อนุสาวรีย์พระยารัษฎานุประดิษฐ์ (คอซิมบี้ ณ ระนอง)

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: 08.00 – 18.00 น.

 

อนุสาวรีย์พระยารัษฎานุประดิษฐ์ (คอซิมบี้ ณ ระนอง) จังหวัดภูเก็ต เป็นอนุสรณ์สถานสำคัญบนสวนสาธารณะเขารัง อำเภอเมืองภูเก็ต สร้างขึ้นเพื่อเชิดชูเกียรติพระยารัษฎานุประดิษฐ์ มหิศรภักดี หรือคอซิมบี้ ณ ระนอง ปูชนียบุคคลผู้มีบทบาทอย่างลึกซึ้งต่อการวางรากฐานความเจริญของภูเก็ต ทั้งด้านการปกครอง เศรษฐกิจ เหมืองแร่ การคมนาคม การค้า และการพัฒนาเมือง นักท่องเที่ยวที่เดินทางขึ้นเขารังจึงไม่ได้มาเพียงเพื่อชมวิวเมืองภูเก็ตเท่านั้น แต่ยังได้พบจุดเรียนรู้ประวัติศาสตร์ของบุคคลสำคัญผู้มีส่วนเปลี่ยนภูเก็ตจากเมืองที่มีเส้นทางจำกัดและระบบเศรษฐกิจท้องถิ่นแบบเดิม ให้ก้าวสู่เมืองเศรษฐกิจสำคัญของภาคใต้ในสมัยนั้น

 

อนุสาวรีย์แห่งนี้ตั้งอยู่ภายในพื้นที่สวนสาธารณะเขารัง ซึ่งเป็นเนินเขาในเขตตัวเมืองภูเก็ตที่รถยนต์สามารถขึ้นไปถึงด้านบนได้สะดวก พื้นที่โดยรอบจัดเป็นสวนสุขภาพ จุดชมวิว มุมพักผ่อน และพื้นที่ออกกำลังกาย เหมาะกับทั้งนักท่องเที่ยวที่ต้องการชมวิวเมืองและผู้ที่สนใจประวัติศาสตร์ท้องถิ่น จากบริเวณเขารังสามารถมองเห็นตัวเมืองภูเก็ต ทะเล และภูมิประเทศโดยรอบได้อย่างกว้างขวาง ทำให้พื้นที่นี้เป็นหนึ่งในจุดชมทัศนียภาพสำคัญของภูเก็ตทั้งช่วงกลางวันและช่วงเย็น

 

พระยารัษฎานุประดิษฐ์ มหิศรภักดี มีนามเดิมว่า คอซิมบี้ ณ ระนอง เกิดที่จังหวัดระนองเมื่อ พ.ศ. 2400 และถึงแก่อนิจกรรมเมื่อ พ.ศ. 2456 ท่านเกิดในตระกูลเจ้าเมืองระนอง เป็นบุคคลที่มีความสามารถโดดเด่นด้านการปกครอง การค้า การติดต่อกับผู้คนต่างวัฒนธรรม และการบริหารเมือง แม้ชีวิตในวัยเยาว์และเส้นทางการเรียนรู้ของท่านจะแตกต่างจากข้าราชการแบบแผนทั่วไป แต่ท่านมีความสามารถทางภาษา สามารถพูดได้หลายภาษา และมีความเข้าใจโครงสร้างเศรษฐกิจของหัวเมืองภาคใต้เป็นอย่างดี ความสามารถเหล่านี้กลายเป็นพื้นฐานสำคัญที่ทำให้ท่านบริหารมณฑลภูเก็ตได้อย่างมีประสิทธิภาพ

 

ใน พ.ศ. 2445 พระยารัษฎานุประดิษฐ์ได้รับโปรดเกล้าฯ ให้ดำรงตำแหน่งสมุหเทศาภิบาลมณฑลภูเก็ต ซึ่งเป็นตำแหน่งสำคัญในการดูแลหัวเมืองฝั่งทะเลตะวันตกของภาคใต้ ก่อนที่ท่านจะเข้ามามีบทบาทในการปกครอง ภูเก็ตยังมีถนนหนทางจำกัด เส้นทางสำคัญมีเพียงทางไปตลาดเป็นหลัก พื้นที่อื่นยังเป็นทางเดินเท้าและทางเกวียน อีกทั้งแม่น้ำลำคลองหลายแห่งตื้นเขินจากกิจการเหมืองแร่ ทำให้การสัญจรและการขนส่งไม่สะดวกต่อการเติบโตของเมือง

 

เมื่อเข้ามาปกครองมณฑลภูเก็ต พระยารัษฎานุประดิษฐ์ได้วางนโยบายสำคัญเพื่อแก้ปัญหาเมืองและสร้างฐานรายได้สำหรับการพัฒนา ท่านออกนโยบายเก็บค่าบำรุงเมืองจากเจ้าของเหมืองแร่ แล้วนำรายได้นั้นมาพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน โดยเฉพาะการตัดถนนหลายสาย เช่น ถนนเยาวราช ถนนนคร และถนนโกมารภัจน์ การตัดถนนเหล่านี้ไม่ใช่เพียงการสร้างเส้นทางใหม่ แต่เป็นการเปิดพื้นที่เมือง เชื่อมชุมชน เชื่อมการค้า และทำให้ภูเก็ตสามารถรองรับการขยายตัวทางเศรษฐกิจได้ดีกว่าเดิม

 

บทบาทด้านเศรษฐกิจของพระยารัษฎานุประดิษฐ์มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อภูเก็ต ท่านชักชวนบริษัทเหมืองแร่ต่างประเทศเข้ามาลงทุนในกิจการเหมืองแร่ดีบุก ส่งเสริมให้บริษัทรับซื้อแร่เข้ามาซื้อแร่ในภูเก็ต และยังเชิญชวนธนาคารชาร์เตอร์เข้ามาตั้งสาขา เพื่อรองรับการเปิดบัญชีและการโอนเงินสำหรับการซื้อขายแร่ การเชื่อมโยงเหมืองแร่ การเงิน และการค้าระหว่างประเทศทำให้ภูเก็ตมีระบบเศรษฐกิจที่ทันสมัยขึ้น และสามารถยกระดับจากเมืองเหมืองแร่ท้องถิ่นสู่เมืองเศรษฐกิจสำคัญของภูมิภาคได้อย่างชัดเจน

 

ผลจากนโยบายการพัฒนาเหล่านี้ทำให้ภูเก็ตในสมัยพระยารัษฎานุประดิษฐ์มีความเจริญก้าวหน้าอย่างมาก ทั้งด้านถนน การคมนาคม การค้า การเงิน และการลงทุน จนเกิดคำกล่าวว่าภูเก็ตในยุคนั้นมีความเจริญเป็นรองเพียงกรุงเทพฯ เท่านั้น แม้เวลาจะผ่านไปนาน แต่รากฐานหลายอย่างที่เกี่ยวข้องกับการวางผังเมือง การคมนาคม และเศรษฐกิจเมืองยังส่งผลต่อภูเก็ตในปัจจุบัน โดยเฉพาะภาพของภูเก็ตในฐานะเมืองท่าที่เชื่อมโยงกับเศรษฐกิจภายนอกและเปิดรับความหลากหลายของผู้คน

 

พระยารัษฎานุประดิษฐ์ไม่ได้มีบทบาทเฉพาะภูเก็ตเท่านั้น แต่ยังเป็นบุคคลสำคัญของภาคใต้ฝั่งอันดามันในภาพรวม ท่านเคยมีบทบาทในการพัฒนาหัวเมืองหลายแห่ง และเป็นที่จดจำอย่างมากในเรื่องการส่งเสริมพืชเศรษฐกิจ โดยเฉพาะยางพารา ซึ่งต่อมากลายเป็นพืชเศรษฐกิจสำคัญของภาคใต้ การที่อนุสาวรีย์ของท่านตั้งอยู่บนเขารังในภูเก็ต จึงมีความหมายทั้งในฐานะอนุสรณ์สถานของบุคคลสำคัญ และในฐานะสัญลักษณ์ของยุคเปลี่ยนผ่านที่ภาคใต้เริ่มเข้าสู่ระบบเศรษฐกิจสมัยใหม่

 

เมื่อนักท่องเที่ยวเดินทางมายังอนุสาวรีย์พระยารัษฎานุประดิษฐ์ สิ่งแรกที่สัมผัสได้คือบรรยากาศร่มรื่นของสวนสาธารณะเขารัง อนุสาวรีย์ตั้งอยู่ท่ามกลางพื้นที่สีเขียว มีลานและจุดพักให้หยุดชมอย่างสงบ รูปหล่อของพระยารัษฎานุประดิษฐ์ให้ความรู้สึกสง่างามและน่าเคารพ เหมาะสำหรับการสักการะ ถ่ายภาพ และอ่านเรื่องราวประวัติศาสตร์ก่อนเดินต่อไปยังจุดชมวิวเขารัง การมาเยือนที่นี่จึงเป็นการเที่ยวแบบได้ทั้งความรู้ ความสงบ และวิวเมืองในพื้นที่เดียว

 

ความน่าสนใจของอนุสาวรีย์แห่งนี้อยู่ที่การเชื่อมโยงกับภูมิทัศน์ของเขารังโดยตรง เขารังเป็นจุดชมวิวที่อยู่ใกล้ตัวเมืองมาก นักท่องเที่ยวสามารถมองเห็นภูเก็ตในมุมสูง และเข้าใจได้ง่ายว่าทำไมการตัดถนน การพัฒนาเส้นทาง และการเปิดพื้นที่เมืองจึงมีความสำคัญต่อภูเก็ตในอดีต เมื่อยืนอยู่บนเขารังและมองลงไปยังตัวเมือง ภาพของถนน อาคาร บ้านเรือน และพื้นที่เศรษฐกิจด้านล่างช่วยให้เรื่องราวของพระยารัษฎานุประดิษฐ์ไม่ใช่เรื่องไกลตัว แต่เป็นประวัติศาสตร์ที่ยังมองเห็นร่องรอยได้จากภูมิทัศน์เมืองปัจจุบัน

 

สำหรับผู้ที่สนใจประวัติศาสตร์เมืองภูเก็ต อนุสาวรีย์พระยารัษฎานุประดิษฐ์ควรถูกจัดอยู่ในเส้นทางเดียวกับย่านเมืองเก่าภูเก็ต พิพิธภัณฑ์ภูเก็ตไทยหัว บ้านชินประชา ถนนถลาง ถนนดีบุก และถนนพังงา เพราะสถานที่เหล่านี้ช่วยเล่าเรื่องเดียวกันในคนละมุม ย่านเมืองเก่าเล่าเรื่องสถาปัตยกรรม การค้า และชุมชนจีนภูเก็ต ส่วนอนุสาวรีย์บนเขารังช่วยเล่าเรื่องระบบการปกครอง การคมนาคม เหมืองแร่ และผู้มีบทบาทสำคัญต่อการผลักดันเมืองให้เติบโต

 

พื้นที่เขารังยังเหมาะกับการพักผ่อนหย่อนใจ นักท่องเที่ยวสามารถเดินเล่น ออกกำลังกาย นั่งพักใต้ร่มไม้ ชมวิวเมือง และรับประทานอาหารหรือเครื่องดื่มจากร้านอาหารใกล้เคียงได้ บนเขารังมีร้านอาหารบรรยากาศดีที่มองเห็นทิวทัศน์ตัวเมืองภูเก็ต เหมาะกับช่วงเย็นที่แสงเริ่มนุ่มและอากาศผ่อนคลายกว่าเวลากลางวัน หากมาในวันที่ท้องฟ้าเปิด จะได้เห็นเมืองภูเก็ตในมุมกว้างและเห็นความสัมพันธ์ระหว่างพื้นที่เมือง เนินเขา และทะเลได้อย่างชัดเจน

 

ช่วงเวลาที่เหมาะกับการมาเยือนอนุสาวรีย์พระยารัษฎานุประดิษฐ์คือช่วงเช้าหรือช่วงเย็น เพราะอากาศสบายกว่า แสงถ่ายภาพสวย และสามารถเดินเล่นในสวนสาธารณะได้โดยไม่ร้อนจัด ช่วงเช้าเหมาะสำหรับคนที่ต้องการบรรยากาศเงียบสงบและถ่ายภาพอนุสาวรีย์โดยมีแสงธรรมชาติอ่อน ๆ ส่วนช่วงเย็นเหมาะกับการชมวิวเมือง รับประทานอาหารบนเขารัง และชมบรรยากาศเมืองภูเก็ตก่อนค่ำ

 

ทุกปีในช่วงเดือนเมษายน หน่วยงานในจังหวัดภูเก็ตจะมีพิธีวางพวงมาลาและสักการะพระยารัษฎานุประดิษฐ์ ณ บริเวณอนุสาวรีย์ เพื่อรำลึกถึงคุณูปการของท่านที่มีต่อภูเก็ต พิธีนี้สะท้อนว่าพระยารัษฎานุประดิษฐ์ไม่ใช่เพียงบุคคลในประวัติศาสตร์ที่ถูกกล่าวถึงในเอกสาร แต่ยังเป็นบุคคลที่ชาวภูเก็ตและหน่วยงานท้องถิ่นให้ความเคารพในฐานะผู้วางรากฐานการพัฒนาเมืองและเศรษฐกิจของเกาะแห่งนี้

 

การเดินทาง ไปยังอนุสาวรีย์พระยารัษฎานุประดิษฐ์สามารถเดินทางได้สะดวกจากตัวเมืองภูเก็ต โดยใช้เส้นทางขึ้นเขารังผ่านถนนคอซิมบี้หรือถนนแม่หลวนแล้วมุ่งหน้าสู่สวนสาธารณะเขารัง หากเริ่มจากย่านเมืองเก่าภูเก็ตใช้เวลาประมาณ 5 – 10 นาทีตามสภาพการจราจร หากเดินทางจากสนามบินนานาชาติภูเก็ตมายังเขารังใช้เวลาประมาณ 40 – 60 นาที และหากเดินทางจากหาดป่าตองใช้เวลาประมาณ 30 – 45 นาที นักท่องเที่ยวสามารถใช้รถยนต์ส่วนตัว รถเช่า แท็กซี่ รถรับจ้างท้องถิ่น หรือบริการเรียกรถผ่านแอปได้

 

ผู้ที่ขับรถขึ้นเขารังควรใช้ความระมัดระวังเป็นพิเศษ เพราะเส้นทางบางช่วงเป็นทางขึ้นเนินและมีโค้งตามลักษณะภูเขา ควรขับช้า เปิดไฟสัญญาณตามจังหวะ และจอดรถในพื้นที่ที่จัดไว้ ไม่ควรจอดกีดขวางทางขึ้นลงหรือทางเดินของผู้อื่น สำหรับผู้ที่ไม่คุ้นเส้นทางภูเก็ต การใช้รถรับจ้างหรือบริการเรียกรถเป็นทางเลือกที่สะดวก โดยเฉพาะช่วงเย็นหรือวันที่มีนักท่องเที่ยวจำนวนมาก

 

การมาเที่ยวอนุสาวรีย์พระยารัษฎานุประดิษฐ์ให้ได้ประโยชน์สูงสุด ควรใช้เวลาอย่างน้อย 1 – 2 ชั่วโมง เพื่อสักการะอนุสาวรีย์ อ่านประวัติ เดินชมสวนสาธารณะเขารัง ชมวิวเมือง และพักผ่อนในบรรยากาศร่มรื่น หากรวมการรับประทานอาหารบนเขารังหรือเดินทางต่อไปยังย่านเมืองเก่า ควรวางแผนเป็นทริปครึ่งวัน เพราะระยะทางระหว่างจุดสำคัญในตัวเมืองไม่ไกลและสามารถเชื่อมต่อกันได้สะดวก

 

สำหรับครอบครัว เขารังเป็นจุดท่องเที่ยวที่เหมาะกับการพาเด็กและผู้สูงอายุมาเที่ยวในช่วงอากาศไม่ร้อนจัด เพราะมีพื้นที่พักผ่อนและจุดชมวิวที่เข้าถึงได้ไม่ยาก อย่างไรก็ตาม ควรดูแลเด็กเล็กใกล้พื้นที่สูง ทางลาด จุดชมวิว และลานจอดรถอย่างใกล้ชิด ส่วนผู้สูงอายุควรเลือกช่วงเช้าหรือเย็น และใช้เวลาพักระหว่างเดิน เพื่อให้เที่ยวได้อย่างสบายและปลอดภัย

 

หากมองในภาพรวม อนุสาวรีย์พระยารัษฎานุประดิษฐ์เป็นสถานที่ท่องเที่ยวขนาดไม่ใหญ่ แต่มีน้ำหนักทางประวัติศาสตร์สูงมาก เพราะช่วยอธิบายว่าภูเก็ตไม่ได้เติบโตขึ้นจากการท่องเที่ยวสมัยใหม่เพียงอย่างเดียว แต่มีรากฐานจากเหมืองแร่ การค้า การปกครอง การพัฒนาเส้นทาง และวิสัยทัศน์ของผู้นำเมืองในอดีต การมาเยือนที่นี่จึงช่วยเติมเต็มความเข้าใจต่อภูเก็ตในมิติที่ลึกกว่าการเที่ยวทะเลหรือถ่ายภาพเมืองเก่า

 

อนุสาวรีย์พระยารัษฎานุประดิษฐ์บนเขารังจึงเป็นหนึ่งในสถานที่ที่เหมาะสำหรับนักท่องเที่ยวสายประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม เมืองเก่า และผู้ที่ต้องการรู้จักภูเก็ตให้ครบทุกมิติ ที่นี่เชื่อมโยงเรื่องราวของบุคคลสำคัญกับภูมิทัศน์เมืองจริง เชื่อมอดีตของเหมืองแร่กับเมืองภูเก็ตปัจจุบัน และเชื่อมการเรียนรู้กับการพักผ่อนอย่างกลมกลืน หากมีเวลาเที่ยวตัวเมืองภูเก็ต ควรจัดเขารังและอนุสาวรีย์แห่งนี้ไว้ในแผนเดินทางเสมอ

 

 

ตอบ: อนุสาวรีย์ตั้งอยู่ที่สวนสาธารณะเขารัง อำเภอเมืองภูเก็ต จังหวัดภูเก็ต ใกล้จุดชมวิวเขารังและไม่ไกลจากย่านเมืองเก่าภูเก็ต

 

ตอบ: พระยารัษฎานุประดิษฐ์ มหิศรภักดี หรือคอซิมบี้ ณ ระนอง เป็นปูชนียบุคคลผู้มีบทบาทสำคัญต่อการพัฒนาเศรษฐกิจ การปกครอง การคมนาคม และความเจริญของภูเก็ตในอดีต

 

ตอบ: เปิดให้เข้าชมทุกวัน เวลา 08.00 – 18.00 น.

 

ตอบ: ช่วงเช้าและช่วงเย็นเหมาะที่สุด เพราะอากาศไม่ร้อนจัด แสงถ่ายภาพสวย และสามารถเดินชมสวนสาธารณะเขารังกับจุดชมวิวได้สบาย

 

ตอบ: อนุสาวรีย์แห่งนี้เชิดชูบุคคลสำคัญที่วางรากฐานความเจริญของภูเก็ต ทั้งการตัดถนน การพัฒนาเมือง การส่งเสริมเหมืองแร่ การเชื่อมโยงการค้า และการวางระบบเศรษฐกิจสมัยใหม่

 

ตอบ: ควรใช้เวลาประมาณ 1 – 2 ชั่วโมง หากรวมการชมวิวเขารัง เดินพักผ่อน และรับประทานอาหารใกล้เคียง ควรวางแผนครึ่งวันร่วมกับย่านเมืองเก่าภูเก็ต

 

ตอบ: สามารถเที่ยวต่อได้ที่จุดชมวิวเขารัง วัดเขารังสามัคคีธรรม บ้านชินประชา พิพิธภัณฑ์ภูเก็ตไทยหัว ย่านเมืองเก่าภูเก็ต และศาลเจ้าแสงธรรม