมื่อชาวบ้านพูดถึงวัดหางดง จึงไม่ได้หมายถึงเพียงอาคารทางศาสนา แต่หมายถึงพื้นที่รวมความทรงจำของหมู่บ้าน พื้นที่ทำบุญ พื้นที่พบปะ และพื้นที่ที่ช่วยรักษาความต่อเนื่องของวิถีล้านนาในชุมชนหางดง

 

วัดหางดงสร้างขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2481 บนฝั่งแม่น้ำปิง โดยมีพระอธิการจอมคำ ชยวงโส พระตอง พระอภิวงค์ และพระกุณา ร่วมกับคณะศรัทธาชาวบ้าน ได้แก่ พ่อถวาย พ่อเกิดวงศ์ พ่อหนานแสง พ่อใจ๋ อินต๊ะ พ่อคำหล้า การบูรณ์ พ่อโป้ พ่อคำจอม พ่อต๋า พ่อบุญมา และพ่อจันทร์ ร่วมกันสร้างวัดขึ้น การสร้างวัดโดยพระสงฆ์และคณะศรัทธาหลายคนสะท้อนโครงสร้างชุมชนล้านนาในยุคนั้นอย่างชัดเจน เพราะวัดเกิดขึ้นจากความร่วมแรงร่วมใจของคนในหมู่บ้าน ไม่ใช่จากบุคคลใดบุคคลหนึ่งเท่านั้น

 

การได้รับอนุญาตตั้งเป็นวัดเมื่อปี พ.ศ. 2481 ทำให้วัดหางดงมีสถานะทางพระพุทธศาสนาในระบบคณะสงฆ์ไทยอย่างเป็นทางการ แต่เรื่องราวที่ทำให้วัดแห่งนี้มีมิติทางประวัติศาสตร์ชุมชนเด่นชัดคือเหตุการณ์ในปี พ.ศ. 2507 เมื่อชุมชนได้อพยพมาสร้างวัดขึ้นใหม่ในพื้นที่ที่ทางราชการจัดให้ เนื่องจากพื้นที่เดิมถูกน้ำจากเขื่อนภูมิพลท่วม การย้ายวัดครั้งนี้ไม่ใช่เพียงการย้ายอาคาร แต่เป็นการย้ายศูนย์รวมจิตใจของชุมชนจากพื้นที่เดิมมายังพื้นที่ใหม่ พร้อมกับรักษาชื่อวัด ความทรงจำ และศรัทธาของชาวบ้านให้ดำรงต่อไป

 

ประวัติการย้ายวัดทำให้วัดหางดงมีความหมายลึกกว่าวัดชุมชนทั่วไป เพราะวัดเป็นหลักฐานของการปรับตัวของผู้คนต่อการเปลี่ยนแปลงของภูมิประเทศและระบบน้ำในภูมิภาค เมื่อชุมชนต้องละจากพื้นที่เดิมริมแม่น้ำปิง วัดจึงกลายเป็นเครื่องยืนยันว่าความเป็นชุมชนไม่ได้อยู่เฉพาะที่ดินเดิม แต่อยู่ในศรัทธา ความร่วมมือ ประเพณี และการสืบทอดพระพุทธศาสนาของผู้คน บ้านหางดงในพื้นที่ปัจจุบันจึงรับช่วงทั้งชื่อและจิตวิญญาณของชุมชนเดิมผ่านวัดหางดง

 

การได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อวันที่ 1 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2533 เป็นจุดสำคัญในพัฒนาการของวัด เขตวิสุงคามสีมากว้าง 20 เมตร ยาว 40 เมตร ทำให้วัดมีเขตประกอบสังฆกรรมที่สมบูรณ์ รองรับพิธีสำคัญของพระสงฆ์ เช่น การอุปสมบทและสังฆกรรมตามพระวินัย วัดหางดงจึงมีสถานะครบถ้วนทั้งในฐานะวัดราษฎร์มหานิกายและในฐานะพื้นที่ประกอบศาสนกิจของชุมชนอย่างเป็นระบบ

 

วัดหางดงได้รับการประกาศรับรองสภาพวัดเมื่อวันที่ 3 ตุลาคม พ.ศ. 2551 ซึ่งช่วยยืนยันสถานะทางศาสนสถานของวัดในระบบราชการและคณะสงฆ์ไทย การรับรองสภาพวัดเช่นนี้มีความสำคัญต่อวัดที่มีประวัติย้ายพื้นที่ เพราะทำให้สถานะของวัดในพื้นที่ปัจจุบันชัดเจนและต่อเนื่องจากประวัติเดิม วัดจึงยังคงทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางทางศาสนาให้กับชาวบ้านหมู่ที่ 3 บ้านหางดงได้อย่างมั่นคง

 

ในทะเบียนรายชื่อวัด วัดหางดงปรากฏเป็นวัดมหานิกาย รหัสทะเบียนวัด 350160110 อยู่ตำบลหางดง อำเภอฮอด จังหวัดเชียงใหม่ หมู่ที่ 3 ข้อมูลนี้ยืนยันบทบาทของวัดในฐานะวัดราษฎร์ในระบบคณะสงฆ์ ไม่ใช่เพียงสถานที่สักการะหรือสำนักสงฆ์ชั่วคราว วัดจึงรองรับกิจกรรมทางพระพุทธศาสนา งานบุญ และกิจกรรมของชุมชนได้อย่างต่อเนื่อง

 

สิ่งปลูกสร้างสำคัญของวัดหางดงตามข้อมูลประวัติวัดประกอบด้วยวิหารศิลปะแบบสมัยศรีวิชัย ศาลาการเปรียญ กุฏิสงฆ์ หอสวดมนต์ หอระฆัง หอฉัน และโรงครัว ส่วนปูชนียวัตถุสำคัญมีพระพุทธรูปสิงห์สาม สมัยเชียงแสน องค์ประกอบเหล่านี้ทำให้วัดหางดงเป็นวัดชุมชนที่มีพื้นที่ใช้งานหลากหลาย ทั้งสำหรับไหว้พระ ฟังธรรม ทำบุญ ประกอบพิธีกรรม จัดงานบุญ และดูแลพระสงฆ์ที่จำพรรษาในวัด

 

วิหารของวัดหางดงเป็นพื้นที่สักการะสำคัญและเป็นจุดที่ผู้มาเยือนควรให้ความสำคัญ เพราะเป็นศูนย์กลางของการไหว้พระและกิจกรรมศาสนาของวัด ส่วนศาลาการเปรียญและหอสวดมนต์รองรับการฟังธรรม การสวดมนต์ และการรวมตัวของชาวบ้านในวันสำคัญทางพระพุทธศาสนา หอระฆังเป็นองค์ประกอบของวัดที่สัมพันธ์กับจังหวะชีวิตทางศาสนา ขณะที่โรงครัวและหอฉันสะท้อนบทบาทของวัดในงานบุญที่ต้องอาศัยแรงร่วมมือของคนในชุมชน

 

พระพุทธรูปสิงห์สาม สมัยเชียงแสนที่ระบุเป็นปูชนียวัตถุของวัดเป็นจุดสำคัญสำหรับผู้สนใจศิลปะพระพุทธรูปแบบล้านนาและเชียงแสน พระพุทธรูปกลุ่มสิงห์สามมีคุณค่าทางศิลปกรรมและศรัทธา เพราะเป็นรูปแบบที่สัมพันธ์กับพุทธศิลป์ภาคเหนือและการสืบทอดความเชื่อในพระพุทธศาสนาของชุมชน วัดหางดงจึงมีคุณค่าไม่เพียงในด้านประวัติชุมชน แต่ยังมีมิติของศิลปกรรมและการสักการะที่ควรค่าแก่การเรียนรู้

 

พระครูสีลขันธ์สังวร ลกฺขิตสีโล เป็นเจ้าอาวาสวัดหางดงที่ปรากฏในข้อมูลปัจจุบัน และเป็นพระสงฆ์ที่มีบทบาทในเขตปกครองคณะสงฆ์ของอำเภอฮอด ข้อมูลคณะสงฆ์ระบุชื่อพระครูสีลขันธ์สังวร วัดหางดง ตำบลหางดง อำเภอฮอด จังหวัดเชียงใหม่ ในฐานะพระสังฆาธิการที่เกี่ยวข้องกับตำแหน่งที่ปรึกษาเจ้าคณะตำบลฮอด 3 บทบาทนี้สะท้อนว่าวัดหางดงยังมีพระสงฆ์ผู้ดูแลศาสนกิจและมีความเชื่อมโยงกับโครงสร้างคณะสงฆ์ในพื้นที่อย่างต่อเนื่อง

 

วัดหางดงยังมีบทบาทด้านการเรียนรู้ของชุมชนอย่างเด่นชัด ในปี พ.ศ. 2535 วัดหางดงเคยเป็นพื้นที่สำคัญในการจัดตั้งศูนย์การเรียนชุมชนประจำตำบลหางดง โดยมีความร่วมมือระหว่างพระสงฆ์ ผู้นำชุมชน ครูอาสาสมัครการศึกษานอกโรงเรียน ผู้ใหญ่บ้าน โรงเรียนบ้านหางดง และชาวบ้าน การใช้พื้นที่วัดเป็นศูนย์การเรียนสะท้อนบทบาทของวัดในฐานะศูนย์กลางของการศึกษา การพัฒนาคน และการสร้างโอกาสให้ประชาชนในพื้นที่ ไม่ได้จำกัดอยู่เฉพาะพิธีกรรมทางศาสนาเท่านั้น

 

บทบาทด้านการเรียนรู้ทำให้วัดหางดงมีความหมายต่อชุมชนมากขึ้น เพราะวัดเป็นพื้นที่ที่พระพุทธศาสนาและการศึกษาชุมชนเกื้อหนุนกัน ชาวบ้านเห็นว่าวัดเป็นศูนย์กลางของตำบล เหมาะสำหรับกิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับการเรียนรู้และการพัฒนาชุมชน ภาพเช่นนี้สะท้อนหน้าที่ของวัดล้านนาในชนบทอย่างชัดเจน คือเป็นทั้งที่พึ่งทางใจ ที่ประชุม ที่เรียนรู้ และพื้นที่สร้างความร่วมมือของคนหลายกลุ่มในหมู่บ้าน

 

วัดหางดงยังสัมพันธ์กับภูมิปัญญาพิธีกรรมล้านนา โดยมีข้อมูลวัฒนธรรมที่กล่าวถึงพิธีเรียกขวัญในพื้นที่อำเภอฮอด และระบุวัดหางดงเป็นสถานที่เกี่ยวข้องกับพระสงฆ์ผู้มีความรู้ด้านพิธีเรียกขวัญแบบล้านนา พิธีเรียกขวัญเป็นพิธีที่สะท้อนความเชื่อเรื่องขวัญ ความเป็นสิริมงคล และการอยู่เย็นเป็นสุขของคนล้านนา การที่วัดหางดงเกี่ยวข้องกับพิธีกรรมลักษณะนี้ทำให้วัดมีบทบาททั้งในด้านพระพุทธศาสนาและภูมิปัญญาท้องถิ่นที่สืบทอดในชุมชน

 

งานบุญที่สัมพันธ์กับวัดหางดง ได้แก่ วันพระ วันมาฆบูชา วันวิสาขบูชา วันอาสาฬหบูชา วันเข้าพรรษา วันออกพรรษา งานกฐิน งานผ้าป่า สงกรานต์หรือปีใหม่เมือง และกิจกรรมทำบุญตามจารีตชุมชน งานเหล่านี้ทำให้วัดเป็นพื้นที่ที่ชาวบ้านกลับมารวมตัวกัน ทำบุญ ฟังธรรม ถวายภัตตาหาร ร่วมแรงจัดงาน และดูแลศาสนสถานของหมู่บ้านอย่างต่อเนื่อง

 

งานกฐินและผ้าป่าเป็นงานบุญที่ช่วยเชื่อมวัดกับชุมชนอย่างชัดเจน หลังออกพรรษา ชาวบ้านและผู้มีจิตศรัทธาจะร่วมกันถวายผ้าไตร ปัจจัย และเครื่องไทยธรรมเพื่อบำรุงพระพุทธศาสนา งานบุญเหล่านี้ยังช่วยให้วัดมีทรัพยากรสำหรับดูแลอาคารเสนาสนะและกิจกรรมภายในวัด ขณะเดียวกันก็เป็นโอกาสให้คนในชุมชนกลับมาพบกันและทำงานร่วมกันในบรรยากาศของศรัทธา

 

สงกรานต์หรือปีใหม่เมืองเป็นช่วงเวลาที่วัดชุมชนล้านนามีบทบาทมาก ชาวบ้านมาทำบุญ ไหว้พระ รดน้ำดำหัวผู้สูงอายุ และร่วมพิธีกรรมเพื่อความเป็นสิริมงคล วัดหางดงในฐานะวัดประจำชุมชนบ้านหางดงจึงเป็นพื้นที่ที่เชื่อมโยงพระพุทธศาสนากับความกตัญญูต่อผู้ใหญ่ บรรพชน และความสัมพันธ์ของคนในหมู่บ้าน ประเพณีเหล่านี้ทำให้วัดยังคงมีชีวิตในจังหวะของชุมชน ไม่ใช่เพียงพื้นที่ทางศาสนาที่แยกจากชีวิตประจำวัน

 

ตำบลหางดง อำเภอฮอด เป็นพื้นที่ที่มีวัดชุมชนหลายแห่ง เช่น วัดท่าข้าม วัดบ้านโป่ง วัดปัญญาวุธาราม วัดมัคคาราม วัดแม่ลอง วัดรัตนวราราม วัดวังลุง วัดศิลานิมิตร วัดอินทาราม และวัดหางดง เครือข่ายวัดเหล่านี้ทำให้ตำบลหางดงมีภูมิทัศน์ทางพระพุทธศาสนาที่ต่อเนื่อง วัดหางดงมีความโดดเด่นในฐานะวัดที่ชื่อเดียวกับตำบล เป็นวัดประจำหมู่บ้านหางดง และมีประวัติสัมพันธ์กับการย้ายชุมชนจากพื้นที่เดิมริมแม่น้ำปิง

 

บรรยากาศของวัดหางดงเหมาะกับผู้ที่ต้องการไหว้พระในวัดชุมชนที่สงบและมีประวัติลึก วัดแห่งนี้ไม่ได้เน้นความเป็นแหล่งท่องเที่ยวขนาดใหญ่ แต่มีคุณค่าจากเรื่องราวการสร้างวัดริมแม่น้ำปิง การอพยพย้ายวัดหลังน้ำจากเขื่อนภูมิพลท่วมพื้นที่เดิม การได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมา และบทบาทด้านการเรียนรู้ชุมชน ผู้มาเยือนจึงควรมองวัดหางดงในฐานะพื้นที่ศรัทธาที่สะท้อนประวัติชีวิตของคนฮอดมากกว่าการมองเพียงอาคารทางศาสนา

 

สิ่งที่ควรชมเมื่อมาเยือนวัดหางดงคือวิหาร ศาลาการเปรียญ หอสวดมนต์ หอระฆัง ลานวัด พื้นที่สักการะ พระพุทธรูปสิงห์สาม สมัยเชียงแสน และบรรยากาศวัดชุมชนบ้านหางดง ผู้ที่สนใจประวัติท้องถิ่นควรให้ความสำคัญกับเรื่องการย้ายวัดในปี พ.ศ. 2507 เพราะเป็นหัวใจสำคัญที่ทำให้วัดหางดงมีชั้นความหมายมากกว่าวัดหมู่บ้านทั่วไป

 

วัดหางดงเหมาะกับนักท่องเที่ยวสายวัฒนธรรม ผู้ที่สนใจวัดชุมชนล้านนา ผู้ที่ต้องการเข้าใจประวัติการเปลี่ยนแปลงของชุมชนในอำเภอฮอด ผู้ที่สนใจพิธีกรรมและภูมิปัญญาล้านนา และผู้ที่ต้องการจัดเส้นทางไหว้พระร่วมกับวัดใกล้เคียงในตำบลหางดง วัดแห่งนี้เหมาะกับการแวะไหว้พระแบบสงบ ใช้เวลาไม่เร่งรีบ และเรียนรู้เรื่องราวของบ้านหางดงผ่านพื้นที่วัด

 

เส้นทางเที่ยวใกล้วัดหางดงสามารถเชื่อมโยงกับวัดและสถานที่สำคัญหลายแห่ง เช่น วัดปัญญาวุธาราม วัดรัตนวราราม วัดศิลานิมิตร วัดวังลุง วัดท่าข้าม และอุทยานแห่งชาติออบหลวง หากต้องการเน้นเส้นทางวัฒนธรรม สามารถจัดเป็นเส้นทางวัดชุมชนตำบลหางดง หากต้องการเพิ่มธรรมชาติ สามารถเดินทางต่อไปยังออบหลวงหรือน้ำตกแม่บัวคำ ซึ่งเป็นแหล่งธรรมชาติสำคัญของอำเภอฮอด

 

ตำบลหางดงมีเส้นทางสำคัญผ่านพื้นที่ ทั้งทางหลวงหมายเลข 108 สายเชียงใหม่ – ฮอด – แม่สะเรียง ทางหลวงหมายเลข 1012 สายฮอด – วังลุง และเส้นทางเชื่อมหมู่บ้านในตำบล วัดหางดงจึงเข้าถึงได้สะดวกจากตัวอำเภอฮอดและสามารถใช้เป็นจุดเริ่มต้นของเส้นทางวัดชุมชนในตำบลหางดงได้ดี โดยเฉพาะผู้ที่เดินทางด้วยรถยนต์ส่วนตัวและต้องการเชื่อมเส้นทางวัดกับธรรมชาติในวันเดียว

 

การเดินทาง ไปวัดหางดงจากตัวเมืองเชียงใหม่สามารถใช้ทางหลวงหมายเลข 108 สายเชียงใหม่ – ฮอด – แม่สะเรียง มุ่งหน้าสู่อำเภอฮอด จากนั้นเข้าสู่พื้นที่ตำบลหางดงและถนนฮอด – วังลุง ไปยังบ้านหางดง หมู่ที่ 3 วัดตั้งอยู่ในพื้นที่ชุมชนที่เดินทางเชื่อมจากตัวอำเภอฮอดได้สะดวก เหมาะสำหรับการแวะไหว้พระก่อนเดินทางต่อไปยังวัดใกล้เคียงหรืออุทยานแห่งชาติออบหลวง

 

ผู้ที่เดินทางด้วยรถโดยสารควรมาถึงตัวอำเภอฮอดก่อน แล้วต่อรถท้องถิ่นหรือเหมารถเข้าสู่บ้านหางดงตามความเหมาะสม เส้นทางในพื้นที่เชื่อมโยงหลายหมู่บ้าน เช่น บ้านหางดง บ้านห้วยส้มป่อย บ้านกองหิน บ้านวังลุง และบ้านท่าข้าม หากวางแผนเดินทางต่อไปยังออบหลวงหรือเส้นทางธรรมชาติ ควรตรวจสอบสภาพถนนและเผื่อเวลาเดินทาง โดยเฉพาะช่วงฤดูฝนหรือช่วงที่มีหมอกในพื้นที่ภูเขา

 

ข้อควรปฏิบัติเมื่อมาเยือนวัดหางดงคือแต่งกายสุภาพ ใช้เสียงเบา ไม่รบกวนกิจวัตรของพระสงฆ์และชาวบ้าน ไม่เดินเข้าเขตที่พักสงฆ์โดยไม่ได้รับอนุญาต และรักษาความสะอาดของพื้นที่วัด หากเดินทางมาตรงกับงานบุญ งานกฐิน งานผ้าป่า หรือกิจกรรมชุมชน ควรปฏิบัติตามมารยาทของวัด ให้ความเคารพต่อพระสงฆ์ ผู้สูงอายุ และผู้ร่วมพิธี

 

โดยสรุป วัดหางดงเป็นวัดราษฎร์มหานิกายของบ้านหางดง หมู่ที่ 3 ตำบลหางดง อำเภอฮอด จังหวัดเชียงใหม่ ได้รับอนุญาตตั้งเป็นวัดเมื่อปี พ.ศ. 2481 ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อวันที่ 1 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2533 และประกาศรับรองสภาพวัดเมื่อวันที่ 3 ตุลาคม พ.ศ. 2551 จุดเด่นของวัดคือประวัติการสร้างจากแรงศรัทธาของพระสงฆ์และชาวบ้าน การย้ายวัดในปี พ.ศ. 2507 เพราะพื้นที่เดิมริมแม่น้ำปิงถูกน้ำจากเขื่อนภูมิพลท่วม อาคารเสนาสนะสำคัญหลายส่วน พระพุทธรูปสิงห์สามสมัยเชียงแสน และบทบาทด้านศาสนา การศึกษา และภูมิปัญญาล้านนาของชุมชนหางดง วัดแห่งนี้จึงเหมาะกับผู้ที่ต้องการเที่ยวอำเภอฮอดในมุมลึก สงบ และเข้าใจรากประวัติของพื้นที่อย่างแท้จริง

 

 

ตอบ: วัดหางดงตั้งอยู่เลขที่ 99 หมู่ที่ 3 บ้านหางดง ถนนฮอด – วังลุง ตำบลหางดง อำเภอฮอด จังหวัดเชียงใหม่ 50240

 

ตอบ: วัดหางดงได้รับอนุญาตตั้งเป็นวัดเมื่อปี พ.ศ. 2481

 

ตอบ: วัดหางดงได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อวันที่ 1 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2533 โดยมีเขตวิสุงคามสีมากว้าง 20 เมตร ยาว 40 เมตร

 

ตอบ: วัดหางดงสร้างเมื่อปี พ.ศ. 2481 เดิมตั้งอยู่บนฝั่งแม่น้ำปิง ต่อมาในปี พ.ศ. 2507 ได้อพยพมาสร้างวัดขึ้นใหม่ในพื้นที่ที่ทางราชการจัดให้ เพราะพื้นที่เดิมถูกน้ำจากเขื่อนภูมิพลท่วม

 

ตอบ: เจ้าอาวาสวัดหางดงคือ พระครูสีลขันธ์สังวร ลกฺขิตสีโล

 

ตอบ: สิ่งสำคัญของวัด ได้แก่ วิหาร ศาลาการเปรียญ หอสวดมนต์ หอระฆัง ลานวัด และพระพุทธรูปสิงห์สาม สมัยเชียงแสน

 

ตอบ: เหมาะกับผู้ที่สนใจวัดชุมชนล้านนา ประวัติการย้ายชุมชนจากผลกระทบของเขื่อนภูมิพล ภูมิปัญญาพิธีกรรมท้องถิ่น และเส้นทางไหว้พระในอำเภอฮอด

 

ตอบ: มีสถานที่ใกล้เคียง เช่น วัดปัญญาวุธาราม วัดรัตนวราราม วัดศิลานิมิตร วัดวังลุง และอุทยานแห่งชาติออบหลวง