เรือนจำจังหวัดน่าน

วันเปิดทำการ: วันจันทร์–วันศุกร์

เวลาเปิดทำการ: 8.30–16.30 น.

 

เรือนจำจังหวัดน่าน ตั้งอยู่เลขที่ 28 ถนนผากอง ตำบลในเวียง อำเภอเมืองน่าน จังหวัดน่าน เป็นหน่วยงานในสังกัดกรมราชทัณฑ์ที่ตั้งอยู่กลางย่านเมืองเก่าน่าน ใกล้แหล่งท่องเที่ยวสำคัญหลายแห่ง เช่น วัดภูมินทร์ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติน่าน วัดมิ่งเมือง และวัดพระธาตุช้างค้ำวรวิหาร จุดเด่นของสถานที่แห่งนี้ไม่ได้อยู่ที่การเป็นสถานที่ท่องเที่ยวทั่วไป แต่อยู่ที่เรื่องราวด้านการศึกษา การพัฒนาคุณภาพชีวิต การฝึกอาชีพ และอาคารไม้เก่าแก่ที่สะท้อนประวัติของเรือนจำจังหวัดน่านอย่างชัดเจน ผู้ที่สนใจเข้าศึกษาดูงานควรติดต่อล่วงหน้าและปฏิบัติตามระเบียบของเรือนจำอย่างเคร่งครัด

 

เรือนจำจังหวัดน่านมีพื้นที่เดิมประมาณ 6 ไร่ 3 งาน ตั้งอยู่ในทำเลใจกลางเมืองที่เชื่อมโยงกับบริบทประวัติศาสตร์ของเมืองน่านอย่างใกล้ชิด สิ่งที่โดดเด่นที่สุดคืออาคารห้องสมุดพร้อมปัญญา ซึ่งเป็นอาคารไม้ 2 ชั้น สร้างขึ้นในสมัยรัชกาลที่ 6 มีอายุกว่า 100 ปี เดิมอาคารหลังนี้เคยใช้เป็นโรงนอน มีห้องทั้งหมด 12 ห้อง ก่อนจะได้รับการปรับปรุงให้เป็นอาคารอเนกประสงค์และแหล่งเรียนรู้ภายในเรือนจำ หลังจากมีการย้ายโรงนอนไปยังอาคารหลังใหม่ อาคารไม้เก่าแก่จึงได้รับบทบาทใหม่ในฐานะพื้นที่ส่งเสริมความรู้ กิจกรรม และการพัฒนาศักยภาพของผู้ต้องขัง

 

ห้องสมุดพร้อมปัญญาเป็นหัวใจสำคัญของการเรียนรู้ภายในเรือนจำจังหวัดน่าน เพราะเป็นพื้นที่ที่ช่วยให้ผู้ต้องขังเข้าถึงหนังสือ ความรู้ และกิจกรรมทางการศึกษาได้เป็นระบบ ภายในมีหนังสือสำหรับค้นคว้าและสามารถยืมไปอ่านได้ ช่วยสร้างนิสัยรักการอ่านและเปิดโอกาสให้ผู้ต้องขังใช้เวลาว่างอย่างมีคุณค่า ความสำคัญของห้องสมุดแห่งนี้จึงไม่ได้จำกัดอยู่เพียงการเป็นอาคารเก่าแก่ แต่ยังเป็นสัญลักษณ์ของการเปลี่ยนพื้นที่ควบคุมให้กลายเป็นพื้นที่แห่งโอกาส

 

ด้านการศึกษา เรือนจำจังหวัดน่านมีการส่งเสริมให้ผู้ต้องขังเรียนรู้ต่อเนื่อง ทั้งการศึกษาขั้นพื้นฐาน การศึกษานอกระบบ และการเรียนรู้ทักษะที่ใช้ได้จริงในชีวิตประจำวัน มีครูและผู้สอนเข้ามาช่วยจัดการเรียนการสอนในรายวิชาต่าง ๆ เช่น ภาษาไทย คอมพิวเตอร์ ดนตรี และความรู้พื้นฐานที่จำเป็นต่อการกลับคืนสู่สังคม การมีโอกาสเรียนรู้จนถึงระดับสูงขึ้นเป็นส่วนหนึ่งของแนวคิดการพัฒนาพฤตินิสัยที่มุ่งให้ผู้ต้องขังมีทักษะ ความมั่นใจ และแนวทางชีวิตที่ดีขึ้นหลังพ้นโทษ

 

ภายในอาคารยังมีพื้นที่สำคัญหลายส่วน เช่น ห้องแสดงนิทรรศการเกี่ยวกับการจองจำในอดีต ห้องพระ และห้องทรงงานที่เกี่ยวข้องกับสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี พื้นที่เหล่านี้ช่วยสะท้อนให้เห็นทั้งมิติประวัติศาสตร์ สังคม และแนวคิดด้านการพัฒนาคนของเรือนจำ การจัดพื้นที่ภายในอย่างเป็นสัดส่วนทำให้อาคารไม้เก่าแก่หลังนี้มีคุณค่าทั้งด้านกายภาพและด้านการใช้งานร่วมสมัย

 

นอกจากการศึกษาแล้ว งานฝึกอาชีพเป็นอีกจุดเด่นของเรือนจำจังหวัดน่าน ผู้ต้องขังได้รับการฝึกทักษะหลายประเภท เช่น การทำเฟอร์นิเจอร์ไม้ การตัดผม การทอผ้า และงานช่างพื้นฐาน การฝึกอาชีพเหล่านี้ช่วยให้ผู้ต้องขังมีความรู้ติดตัว สามารถพัฒนาเป็นรายได้หลังพ้นโทษ และลดโอกาสกลับไปกระทำผิดซ้ำ บางกิจกรรมยังเชื่อมโยงกับภูมิปัญญาท้องถิ่นและงานหัตถกรรมของเมืองน่าน ทำให้เกิดคุณค่าทั้งในด้านอาชีพและวัฒนธรรม

 

ในมิติของคุณภาพชีวิต เรือนจำจังหวัดน่านจัดให้มีพื้นที่ออกกำลังกายและกิจกรรมนันทนาการ เช่น เวทีมวย สนามตะกร้อ และพื้นที่ร่มไม้ภายในบริเวณเรือนจำ สภาพแวดล้อมที่มีไม้ดอกไม้ประดับและพื้นที่พักผ่อนช่วยให้ผู้ต้องขังมีโอกาสใช้เวลาว่างอย่างเหมาะสม ด้านสุขภาพมีสถานพยาบาลให้บริการภายใน และมีร้านจำหน่ายสินค้าอุปโภคบริโภคในราคาที่เข้าถึงได้ สิ่งเหล่านี้สะท้อนการบริหารจัดการเรือนจำที่ให้ความสำคัญกับความเป็นอยู่พื้นฐานควบคู่กับการควบคุมตามกฎหมาย

 

อีกพื้นที่หนึ่งที่น่าสนใจคือเรือนจำชั่วคราวเขาน้อย ซึ่งอยู่ภายใต้การดูแลของเรือนจำจังหวัดน่าน พื้นที่นี้มีลักษณะต่างจากเรือนจำทั่วไป เพราะเน้นการฝึกอาชีพด้านเกษตรกรรมและการใช้ชีวิตในพื้นที่เปิดมากขึ้น กิจกรรมที่เกี่ยวข้องมีทั้งการปลูกหม่อนเลี้ยงไหม การเลี้ยงสุกรแบบหมูหลุม การปลูกผักไฮโดรโปนิกส์ การทำปุ๋ยหมัก การเพาะปลูกโดยใช้ภูมิปัญญาชาวบ้าน และการประยุกต์วัสดุธรรมชาติในท้องถิ่นเพื่อลดต้นทุนการผลิต

 

เรือนจำชั่วคราวเขาน้อยมีบทบาทสำคัญในฐานะแหล่งเรียนรู้ด้านเกษตรและการฝึกอาชีพ เพราะกิจกรรมหลายอย่างสามารถนำไปปรับใช้ได้จริงหลังพ้นโทษ เช่น การปลูกผักโดยไม่ใช้ดิน การเลี้ยงสุกรแบบลดต้นทุน การทำปุ๋ยหมัก และการจัดการพื้นที่เกษตรอย่างพอเพียง แนวคิดเหล่านี้ทำให้ผู้ต้องขังได้ฝึกทั้งวินัย ความรับผิดชอบ การทำงานเป็นทีม และทักษะอาชีพที่เชื่อมโยงกับเศรษฐกิจชุมชน

 

การเดินทาง ไปยังเรือนจำจังหวัดน่านสามารถเดินทางได้สะดวกจากตัวเมืองน่าน เนื่องจากตั้งอยู่บนถนนผากองในเขตตำบลในเวียง หากเดินทางจากสนามบินน่านนคร ใช้เส้นทางเข้าสู่ตัวเมืองน่านแล้วมุ่งหน้าไปย่านวัดภูมินทร์และพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติน่าน จากนั้นเข้าสู่ถนนผากอง บริเวณนี้เป็นย่านเมืองเก่าที่มีถนนค่อนข้างกระชับ เหมาะกับการเดินทางด้วยรถยนต์ส่วนตัว รถรับจ้าง หรือรถสองแถวท้องถิ่น ผู้ที่ต้องการเข้าติดต่อราชการหรือขออนุญาตศึกษาดูงานควรโทรสอบถามล่วงหน้าและเตรียมเอกสารตามระเบียบของหน่วยงาน

 

สำหรับผู้อ่านที่สนใจเชิงประวัติศาสตร์ อาคารห้องสมุดพร้อมปัญญาเป็นตัวอย่างที่ดีของการอนุรักษ์อาคารไม้เก่าและปรับใช้ใหม่ให้เกิดประโยชน์ต่อสังคม อาคารที่เคยเป็นโรงนอนในระบบเรือนจำเดิมถูกเปลี่ยนเป็นพื้นที่เรียนรู้และพัฒนาศักยภาพของผู้ต้องขัง ทำให้สถานที่แห่งนี้มีความหมายมากกว่าภาพจำของเรือนจำในฐานะสถานที่ควบคุม แต่เป็นพื้นที่ที่แสดงให้เห็นการพัฒนาคนผ่านการศึกษา วินัย อาชีพ และโอกาสในการเริ่มต้นใหม่

 

 

ตอบ: เรือนจำจังหวัดน่านเป็นหน่วยงานราชการ ไม่ใช่สถานที่ท่องเที่ยวทั่วไป ผู้ที่ต้องการเข้าติดต่อหรือศึกษาดูงานควรติดต่อล่วงหน้าและปฏิบัติตามระเบียบของเรือนจำ

 

ตอบ: จุดเด่นคืออาคารห้องสมุดพร้อมปัญญา อาคารไม้ 2 ชั้น สมัยรัชกาลที่ 6 ซึ่งเดิมเป็นโรงนอนเก่า ก่อนปรับเป็นพื้นที่เรียนรู้และอาคารอเนกประสงค์

 

ตอบ: ตั้งอยู่เลขที่ 28 ถนนผากอง ตำบลในเวียง อำเภอเมืองน่าน จังหวัดน่าน 55000

 

ตอบ: เรือนจำชั่วคราวเขาน้อยอยู่ภายใต้การดูแลของเรือนจำจังหวัดน่าน และเป็นพื้นที่ฝึกอาชีพด้านเกษตรกรรม เช่น ปลูกหม่อนเลี้ยงไหม ปลูกผักไฮโดรโปนิกส์ และเลี้ยงสุกรแบบหมูหลุม

 

ตอบ: มีการเรียนรู้ด้านภาษาไทย คอมพิวเตอร์ ดนตรี การอ่านหนังสือ และการฝึกอาชีพ เช่น ทำเฟอร์นิเจอร์ไม้ ตัดผม ทอผ้า และงานเกษตรในพื้นที่เรือนจำชั่วคราว

 

ตอบ: สามารถติดต่อเรือนจำจังหวัดน่านได้ที่เบอร์ 054-710275 ในวันและเวลาราชการ