เขตห้ามล่าสัตว์ป่าหนองทุ่งทอง

วันเปิดทำการ: เปิดให้บริการทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: 08.00 – 17.00 น.

 

เขตห้ามล่าสัตว์ป่าหนองทุ่งทอง จังหวัดสุราษฎร์ธานี เป็นพื้นที่ชุ่มน้ำสำคัญของอำเภอเคียนซา ตั้งอยู่ในตำบลเขาตอก มีเนื้อที่ประมาณ 38,438 ไร่ และเป็นหนึ่งในพื้นที่ธรรมชาติที่โดดเด่นด้านระบบนิเวศหนองน้ำ ป่าพรุ ป่าละเมาะ ทุ่งหญ้า นกน้ำ สัตว์น้ำ และบ่อน้ำร้อนธรรมชาติ พื้นที่แห่งนี้เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการเที่ยวสุราษฎร์ธานีในมุมสงบ เรียบง่าย และใกล้ชิดธรรมชาติ โดยเฉพาะผู้ที่สนใจดูนก ศึกษาพื้นที่ชุ่มน้ำ เดินเส้นทางธรรมชาติ หรือพักผ่อนที่บ่อน้ำร้อนบ้านเขาตอก ซึ่งอยู่ภายในพื้นที่เขตห้ามล่าสัตว์ป่าหนองทุ่งทอง

 

จุดเด่นของหนองทุ่งทองคือการเป็นพื้นที่ลุ่มขนาดใหญ่ที่มีหนองน้ำสลับป่าพรุและป่าละเมาะ หนองน้ำใหญ่ภายในพื้นที่มีอยู่หลายแห่ง และเป็นแหล่งอาศัยของนก สัตว์น้ำ และสัตว์ป่าขนาดเล็ก หนองน้ำที่ใหญ่ที่สุดคือหนองทุ่งทอง มีพื้นที่ประมาณ 2,500 ไร่ ความกว้างของหนองน้ำ ความหลากหลายของพืชริมน้ำ และการเชื่อมต่อกับพื้นที่ชุ่มน้ำรอบชุมชน ทำให้หนองทุ่งทองเป็นแหล่งพักพิง แหล่งอาหาร และแหล่งหลบภัยของนกน้ำจำนวนมาก โดยเฉพาะในช่วงฤดูที่นกอพยพเข้ามาใช้พื้นที่

 

พื้นที่นี้มีความสำคัญในฐานะเขตห้ามล่าสัตว์ป่า ไม่ใช่อุทยานแห่งชาติและไม่ใช่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าในเชิงสถานะทางการจัดการปัจจุบัน บทบาทหลักของพื้นที่คือการคุ้มครองสัตว์ป่าและถิ่นอาศัย โดยเปิดให้ประชาชนเข้ามาศึกษาธรรมชาติและท่องเที่ยวในพื้นที่ที่จัดไว้ได้ การเที่ยวที่นี่จึงควรตั้งอยู่บนความเข้าใจว่า นก สัตว์น้ำ หนองน้ำ และป่าพรุคือทรัพยากรหลักที่ต้องช่วยกันรักษา ผู้มาเยือนควรใช้พื้นที่ด้วยความสงบ ไม่รบกวนสัตว์ ไม่ให้อาหารสัตว์ ไม่ส่งเสียงดัง และไม่ทิ้งขยะลงในแหล่งน้ำ

 

ระบบนิเวศของหนองทุ่งทองแตกต่างจากป่าเขาสูงหรือชายทะเลของสุราษฎร์ธานี เพราะพื้นที่นี้เป็นพื้นที่ชุ่มน้ำที่มีน้ำเป็นหัวใจหลัก ตลอดแนวหนอง บึง และป่าพรุมีพืชน้ำ พืชริมน้ำ และพรรณไม้ในป่าละเมาะที่ทำหน้าที่เป็นทั้งที่หลบภัยและแหล่งอาหารของสัตว์ ไม้สำคัญที่พบในพื้นที่คือจันทน์กะพ้อ ซึ่งเป็นไม้มีค่าและเป็นไม้หวงห้าม พรรณไม้ชนิดนี้ช่วยเพิ่มคุณค่าด้านพฤกษศาสตร์ให้กับหนองทุ่งทอง และทำให้พื้นที่นี้ไม่ได้มีความสำคัญเฉพาะด้านนกน้ำเท่านั้น แต่ยังมีคุณค่าด้านพืชพรรณท้องถิ่นของภาคใต้ด้วย

 

สัตว์ป่าที่พบในเขตห้ามล่าสัตว์ป่าหนองทุ่งทองมีหลายชนิด เช่น เป็ดแดง นกยางโทนใหญ่ นากเล็กเล็บสั้น นกยางกรอดพันธุ์จีน และนกชนิดต่าง ๆ มากกว่า 70 ชนิด หลายชนิดเป็นนกอพยพที่เดินทางมาจากเขตหนาวเพื่อใช้พื้นที่ชุ่มน้ำของไทยเป็นแหล่งพักอาศัยและหาอาหารในช่วงฤดูกาลที่เหมาะสม ช่วงที่มีนกมากที่สุดคือเดือนตุลาคมถึงมีนาคม จึงเป็นช่วงที่เหมาะกับการดูนก ถ่ายภาพนก และเรียนรู้ความสำคัญของพื้นที่ชุ่มน้ำในฐานะจุดพักของนกอพยพ

 

การดูนกที่หนองทุ่งทองควรใช้วิธีเฝ้าสังเกตอย่างสงบ ช่วงเช้าและช่วงเย็นเป็นเวลาที่เหมาะเพราะอากาศไม่ร้อน แสงเหมาะกับการถ่ายภาพ และนกมักออกหากินมากกว่าช่วงกลางวัน นักท่องเที่ยวควรเตรียมกล้องส่องทางไกล หมวกกันแดด น้ำดื่ม และเสื้อผ้าสีไม่ฉูดฉาด หากต้องการถ่ายภาพควรใช้เลนส์ระยะไกล ไม่เดินเข้าใกล้นกมากเกินไป และไม่ใช้เสียงเรียกหรือรบกวนพฤติกรรมตามธรรมชาติของสัตว์ป่า

 

อีกจุดเด่นสำคัญของพื้นที่คือ บ่อน้ำร้อนบ้านเขาตอก ซึ่งเป็นบ่อน้ำพุร้อนธรรมชาติที่เกิดขึ้นเองในบริเวณเขตห้ามล่าสัตว์ป่าหนองทุ่งทอง น้ำร้อนมีอุณหภูมิประมาณ 50 – 60 องศาเซลเซียสในข้อมูลพื้นที่เดิม และบางแหล่งระบุว่าพบบ่อน้ำพุร้อนหลายบ่อในบริเวณเดียวกัน บ่อน้ำร้อนบ้านเขาตอกเป็นสถานที่พักผ่อนเชิงสุขภาพของชุมชน มีบ่อสำหรับแช่น้ำ พื้นที่เดินเล่น และบรรยากาศธรรมชาติที่สงบ เหมาะกับผู้ที่ต้องการผ่อนคลายหลังเดินทางหรือหลังเที่ยวธรรมชาติในอำเภอเคียนซา

 

บ่อน้ำร้อนบ้านเขาตอกมีเสน่ห์จากความเรียบง่าย ไม่ใช่บ่อน้ำร้อนขนาดใหญ่แบบรีสอร์ต แต่เป็นแหล่งน้ำร้อนธรรมชาติในพื้นที่ชุมชนและพื้นที่อนุรักษ์ จุดเด่นอยู่ที่น้ำแร่ธรรมชาติ บรรยากาศร่มรื่น ความสงบ และความใกล้ชิดกับวิถีท้องถิ่น ผู้มาเยือนสามารถแช่เท้าหรือแช่น้ำในจุดที่จัดไว้ โดยควรตรวจอุณหภูมิน้ำก่อนลงแช่ทุกครั้ง ไม่ควรแช่นานเกินไป และผู้ที่มีโรคประจำตัวควรใช้ความระมัดระวังเป็นพิเศษ

 

เส้นทางศึกษาธรรมชาติบ่อน้ำร้อนมีระยะทางประมาณ 1 กิโลเมตร เป็นทางราบ เดินสบาย และมีป้ายสื่อความหมาย เหมาะกับผู้ที่ต้องการเดินชมธรรมชาติแบบไม่หนักมาก ระหว่างทางสามารถสังเกตระบบนิเวศรอบบ่อน้ำร้อน พืชริมน้ำ พื้นที่ชุ่มน้ำ และสภาพแวดล้อมที่เชื่อมโยงระหว่างน้ำใต้ดิน ความร้อนตามธรรมชาติ และพื้นที่อนุรักษ์สัตว์ป่า เส้นทางลักษณะนี้เหมาะกับครอบครัว นักเรียน นักศึกษา และผู้ที่ต้องการเที่ยวเชิงเรียนรู้มากกว่าการเที่ยวเพื่อถ่ายภาพเพียงอย่างเดียว

 

หนองทุ่งทองยังมีความสำคัญในเชิงการอนุรักษ์พื้นที่ชุ่มน้ำระดับพื้นที่และระดับประเทศ เพราะพื้นที่ชุ่มน้ำเป็นระบบนิเวศที่มักถูกมองข้าม แต่มีบทบาทสำคัญต่อการกักเก็บน้ำ ลดความรุนแรงของน้ำหลาก เป็นแหล่งเพาะพันธุ์ปลา เป็นถิ่นอาศัยของนกน้ำ และเป็นแหล่งอาหารของชุมชนโดยรอบ โครงการฟื้นฟูระบบนิเวศพื้นที่หนองทุ่งทองที่ดำเนินงานร่วมกับชุมชนและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องช่วยสะท้อนว่า พื้นที่นี้ยังมีบทบาทต่อการจัดการน้ำ การอนุรักษ์ปลาและสัตว์น้ำ การจัดการป่าชุมชน และการใช้ประโยชน์ทรัพยากรธรรมชาติอย่างยั่งยืน

 

สำหรับผู้สนใจด้านสิ่งแวดล้อม หนองทุ่งทองเป็นตัวอย่างที่ดีของพื้นที่ชุ่มน้ำที่เชื่อมโยงการอนุรักษ์กับการดำรงชีวิตของชุมชน พื้นที่รอบหนองน้ำไม่ได้แยกขาดจากผู้คน แต่มีชุมชน โรงเรียน หน่วยงานท้องถิ่น และหน่วยงานด้านทรัพยากรน้ำเข้ามามีส่วนร่วมในการดูแล พื้นที่นี้จึงเหมาะกับการเรียนรู้เรื่องการจัดการน้ำในระดับท้องถิ่น การอนุรักษ์ถิ่นอาศัยของนกและปลา และความสำคัญของการใช้ประโยชน์พื้นที่ชุ่มน้ำโดยไม่ทำลายฐานทรัพยากรเดิม

 

ช่วงเวลาที่เหมาะกับการเที่ยวเขตห้ามล่าสัตว์ป่าหนองทุ่งทองขึ้นอยู่กับเป้าหมายของผู้เดินทาง หากต้องการดูนกควรมาในช่วงเดือนตุลาคมถึงมีนาคม หากต้องการแช่น้ำร้อนสามารถเดินทางได้ตลอดปีในช่วงเวลาที่พื้นที่เปิดบริการ โดยช่วงเช้าเหมาะกับการชมหมอกบาง ๆ และบรรยากาศสงบ ส่วนช่วงเย็นเหมาะกับการพักผ่อนหลังเดินทาง อย่างไรก็ตาม ช่วงฝนตกต่อเนื่องควรใช้ความระมัดระวังในพื้นที่ลุ่มและเส้นทางริมหนองน้ำ เพราะระดับน้ำและสภาพพื้นอาจเปลี่ยนแปลงได้

 

การเดินทาง ไปเขตห้ามล่าสัตว์ป่าหนองทุ่งทองและบ่อน้ำร้อนบ้านเขาตอกสามารถเริ่มจากตัวเมืองสุราษฎร์ธานี ใช้ทางหลวงหมายเลข 401 แล้วแยกซ้ายบริเวณหลักกิโลเมตรที่ 19 เข้าสู่อำเภอเคียนซา จากนั้นใช้เส้นทางหมายเลข 4153 ระยะทางประมาณ 24 กิโลเมตร เมื่อถึงอำเภอเคียนซาให้ใช้เส้นทาง รพช. สายบ้านน้ำเกลี้ยง-บ้านเคียนซา ต่อไปประมาณ 3 กิโลเมตร เส้นทางโดยรวมเหมาะกับรถยนต์ส่วนตัวหรือรถเช่า เพราะสามารถแวะเที่ยวจุดใกล้เคียงในอำเภอเคียนซาและอำเภอบ้านนาสารได้สะดวก

 

การเตรียมตัวเที่ยวหนองทุ่งทองควรเรียบง่ายแต่รอบคอบ ผู้ที่มาเพื่อดูนกควรเตรียมกล้องส่องทางไกลหรือกล้องถ่ายภาพ หมวกกันแดด ยากันยุง และรองเท้าที่เหมาะกับพื้นที่ชื้น ผู้ที่มาแช่น้ำร้อนควรเตรียมผ้าขนหนู เสื้อผ้าสำรอง น้ำดื่ม และควรหลีกเลี่ยงการแช่น้ำร้อนทันทีหลังรับประทานอาหารหนักหรือหลังออกกำลังกายหนัก ผู้สูงอายุและผู้มีปัญหาความดันควรแช่เป็นช่วงสั้น ๆ และพักเป็นระยะ

 

ข้อควรปฏิบัติสำคัญในพื้นที่เขตห้ามล่าสัตว์ป่าคือห้ามล่าสัตว์ ห้ามจับสัตว์น้ำในเขตอนุรักษ์ ห้ามเก็บไข่นก ห้ามทำลายรังนก ห้ามตัดพรรณไม้ ห้ามทิ้งขยะ และไม่ควรนำอาหารไปให้สัตว์ป่า การดูนกหรือชมธรรมชาติควรทำจากระยะที่เหมาะสม หากพบสัตว์ป่าได้รับบาดเจ็บหรือพบพฤติกรรมเสี่ยงต่อพื้นที่อนุรักษ์ ควรแจ้งเจ้าหน้าที่หรือหน่วยงานท้องถิ่น ไม่ควรเข้าไปจัดการเองโดยไม่มีความรู้

 

เมื่อเทียบกับแหล่งท่องเที่ยวธรรมชาติขนาดใหญ่ของสุราษฎร์ธานี เช่น เขาสก เขื่อนรัชชประภา หรืออุทยานแห่งชาติใต้ร่มเย็น หนองทุ่งทองมีเสน่ห์ในแบบที่แตกต่างกัน ที่นี่ไม่เน้นความยิ่งใหญ่ของภูเขาหรือทะเลสาบ แต่โดดเด่นจากความสงบของพื้นที่ชุ่มน้ำ เสียงนก น้ำพุร้อนธรรมชาติ วิถีชุมชน และการเรียนรู้เรื่องระบบนิเวศใกล้ตัว เหมาะกับผู้ที่ต้องการเที่ยวแบบไม่เร่งรีบ ใช้เวลาสังเกตธรรมชาติ และเห็นคุณค่าของพื้นที่อนุรักษ์ขนาดกลางที่มีความสำคัญต่อทั้งสัตว์ป่าและคนท้องถิ่น

 

เขตห้ามล่าสัตว์ป่าหนองทุ่งทองจึงเป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ที่ควรได้รับความสนใจมากขึ้น เพราะมีทั้งคุณค่าด้านนิเวศวิทยา การดูนก พื้นที่ชุ่มน้ำ บ่อน้ำร้อน และการทำงานร่วมกันของชุมชนกับหน่วยงานอนุรักษ์ หากเดินทางมาอย่างเหมาะสม ที่นี่จะเป็นทริปธรรมชาติที่เรียบง่ายแต่มีความหมาย เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการพักใจจากเมืองใหญ่ แช่น้ำร้อนท่ามกลางบรรยากาศสงบ และเรียนรู้ว่าหนองน้ำ ป่าพรุ นกอพยพ และชุมชนรอบพื้นที่สามารถอยู่ร่วมกันได้อย่างสมดุล

 

 

ตอบ: อยู่ที่ตำบลเขาตอก อำเภอเคียนซา จังหวัดสุราษฎร์ธานี เป็นพื้นที่ชุ่มน้ำ หนองน้ำ ป่าพรุ และบ่อน้ำร้อนธรรมชาติที่เหมาะกับการเที่ยวเชิงอนุรักษ์

 

ตอบ: พื้นที่ท่องเที่ยวบ่อน้ำร้อนบ้านเขาตอกเปิดทุกวัน เวลา 08.00 – 17.00 น.

 

ตอบ: พื้นที่บ่อน้ำร้อนบ้านเขาตอกไม่เก็บค่าเข้าชม ผู้มาเยือนควรช่วยกันรักษาความสะอาดและปฏิบัติตามข้อกำหนดของพื้นที่อนุรักษ์

 

ตอบ: ช่วงเดือนตุลาคมถึงมีนาคมเป็นช่วงที่มีนกมากที่สุด เพราะมีนกอพยพจากเขตหนาวเข้ามาใช้พื้นที่ชุ่มน้ำเป็นแหล่งพักและหาอาหาร

 

ตอบ: เป็นบ่อน้ำพุร้อนธรรมชาติภายในเขตห้ามล่าสัตว์ป่าหนองทุ่งทอง มีบ่อแช่น้ำ พื้นที่พักผ่อน และเส้นทางศึกษาธรรมชาติระยะทางประมาณ 1 กิโลเมตร

 

ตอบ: เหมาะกับผู้ที่ชอบธรรมชาติ พื้นที่ชุ่มน้ำ การดูนก การแช่น้ำร้อน และการเที่ยวแบบสงบ ไม่เร่งรีบ โดยเฉพาะครอบครัว นักเรียน นักศึกษา และผู้สนใจสิ่งแวดล้อม

 

ตอบ: จากตัวเมืองสุราษฎร์ธานีใช้ทางหลวงหมายเลข 401 แยกเข้าสู่อำเภอเคียนซา แล้วใช้เส้นทางหมายเลข 4153 ต่อไปยังตำบลเขาตอกและพื้นที่บ่อน้ำร้อนบ้านเขาตอก

 

ตอบ: ควรงดส่งเสียงดัง ไม่ให้อาหารสัตว์ ไม่จับสัตว์น้ำ ไม่เก็บพืช ไม่ทิ้งขยะ และไม่เข้าใกล้นกหรือสัตว์ป่ามากเกินไป เพื่อไม่รบกวนระบบนิเวศของพื้นที่ชุ่มน้ำ