วัดกลาง

วันเปิดทำการ: เปิดทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: 08.00 – 17.00 น.

 

วัดกลาง ตั้งอยู่เลขที่ 6 หมู่ 4 ตำบลพระธาตุ อำเภอเชียงกลาง จังหวัดน่าน เป็นวัดราษฎร์เก่าแก่ที่มีความสำคัญต่อชุมชนบ้านกลางและพื้นที่เชียงกลางมาอย่างยาวนาน วัดแห่งนี้ไม่ได้เป็นเพียงศูนย์กลางทางพระพุทธศาสนาของหมู่บ้านเท่านั้น แต่ยังเป็นแหล่งรวมประวัติศาสตร์การตั้งถิ่นฐาน ศิลปกรรมท้องถิ่น พระพุทธรูปสำคัญ พระบรมสารีริกธาตุ และประเพณีสรงน้ำพระธาตุที่ชาวบ้านให้ความเคารพศรัทธาอย่างสูง จุดเด่นของวัดกลางคือการเป็นวัดที่เกิดขึ้นจากความเข้มแข็งของชุมชน ซึ่งเริ่มตั้งถิ่นฐานในพื้นที่มาก่อนแล้ว ก่อนจะมีผู้คนจากเมืองน่านอพยพหนีภัยสงครามเข้ามาสมทบจนเกิดเป็นหมู่บ้านที่มั่นคงขึ้น และได้ร่วมกันตั้งวัดประจำชุมชนขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2420

 

ประวัติการตั้งถิ่นฐานของชุมชนบริเวณวัดกลางสืบความได้ว่า เดิมชุมชนแห่งนี้ตั้งอยู่บริเวณหมู่บ้านป่ากล้วย ซึ่งอยู่ทางทิศตะวันตกของสุสานบ้านกลางในปัจจุบัน ต่อมาเมื่อเกิดเหตุการณ์สงครามและความไม่สงบ ผู้คนจากเมืองน่านได้อพยพเข้ามาอาศัยในพื้นที่มากขึ้น ชุมชนจึงขยายตัวและมีความเข้มแข็งมากพอที่จะจัดตั้งวัดประจำหมู่บ้านขึ้น โดยมีพระครูบาคัมภีร์รสและออกแสนยาเป็นผู้เริ่มต้นการสร้างวัด วัดตั้งอยู่ระหว่างกลางของหมู่บ้านอื่น ๆ หลายหมู่บ้าน จึงได้ชื่อว่า “วัดกลาง” และชื่อหมู่บ้านก็เรียกตามวัดว่า “บ้านกลาง” สืบมาจนถึงปัจจุบัน

 

วัดกลางจึงเป็นวัดที่สะท้อนความหมายของคำว่า “กลาง” ได้ทั้งในเชิงภูมิศาสตร์และเชิงสังคม เพราะเป็นจุดกึ่งกลางที่เชื่อมโยงผู้คนหลายหมู่บ้านเข้าด้วยกัน เป็นที่พึ่งทางใจของชาวบ้าน และเป็นสถานที่ประกอบศาสนกิจในวันสำคัญทางพระพุทธศาสนาอย่างต่อเนื่อง ความสำคัญของวัดไม่ได้เกิดจากอาคารหรือโบราณวัตถุเพียงอย่างเดียว แต่เกิดจากความทรงจำร่วมของชุมชนที่สืบทอดผ่านประวัติการอพยพ การสร้างบ้านแปงเมือง และการธำรงศรัทธาในพระพุทธศาสนา

 

สิ่งสำคัญภายในวัดกลางมีหลายส่วน โดยจุดแรกที่ควรกล่าวถึงคืออุโบสถ ซึ่งสร้างขึ้นเพื่อประดิษฐาน พระพุทธสามกษัตริย์มัชฌิมงคลเขมาราม หรือที่ชาวบ้านเรียกด้วยความเคารพว่า “หลวงพ่อสามกษัตริย์” พระประธานองค์นี้สร้างด้วยโลหะ 3 ชนิด ได้แก่ ทอง นาค และเงิน พระอุณาโลมประดับพลอยบุษราคัม เป็นศิลปะสกุลช่างสุโขทัยที่มีความงดงามยิ่ง หน้าตักกว้าง 19 นิ้ว สูงรวมฐาน 34 นิ้ว หลวงพ่อสามกษัตริย์จึงเป็นทั้งปูชนียวัตถุสำคัญของวัดและเป็นศูนย์รวมศรัทธาของชาวบ้านกลาง

 

พระพุทธสามกษัตริย์มัชฌิมงคลเขมารามมีความโดดเด่นในด้านวัสดุและความหมายเชิงสัญลักษณ์ การใช้โลหะ 3 ชนิดทำให้พระพุทธรูปองค์นี้มีคุณค่าทั้งทางศิลปกรรมและทางจิตใจ ส่วนพระอุณาโลมที่ประดับพลอยบุษราคัมเพิ่มความสง่างามและความศักดิ์สิทธิ์ให้แก่องค์พระ เมื่อเข้าสู่ภายในอุโบสถ ผู้มาเยือนจะสัมผัสได้ถึงบรรยากาศแห่งความสงบและความเคารพที่ชาวบ้านมีต่อพระประธานองค์นี้มาอย่างต่อเนื่อง

 

สิ่งสำคัญอีกประการหนึ่งของวัดกลางคือ พระบรมสารีริกธาตุ ซึ่งเกี่ยวข้องกับเรื่องราวการถวายสิ่งศักดิ์สิทธิ์และของมีค่าทางพระพุทธศาสนา โดย ม.ร.ว.หญิงนันทา และ ม.ร.ว.หญิงใหญ่ สนิทวงศ์ ได้ถวายพระบรมสารีริกธาตุและตลับเงินตราพระราชลัญจกรสมัยรัชกาลที่ 5 พร้อมด้วยกรักงาช้าง บาตรเงินลงยาตราคชสีห์ พานเงินลงยาตราคชสีห์ พานทองลงยาตราคชสีห์ และพระเจดีย์ทองคำแด่พระโสภิตวิริยาลังการตั้งแต่เมื่อครั้งอุปสมบท นอกจากนี้ยังมีการอัญเชิญพระแก้วมรกตหน้าตักกว้าง 5 นิ้ว อายุกว่า 1,000 ปี มาประดิษฐานไว้ ปัจจุบันวัดได้สร้างมณฑปศิลปะรัตนโกสินทร์เป็นที่ประดิษฐานอย่างเหมาะสม

 

มณฑปที่ประดิษฐานพระบรมสารีริกธาตุและพระแก้วมรกตเป็นพื้นที่ที่ผู้มาเยือนควรเข้าไปสักการะด้วยความเคารพ เพราะเป็นศูนย์กลางแห่งศรัทธาที่เชื่อมโยงทั้งพระบรมสารีริกธาตุ สิ่งของมงคล และพระพุทธรูปสำคัญเข้าไว้ด้วยกัน สิ่งเหล่านี้ทำให้วัดกลางมีความโดดเด่นในฐานะวัดที่รวบรวมปูชนียวัตถุทรงคุณค่าหลายประเภท ทั้งที่เกี่ยวข้องกับพระพุทธศาสนา ประวัติศาสตร์ และการอุปถัมภ์จากผู้มีจิตศรัทธา

 

ภายในวัดยังมี พระเจ้าทองทิพย์ บรมศาสดาอนาวรญาณ ซึ่งสร้างด้วยทองสัมฤทธิ์ เป็นศิลปะสุโขทัยผสมล้านนาแบบเมืองน่าน พระพุทธรูปองค์นี้สะท้อนความงามของการผสมผสานทางศิลปกรรมระหว่างแบบสุโขทัยที่มีความอ่อนช้อยกับแบบล้านนาที่มีความสงบหนักแน่น ในวัดยังมีอาคารหอพิพิธภัณฑ์พระสำหรับประดิษฐานพระพุทธรูปโบราณและโบราณวัตถุต่าง ๆ ทำให้วัดกลางเป็นแหล่งเรียนรู้ทางศิลปวัฒนธรรมของอำเภอเชียงกลางได้เป็นอย่างดี

 

วิหารล้านนาของวัดกลางเป็นอีกหนึ่งจุดสำคัญที่ไม่ควรมองข้าม ภายในวิหารเป็นที่ประดิษฐานพระประธานศิลปะล้านนา พระพุทธรูปสิงห์ 1 โบราณเนื้อสำริด และพระพุทธรูปไม้จำหลักเนื้อหอมชนิดต่าง ๆ จำนวน 28 องค์ วิหารแห่งนี้ยังเป็นตัวอย่างของการอนุรักษ์ศิลปะการก่อสร้างวิหารสกุลช่างชาวบ้านล้านนาเฉพาะถิ่น ซึ่งเป็นศิลปกรรมที่สะท้อนภูมิปัญญาของช่างพื้นบ้านและรสนิยมทางศาสนาของชุมชนในอดีต

 

ภายในวิหารยังมีภาพเขียนจิตรกรรมฝาผนังเรื่อง “หงส์หิน” และเรื่องราวเมืองน่านถูกเผา จิตรกรรมเหล่านี้ไม่ได้เป็นเพียงภาพประดับอาคาร แต่เป็นสื่อบอกเล่าเรื่องราว ความทรงจำ และประวัติศาสตร์ของชุมชนและเมืองน่าน ผู้ที่สนใจประวัติศาสตร์ท้องถิ่นสามารถใช้เวลาอ่านรายละเอียดจากภาพเขียน เพื่อทำความเข้าใจมุมมองของชุมชนที่มีต่อเหตุการณ์ในอดีตได้อย่างลึกซึ้งขึ้น

 

อีกหนึ่งพระพุทธรูปสำคัญคือ หลวงพ่อขาว ซึ่งเป็นพระประธานคู่กับวัดกลางมาแต่โบราณ เป็นพระพุทธรูปศิลปะล้านนาสกุลช่างชาวบ้าน มีอายุมากกว่า 300 ปี ความสำคัญของหลวงพ่อขาวไม่ได้อยู่เพียงความเก่าแก่ แต่ยังอยู่ที่การเป็นพระพุทธรูปที่ชาวบ้านเคารพศรัทธาและผูกพันกับวัดมาหลายชั่วอายุคน

 

พระธาตุมัชฌิมาเป็นเจดีย์สำคัญที่สร้างขึ้นจากศรัทธาอันบริสุทธิ์ของคุณอมรและคุณพวงผกา ตั้งบรรยงค์ เพื่อถวายเป็นพุทธบูชา ภายในประดิษฐานพระบรมสารีริกธาตุหลายส่วน โดยส่วนแรกบรรจุพระบรมสารีริกธาตุบางส่วนที่ได้รับพระราชทานจากพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ส่วนที่ 2 บรรจุพระบรมสารีริกธาตุพร้อมด้วยพระพุทธเอาว์กะนะที่สร้างจากไม้พระยางิ้วดำ และส่วนที่ 3 บรรจุพระบรมสารีริกธาตุที่ผู้มีจิตศรัทธานำมามอบให้ พระธาตุมัชฌิมาจึงเป็นศูนย์รวมศรัทธาและเป็นหัวใจสำคัญของงานประเพณีประจำปีของวัด

 

วัดกลางมีงานประเพณีสรงน้ำพระธาตุในวันที่ 15 เมษายนของทุกปี ภายในงานมีการสรงน้ำพระธาตุและจัดขบวนแห่พระบรมสารีริกธาตุ ซึ่งเป็นเอกลักษณ์ของชุมชนบ้านกลางและเป็นความภาคภูมิใจของชาวบ้าน ประเพณีนี้สะท้อนความสัมพันธ์ระหว่างวัดกับชุมชนได้อย่างชัดเจน เพราะเป็นวันที่ผู้คนกลับมาร่วมทำบุญ สักการะพระธาตุ และแสดงความเคารพต่อสิ่งศักดิ์สิทธิ์คู่บ้านคู่เมือง

 

บรรยากาศของวัดกลางมีความสงบ เรียบง่าย และเต็มไปด้วยเรื่องราวทางศาสนาและวัฒนธรรม ผู้มาเยือนสามารถใช้เวลาไหว้พระในอุโบสถ ชมมณฑปพระบรมสารีริกธาตุ ศึกษาพระพุทธรูปโบราณในหอพิพิธภัณฑ์พระ เดินชมวิหารล้านนา และเรียนรู้เรื่องราวของพระธาตุมัชฌิมาได้ในพื้นที่เดียวกัน วัดจึงเหมาะทั้งสำหรับผู้ที่ต้องการทำบุญและผู้ที่สนใจศิลปวัฒนธรรมล้านนาในอำเภอเชียงกลาง

 

การเดินทาง ไปยังวัดกลางสามารถเดินทางได้โดยใช้เส้นทางน่าน – ทุ่งช้าง เมื่อเข้าสู่อำเภอเชียงกลางให้มุ่งหน้าไปยังตำบลพระธาตุและบ้านกลาง วัดตั้งอยู่เลขที่ 6 หมู่ 4 ตำบลพระธาตุ อำเภอเชียงกลาง จังหวัดน่าน การเดินทางสะดวกด้วยรถยนต์ส่วนตัว รถจักรยานยนต์ หรือรถโดยสารท้องถิ่น หากจัดเส้นทางเที่ยวในอำเภอเชียงกลาง สามารถแวะวัดกลางร่วมกับวัดหนองแดง วัดปรางค์ วัดภูเก็ต และแหล่งท่องเที่ยวในอำเภอปัวที่อยู่ไม่ไกลได้อย่างเหมาะสม

 

 

ตอบ: วัดกลางตั้งอยู่เลขที่ 6 หมู่ 4 ตำบลพระธาตุ อำเภอเชียงกลาง จังหวัดน่าน

 

ตอบ: วัดกลางตั้งขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2420 โดยมีพระครูบาคัมภีร์รสและออกแสนยาเป็นผู้เริ่มต้น

 

ตอบ: เพราะวัดตั้งอยู่ระหว่างกลางของหมู่บ้านอื่นหลายหมู่บ้าน จึงได้ชื่อว่าวัดกลางและบ้านกลาง

 

ตอบ: มีหลวงพ่อสามกษัตริย์ พระบรมสารีริกธาตุ พระแก้วมรกต พระเจ้าทองทิพย์ หลวงพ่อขาว และพระธาตุมัชฌิมา

 

ตอบ: ประเพณีสรงน้ำพระธาตุจัดขึ้นวันที่ 15 เมษายนของทุกปี มีการสรงน้ำและขบวนแห่พระบรมสารีริกธาตุ

 

ตอบ: เหมาะกับการท่องเที่ยวเชิงศาสนา วัฒนธรรม ศิลปกรรมล้านนา และการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ชุมชนเชียงกลาง

 

ตอบ: ติดต่อวัดกลางได้ที่เบอร์ 054-798-702