ตั้งน้ำ

วันเปิดทำการ: เปิดทุกวันสำหรับที่ทำการอุทยานและพื้นที่ที่อุทยานอนุญาตให้เข้าชม

เวลาเปิดทำการ: 08.00 – 16.30 น. สำหรับการติดต่อ ลงทะเบียน และเข้าพื้นที่อุทยาน

 

ตั้งน้ำ สุราษฎร์ธานี เป็นแหล่งท่องเที่ยวธรรมชาติสำคัญในอุทยานแห่งชาติเขาสก อำเภอพนม จังหวัดสุราษฎร์ธานี จุดเด่นของตั้งน้ำคือช่องเขาหินที่ถูกกระแสน้ำกัดเซาะจนภูเขาขาดออกจากกัน กลายเป็นหน้าผาหันหน้าเข้าหากัน โดยมีลำคลองศกไหลลอดผ่านเบื้องล่าง เกิดเป็นแอ่งน้ำลึกและบรรยากาศป่าดิบชื้นที่สงบงาม ตั้งน้ำไม่ใช่จุดท่องเที่ยวแบบเดินถึงง่ายริมถนน แต่เป็นจุดหมายสำหรับผู้ที่ต้องการสัมผัสภูมิประเทศจริงของเขาสก เดินป่าเลียบลำคลอง ชมน้ำตก และเรียนรู้ความหมายทางธรรมชาติควบคู่กับความทรงจำทางพุทธศาสนา เพราะพื้นที่แห่งนี้เป็นบริเวณลอยอังคารของท่านพุทธทาสภิกขุ และมีพิธีเขาสกรำลึกวันลอยอังคารท่านพุทธทาสในช่วงเดือนตุลาคมของทุกปี

 

ตั้งน้ำอยู่ในเส้นทางเดินศึกษาธรรมชาติฝั่งที่ทำการอุทยานแห่งชาติเขาสก เส้นทางเดียวกับน้ำตกบางหัวแรด น้ำตกวิ่งหิน วังยาว น้ำตกธารสวรรค์ และน้ำตกโตนกลอย โดยตัวตั้งน้ำอยู่ห่างจากที่ทำการอุทยานประมาณ 6 กิโลเมตร และห่างจากน้ำตกวิ่งหินประมาณ 3.2 กิโลเมตร หากเริ่มจากน้ำตกธารสวรรค์ นักท่องเที่ยวต้องเดินตามทางป่าต่อไปประมาณ 3 กิโลเมตร จากนั้นจะพบทางแยกไปตั้งน้ำทางซ้าย แล้วลงเนินไปอีกราว 60 เมตร จึงจะถึงบริเวณช่องเขาและแอ่งน้ำลึก จุดนี้จึงเหมาะกับผู้ที่มีสภาพร่างกายพร้อมสำหรับการเดินเท้าในป่า มากกว่าการเที่ยวแบบแวะถ่ายภาพระยะสั้น

 

ภูมิประเทศของตั้งน้ำมีลักษณะเฉพาะตัวมากกว่าน้ำตกทั่วไป เพราะภาพสำคัญไม่ได้อยู่ที่ม่านน้ำตกสูงชัน แต่เป็นช่องเขาที่ถูกสายน้ำกัดเซาะผ่านกาลเวลายาวนาน กระแสน้ำจากคลองศกไหลผ่านช่องแคบใต้หน้าผา ทำให้เกิดความรู้สึกเหมือนสายน้ำเริ่มต้นออกมาจากช่องเขา บริเวณเบื้องล่างมีแอ่งน้ำลึกมาก น้ำมีความนิ่งและเย็นในบางช่วง ปลาชุกชุม และมีความขรึมของป่าดิบชื้นล้อมรอบ ภาพเช่นนี้ทำให้ตั้งน้ำถูกจดจำในฐานะจุดต้นน้ำของคลองสกตามความเข้าใจของผู้คนในพื้นที่ และเป็นหนึ่งในจุดธรรมชาติที่มีบรรยากาศแตกต่างจากจุดเล่นน้ำทั่วไปในเขาสก

 

คลองศกเป็นลำคลองสำคัญที่ทำให้อุทยานแห่งชาติเขาสกมีชีวิต น้ำในคลองไหลผ่านผืนป่า หินใหญ่ แอ่งน้ำ และน้ำตกหลายจุด ก่อนกลายเป็นเส้นทางธรรมชาติที่นักเดินป่ารู้จักดี ตั้งน้ำจึงมีความหมายในเชิงภูมิทัศน์ เพราะเป็นจุดที่แสดงพลังของน้ำอย่างชัดเจน ภูเขาที่แข็งแรงยังถูกน้ำกัดเซาะให้เกิดช่องทางได้ และสายน้ำที่ดูอ่อนโยนกลับสามารถสร้างรูปร่างของหินผาได้อย่างต่อเนื่อง การเดินทางมายังตั้งน้ำจึงเป็นการชมธรณีสัณฐานของป่าฝนภาคใต้ในแบบที่เห็นได้จากสถานที่จริง ไม่ใช่เพียงการอ่านคำอธิบายบนป้ายข้อมูล

 

สิ่งที่ทำให้ตั้งน้ำแตกต่างจากจุดธรรมชาติอื่นในเขาสกคือความเกี่ยวข้องกับท่านพุทธทาสภิกขุ พระนักคิดและพระนักปฏิบัติธรรมคนสำคัญของไทย พื้นที่ตั้งน้ำเป็นบริเวณลอยอังคารของท่านพุทธทาส ทำให้สถานที่แห่งนี้มีมิติทางจิตใจควบคู่กับมิติทางธรรมชาติ ในราววันที่ 17–19 ตุลาคมของทุกปี โดยกำหนดให้ตรงกับวันเสาร์–อาทิตย์ จะมีพุทธศาสนิกชนเข้าร่วมพิธีเขาสกรำลึกวันลอยอังคารท่านพุทธทาส กิจกรรมเริ่มจากการทำบุญและวิปัสสนาบริเวณลานหน้าที่ทำการอุทยานแห่งชาติเขาสก จากนั้นผู้ร่วมพิธีเดินเลียบลำคลองสก ผ่านทางป่ากว่า 6 กิโลเมตร เพื่อไปประกอบพิธีสำคัญที่ตั้งน้ำ

 

เส้นทางพิธีเขาสกรำลึกวันลอยอังคารท่านพุทธทาสทำให้ตั้งน้ำไม่ใช่เพียงจุดหมายของนักเดินป่า แต่ยังเป็นเส้นทางธรรมะที่ใช้การเดินเท้าเป็นส่วนหนึ่งของการระลึกและฝึกใจ ระหว่างทางผู้ร่วมกิจกรรมได้สัมผัสป่า ลำคลอง เสียงน้ำ และความเงียบของธรรมชาติ การเดินเข้าป่าไปยังตั้งน้ำจึงมีความหมายมากกว่าการเดินเพื่อไปถึงปลายทาง เพราะแต่ละก้าวทำให้ผู้เดินได้อยู่กับลมหายใจ เห็นความเปลี่ยนแปลงของธรรมชาติ และระลึกถึงคำสอนของท่านพุทธทาสที่เน้นความเรียบง่าย ความจริงของชีวิต และการอยู่ร่วมกับธรรมชาติอย่างมีสติ

 

สำหรับนักท่องเที่ยวทั่วไป ตั้งน้ำเหมาะกับการจัดเป็นเส้นทางเดินป่าครึ่งวันถึงเต็มวันในเขตที่ทำการอุทยาน โดยควรเริ่มเดินในช่วงเช้าเพื่อให้มีเวลาพอสำหรับเดินไปและกลับอย่างปลอดภัย เส้นทางผ่านป่าดิบชื้น มีความชุ่มชื้นสูง พื้นบางช่วงเป็นดิน หิน รากไม้ และทางเลียบลำคลอง จึงควรสวมรองเท้าหุ้มส้นหรือรองเท้าเดินป่าที่เกาะพื้นดี ไม่ควรใส่รองเท้าแตะ ไม่ควรเริ่มเดินใกล้เวลาปิดทำการ และไม่ควรเดินลำพังโดยไม่มีข้อมูลเส้นทางจากเจ้าหน้าที่ เพราะสภาพน้ำในคลองและทางเดินสามารถเปลี่ยนตามฝนและฤดูกาล

 

ช่วงเวลาที่เหมาะสำหรับเที่ยวตั้งน้ำคือฤดูท่องเที่ยวของเขาสก โดยทั่วไปคือช่วงปลายปีถึงต้นปีที่ฝนลดลงและเส้นทางเดินป่าปลอดภัยกว่า ช่วงเดือนธันวาคมถึงเมษายนเป็นช่วงที่นักท่องเที่ยวนิยมมาเขาสกเพื่อเดินป่า ชมน้ำตก ชมบัวผุด และสัมผัสป่าดิบชื้น ส่วนช่วงฤดูฝนต้องให้ความสำคัญกับประกาศของอุทยาน น้ำป่า กระแสน้ำ และการปิดเส้นทางบางส่วนเพื่อความปลอดภัย การเดินเข้าสู่ตั้งน้ำควรเริ่มจากการสอบถามที่ศูนย์บริการนักท่องเที่ยวหรือที่ทำการอุทยานทุกครั้ง เพื่อทราบสภาพเส้นทางล่าสุดและข้อกำหนดของพื้นที่ในวันเดินทาง

 

อุทยานแห่งชาติเขาสกมีพื้นที่กว้าง ครอบคลุมป่าฝน ภูเขาหินปูน ลำคลอง น้ำตก ถ้ำ และพื้นที่เขื่อนรัชชประภา แต่เส้นทางตั้งน้ำอยู่ในฝั่งที่ทำการอุทยานบริเวณตำบลคลองศก ไม่ใช่ฝั่งเขื่อนรัชชประภาหรือทะเลสาบเชี่ยวหลาน นักท่องเที่ยวควรแยกแผนเที่ยวให้ชัดเจน เพราะการเที่ยวตั้งน้ำ น้ำตกบางหัวแรด น้ำตกธารสวรรค์ และน้ำตกโตนกลอย อยู่ในกลุ่มเส้นทางเดินเท้าจากที่ทำการอุทยาน ส่วนการล่องเรือชมเขื่อนรัชชประภาเป็นอีกพื้นที่หนึ่งที่ต้องเดินทางไปอำเภอบ้านตาขุนและลงเรือจากท่าเรือเขื่อนรัชชประภา

 

การเดินทาง ไปตั้งน้ำควรเริ่มที่ที่ทำการอุทยานแห่งชาติเขาสก หมู่ 6 ตำบลคลองศก อำเภอพนม จังหวัดสุราษฎร์ธานี หากเดินทางด้วยรถยนต์ส่วนตัวจากตัวเมืองสุราษฎร์ธานี ให้ใช้ทางหลวงหมายเลข 401 สายสุราษฎร์ธานี–ตะกั่วป่า มุ่งหน้าอำเภอพนม ถึงบริเวณกิโลเมตรที่ 109 แล้วเลี้ยวเข้าทางไปที่ทำการอุทยานประมาณ 1.5 กิโลเมตร ผู้ที่มาจากภูเก็ต เขาหลัก หรือตะกั่วป่า สามารถใช้เส้นทางหลวงหมายเลข 401 เช่นกัน เมื่อถึงที่ทำการอุทยานแล้วต้องติดต่อเจ้าหน้าที่ ชำระค่าธรรมเนียม และสอบถามเส้นทางก่อนเริ่มเดินเท้า

 

ผู้ที่เดินทางด้วยขนส่งสาธารณะสามารถใช้รถโดยสารหรือรถตู้ที่วิ่งผ่านเส้นทางสุราษฎร์ธานี–ตะกั่วป่า หรือเส้นทางไปภูเก็ต แล้วลงบริเวณปากทางเข้าอุทยานแห่งชาติเขาสก จากนั้นต่อรถท้องถิ่นหรือรถรับจ้างเข้าสู่ที่ทำการอุทยาน การเดินทางด้วยรถสาธารณะควรเผื่อเวลาให้เพียงพอ เพราะการเข้าตั้งน้ำต้องใช้เวลาเดินเท้าไปกลับหลายชั่วโมง และควรเริ่มกิจกรรมในช่วงเช้า ผู้ที่พักบริเวณหมู่บ้านเขาสกหรือที่พักใกล้ทางเข้าอุทยานจะวางแผนเดินทางสะดวกกว่า เพราะสามารถติดต่อที่ทำการอุทยานได้ตั้งแต่ช่วงเช้าและกลับถึงที่พักก่อนค่ำ

 

ค่าธรรมเนียมเข้าอุทยานแห่งชาติเขาสกสำหรับเส้นทางฝั่งที่ทำการอุทยานอยู่ในกลุ่มอัตราค่าบริการอุทยานแห่งชาติ โดยชาวไทย ผู้ใหญ่ 40 บาท เด็ก 20 บาท ชาวต่างชาติ ผู้ใหญ่ 200 บาท เด็ก 100 บาท และค่าพาหนะคิดเพิ่มตามประเภท การเดินเส้นทางตั้งน้ำอยู่ภายในพื้นที่อุทยาน จึงควรเตรียมเงินสดสำหรับค่าธรรมเนียมและติดต่อเจ้าหน้าที่ก่อนเข้าพื้นที่เสมอ หากต้องใช้บริการผู้นำทางหรือมีประกาศเฉพาะของเส้นทางในช่วงนั้น ให้ดำเนินการตามข้อกำหนดของอุทยาน

 

ข้อควรระวังสำคัญของการเที่ยวตั้งน้ำคือเรื่องน้ำและความลึกของแอ่งน้ำ บริเวณตั้งน้ำมีแอ่งน้ำลึกมากและมีลำคลองไหลผ่านช่องเขา นักท่องเที่ยวไม่ควรลงเล่นน้ำในจุดที่เจ้าหน้าที่ไม่อนุญาต ไม่ควรกระโดดน้ำ ไม่ควรเดินลงไปใกล้ขอบหินที่เปียกลื่น และไม่ควรทิ้งสิ่งของลงในลำคลอง เพราะพื้นที่นี้เป็นทั้งแหล่งธรรมชาติสำคัญและสถานที่เกี่ยวข้องกับพิธีทางศาสนา การให้ความเคารพสถานที่จึงเป็นสิ่งสำคัญพอ ๆ กับการรักษาความปลอดภัยของตนเอง

 

สำหรับการเตรียมตัว ควรพกน้ำดื่ม อาหารว่างเท่าที่จำเป็น เสื้อผ้าที่ระบายอากาศดี หมวก ยากันยุง ถุงกันน้ำสำหรับโทรศัพท์หรือกล้อง ยาประจำตัว และถุงสำหรับนำขยะกลับออกมาจากป่า ไม่ควรนำอาหารที่มีกลิ่นแรงหรือบรรจุภัณฑ์จำนวนมากเข้าไปในเส้นทางธรรมชาติ หากเดินทางหลังฝนตกควรระวังพื้นลื่น ทาก และกระแสน้ำที่แรงขึ้น การแต่งกายควรเป็นชุดที่เดินสะดวก แห้งง่าย และไม่เกี่ยวกิ่งไม้ระหว่างทาง

 

ภาพที่ควรเก็บเมื่อไปถึงตั้งน้ำคือช่องเขาหินที่เปิดออกเหมือนประตูธรรมชาติ ลำคลองศกที่ไหลลอดผ่านเบื้องล่าง แอ่งน้ำลึกใต้หน้าผา และบรรยากาศป่าดิบชื้นที่โอบล้อมอยู่รอบตัว การถ่ายภาพควรทำจากจุดปลอดภัย ไม่ยืนชิดขอบหิน ไม่ปีนขึ้นหน้าผา และไม่กีดขวางทางเดินของผู้อื่น หากไปในช่วงกิจกรรมเขาสกรำลึกวันลอยอังคารท่านพุทธทาส ควรถ่ายภาพด้วยความสำรวม ไม่รบกวนผู้ร่วมพิธี และให้ความสำคัญกับบรรยากาศของการระลึกมากกว่าการถ่ายภาพเพื่อความบันเทิง

 

ตั้งน้ำยังสามารถเชื่อมโยงกับการเที่ยวจุดธรรมชาติอื่นในอุทยานได้อย่างดี หากนักท่องเที่ยวมีเวลาน้อยสามารถเลือกเดินเฉพาะเส้นทางน้ำตกบางหัวแรด น้ำตกวิ่งหิน วังยาว และจุดใกล้ที่ทำการอุทยาน หากมีเวลาและสุขภาพพร้อมจึงต่อเส้นทางไปยังตั้งน้ำและน้ำตกโตนกลอย การจัดแผนเที่ยวควรให้ความสำคัญกับระยะทางจริง สภาพอากาศ และเวลาขากลับ เพราะเส้นทางป่าช่วงเย็นมองเห็นได้ยากกว่าและมีความเสี่ยงมากขึ้น

 

ในเชิงวัฒนธรรม ตั้งน้ำเป็นตัวอย่างของสถานที่ที่ธรรมชาติและศรัทธาเชื่อมโยงกันอย่างลึกซึ้ง พื้นที่ช่องเขา แอ่งน้ำ และคลองศกให้ความรู้สึกสงบ ขณะเดียวกันประวัติการลอยอังคารของท่านพุทธทาสทำให้สถานที่นี้มีความหมายต่อผู้ที่เคารพในคำสอนและวิถีธรรมของท่าน การเดินทางมายังตั้งน้ำจึงควรเป็นการเดินทางอย่างรู้คุณค่า ไม่ใช่เพียงการมองหาจุดเช็กอิน แต่เป็นการมองเห็นว่าธรรมชาติสามารถเป็นพื้นที่แห่งการเรียนรู้ ความสงบ และการระลึกถึงบุคคลสำคัญทางพระพุทธศาสนาได้พร้อมกัน

 

ตั้งน้ำ สุราษฎร์ธานี จึงเป็นจุดหมายที่เหมาะกับผู้ที่รักป่า รักการเดินเท้า สนใจภูมิประเทศของคลองศก และต้องการเข้าใจเขาสกในมุมที่ลึกกว่าการชมวิวทั่วไป สถานที่แห่งนี้มีทั้งความงามของช่องเขา ความเย็นลึกของแอ่งน้ำ ความสมบูรณ์ของป่าดิบชื้น และความหมายทางจิตใจจากพิธีลอยอังคารท่านพุทธทาส ผู้ที่วางแผนมาควรเดินทางด้วยความพร้อม ติดต่ออุทยานก่อนเข้าพื้นที่ ปฏิบัติตามกฎทุกข้อ และช่วยกันรักษาความสงบของตั้งน้ำให้คงอยู่คู่ผืนป่าเขาสกต่อไป

 

 

ตอบ: ตั้งน้ำอยู่ในอุทยานแห่งชาติเขาสก ตำบลคลองศก อำเภอพนม จังหวัดสุราษฎร์ธานี อยู่ในเส้นทางเดินป่าฝั่งที่ทำการอุทยานระหว่างน้ำตกธารสวรรค์และน้ำตกโตนกลอย

 

ตอบ: ตั้งน้ำมีลักษณะเป็นช่องเขาที่ถูกกระแสน้ำกัดเซาะจนภูเขาขาดออกจากกัน มีลำคลองศกไหลลอดผ่านเบื้องล่าง เกิดเป็นแอ่งน้ำลึกและมีปลาชุกชุม

 

ตอบ: จากที่ทำการอุทยานถึงตั้งน้ำมีระยะทางเดินประมาณ 6 กิโลเมตร หากเริ่มจากน้ำตกธารสวรรค์ต้องเดินต่อประมาณ 3 กิโลเมตร แล้วแยกซ้ายลงเนินอีกราว 60 เมตร

 

ตอบ: ควรติดต่อเจ้าหน้าที่อุทยานก่อนเข้าพื้นที่ทุกครั้ง เพราะเส้นทางเป็นทางเดินป่าและสภาพเส้นทางขึ้นอยู่กับระดับน้ำ ฝน และประกาศของอุทยานในวันเดินทาง

 

ตอบ: ตั้งน้ำเป็นบริเวณลอยอังคารของท่านพุทธทาสภิกขุ และมีพิธีเขาสกรำลึกวันลอยอังคารท่านพุทธทาสในช่วงเดือนตุลาคมของทุกปี

 

ตอบ: ตั้งน้ำอยู่ในเขตอุทยานแห่งชาติเขาสก จึงใช้ค่าธรรมเนียมเข้าอุทยาน ชาวไทยผู้ใหญ่ 40 บาท เด็ก 20 บาท ชาวต่างชาติผู้ใหญ่ 200 บาท เด็ก 100 บาท และค่าพาหนะคิดเพิ่มตามประเภท

 

ตอบ: ควรเตรียมรองเท้าหุ้มส้น น้ำดื่ม เสื้อผ้าที่เหมาะกับการเดินป่า ยากันยุง ถุงกันน้ำ ยาประจำตัว และถุงสำหรับนำขยะกลับออกจากป่า

 

ตอบ: ช่วงปลายปีถึงต้นปีเหมาะกับการเดินป่าเขาสกมากที่สุด โดยควรเริ่มเดินช่วงเช้าและติดต่ออุทยานก่อนเข้าพื้นที่เพื่อทราบสภาพเส้นทางล่าสุด