วัดศรีดอนชัย

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: 08.00 - 17.00 น.

 

วัดศรีดอนชัย (งอบ) ตั้งอยู่เลขที่ 63 บ้านใต้ร่มโพธิ์ทอง หมู่ที่ 10 ตำบลงอบ อำเภอทุ่งช้าง จังหวัดน่าน เป็นวัดราษฎร์สังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย และเป็นศูนย์กลางจิตใจสำคัญของชุมชนไทลื้อบ้านงอบ วัดแห่งนี้มีประวัติยาวนานตั้งแต่ พ.ศ. 2249 และได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อวันพุธที่ 13 พฤศจิกายน พ.ศ. 2478 ก่อนประกอบพิธีผูกพัทธสีมาเมื่อวันอาทิตย์ที่ 12 มีนาคม พ.ศ. 2480 จุดเด่นของวัดคือความเป็นวัดเก่าแก่ของชุมชนงอบ ต้นศรีมหาโพธิ์ที่เปรียบเสมือนเสาใจบ้าน พระอุโบสถ พระวิหารล้านนาไทลื้อ พระประธานเก่าแก่ และเรื่องราวการอพยพตั้งถิ่นฐานของชาวไทลื้อจากแถบสิบสองปันนา

 

วัดศรีดอนชัยเป็นวัดที่มีความหมายมากกว่าศาสนสถานประจำหมู่บ้าน เพราะเป็นศูนย์รวมประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม ภาษา ความเชื่อ และความทรงจำของชุมชนบ้านงอบอย่างชัดเจน ภายในวัดมีต้นศรีมหาโพธิ์ขนาดใหญ่ซึ่งชาวบ้านถือเป็นเสาใจบ้านของชุมชนไทลื้อบ้านงอบ ตั้งอยู่ใจกลางหมู่บ้านและอยู่ในตำแหน่งที่สังเกตได้ชัดเมื่อมองจากที่สูง ต้นโพธิ์นี้เป็นหลักฐานสำคัญที่ช่วยสะท้อนอายุของวัด เพราะเสนาสนะและอาคารต่าง ๆ ย่อมมีการซ่อมแซม เปลี่ยนแปลง หรือสร้างใหม่ตามกาลเวลา แต่ต้นไม้ศักดิ์สิทธิ์ที่ปลูกคู่หมู่บ้านยังคงทำหน้าที่เป็นพยานของประวัติศาสตร์ชุมชน

 

ในคติการตั้งหมู่บ้านของชาวไทลื้อและชุมชนล้านนาในอดีต มักมีการตั้งเสาใจบ้านไว้กลางหมู่บ้าน โดยนำหลักไม้มาปักไว้พร้อมปลูกต้นโพธิ์ให้เติบโตคลุมเสานั้นไว้ ความเชื่อนี้ทำให้ต้นศรีมหาโพธิ์ในวัดศรีดอนชัยไม่ได้เป็นเพียงต้นไม้ใหญ่ในเขตวัด แต่เป็นสัญลักษณ์ของชีวิต ความมั่นคง และศูนย์กลางจิตวิญญาณของหมู่บ้าน การที่วัดตั้งอยู่ใจกลางชุมชนและมีต้นโพธิ์คู่หมู่บ้านเช่นนี้ จึงทำให้วัดศรีดอนชัยเป็นจุดเชื่อมโยงระหว่างศาสนา ความเชื่อ และการตั้งถิ่นฐานของชาวไทลื้อบ้านงอบอย่างลึกซึ้ง

 

ประวัติการสร้างวัดศรีดอนชัยมีข้อมูลที่ปรากฏหลายชุด โดยข้อมูลหนึ่งระบุว่าสร้างเมื่อ พ.ศ. 2249 ผู้สร้างไม่ทราบแน่ชัด ขณะที่เอกสารของพระครูเขียนทองกล่าวว่าสร้างวัดเมื่อวันที่ 16 มกราคม พ.ศ. 2245 และเป็นวัดโดยสมบูรณ์เมื่อวันที่ 15 มีนาคม พ.ศ. 2249 ไม่ว่าจะยึดข้อมูลชุดใด วัดแห่งนี้ก็ยังถือเป็นวัดเก่าแก่ที่มีอายุยาวนานมากกว่า 300 ปี และเป็นหนึ่งในวัดสำคัญที่สะท้อนรากฐานชุมชนเก่างอบอย่างชัดเจน

 

ความสำคัญของวัดศรีดอนชัยยังสัมพันธ์กับการอพยพของชาวไทลื้อจากเมืองหลวงภูคา เมืองสิงห์ เมืองนัง แคว้นสิบสองปันนา ประเทศจีน มาตั้งหลักปักฐานที่บ้านงอบในช่วงต้นกรุงรัตนโกสินทร์ โดยมีพระครูบาอินต๊ะวิไชย มหาอารามาธิบดีสงฆ์วัดศรีดอนชัย เป็นผู้นำพระเณร ญาติโยม และชาวไทลื้อเข้ามาสู่พื้นที่นี้ เมื่อ พ.ศ. 2356 เรื่องราวดังกล่าวทำให้วัดศรีดอนชัยไม่ใช่เพียงวัดของหมู่บ้าน แต่เป็นพื้นที่บันทึกประวัติศาสตร์การเดินทางและการตั้งถิ่นฐานของกลุ่มชาติพันธุ์ไทลื้อในจังหวัดน่าน

 

หลักฐานสำคัญที่ช่วยยืนยันเรื่องราวของพระครูบาอินต๊ะวิไชยปรากฏในคัมภีร์ธรรมใบลานมิลินทปัญหา ซึ่งระบุปีจุลศักราช 1185 ตรงกับ พ.ศ. 2366 เป็นปีที่สร้างธรรมมิลินทปัญหาเพื่อค้ำจุนพระพุทธศาสนา ข้อความดังกล่าวสะท้อนว่าวัดศรีดอนชัยเป็นศูนย์กลางการเรียนรู้ธรรมะ การคัดลอกคัมภีร์ และการสืบทอดพระพุทธศาสนาของชุมชนไทลื้อมาอย่างยาวนาน ไม่ใช่เพียงสถานที่สำหรับประกอบพิธีกรรมเท่านั้น

 

พระอุโบสถของวัดศรีดอนชัยมีขนาดกว้าง 8 เมตร ยาว 12 เมตร เริ่มสร้างใหม่เมื่อ พ.ศ. 2535 และทำการฉลองเมื่อวันที่ 26 มกราคม พ.ศ. 2538 ภายในประดิษฐานพระประธานโลหะสำริด ปางสมาธิ นามว่า “พระพุทธวิถีนายก” เป็นพระพุทธรูปหล่อแบบทั้งองค์ไม่มีการต่อ หน้าตักกว้าง 31 นิ้ว สูง 54 นิ้ว และกว้าง 41.5 นิ้ว พร้อมพระสาวก 2 รูป พระประธานองค์นี้ถวายโดยศรัทธาวัดกลางบางแก้ว อำเภอนครชัยศรี จังหวัดนครปฐม ซึ่งเป็นวัดที่มีอดีตเจ้าอาวาสเป็นพระเกจิสำคัญคือหลวงปู่บุญ โดยถวายในคราวฉลองพระอุโบสถ

 

ภายในพระอุโบสถยังมีพระพุทธรูปที่ขึ้นทะเบียนไว้อีกหลายองค์ ทำให้พระอุโบสถเป็นพื้นที่สำคัญทั้งด้านพิธีกรรมและพุทธศิลป์ ผู้มาเยือนควรใช้เวลาในการกราบสักการะอย่างสงบ และสังเกตรายละเอียดขององค์พระประธานซึ่งมีลักษณะงดงามและเป็นปูชนียวัตถุสำคัญของวัด พระอุโบสถแห่งนี้ยังเป็นหลักฐานของการพัฒนาวัดในยุคหลังที่ยังคงรักษาความสำคัญทางศาสนาให้สืบเนื่องมาถึงปัจจุบัน

 

พระวิหารของวัดศรีดอนชัยมีขนาดกว้าง 9 เมตร ยาว 20 เมตร สร้างเมื่อ พ.ศ. 2513 ในสมัยพ่อกำนันบุญสวย อินทะรังษีเป็นกำนัน พระประธานในวิหารเป็นพระพุทธรูปปางมารวิชัย แบบปูนปั้นมาแต่โบราณ หน้าตักกว้าง 91 นิ้ว สูง 179 นิ้ว ฐานกว้าง 114 นิ้ว ไม่ปรากฏปีที่สร้างแน่ชัด และมีการลงรักปิดทองมาแต่โบราณ พระประธานองค์นี้เป็นหนึ่งในจุดสำคัญที่สุดของวิหาร เพราะเป็นพระพุทธรูปเก่าแก่ที่สะท้อนศรัทธาของชุมชนบ้านงอบในระยะยาว

 

พระประธานในวิหารได้รับการบูรณะซ่อมแซมในสมัยพระครูเขียนทอง โดยนายช่างอาคม อินทะรังษี เนื่องจากแขนหรือพระเพลาชำรุด หลังการบูรณะรูปลักษณะขององค์พระเปลี่ยนไปจากเดิมบ้าง แต่ยังคงความงดงามและมีคุณค่าในฐานะพระประธานประจำวิหาร เดิมใบหูขององค์พระทำจากไม้ซ้อ ซึ่งเป็นรายละเอียดทางช่างที่สะท้อนงานศิลป์ท้องถิ่นอย่างน่าสนใจ

 

ศิลปะของพระวิหารเป็นแบบล้านนาไทย ด้านข้างมีเครื่องสูงตามประเพณีไทลื้อที่มีมาแต่โบราณ รายละเอียดเหล่านี้ทำให้วิหารวัดศรีดอนชัยเป็นทั้งศาสนสถานและหลักฐานทางวัฒนธรรมของชาวไทลื้อบ้านงอบ การมีเครื่องสูงในวิหารสะท้อนความเคารพต่อองค์พระประธานและประเพณีพิธีกรรมที่สืบทอดกันมาอย่างยาวนาน

 

กุฏิสงฆ์ของวัดมีประวัติสำคัญจากเหตุการณ์อัคคีภัยเมื่อวันที่ 21 พฤษภาคม พ.ศ. 2539 เวลา 02.45 น. เกิดไฟไหม้กุฏิใหญ่ ไฟเกือบลุกลามไปถึงวิหารและกุฏิเจ้าอาวาส แต่สามารถดับไว้ได้ทัน ส่วนพระอุโบสถไม่ได้รับความเสียหาย เหตุการณ์นี้เป็นความทรงจำสำคัญของวัดและชุมชน ปัจจุบันวัดมีกุฏิสงฆ์ 2 หลัง ได้แก่ กุฏิศรีสุวรรณราษฎร์ ซึ่งฉลองระหว่างวันที่ 31 ธันวาคม พ.ศ. 2543 ถึงวันที่ 2 มกราคม พ.ศ. 2544 และกุฏิข้างพระอุโบสถ รวมถึงห้องน้ำ 1 หลัง

 

หอระฆังของวัดสร้างเมื่อ พ.ศ. 2527 เป็นอีกหนึ่งองค์ประกอบสำคัญในเขตวัด เพราะหอระฆังทำหน้าที่ประกาศเวลา เรียกชาวบ้านเข้าร่วมกิจกรรมทางศาสนา และเป็นสัญลักษณ์ของวัดในชุมชนชนบท แม้จะเป็นอาคารขนาดไม่ใหญ่เท่าพระอุโบสถหรือพระวิหาร แต่มีบทบาทในวิถีวัดและชีวิตประจำวันของชุมชนอย่างต่อเนื่อง

 

ต้นโพธิ์ใหญ่ของวัดศรีดอนชัยมีอายุยาวนานมาก โดยข้อมูลหนึ่งระบุว่าอายุ 199 ปี และหลักฐานด้านชุมชนเก่างอบระบุว่าใน พ.ศ. 2564 ต้นโพธิ์มีอายุไม่น้อยกว่า 208 ปี ต้นโพธิ์นี้ปลูกโดยพระครูบาอินต๊ะวิไชย ผู้มีบทบาทสำคัญในการนำชาวไทลื้อจากสิบสองปันนามาตั้งหลักปักฐานที่บ้านงอบ ต้นโพธิ์จึงเป็นสัญลักษณ์ของการตั้งถิ่นฐาน ความศรัทธา และความต่อเนื่องของชุมชนไทลื้อที่ยังคงรักษาตัวตนมาจนถึงปัจจุบัน

 

วัดศรีดอนชัยยังเป็นส่วนหนึ่งของย่านชุมชนเก่างอบ ซึ่งมีเอกลักษณ์ด้านวัฒนธรรมไตลื้ออย่างเด่นชัด ชาวบ้านงอบมีภาษาไตลื้อเป็นภาษาชุมชน มีวัฒนธรรมการทอผ้า มีอาหารพื้นถิ่น และมีประเพณีสำคัญ เช่น งานตานสลากภัต งานสรงน้ำพระธาตุศรีดอนชัยในเดือนมีนาคม งานตานหลัวผิงไฟพระเจ้า งานประเพณีที่จัดในวันที่ 30 ธันวาคมของทุกปี และงานเลี้ยงเทวดาเมืองผีเมืองในเดือนมิถุนายน วัดจึงเป็นศูนย์กลางของทั้งศาสนา ประเพณี และอัตลักษณ์ชุมชน

 

นอกจากตัววัดแล้ว พื้นที่บ้านงอบยังมีพิพิธภัณฑ์เฮินไตลื้อ ซึ่งสร้างขึ้นเพื่อรวบรวมและจัดแสดงความรู้เกี่ยวกับชาติพันธุ์ไตลื้อ ภูมิปัญญาการปลูกสร้างเรือน วิถีชีวิต และวัฒนธรรมของชุมชน การมาเยือนวัดศรีดอนชัยจึงสามารถเชื่อมโยงกับการเรียนรู้วัฒนธรรมไทลื้อบ้านงอบได้อย่างครบถ้วน ทั้งด้านวัด บ้านเรือน ภาษา ประเพณี อาหาร และผ้าทอ

 

การเดินทาง ไปวัดศรีดอนชัย (งอบ) สามารถใช้ถนนสายน่าน–ทุ่งช้างเข้าสู่ตำบลงอบ อำเภอทุ่งช้าง จังหวัดน่าน วัดตั้งอยู่ที่บ้านใต้ร่มโพธิ์ทอง หมู่ที่ 10 อยู่ในย่านชุมชนเก่างอบและเป็นจุดสำคัญของหมู่บ้าน การเดินทางด้วยรถส่วนตัวสะดวกที่สุด และสามารถจัดเส้นทางร่วมกับวัดทุ่งสุน อนุสาวรีย์วีรกรรม พลเรือน ตำรวจ ทหาร ดอยผาผึ้ง ถ้ำผาผึ้ง และแหล่งท่องเที่ยวในอำเภอทุ่งช้างได้

 

ผู้มาเยือนควรแต่งกายสุภาพ รักษาความสงบ และให้ความเคารพต่อพื้นที่ศาสนสถาน โดยเฉพาะบริเวณพระอุโบสถ พระวิหาร พระประธาน และต้นศรีมหาโพธิ์ซึ่งเป็นสัญลักษณ์สำคัญของชุมชน หากต้องการถ่ายภาพควรทำด้วยความสุภาพและไม่รบกวนกิจกรรมของพระสงฆ์หรือชาวบ้าน วัดศรีดอนชัยเหมาะสำหรับผู้ที่สนใจวัดเก่า ประวัติศาสตร์ไทลื้อ ชุมชนเก่า และเส้นทางท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมในอำเภอทุ่งช้าง

 

โดยสรุป วัดศรีดอนชัย (งอบ) เป็นวัดเก่าแก่และศูนย์กลางสำคัญของชุมชนไทลื้อบ้านงอบ มีคุณค่าทั้งในด้านศาสนา ประวัติศาสตร์ ศิลปกรรม และชาติพันธุ์วัฒนธรรม จุดเด่นของวัดอยู่ที่ต้นศรีมหาโพธิ์เสาใจบ้าน พระอุโบสถ พระวิหารล้านนาไทลื้อ พระพุทธวิถีนายก พระประธานปางมารวิชัยเก่าแก่ และเรื่องราวของพระครูบาอินต๊ะวิไชยกับการตั้งถิ่นฐานของชาวไทลื้อจากสิบสองปันนา วัดแห่งนี้จึงเป็นหนึ่งในสถานที่สำคัญที่ควรแวะเมื่อเดินทางมายังตำบลงอบ อำเภอทุ่งช้าง จังหวัดน่าน

 

 

ตอบ: วัดศรีดอนชัยตั้งอยู่เลขที่ 63 บ้านใต้ร่มโพธิ์ทอง หมู่ที่ 10 ตำบลงอบ อำเภอทุ่งช้าง จังหวัดน่าน

 

ตอบ: วัดศรีดอนชัยสร้างเมื่อ พ.ศ. 2249 และรับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อวันที่ 13 พฤศจิกายน พ.ศ. 2478

 

ตอบ: จุดเด่นคือวัดเก่าแก่ของชุมชนไทลื้อบ้านงอบ ต้นศรีมหาโพธิ์เสาใจบ้าน พระวิหารล้านนาไทลื้อ และพระพุทธวิถีนายกในพระอุโบสถ

 

ตอบ: ต้นศรีมหาโพธิ์เปรียบเสมือนเสาใจบ้านของชาวไทลื้อบ้านงอบ และเป็นสัญลักษณ์สำคัญของการตั้งถิ่นฐานของชุมชน

 

ตอบ: วัดเป็นศูนย์กลางของชุมชนไทลื้อบ้านงอบ ซึ่งมีประวัติการอพยพจากเมืองหลวงภูคา เมืองสิงห์ เมืองนัง และสิบสองปันนา

 

ตอบ: ใช้ถนนสายน่าน–ทุ่งช้างเข้าสู่ตำบลงอบ อำเภอทุ่งช้าง วัดตั้งอยู่ในย่านชุมชนเก่างอบ การเดินทางด้วยรถส่วนตัวสะดวกที่สุด