พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติน่าน

วันเปิดทำการ: ปิดปรับปรุงชั่วคราวตั้งแต่วันที่ 24 เมษายน 2569 เป็นต้นไป

เวลาเปิดทำการ: เวลาทำการปกติคือวันพุธ-วันอาทิตย์ เวลา 09.00-16.00 น. ปิดวันจันทร์และวันอังคาร

 

พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติน่าน ตั้งอยู่บนถนนผากอง ตำบลในเวียง อำเภอเมืองน่าน จังหวัดน่าน ตรงข้ามกับวัดพระธาตุช้างค้ำ และอยู่ใกล้กับวัดภูมินทร์ในเขตเมืองเก่าน่าน เป็นพิพิธภัณฑ์สำคัญที่เก็บรักษาประวัติศาสตร์ ศิลปวัตถุ โบราณวัตถุ และเรื่องราวทางชาติพันธุ์ของจังหวัดน่านไว้ครบถ้วนในอาคารหอคำเก่าอันสง่างาม สถานที่แห่งนี้เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการเข้าใจเมืองน่านอย่างลึกซึ้ง เพราะเป็นจุดเริ่มต้นที่ช่วยเชื่อมโยงเรื่องราวของเมืองเก่า วัดสำคัญ เจ้าผู้ครองนครน่าน งานศิลปกรรมล้านนา และวิถีชีวิตของผู้คนหลากหลายกลุ่มชาติพันธุ์ในพื้นที่เดียวกัน

 

อาคารพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติน่านเดิมคือ “หอคำ” ซึ่งเป็นที่ประทับและที่ว่าราชการของพระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดชฯ เจ้าผู้ครองนครน่าน ตัวอาคารมีลักษณะเป็นอาคารก่ออิฐถือปูน 2 ชั้น รูปแบบสถาปัตยกรรมผสมผสานระหว่างศิลปะตะวันตกที่เข้ามาในสมัยรัชกาลที่ 5 กับเอกลักษณ์ท้องถิ่นเมืองน่าน ทำให้อาคารแห่งนี้มีเสน่ห์เฉพาะตัว ไม่เหมือนพิพิธภัณฑ์ทั่วไปที่เน้นความทึบหรือเป็นทางการมากเกินไป แต่ให้ความรู้สึกคล้ายบ้านเก่าของผู้ครองนครที่ยังคงกลิ่นอายประวัติศาสตร์อย่างชัดเจน

 

พื้นที่โดยรอบพิพิธภัณฑ์มีบรรยากาศสงบร่มรื่น อยู่ในทำเลที่เดินเที่ยวต่อได้ง่าย เพราะรายล้อมด้วยสถานที่สำคัญของเมืองน่าน เช่น วัดพระธาตุช้างค้ำ วัดภูมินทร์ ข่วงเมืองน่าน และวัดหัวข่วง นักท่องเที่ยวจำนวนมากจึงนิยมจัดพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติน่านไว้เป็นหนึ่งในเส้นทางเที่ยวเมืองเก่าน่าน เพื่อทำความเข้าใจภูมิหลังของเมืองก่อนเดินชมวัดและย่านประวัติศาสตร์ใกล้เคียง

 

ตัวอาคารพิพิธภัณฑ์มีหน้าต่างโดยรอบและใช้แสงธรรมชาติเข้ามาช่วยในการจัดแสดง ทำให้บรรยากาศภายในโปร่ง สบาย และไม่รู้สึกอึดอัด ผู้เข้าชมจะรู้สึกเหมือนเดินอยู่ในบ้านเก่าอันทรงคุณค่ามากกว่าการเดินอยู่ในอาคารจัดแสดงแบบปิดทึบ ความพิเศษนี้ทำให้การชมโบราณวัตถุและข้าวของเครื่องใช้โบราณเป็นไปอย่างเพลิดเพลิน โดยเฉพาะผู้ที่ชอบงานสถาปัตยกรรมและประวัติศาสตร์ท้องถิ่น

 

ภายในพิพิธภัณฑ์แบ่งพื้นที่จัดแสดงออกเป็น 2 ชั้น ชั้นล่างเน้นเรื่องราวชีวิตความเป็นอยู่ของกลุ่มชาติพันธุ์ต่าง ๆ ในจังหวัดน่าน รวมถึงข้อมูลเกี่ยวกับเทศกาล งานประเพณี และวัฒนธรรมสำคัญของท้องถิ่น เช่น การสืบชะตา การแข่งเรือ และวิถีชีวิตของผู้คนในพื้นที่ภูเขาและพื้นราบ ส่วนนี้ช่วยให้ผู้เข้าชมเข้าใจว่าน่านไม่ได้มีเพียงวัดเก่าและเมืองเก่าเท่านั้น แต่ยังเป็นจังหวัดที่มีความหลากหลายของผู้คน ภาษา ความเชื่อ และวัฒนธรรมอย่างลึกซึ้ง

 

ชั้นบนของพิพิธภัณฑ์จัดแสดงโบราณวัตถุและหลักฐานทางประวัติศาสตร์ที่พบในจังหวัดน่าน ตั้งแต่ยุคก่อนประวัติศาสตร์จนถึงยุคเจ้าผู้ครองนครน่าน ผู้เข้าชมจะได้เห็นพัฒนาการของเมืองน่านผ่านวัตถุจริง เช่น เครื่องมือ เครื่องใช้ เครื่องปั้นดินเผา พระพุทธรูป ศิลาจารึก ภาพถ่ายเก่า เครื่องเงิน และสิ่งของที่เกี่ยวข้องกับชนชั้นปกครองในอดีต การจัดแสดงส่วนนี้ช่วยให้เห็นว่าน่านเป็นเมืองที่มีประวัติศาสตร์ต่อเนื่องยาวนาน และมีความสัมพันธ์กับทั้งล้านนา พม่า ลาว และดินแดนใกล้เคียง

 

โบราณวัตถุสำคัญที่สุดชิ้นหนึ่งของพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติน่านคือ “งาช้างดำ” ซึ่งถือเป็นวัตถุมงคลคู่บ้านคู่เมืองน่าน งาช้างดำเป็นงาช้างข้างซ้าย ยาว 94 เซนติเมตร วัดโดยรอบส่วนที่ใหญ่ที่สุดได้ 47 เซนติเมตร และมีน้ำหนัก 18 กิโลกรัม ตามประวัติระบุว่าได้มาในสมัยพระยาการเมือง เจ้าผู้ครองนครน่านองค์ที่ 5 งาช้างดำจึงเป็นสัญลักษณ์สำคัญที่เชื่อมโยงความศักดิ์สิทธิ์ อำนาจ ความทรงจำ และอัตลักษณ์ของเมืองน่านเข้าไว้ด้วยกัน

 

นอกจากงาช้างดำแล้ว พิพิธภัณฑ์ยังจัดแสดงเครื่องปั้นดินเผาเคลือบจากเตาเผาบ่อสวก ตำบลสวก อำเภอเมืองน่าน ซึ่งมีอายุราวพุทธศตวรรษที่ 21 และเป็นหลักฐานสำคัญของภูมิปัญญาด้านเครื่องถ้วยในพื้นที่เมืองน่าน การได้ชมเครื่องปั้นดินเผาบ่อสวกภายในพิพิธภัณฑ์ช่วยให้เห็นว่าน่านมีแหล่งผลิตเครื่องเคลือบที่มีคุณค่าในเชิงประวัติศาสตร์และศิลปกรรม ไม่ได้เป็นเพียงเมืองชายขอบทางภูมิศาสตร์ แต่เป็นพื้นที่ที่มีพัฒนาการทางวัฒนธรรมของตนเองอย่างชัดเจน

 

พระพุทธรูปปางมารวิชัยศิลปะล้านนา อิทธิพลศิลปะพม่า พุทธศตวรรษที่ 25 เป็นอีกหนึ่งสิ่งจัดแสดงที่สะท้อนความเชื่อมโยงทางศิลปกรรมระหว่างเมืองน่านกับดินแดนรอบข้าง รูปแบบของพระพุทธรูปช่วยให้ผู้ชมเข้าใจว่าศิลปะในเมืองน่านไม่ได้เกิดขึ้นอย่างโดดเดี่ยว แต่เป็นผลของการรับ อธิบายใหม่ และผสมผสานศิลปวัฒนธรรมหลายกระแสเข้ากับรสนิยมท้องถิ่น

 

อีกหนึ่งวัตถุสำคัญคือพานพระศรีเครื่องเงินลงยา ซึ่งเป็นเครื่องประกอบอิสริยยศของเจ้าผู้ครองนครน่านองค์สุดท้าย สิ่งจัดแสดงนี้ช่วยบอกเล่าฐานะของเจ้าผู้ครองนครในระบบการปกครองเดิม ตลอดจนฝีมือเชิงช่างของช่างเงินเมืองน่านที่มีความละเอียด ประณีต และงดงาม พิพิธภัณฑ์จึงเป็นพื้นที่ที่ทำให้ผู้ชมเห็นความสัมพันธ์ระหว่างประวัติศาสตร์การเมือง ศิลปะ และงานช่างพื้นเมืองอย่างครบถ้วน

 

การเที่ยวพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติน่านเหมาะกับผู้ที่ต้องการวางแผนเที่ยวเมืองน่านแบบเข้าใจแก่น ไม่ใช่เพียงถ่ายรูปกับสถานที่สวยงาม เพราะเมื่อได้เรียนรู้เรื่องหอคำ เจ้าผู้ครองนครน่าน งาช้างดำ เครื่องถ้วยบ่อสวก และวัฒนธรรมชาติพันธุ์แล้ว การเดินไปชมวัดภูมินทร์ วัดพระธาตุช้างค้ำ หรือย่านเมืองเก่าจะมีความหมายมากขึ้น ผู้เข้าชมจะเชื่อมโยงสิ่งที่เห็นภายนอกกับเรื่องราวทางประวัติศาสตร์ภายในพิพิธภัณฑ์ได้อย่างเป็นระบบ

 

การเดินทาง ไปยังพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติน่านทำได้สะดวกมาก เพราะตั้งอยู่ใจกลางเมืองเก่าน่าน บนถนนผากอง หากเริ่มจากสนามบินน่านนครสามารถเดินทางด้วยรถยนต์หรือรถรับจ้างเข้าสู่ตัวเมืองได้ในเวลาประมาณ 10-15 นาที สำหรับนักท่องเที่ยวที่พักในย่านเมืองเก่า สามารถเดินเท้าหรือปั่นจักรยานเที่ยวต่อเนื่องจากวัดภูมินทร์ ข่วงเมืองน่าน วัดพระธาตุช้างค้ำ และพิพิธภัณฑ์ได้ภายในเส้นทางเดียวกัน

 

ปัจจุบันพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติน่านมีประกาศปิดปรับปรุงชั่วคราวตั้งแต่วันที่ 24 เมษายน 2569 เป็นต้นไป เนื่องจากการปรับปรุงโครงสร้างหลังคาอาคารและห้องจัดแสดงที่ได้รับผลกระทบจากเหตุวาตภัย ก่อนเดินทางควรตรวจสอบประกาศล่าสุดจากเพจทางการหรือกรมศิลปากรอีกครั้ง เพื่อให้วางแผนเที่ยวได้ถูกต้อง หากพิพิธภัณฑ์ยังไม่เปิดให้เข้าชม นักท่องเที่ยวยังสามารถเดินชมย่านเมืองเก่า วัดภูมินทร์ วัดพระธาตุช้างค้ำ และจุดท่องเที่ยวใกล้เคียงได้ในบริเวณเดียวกัน

 

 

ตอบ: อยู่บนถนนผากอง ตำบลในเวียง อำเภอเมืองน่าน จังหวัดน่าน ตรงข้ามวัดพระธาตุช้างค้ำ และใกล้วัดภูมินทร์

 

ตอบ: ขณะนี้ปิดปรับปรุงชั่วคราวตั้งแต่วันที่ 24 เมษายน 2569 เป็นต้นไป ควรตรวจสอบประกาศล่าสุดก่อนเดินทาง

 

ตอบ: เวลาทำการปกติคือวันพุธ-วันอาทิตย์ เวลา 09.00-16.00 น. ปิดวันจันทร์และวันอังคาร

 

ตอบ: สิ่งจัดแสดงสำคัญคือ งาช้างดำ วัตถุมงคลคู่บ้านคู่เมืองน่าน รวมถึงเครื่องปั้นดินเผาบ่อสวก พระพุทธรูปศิลปะล้านนา และเครื่องเงินของเจ้าผู้ครองนครน่าน

 

ตอบ: อยู่ใกล้วัดภูมินทร์ วัดพระธาตุช้างค้ำ ข่วงเมืองน่าน วัดหัวข่วง วัดมิ่งเมือง และวัดศรีพันต้น

 

ตอบ: เหมาะกับผู้สนใจประวัติศาสตร์เมืองน่าน ศิลปะล้านนา โบราณวัตถุ ชาติพันธุ์ และนักท่องเที่ยวที่ต้องการเข้าใจเมืองน่านก่อนเดินชมย่านเมืองเก่า