วัดหัวข่วง

วันเปิดทำการ: เปิดทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: 06.00 – 18.00 น.

 

วัดหัวข่วง ตั้งอยู่เลขที่ 77 บ้านหัวข่วง ตำบลในเวียง อำเภอเมืองน่าน จังหวัดน่าน เป็นวัดราษฎร์สังกัดคณะสงฆ์มหานิกายที่มีความสำคัญอย่างมากในเขตเมืองเก่าน่าน วัดแห่งนี้ตั้งอยู่ใกล้หอคำหรือพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติน่าน และอยู่ในบริเวณที่เรียกว่า “เขตหัวแหวน” ของเมืองน่าน จึงเป็นหนึ่งในวัดสำคัญที่สะท้อนทั้งประวัติศาสตร์ ศิลปกรรมล้านนา สกุลช่างเมืองน่าน และความรุ่งเรืองของเมืองน่านในอดีตได้อย่างชัดเจน

 

วัดหัวข่วงเป็นวัดที่เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการเที่ยวชมวัดเก่าในตัวเมืองน่าน เพราะภายในพื้นที่วัดมีองค์ประกอบสำคัญครบถ้วน ทั้งวิหาร เจดีย์ หอไตร พระพุทธรูป และปูชนียวัตถุที่สะท้อนพัฒนาการของศิลปกรรมเมืองน่าน จุดเด่นของวัดไม่ได้อยู่เพียงความเก่าแก่เท่านั้น แต่ยังอยู่ที่รายละเอียดงานช่างซึ่งมีความประณีต ทั้งงานแกะสลักไม้ ลายปูนปั้น ซุ้มประตู หน้าต่าง และรูปทรงของเจดีย์ที่แสดงอิทธิพลล้านนาอย่างชัดเจน

 

วัดหัวข่วงมีที่ดินวัดเนื้อที่ 2 ไร่ 1 งาน 10 ตารางวา อาคารเสนาสนะประกอบด้วยอุโบสถและกุฏิสงฆ์ ส่วนปูชนียวัตถุสำคัญมีพระประธานและพระพุทธรูปหลายองค์ วัดสร้างขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2425 และได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมา พ.ศ. 2025 โดยมีเขตวิสุงคามสีมากว้าง 12 เมตร ยาว 25 เมตร วัดแห่งนี้จึงเป็นวัดเก่าแก่ที่ได้รับการรับรองสถานะทางพระพุทธศาสนาและยังคงเป็นสถานที่ประกอบศาสนกิจของชุมชนมาจนถึงปัจจุบัน

 

ในด้านการบริหารและการปกครอง วัดหัวข่วงมี พระครูพิเศษนันทวุฒิ เจ้าคณะตำบลในเวียง เขต 2 เป็นเจ้าอาวาส การที่วัดตั้งอยู่ใกล้พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติน่านทำให้วัดหัวข่วงเป็นจุดท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมที่สามารถเดินเที่ยวเชื่อมต่อกับสถานที่สำคัญอื่น ๆ ในเมืองเก่าน่านได้อย่างสะดวก

 

วิหารวัดหัวข่วงเป็นหนึ่งในองค์ประกอบสำคัญที่ทำให้วัดแห่งนี้โดดเด่น วิหารมีลักษณะศิลปกรรมแบบท้องถิ่นล้านนา สกุลช่างเมืองน่าน ฝีมือช่างมีความประณีตงดงาม โดยมีความเกี่ยวข้องกับยุคของเจ้าอนันตวรฤทธิเดช เจ้าเมืองน่าน และต่อมาในช่วงราว พ.ศ. 2472 สมัยเจ้ามหาพรหมสุรธาดา เจ้าผู้ครองนครน่านองค์สุดท้าย วัดหัวข่วงได้รับการกล่าวถึงในฐานะวัดที่มีงานช่างงดงามและมีเอกลักษณ์เฉพาะของเมืองน่าน

 

จุดเด่นของวิหารอยู่ที่หน้าบันซึ่งประดับลวดลายไม้จำหลักรูปพรรณพฤกษาอย่างละเอียดอ่อน ลายแกะสลักสะท้อนฝีมือช่างเมืองน่านที่มีความประณีตและมีความเข้าใจในจังหวะของลายไทยล้านนาเป็นอย่างดี เมื่อมองจากภายนอก วิหารให้ความรู้สึกสง่างาม เรียบง่าย แต่เต็มไปด้วยรายละเอียดทางศิลปกรรมที่ควรใช้เวลาชมอย่างใกล้ชิด

 

ซุ้มประตูและหน้าต่างของวิหารประดับลายปูนปั้นรูปใบผักกาด ซึ่งเป็นลักษณะศิลปะที่ได้รับอิทธิพลแบบตะวันตก แต่ถูกช่างเมืองน่านนำมาปรับใช้ให้เข้ากับศิลปกรรมท้องถิ่นได้อย่างกลมกลืน รายละเอียดนี้ทำให้วัดหัวข่วงมีคุณค่าทางศิลปะในฐานะงานช่างที่ผสมผสานอิทธิพลต่าง ๆ เข้ากับเอกลักษณ์ของเมืองน่านอย่างน่าสนใจ

 

อีกหนึ่งสิ่งสำคัญภายในวัดคือ หอไตรวัดหัวข่วง ซึ่งเป็นอาคารทรงสูงขนาดเล็ก ตั้งอยู่ใกล้องค์เจดีย์ ลักษณะคล้ายวิหารแต่มีขนาดเล็กและยกทรงสูง หน้าบันและฝาชั้นบนประดับลายแกะสลักงดงาม หอไตรแห่งนี้เป็นตัวอย่างของสถาปัตยกรรมล้านนาที่ผสมผสานศิลปะพม่าอย่างมีเอกลักษณ์

 

หอไตรเป็นอาคารทรงสี่เหลี่ยม ใต้ถุนสูงก่อทึบ มีทางเข้าเพียงทางเดียวและมีบันไดขึ้นสู่อาคารชั้นบน ภายในชั้นบนของหอไตร ฝาผนังทำด้วยไม้ มีหน้าต่างด้านละ 1 บาน ยกเว้นด้านหลัง หลังคาเป็นรูปจั่วลดชั้นแบบปั้นหยา ด้านบนประดับช่อฟ้าใบระกา ลักษณะดังกล่าวสะท้อนความตั้งใจในการสร้างอาคารสำหรับเก็บรักษาคัมภีร์ทางพระพุทธศาสนาให้ปลอดภัยและสมศักดิ์ศรี

 

หอไตรวัดหัวข่วงสร้างขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2473 โดยมีเจ้ามหาพรหมสุรธาดา เจ้าผู้ครองนครน่าน เป็นประธานฝ่ายฆราวาส พร้อมด้วยบุตร ธิดา ญาติพี่น้อง คณะศรัทธาวัดหัวข่วง และประชาชนผู้มีจิตศรัทธาร่วมกันสร้างขึ้นเพื่อค้ำชูพระพุทธศาสนา ส่วนฝ่ายสงฆ์มีพระอโน เจ้าอาวาสวัดหัวข่วงในเวลานั้น เป็นประธาน การสร้างหอไตรจึงสะท้อนความร่วมแรงร่วมใจของผู้ปกครองเมือง พระสงฆ์ และชาวบ้านในชุมชน

 

พระพุทธรูปสำคัญภายในวัดหัวข่วงมีหลายองค์ โดยเฉพาะพระพุทธรูปปางมารวิชัยที่มีลักษณะทั่วไปคล้ายพระเจ้าทองทิพย์ พระพักตร์แสดงอิทธิพลผสมผสานทางศิลปกรรม ส่วนชายจีวรที่ยาวลงมาจรดบั้นพระองค์ดูสั้นกว่าปกติ เนื่องจากสัดส่วนพระวรกายที่เพรียวและยืดสูง ลักษณะนี้ใกล้เคียงกับพระพุทธรูปปางมารวิชัยที่วัดพระธาตุช้างค้ำวรวิหาร โดยพระพุทธรูปทั้งสององค์มีอายุราวครึ่งแรกของพุทธศตวรรษที่ 21

 

นอกจากนี้ยังมีพระพุทธรูปปางสมาธิที่มีลักษณะพระพักตร์รูปไข่ พระขนงโก่ง พระเนตรเล็กเหลือบต่ำ พระนาสิกโด่ง พระโอษฐ์เล็กยาว ขมวดพระเกศาใหญ่ พระรัศมีเป็นเปลวแหลม ครองจีวรห่มเฉียง เห็นยอดพระถันข้างเดียว ชายจีวรตัดตรง ฐานหน้ากระดานมน มีขา 3 ขา ลักษณะดังกล่าวเป็นรายละเอียดที่สะท้อนรสนิยมและรูปแบบศิลปกรรมของช่างเมืองน่านในอดีต

 

เจดีย์วัดหัวข่วง เป็นอีกหนึ่งองค์ประกอบสำคัญของวัด ลักษณะเป็นเจดีย์ทรงปราสาทหรือเรือนธาตุ ได้รับอิทธิพลศิลปะล้านนา ฐานล่างทำเป็นหน้ากระดานสี่เหลี่ยมรับฐานบัวลูกแก้ว 2 ชั้น มีชั้นหน้ากระดานคั่นกลาง ฐานบัวลูกแก้วชั้นบนย่อเก็จรับกับเรือนธาตุไปจนถึงชั้นบัวถลาใต้องค์ระฆัง ส่วนเรือนธาตุมีซุ้มจระนำด้านละซุ้ม ภายในประดิษฐานพระพุทธรูปปางมารวิชัยสำริด

 

บริเวณมุมผนังทั้งสองข้างของเจดีย์ปั้นเป็นรูปเทวดาทรงเครื่องยืนพนมมือ เหนือชั้นอัสดงตอนสุดเรือนธาตุเป็นชั้นบัวถลาซ้อนกัน 3 ชั้น องค์ระฆังมีขนาดเล็กและไม่มีบัลลังก์ ภาพรวมของรูปทรงคล้ายเจดีย์วัดโลกโมฬี อำเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่ ซึ่งสร้างขึ้นในช่วงรัชกาลพระเมืองเกษเกล้า ราว พ.ศ. 2071 แต่เจดีย์วัดหัวข่วงมีส่วนฐานล่างและชั้นบัวถลาที่ยืดสูงขึ้น ทำให้รูปทรงเรียวสูงกว่า แสดงถึงพัฒนาการทางรูปแบบที่ช่างเมืองน่านนำมาดัดแปลงใช้ในระยะหลัง

 

วัดหัวข่วงได้รับการบูรณะจากกรมศิลปากร งบประมาณจากเทศบาลเมืองน่าน และการบริจาคสมทบจากหลายฝ่าย ส่งผลให้วัดได้รับการปรับปรุงภูมิทัศน์และดูแลรักษาสถาปัตยกรรมสำคัญอย่างเหมาะสม ปัจจุบันวัดจึงเป็นหนึ่งในวัดเก่าเมืองน่านที่มีบรรยากาศงดงาม สะอาด และเหมาะแก่การเข้าชมทั้งในด้านการท่องเที่ยวและการศึกษาโบราณสถาน

 

บรรยากาศของวัดหัวข่วงมีความสงบและเป็นระเบียบ นักท่องเที่ยวสามารถเดินชมวิหาร หอไตร เจดีย์ และพระพุทธรูปได้ในพื้นที่ไม่กว้างมาก จึงเหมาะสำหรับการเดินเที่ยวต่อเนื่องในย่านเมืองเก่าน่าน โดยเฉพาะผู้ที่สนใจศิลปกรรมล้านนาแบบเมืองน่าน ซึ่งมีความอ่อนช้อย เรียบงาม และแตกต่างจากล้านนาสกุลเชียงใหม่ในหลายจุด

 

การเดินทาง ไปยังวัดหัวข่วงสามารถทำได้สะดวกมาก เพราะตั้งอยู่ในเขตตำบลในเวียง อำเภอเมืองน่าน ใกล้พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติน่าน วัดภูมินทร์ และวัดพระธาตุช้างค้ำวรวิหาร หากเดินทางด้วยรถยนต์ส่วนตัวสามารถใช้เส้นทางในตัวเมืองน่านเข้าสู่บริเวณถนนมหาพรหมหรือถนนใกล้ข่วงเมืองน่านได้ หากพักในย่านเมืองเก่า สามารถเดินหรือใช้จักรยานเที่ยวต่อเนื่องระหว่างวัดหัวข่วง วัดภูมินทร์ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติน่าน และวัดมิ่งเมืองได้อย่างสะดวก

 

 

ตอบ: วัดหัวข่วงตั้งอยู่เลขที่ 77 ถนนมหาพรหม ตำบลในเวียง อำเภอเมืองน่าน จังหวัดน่าน ใกล้พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติน่าน

 

ตอบ: จุดเด่นคือวิหารล้านนา หอไตรเก่า เจดีย์ทรงปราสาท และงานช่างเมืองน่านที่ประณีต

 

ตอบ: หอไตรเป็นอาคารเก็บคัมภีร์ทางพระพุทธศาสนา มีศิลปะล้านนาผสมศิลปะพม่า และสร้างขึ้นด้วยแรงศรัทธาของเจ้านายเมืองน่าน พระสงฆ์ และประชาชน

 

ตอบ: เป็นเจดีย์ทรงปราสาทหรือเรือนธาตุ ได้รับอิทธิพลศิลปะล้านนา มีรูปทรงเรียวสูงและมีซุ้มจระนำประดิษฐานพระพุทธรูป

 

ตอบ: เปิดทุกวัน เวลา 06.00 – 18.00 น.

 

ตอบ: ไม่เก็บค่าเข้าชม

 

ตอบ: สามารถไปพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติน่าน วัดภูมินทร์ วัดพระธาตุช้างค้ำวรวิหาร วัดมิ่งเมือง และถนนคนเดินน่านได้สะดวก