เขตห้ามล่าสัตว์ป่าหนองปลักพญา

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: 06.00 – 18.00 น.

 

เขตห้ามล่าสัตว์ป่าหนองปลักพญา จังหวัดสตูล เป็นพื้นที่ธรรมชาติใกล้ตัวเมืองที่มีคุณค่าทั้งด้านการพักผ่อน การดูนกน้ำ และการเรียนรู้ระบบนิเวศพื้นที่ชุ่มน้ำ ตั้งอยู่บริเวณหมู่ที่ 3 ตำบลควนโพธิ์ อำเภอเมืองสตูล อยู่ติดถนนสายฉลุง-ละงู ทำให้เดินทางสะดวกและเหมาะกับการแวะเที่ยวแบบครึ่งวัน จุดเด่นของพื้นที่คือหนองน้ำขนาดใหญ่ที่ร่มรื่นด้วยพันธุ์ไม้หลากชนิด มีบัวบูชาบานรับแสงแดด มีภูเขาสูงสีฟ้าหม่นเป็นฉากหลัง และมีนกน้ำให้ชมตลอดฤดูกาล จึงเป็นหนึ่งในแหล่งดูนกและแหล่งพักผ่อนหย่อนใจที่คนสตูลรู้จักดี

 

พื้นที่หนองปลักพญาเป็นส่วนหนึ่งของบริบทอนุรักษ์ที่กว้างขึ้น คือเขตห้ามล่าสัตว์ป่าหนองปลักพระยาและเขาระยาบังสา ซึ่งมีสภาพพื้นที่ประกอบด้วย 2 ลักษณะสำคัญ ได้แก่ ส่วนที่เป็นภูเขาและส่วนที่เป็นหนองน้ำ พื้นที่หนองน้ำบริเวณหนองปลักพญามีเนื้อที่ประมาณ 400 ไร่ ส่วนพื้นที่อนุรักษ์ในภาพรวมมีเนื้อที่ประมาณ 12,770 ไร่ ความพิเศษของพื้นที่อยู่ที่การเชื่อมโยงระหว่างหนองน้ำ ป่าไม้ ภูเขาหินปูน และถิ่นอาศัยของสัตว์ป่าหลายชนิด ทำให้ที่นี่ไม่ใช่เพียงสวนสาธารณะธรรมดา แต่เป็นพื้นที่ธรรมชาติที่ทำหน้าที่คุ้มครองระบบนิเวศและเปิดโอกาสให้ประชาชนเข้าเรียนรู้ธรรมชาติอย่างใกล้ชิด

 

ภาพที่เป็นเอกลักษณ์ของหนองปลักพญาคือผืนน้ำสงบที่มีพรรณไม้น้ำและดอกบัวแต่งแต้มอยู่กลางบึง เมื่อมองไปด้านหลังจะเห็นแนวภูเขายกตัวขึ้นเป็นฉากธรรมชาติ ทำให้พื้นที่นี้มีความงดงามแบบเรียบง่ายและมีมิติ เหมาะกับการเดินเล่น พักสายตา ถ่ายภาพธรรมชาติ และสังเกตนกน้ำที่หากินอยู่รอบหนองน้ำ ความงามของที่นี่ไม่ได้เกิดจากสิ่งปลูกสร้างขนาดใหญ่ แต่เกิดจากการรวมกันของน้ำ แสง ภูเขา ต้นไม้ และชีวิตสัตว์ป่าที่เคลื่อนไหวอย่างเป็นธรรมชาติ

 

หนองปลักพญาเป็นแหล่งดูนกที่เข้าถึงง่ายของจังหวัดสตูล นักท่องเที่ยวสามารถพบเห็นนกน้ำและนกป่าหลากชนิดตามฤดูกาล เช่น นกเป็ดแดง นกกวัก นกอีโก้ง นกกระยาง และนกที่ใช้พื้นที่ชุ่มน้ำเป็นแหล่งหากินหรือแหล่งพักอาศัย พื้นที่ลักษณะนี้มีความสำคัญต่อวงจรชีวิตของนก เพราะหนองน้ำเป็นทั้งแหล่งอาหาร แหล่งหลบภัย และจุดพักระหว่างการเคลื่อนย้ายในพื้นที่ธรรมชาติ การดูนกที่นี่จึงเหมาะทั้งสำหรับคนเริ่มต้น นักถ่ายภาพธรรมชาติ และผู้ที่ต้องการใช้เวลาช้า ๆ กับธรรมชาติ

 

ช่วงเวลาที่เหมาะที่สุดสำหรับการชมธรรมชาติและดูนกคือช่วงเช้าและช่วงเย็น ช่วงเช้าอากาศยังไม่ร้อน แสงสะท้อนผิวน้ำนุ่ม และนกมักออกหากินมาก ส่วนช่วงเย็นเหมาะกับการพักผ่อน ชมเงาภูเขา และดูบรรยากาศหนองน้ำก่อนพระอาทิตย์ลับฟ้า ผู้ที่ต้องการถ่ายภาพควรเตรียมกล้องหรือโทรศัพท์ที่มีเลนส์ซูม และควรเดินอย่างเงียบ ๆ เพื่อไม่ทำให้นกตกใจ การได้ภาพนกที่ดีมักมาจากความนิ่งและความอดทนมากกว่าการเข้าใกล้สัตว์ป่ามากเกินไป

 

พื้นที่รอบหนองน้ำยังมีความสำคัญในฐานะแหล่งรักษาพันธุ์พืชและทรัพยากรที่เกี่ยวข้องกับระบบน้ำ พืชน้ำ พรรณไม้ริมหนอง และพื้นที่ชุ่มน้ำช่วยสร้างที่อยู่อาศัยให้สัตว์ขนาดเล็ก ปลา แมลงน้ำ และนกที่กินสัตว์น้ำเป็นอาหาร เมื่อระบบหนองน้ำสมบูรณ์ สัตว์ป่าก็มีแหล่งอาหารและพื้นที่ดำรงชีวิตที่เหมาะสม ความสัมพันธ์นี้ทำให้หนองปลักพญาเป็นตัวอย่างที่ดีของพื้นที่ชุ่มน้ำขนาดไม่ใหญ่แต่มีบทบาททางนิเวศสูง

 

สัตว์ป่าที่พบในเขตห้ามล่าสัตว์ป่าหนองปลักพระยาและเขาระยาบังสาไม่ได้มีเพียงนกน้ำเท่านั้น แต่ยังมีเลียงผา ลิง ชะมด พญากระรอก นกป่า ค้างคาวหลายชนิด และค้างคาวแม่ไก่ป่าฝนจำนวนมาก เลียงผาเป็นสัตว์ป่าสงวนของประเทศไทยและเป็นสัตว์ที่สัมพันธ์กับภูเขาหินปูนและพื้นที่ลาดชัน การมีเลียงผาอยู่ในพื้นที่สะท้อนถึงความสำคัญของเขาระยาบังสาในฐานะถิ่นอาศัยของสัตว์ป่าที่ต้องการความสงบและสภาพแวดล้อมเฉพาะ

 

ค้างคาวแม่ไก่ป่าฝนเป็นอีกองค์ประกอบหนึ่งที่ทำให้พื้นที่นี้น่าสนใจในเชิงนิเวศ ค้างคาวกลุ่มนี้มีบทบาทต่อระบบธรรมชาติ ทั้งในด้านการกระจายเมล็ดพันธุ์และการรักษาสมดุลของป่า การมีค้างคาวจำนวนมากสะท้อนว่าพื้นที่โดยรอบยังมีแหล่งอาหารและต้นไม้ที่เหมาะต่อการเกาะพัก นักท่องเที่ยวที่พบค้างคาวควรชมจากระยะไกล ไม่ขว้างปา ไม่ส่งเสียงดัง และไม่รบกวนจุดเกาะพัก เพราะค้างคาวเป็นสัตว์ป่าที่มีความสำคัญต่อระบบนิเวศมากกว่าที่หลายคนคิด

 

ชื่อของพื้นที่มีการใช้หลายรูปแบบ ทั้งหนองปลักพญา หนองปลักพระยา เขาพญาบังสา เขาพระยาบังสา และเขาระยาบังสา ชื่อเหล่านี้ปรากฏในแหล่งข้อมูลต่างกัน แต่โดยเนื้อหาหลักล้วนเชื่อมโยงกับพื้นที่อนุรักษ์ชุดเดียวกันในจังหวัดสตูล สำหรับนักท่องเที่ยวที่ต้องการปักหมุดเดินทาง ควรใช้ชื่อเขตห้ามล่าสัตว์ป่าหนองปลักพระยาและเขาระยาบังสา หรือหนองปลักพญา ควนโพธิ์ สตูล เพื่อให้ตรงกับพื้นที่หนองน้ำและสำนักงานอนุรักษ์ที่เกี่ยวข้อง

 

เรื่องเล่าท้องถิ่นเกี่ยวกับเขาพญาบังสาช่วยเพิ่มมิติทางวัฒนธรรมให้พื้นที่ธรรมชาติแห่งนี้ มีเรื่องเล่าว่าในอดีตมีพญาองค์หนึ่งล่องเรือสำเภามาจากฝั่งอันดามัน ผ่านพื้นที่ที่เชื่อกันว่าเคยเป็นทะเลน้ำเค็มทอดยาวมาจากตัวเมืองสตูล เมื่อมาถึงบริเวณเขาแห่งนี้เรือได้เผชิญพายุจนแตก ส่วนต่าง ๆ ของเรือและผู้คนถูกคลื่นซัดไปติดตามภูเขาและพื้นที่ต่าง ๆ จนเกิดชื่อสถานที่หลายแห่ง เช่น เขาพญาบังสา เขาน้อย เขาเกตรี เขาบังใบ เขาลูกรอก และเกาะสำเภา เรื่องเล่านี้สะท้อนความสัมพันธ์ระหว่างภูมิประเทศ ชื่อบ้านนามเมือง และความทรงจำของชุมชนควนโพธิ์

 

เมื่ออ่านภูมิประเทศของหนองปลักพญาควบคู่กับเรื่องเล่าพื้นบ้าน จะเห็นว่าพื้นที่นี้ไม่ได้เป็นเพียงบึงน้ำริมถนน แต่เป็นภูมิทัศน์ที่มีทั้งธรรมชาติและวัฒนธรรมซ้อนทับกัน หนองน้ำทำหน้าที่เป็นพื้นที่ชุ่มน้ำ ภูเขาทำหน้าที่เป็นฉากหลังและถิ่นอาศัยของสัตว์ป่า ส่วนเรื่องเล่าท้องถิ่นทำหน้าที่อธิบายความหมายของภูเขาและชื่อสถานที่ การมาเยือนที่นี่จึงได้ทั้งการพักผ่อนและการเรียนรู้ภูมินามของสตูลไปพร้อมกัน

 

กิจกรรมหลักของเขตห้ามล่าสัตว์ป่าหนองปลักพญาคือการเดินชมธรรมชาติ ดูนกน้ำ ถ่ายภาพบัว พักผ่อนริมหนองน้ำ สังเกตพรรณไม้ และเรียนรู้บทบาทของพื้นที่ชุ่มน้ำในระบบนิเวศ นักท่องเที่ยวไม่จำเป็นต้องใช้เวลานานมากก็สามารถสัมผัสบรรยากาศของพื้นที่ได้ แต่หากต้องการดูนกอย่างจริงจังควรเผื่อเวลาให้นานขึ้น เพราะการสังเกตนกต้องใช้ความเงียบ ความอดทน และการรอจังหวะที่สัตว์ป่าออกมาหากินตามธรรมชาติ

 

สำหรับครอบครัว หนองปลักพญาเป็นพื้นที่ที่ช่วยให้เด็กและเยาวชนเรียนรู้เรื่องธรรมชาติได้ง่าย เพราะเห็นตัวอย่างของหนองน้ำ นก พืชน้ำ ภูเขา และพื้นที่อนุรักษ์ในสถานที่เดียว เด็ก ๆ สามารถเรียนรู้ว่าทำไมพื้นที่ชุ่มน้ำจึงสำคัญ ทำไมไม่ควรให้อาหารสัตว์ป่า ทำไมไม่ควรทิ้งขยะลงน้ำ และทำไมการรักษาความสงบจึงช่วยให้สัตว์ป่าใช้พื้นที่ได้อย่างปลอดภัย การเรียนรู้แบบนี้มีคุณค่ามากกว่าการอ่านจากหนังสือเพียงอย่างเดียว

 

ผู้ที่ชอบถ่ายภาพจะพบมุมสวยหลายแบบ ทั้งภาพดอกบัวใกล้ผิวน้ำ ภาพนกน้ำ ภาพเงาภูเขาสะท้อนในหนองน้ำ ภาพเส้นทางเดินริมบึง และภาพบรรยากาศเขียวร่มรื่นของพื้นที่ หากต้องการภาพที่มีมิติควรเลือกช่วงเช้าที่แสงเฉียงอ่อนหรือช่วงเย็นที่สีท้องฟ้าเริ่มเปลี่ยน การถ่ายภาพควรยืนในจุดที่ปลอดภัย ไม่ลงไปเหยียบพรรณไม้น้ำ และไม่รบกวนสัตว์ป่าที่หากินอยู่บริเวณริมหนอง

 

ถ้ำพญาบังสาเป็นจุดเที่ยวธรรมชาติที่อยู่ในบริบทเดียวกับพื้นที่เขาพญาบังสา ภายในถ้ำมีพื้นที่กว้างและมีหินงอกหินย้อยสวยงาม เหมาะสำหรับผู้ที่สนใจภูมิประเทศหินปูนและความหลากหลายทางธรณีของสตูล การเข้าชมถ้ำควรเตรียมไฟฉาย รองเท้าเดินที่ยึดเกาะดี และควรระมัดระวังพื้นลื่น ไม่แตะต้องหินงอกหินย้อย และไม่ทิ้งขยะในถ้ำ เพราะสภาพแวดล้อมของถ้ำเปราะบางและฟื้นตัวได้ช้า

 

ข้อปฏิบัติสำคัญเมื่อมาเที่ยวพื้นที่นี้คือห้ามล่า ห้ามจับ ห้ามทำร้ายสัตว์ป่า ห้ามเก็บพืช ห้ามทิ้งขยะ และห้ามรบกวนถิ่นอาศัยของสัตว์ป่า สถานะของพื้นที่เป็นเขตห้ามล่าสัตว์ป่า จึงมีเป้าหมายหลักเพื่อคุ้มครองสัตว์ป่าและพื้นที่ธรรมชาติ นักท่องเที่ยวควรเดินอยู่ในจุดที่เหมาะสม ไม่ใช้เสียงดัง ไม่ใช้โดรนโดยไม่ได้รับอนุญาต ไม่เปิดเสียงเรียกนก และไม่พยายามเข้าใกล้สัตว์ป่าเพื่อถ่ายภาพ เพราะพฤติกรรมเหล่านี้ส่งผลต่อความปลอดภัยของสัตว์และคุณภาพของพื้นที่อนุรักษ์โดยตรง

 

การเดินทาง ไปเขตห้ามล่าสัตว์ป่าหนองปลักพญาทำได้สะดวกจากตัวเมืองสตูล โดยใช้ถนนสายฉลุง-ละงู หรือทางหลวงหมายเลข 416 มุ่งหน้าไปยังตำบลควนโพธิ์ พื้นที่อยู่ติดเส้นทางหลัก จึงเหมาะกับผู้ที่เดินทางด้วยรถยนต์ส่วนตัว รถจักรยานยนต์ หรือรถท้องถิ่นจากตัวเมือง จุดอ้างอิงสำหรับการนำทางคือหนองปลักพญา หรือเขตห้ามล่าสัตว์ป่าหนองปลักพระยาและเขาระยาบังสา นักท่องเที่ยวสามารถใช้พิกัด 6.74663, 100.03393 เป็นจุดอ้างอิงในการเดินทางได้

 

การจัดทริปให้คุ้มค่าควรวางหนองปลักพญาเป็นจุดเริ่มต้นของเส้นทางธรรมชาติใกล้เมืองสตูล หากมีเวลาครึ่งวันสามารถเริ่มจากชมบัวและดูนกที่หนองปลักพญา ต่อด้วยถ้ำพญาบังสา แล้วกลับเข้าสู่ตัวเมืองสตูลเพื่อเที่ยวพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ สตูล หรือย่านเมืองเก่า หากมีเวลามากขึ้นสามารถเพิ่มวัดชนาธิปเฉลิม คฤหาสน์กูเด็น และร้านอาหารในเมืองสตูล เพื่อให้ได้ทั้งธรรมชาติ ประวัติศาสตร์ และอาหารท้องถิ่นในเส้นทางเดียว

 

สิ่งที่ควรเตรียมก่อนมาเที่ยว ได้แก่ น้ำดื่ม หมวก ร่มหรือเสื้อกันฝนตามฤดูกาล กล้องถ่ายภาพ กล้องสองตาสำหรับดูนก และรองเท้าที่เดินสบาย ช่วงฝนตกควรระวังพื้นลื่นและน้ำขังบางจุด ส่วนช่วงแดดจัดควรหลีกเลี่ยงการเดินกลางแจ้งนานเกินไป นักท่องเที่ยวที่ตั้งใจดูนกควรสวมเสื้อผ้าสีไม่ฉูดฉาด เพื่อไม่ให้สัตว์ป่าตกใจและช่วยให้สามารถเฝ้าสังเกตธรรมชาติได้ดีขึ้น

 

ความน่าสนใจของหนองปลักพญาอยู่ที่ความเรียบง่ายและความจริงของพื้นที่ ธรรมชาติไม่ได้ถูกปรุงแต่งให้เป็นแหล่งท่องเที่ยวขนาดใหญ่ แต่ยังคงมีหน้าที่หลักในฐานะหนองน้ำ แหล่งอาศัยของนก พื้นที่พักผ่อนของคนท้องถิ่น และพื้นที่อนุรักษ์สัตว์ป่าใกล้เมือง ผู้ที่เดินทางมาด้วยความเข้าใจจะเห็นเสน่ห์ของความสงบ เห็นความสำคัญของหนองน้ำเล็ก ๆ ต่อชีวิตสัตว์ป่า และเห็นว่าสตูลมีคุณค่าทางธรรมชาติบนแผ่นดินใหญ่ไม่น้อยไปกว่าทะเลและหมู่เกาะ

 

เขตห้ามล่าสัตว์ป่าหนองปลักพญาจึงเหมาะกับนักดูนก ช่างภาพธรรมชาติ ครอบครัว นักเรียน นักศึกษา ผู้รักธรรมชาติ และนักท่องเที่ยวที่ต้องการเห็นอีกมุมหนึ่งของจังหวัดสตูล ที่นี่ไม่ได้มีความโดดเด่นแบบทะเลอันดามันหรือเกาะชื่อดัง แต่มีคุณค่าจากระบบนิเวศหนองน้ำ ภูเขา สัตว์ป่า และบทบาทการอนุรักษ์ที่ชัดเจน การมาเยือนด้วยความเคารพธรรมชาติคือวิธีที่ดีที่สุดในการทำให้พื้นที่นี้ยังเป็นทั้งบ้านของสัตว์ป่าและแหล่งเรียนรู้ของผู้คนต่อไป

 

 

ตอบ: อยู่หมู่ที่ 3 ตำบลควนโพธิ์ อำเภอเมืองสตูล จังหวัดสตูล ติดถนนสายฉลุง-ละงู และอยู่ในพื้นที่อนุรักษ์เดียวกับเขตห้ามล่าสัตว์ป่าหนองปลักพระยาและเขาระยาบังสา

 

ตอบ: เปิดทุกวัน เวลา 06.00 – 18.00 น. ช่วงเช้าและช่วงเย็นเหมาะกับการดูนกและถ่ายภาพธรรมชาติมากที่สุด

 

ตอบ: พื้นที่ทั่วไปไม่มีค่าเข้าชม นักท่องเที่ยวสามารถเดินชมธรรมชาติ ดูนก และพักผ่อนริมหนองน้ำได้

 

ตอบ: จุดเด่นคือหนองน้ำธรรมชาติ บัวบูชา ภูเขาเป็นฉากหลัง แหล่งดูนกน้ำ และพื้นที่อนุรักษ์ที่มีสัตว์ป่าหลายชนิด เช่น เลียงผา นกน้ำ นกป่า และค้างคาวแม่ไก่ป่าฝน

 

ตอบ: เหมาะกับการดูนก ถ่ายภาพธรรมชาติ เดินชมหนองน้ำ ชมดอกบัว เรียนรู้ระบบนิเวศพื้นที่ชุ่มน้ำ และพักผ่อนแบบเงียบสงบ

 

ตอบ: จากตัวเมืองสตูลใช้ถนนสายฉลุง-ละงู หรือทางหลวงหมายเลข 416 มุ่งหน้าไปตำบลควนโพธิ์ สามารถปักหมุดหนองปลักพญา หรือใช้พิกัด 6.74663, 100.03393

 

ตอบ: เลียงผาอาศัยในพื้นที่ภูเขาและพื้นที่สงบของเขตห้ามล่าสัตว์ป่า การพบเห็นขึ้นอยู่กับธรรมชาติ เวลา และความสงบของพื้นที่ นักท่องเที่ยวควรชมสัตว์ป่าจากระยะปลอดภัยและไม่รบกวนถิ่นอาศัย

 

ตอบ: สามารถเที่ยวต่อที่ถ้ำพญาบังสา เขาพญาบังสา พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ สตูล วัดชนาธิปเฉลิม และย่านเมืองเก่าสตูลได้สะดวก