เขื่อนน้ำอูน

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: 08.00 – 17.00 น.

 

เขื่อนน้ำอูน สกลนคร เป็นเขื่อนดินขนาดใหญ่ในความดูแลของกรมชลประทาน ตั้งอยู่ในพื้นที่ตำบลแร่ อำเภอพังโคน จังหวัดสกลนคร สร้างกั้นลำน้ำอูนซึ่งเป็นสาขาสำคัญของแม่น้ำสงคราม มีต้นน้ำจากเทือกเขาภูพาน เขื่อนมีสันเขื่อนยาว 3,000 เมตร สูง 29.50 เมตร และเก็บกักน้ำได้ 520 ล้านลูกบาศก์เมตร ใช้ประโยชน์ด้านชลประทาน การเพาะปลูกฤดูฝนและฤดูแล้ง การบรรเทาอุทกภัย และเป็นแหล่งพักผ่อนริมอ่างเก็บน้ำที่กว้างใหญ่ รายล้อมด้วยแนวภูเขา ป่าไม้ และบรรยากาศเงียบสงบ

 

เขื่อนน้ำอูน สกลนคร เป็นหนึ่งในแหล่งน้ำขนาดใหญ่ที่มีความสำคัญต่อภาคการเกษตรและวิถีชีวิตของประชาชนในจังหวัดสกลนคร ตั้งอยู่ในพื้นที่ตำบลแร่ อำเภอพังโคน จังหวัดสกลนคร เป็นเขื่อนดินที่สร้างกั้นลำน้ำอูน ซึ่งเป็นสาขาสำคัญของแม่น้ำสงครามและมีต้นน้ำมาจากเทือกเขาภูพาน ลำน้ำอูนเป็นลำน้ำที่มีความหมายต่อพื้นที่ตอนบนของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เพราะไหลผ่านพื้นที่เกษตร พื้นที่ชุมชน และเชื่อมโยงกับระบบน้ำขนาดใหญ่ก่อนจะไหลลงสู่แม่น้ำโขงในจังหวัดนครพนม เขื่อนน้ำอูนจึงไม่ได้เป็นเพียงสถานที่ท่องเที่ยวริมอ่างเก็บน้ำ แต่เป็นโครงสร้างน้ำที่ช่วยกำหนดความมั่นคงด้านน้ำให้กับพื้นที่กว้างใหญ่ของลุ่มน้ำอูน

 

ความเป็นมาของเขื่อนน้ำอูนสัมพันธ์โดยตรงกับสภาพภูมิประเทศของลุ่มน้ำอูน พื้นที่ราบสองฝั่งลำน้ำอูนมีลักษณะเป็นแอ่ง เมื่อเกิดฝนตกหนักจึงมักประสบปัญหาน้ำท่วม พื้นที่เพาะปลูกเสียหาย และเมื่อเข้าสู่ช่วงฝนทิ้งช่วงหรือฤดูแล้งก็เกิดปัญหาขาดแคลนน้ำสำหรับการเพาะปลูก กรมชลประทานจึงสร้างเขื่อนน้ำอูนขึ้นเพื่อกักเก็บน้ำ บริหารน้ำ และกระจายน้ำเข้าสู่ระบบชลประทาน ตัวเขื่อนเริ่มก่อสร้างเมื่อปี 2510 แล้วเสร็จในปี 2517 ส่วนงานระบบส่งน้ำแล้วเสร็จในปี 2524 ทำให้เขื่อนน้ำอูนกลายเป็นแหล่งน้ำหลักที่ช่วยรองรับการเกษตรและการบริหารน้ำของพื้นที่ตอนบนในภาคอีสานอย่างเป็นระบบ

 

ลักษณะทางกายภาพของเขื่อนน้ำอูนทำให้สถานที่แห่งนี้โดดเด่นในฐานะเขื่อนดินขนาดใหญ่ ตัวเขื่อนสูง 29.50 เมตร สันเขื่อนยาว 3,000 เมตร สามารถเก็บกักน้ำได้ประมาณ 520 ล้านลูกบาศก์เมตร น้ำที่กักเก็บไว้ถูกใช้เพื่อสนับสนุนพื้นที่เพาะปลูกในฤดูฝนประมาณ 185,800 ไร่ และฤดูแล้งประมาณ 63,000 ไร่ พร้อมช่วยบรรเทาอุทกภัยในลุ่มน้ำอูน ข้อมูลเหล่านี้สะท้อนว่าเขื่อนน้ำอูนมีบทบาทใหญ่กว่าการเป็นจุดชมวิว เพราะเป็นแหล่งน้ำที่ส่งผลต่อการผลิตอาหาร รายได้ของเกษตรกร และความมั่นคงของชุมชนโดยรอบ

 

บรรยากาศของเขื่อนน้ำอูนเหมาะสำหรับการพักผ่อนหย่อนใจอย่างชัดเจน ภาพรวมของพื้นที่เป็นอ่างเก็บน้ำกว้างใหญ่ที่รายล้อมด้วยแนวเทือกเขาภูพานและป่าไม้ เมื่อมองจากบริเวณสันเขื่อนจะเห็นผืนน้ำกว้างทอดตัวไปไกล สลับกับแนวป่าและภูเขาที่ทำให้ภูมิทัศน์ดูสงบ เย็นสบาย และมีความเป็นธรรมชาติสูง จุดเด่นของเขื่อนน้ำอูนคือความกว้างของอ่างเก็บน้ำและความนิ่งของผืนน้ำ ซึ่งทำให้สถานที่นี้เหมาะกับการนั่งพัก ชมวิว ถ่ายภาพ เดินเล่น และใช้เวลาเงียบ ๆ กับธรรมชาติ

 

บริเวณใกล้สันเขื่อนมีน้ำตกขนาดเล็กที่เกิดจากการระบายน้ำออกจากเขื่อน จุดนี้เป็นองค์ประกอบที่ช่วยเพิ่มความน่าสนใจให้กับพื้นที่ เพราะนักท่องเที่ยวสามารถชมทั้งผืนน้ำกว้างของอ่างเก็บน้ำและสายน้ำที่ไหลจากการบริหารจัดการน้ำของเขื่อนได้ในพื้นที่เดียวกัน น้ำตกขนาดเล็กลักษณะนี้มีเสน่ห์ต่างจากน้ำตกธรรมชาติในป่าลึก เพราะเกิดจากระบบการระบายน้ำของเขื่อน แต่ยังให้ความรู้สึกสดชื่นและเหมาะกับการแวะชมในช่วงที่มีการระบายน้ำอย่างเหมาะสม

 

เขื่อนน้ำอูนยังเป็นพื้นที่ที่ช่วยให้ผู้มาเยือนได้เข้าใจความสัมพันธ์ระหว่างน้ำกับชุมชนในจังหวัดสกลนคร ลำน้ำอูนเป็นสาขาสำคัญของแม่น้ำสงคราม พื้นที่สองฝั่งลำน้ำมีการเพาะปลูกจำนวนมาก ทั้งข้าวและพืชไร่ การมีเขื่อนช่วยกักเก็บน้ำจึงเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้พื้นที่เกษตรสามารถรับมือกับฤดูกาลได้ดีขึ้น ในฤดูฝน เขื่อนช่วยควบคุมน้ำและลดความเสียหายจากน้ำหลาก ส่วนฤดูแล้ง น้ำที่สะสมไว้ในอ่างช่วยสนับสนุนการเพาะปลูกและการดำรงชีวิตของชุมชน การมาเที่ยวเขื่อนน้ำอูนจึงเป็นการมองเห็นระบบน้ำที่มีผลต่อชีวิตจริงของคนในพื้นที่

 

ในเชิงประวัติศาสตร์ชุมชน การก่อสร้างเขื่อนน้ำอูนทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงด้านการตั้งถิ่นฐานของประชาชนจำนวนหนึ่ง หมู่บ้านที่อยู่เหนือเขื่อนในพื้นที่วาริชภูมิและพรรณานิคมต้องอพยพขึ้นเหนือเขตน้ำท่วม ก่อนจะเกิดชุมชนใหม่และพัฒนาเป็นพื้นที่อำเภอนิคมน้ำอูนในเวลาต่อมา ประวัติศาสตร์ส่วนนี้ทำให้เขื่อนน้ำอูนมีมิติที่ลึกกว่าสถานที่ท่องเที่ยวทั่วไป เพราะตัวเขื่อนเกี่ยวข้องกับน้ำ การเกษตร การย้ายถิ่นฐาน การก่อรูปชุมชนใหม่ และการพัฒนาอำเภอในจังหวัดสกลนคร

 

สำหรับนักท่องเที่ยว เขื่อนน้ำอูนเป็นจุดหมายที่เหมาะกับคนชอบสถานที่สงบ ไม่แออัด และมีทิวทัศน์กว้าง เปิดโล่ง ผู้ที่เดินทางมาที่นี่สามารถใช้เวลาช่วงเช้าเพื่อชมหมอกบางหรือแสงอ่อนเหนือผืนน้ำ ส่วนช่วงเย็นเหมาะกับการชมแสงสุดท้ายของวันและถ่ายภาพอ่างเก็บน้ำในบรรยากาศอบอุ่น ฤดูฝนและช่วงหลังฝนเป็นช่วงที่ภูมิทัศน์รอบอ่างเขียวสด ผืนน้ำเต็ม และป่าไม้รอบเทือกเขาภูพานดูมีชีวิตชีวา ส่วนฤดูหนาวให้อากาศเย็นสบาย เหมาะกับการพักผ่อนและขับรถเที่ยวเส้นทางธรรมชาติ

 

เขื่อนน้ำอูนยังเหมาะกับการท่องเที่ยวเชิงเรียนรู้ โดยเฉพาะผู้ที่สนใจเรื่องชลประทาน การจัดการน้ำ และการพัฒนาชนบท การเห็นสันเขื่อน อ่างเก็บน้ำ คลองส่งน้ำ และพื้นที่เกษตรที่ได้รับประโยชน์ ทำให้เข้าใจภาพรวมของระบบชลประทานได้ดีกว่าการอ่านข้อมูลเพียงอย่างเดียว นักท่องเที่ยวสามารถมองเห็นว่าน้ำจากเทือกเขาภูพานถูกกักเก็บและบริหารเพื่อแก้ปัญหาทั้งน้ำท่วมและน้ำแล้งอย่างไร และทำไมเขื่อนขนาดใหญ่จึงมีบทบาทสำคัญต่อพื้นที่เกษตรกรรมในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

 

การเดินทาง ไปเขื่อนน้ำอูนทำได้โดยใช้เส้นทางสายสกลนคร – อุดรธานี หรือทางหลวงหมายเลข 22 จากตัวเมืองสกลนครมุ่งหน้าไปทางอำเภอพังโคน ก่อนถึงอำเภอพังโคนประมาณ 5 กม. จะมีทางแยกซ้ายเข้าสู่ถนนสายพังโคน – วาริชภูมิ หรือทางหลวงหมายเลข 227 จากนั้นเข้าไปอีกประมาณ 5 กม. ก็จะถึงพื้นที่เขื่อนน้ำอูน รวมระยะทางจากตัวจังหวัดประมาณ 57 กม. การเดินทางเหมาะกับรถยนต์ส่วนตัวหรือรถจักรยานยนต์ เพราะช่วยให้สามารถแวะชมจุดต่าง ๆ รอบเขื่อนได้สะดวก

 

ผู้ที่เดินทางจากอำเภอพังโคนสามารถใช้เวลาเดินทางไม่นานนัก เพราะตัวเขื่อนอยู่ไม่ไกลจากตัวอำเภอและเชื่อมกับถนนสายหลักของจังหวัดได้ดี เส้นทางช่วงท้ายก่อนถึงเขื่อนเป็นเส้นทางท้องถิ่นที่ควรขับด้วยความระมัดระวัง โดยเฉพาะช่วงฤดูฝนหรือช่วงเย็นที่ทัศนวิสัยลดลง หากเดินทางจากตัวเมืองสกลนคร ควรเผื่อเวลาเดินทางไปกลับอย่างน้อยครึ่งวัน และหากต้องการแวะสถานที่ท่องเที่ยวใกล้เคียง เช่น วัดผาเทพนิมิต ภูดานด่านแต้ หรือแหล่งท่องเที่ยวในอำเภอนิคมน้ำอูน ควรวางแผนเป็นทริปเต็มวัน

 

กิจกรรมที่เหมาะกับเขื่อนน้ำอูน ได้แก่ การชมวิวสันเขื่อน การถ่ายภาพผืนน้ำและเทือกเขาภูพาน การแวะชมน้ำตกขนาดเล็กจากการระบายน้ำ การนั่งพักริมอ่าง การเดินเล่นรับลม และการเรียนรู้บทบาทของเขื่อนดินด้านชลประทาน สำหรับผู้ที่ชอบถ่ายภาพ จุดที่น่าสนใจคือแนวสันเขื่อน ผืนน้ำกว้าง แสงสะท้อนบนอ่างเก็บน้ำ แนวป่าไม้ และบริเวณน้ำระบายใกล้สันเขื่อน ช่วงเช้าและช่วงเย็นให้แสงสวยที่สุด โดยเฉพาะช่วงปลายฝนต้นหนาวที่ทิวทัศน์รอบอ่างดูสดชื่นและมีสีเขียวมากเป็นพิเศษ

 

การเที่ยวเขื่อนน้ำอูนควรคำนึงถึงความปลอดภัย เพราะเขื่อนยังเป็นพื้นที่บริหารจัดการน้ำจริง ไม่ใช่เพียงสวนสาธารณะ ผู้มาเยือนไม่ควรเข้าไปในเขตหวงห้าม ไม่ปีนป่ายโครงสร้างเขื่อน ไม่ลงเล่นน้ำในจุดที่ไม่ได้จัดไว้ ไม่เข้าใกล้พื้นที่ระบายน้ำมากเกินไป และไม่ทิ้งขยะลงในอ่างเก็บน้ำ หากเดินทางพร้อมเด็กหรือผู้สูงอายุ ควรเลือกจุดชมวิวที่ปลอดภัย พื้นไม่ลื่น และอยู่ห่างจากขอบน้ำ การเคารพกติกาพื้นที่ช่วยให้การท่องเที่ยวปลอดภัยและไม่กระทบต่อการทำงานของเขื่อน

 

มารยาทในการเที่ยวเขื่อนน้ำอูนคือการรักษาความสะอาด ไม่ส่งเสียงดังรบกวนผู้อื่น ไม่ทิ้งเศษอาหารลงน้ำ ไม่ทำลายพืชพรรณริมอ่าง และไม่รบกวนการปฏิบัติงานของเจ้าหน้าที่ น้ำในอ่างมีความหมายต่อพื้นที่เกษตรจำนวนมาก การท่องเที่ยวริมแหล่งน้ำจึงต้องทำด้วยความรับผิดชอบ หากนำอาหารหรือเครื่องดื่มเข้าไป ควรเก็บภาชนะและขยะกลับออกมาทุกครั้ง เพื่อรักษาคุณภาพน้ำและบรรยากาศของสถานที่ให้เหมาะกับการพักผ่อนในระยะยาว

 

ในเส้นทางท่องเที่ยวใกล้เคียง เขื่อนน้ำอูนสามารถเชื่อมกับอำเภอนิคมน้ำอูนและอำเภอพังโคนได้อย่างน่าสนใจ อำเภอนิคมน้ำอูนมีความเป็นมาจากการอพยพและการตั้งถิ่นฐานใหม่หลังการสร้างเขื่อน จึงมีเรื่องราวทางชุมชนที่เกี่ยวข้องกับตัวเขื่อนโดยตรง แหล่งท่องเที่ยวสำคัญในพื้นที่ ได้แก่ วัดผาเทพนิมิต ภูดานด่านแต้ และพื้นที่ชุมชนรอบเขื่อน ผู้ที่ต้องการเข้าใจเขื่อนน้ำอูนในเชิงลึกควรแวะอำเภอนิคมน้ำอูนร่วมด้วย เพราะจะเห็นทั้งภูมิทัศน์แหล่งน้ำและชุมชนที่เติบโตขึ้นจากประวัติศาสตร์ของเขื่อน

 

วัดผาเทพนิมิตเป็นสถานที่ใกล้เคียงที่เหมาะกับการจัดร่วมเส้นทางกับเขื่อนน้ำอูน เพราะตั้งอยู่ในพื้นที่อำเภอนิคมน้ำอูนและเป็นหนึ่งในแหล่งท่องเที่ยวสำคัญของอำเภอ บรรยากาศของวัดมีความสงบและเชื่อมโยงกับภูมิประเทศเชิงเขา เหมาะกับผู้ที่ต้องการเที่ยวทั้งธรรมชาติและศรัทธาในวันเดียวกัน ส่วนภูดานด่านแต้เป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงธรรมชาติและชุมชนที่ช่วยเติมภาพของนิคมน้ำอูนให้ครบขึ้น ทั้งสองแห่งช่วยให้เส้นทางเที่ยวเขื่อนน้ำอูนมีมิติมากกว่าการแวะชมวิวเพียงจุดเดียว

 

สำหรับผู้ที่มีเวลาเพิ่ม สามารถเชื่อมเส้นทางไปยังพระธาตุภูเพ็ก วัดถ้ำขาม หรือแหล่งท่องเที่ยวในตัวเมืองสกลนครได้ตามแผนการเดินทาง พระธาตุภูเพ็กเป็นโบราณสถานสำคัญที่ตั้งอยู่บนเขาและมีบันไดขึ้นสู่จุดชมวิว ส่วนตัวเมืองสกลนครมีพระธาตุเชิงชุมวรวิหารและหนองหารเป็นจุดหมายหลัก การจัดเขื่อนน้ำอูนร่วมกับสถานที่เหล่านี้ช่วยให้เห็นจังหวัดสกลนครครบทั้งแหล่งน้ำ ธรรมชาติ ศาสนา ประวัติศาสตร์ และชุมชน

 

อาหารและที่พักใกล้เขื่อนน้ำอูนมีให้เลือกทั้งในพื้นที่ใกล้เขื่อน อำเภอพังโคน และอำเภอนิคมน้ำอูน ร้านอาหารใกล้เขื่อนมีทั้งร้านในรีสอร์ท ร้านอาหารท้องถิ่น และคาเฟ่ในอำเภอพังโคน ส่วนที่พักมีทั้งที่พักใกล้เขื่อน รีสอร์ทในพังโคน และโรงแรมขนาดเล็กสำหรับผู้ที่ต้องการพักค้างคืน ผู้เดินทางควรวางแผนมื้ออาหารและที่พักล่วงหน้า โดยเฉพาะช่วงวันหยุดยาว เพราะเขื่อนน้ำอูนเป็นจุดแวะที่อยู่ในเส้นทางหลักและมีผู้เดินทางผ่านจำนวนมาก

 

โดยสรุป เขื่อนน้ำอูน สกลนคร เป็นสถานที่ที่มีคุณค่าหลายด้านในพื้นที่เดียว ทั้งเขื่อนดินขนาดใหญ่ แหล่งชลประทาน แหล่งบรรเทาอุทกภัย แหล่งน้ำเพื่อการเพาะปลูก และสถานที่พักผ่อนริมอ่างเก็บน้ำที่มีภูมิทัศน์สวยงาม รายล้อมด้วยเทือกเขาภูพานและป่าไม้ จุดเด่นของที่นี่คือผืนน้ำกว้าง สันเขื่อนยาว บรรยากาศสงบ และประวัติศาสตร์การพัฒนาชุมชนที่เกี่ยวข้องกับน้ำ ผู้ที่เดินทางมาอย่างเข้าใจจะได้เห็นว่าเขื่อนน้ำอูนไม่ใช่เพียงจุดชมวิว แต่เป็นภูมิทัศน์ที่เชื่อมโยงน้ำ เกษตรกรรม ชุมชน และธรรมชาติของสกลนครไว้อย่างชัดเจน

 

 

ตอบ: เขื่อนน้ำอูนตั้งอยู่ในพื้นที่ตำบลแร่ อำเภอพังโคน จังหวัดสกลนคร เป็นเขื่อนดินกั้นลำน้ำอูนซึ่งเป็นสาขาสำคัญของแม่น้ำสงคราม

 

ตอบ: เขื่อนน้ำอูนเปิดทุกวัน เวลา 08.00 – 17.00 น. ช่วงเช้าและช่วงเย็นเหมาะกับการชมวิวและถ่ายภาพมากที่สุด

 

ตอบ: ไม่มีค่าเข้าชมสำหรับพื้นที่ท่องเที่ยวทั่วไปของเขื่อนน้ำอูน

 

ตอบ: เขื่อนน้ำอูนสร้างขึ้นเพื่อเก็บกักน้ำใช้ในการชลประทาน สนับสนุนพื้นที่เพาะปลูกฤดูฝนและฤดูแล้ง และช่วยบรรเทาอุทกภัยในลุ่มน้ำอูน

 

ตอบ: เป็นเขื่อนดินสูง 29.50 เมตร สันเขื่อนยาว 3,000 เมตร เก็บกักน้ำได้ประมาณ 520 ล้านลูกบาศก์เมตร และมีอ่างเก็บน้ำกว้างใหญ่รายล้อมด้วยเทือกเขาภูพาน

 

ตอบ: ช่วงเช้าเหมาะกับการชมบรรยากาศสดชื่นและถ่ายภาพแสงอ่อน ส่วนช่วงเย็นเหมาะกับการชมแสงสะท้อนบนผืนน้ำและพักผ่อนริมอ่าง

 

ตอบ: มีสถานที่ใกล้เคียงหลายแห่ง เช่น วัดผาเทพนิมิต ภูดานด่านแต้ ล่องเรือลำน้ำอูน พระธาตุภูเพ็ก และพระธาตุเชิงชุมวรวิหาร

 

ตอบ: ควรเตรียมน้ำดื่ม หมวก ร่ม ครีมกันแดด กล้องถ่ายภาพ รองเท้าที่เดินสบาย และถุงขยะส่วนตัว พร้อมปฏิบัติตามกติกาพื้นที่เขื่อนอย่างเคร่งครัด