โครงการปลูกป่าเฉลิมพระเกียรติฯ (เขาแผงม้า)

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: 06.00 – 18.00 น.

 

โครงการปลูกป่าเฉลิมพระเกียรติฯ เขาแผงม้า ตั้งอยู่ในเขตอำเภอวังน้ำเขียว ทางทิศใต้ของจังหวัดนครราชสีมา เป็นพื้นที่ธรรมชาติและแหล่งอนุรักษ์สัตว์ป่าที่มีความสำคัญมากแห่งหนึ่งของวังน้ำเขียว ปัจจุบันเป็นที่รู้จักในชื่อเขตห้ามล่าสัตว์ป่าเขาแผงม้าและจุดชมกระทิงป่าเขาแผงม้า พื้นที่แห่งนี้เกิดจากการฟื้นฟูป่าเสื่อมโทรมให้กลับมาเป็นผืนป่าที่มีชีวิตอีกครั้ง จนสัตว์ป่าหลายชนิดเริ่มกลับคืนสู่ถิ่นอาศัย โดยเฉพาะกระทิงป่าซึ่งกลายเป็นสัญลักษณ์สำคัญของเขาแผงม้า การเดินทางขึ้นเขาแผงม้าจึงไม่ใช่เพียงการขึ้นไปชมวิวภูเขาสลับซับซ้อนเท่านั้น แต่เป็นการเข้าไปสัมผัสพื้นที่อนุรักษ์ที่แสดงให้เห็นผลลัพธ์ของการฟื้นฟูป่า การคุ้มครองสัตว์ป่า และความร่วมมือระหว่างหน่วยงานอนุรักษ์กับชุมชนท้องถิ่นอย่างเป็นรูปธรรม

 

เขาแผงม้าอยู่ในภูมิประเทศภูเขาสูงของอำเภอวังน้ำเขียว มีความสูงประมาณ 850 เมตรจากระดับน้ำทะเล ทำให้มีอากาศเย็นกว่าหลายพื้นที่ของนครราชสีมา เมื่อขึ้นไปถึงจุดชมวิวจะมองเห็นแนวภูเขา ป่าเขียว ทุ่งหญ้า และหุบเขาที่วางตัวสลับกันอย่างงดงาม บรรยากาศโดยรอบให้ความรู้สึกแตกต่างจากแหล่งท่องเที่ยวในเมือง เพราะเป็นพื้นที่ที่ยังคงความเป็นธรรมชาติ มีลมเย็น แสงแดดอ่อนในช่วงเช้าและช่วงเย็น และมีจังหวะของสัตว์ป่าที่ออกหากินตามเวลา ผู้มาเยือนจึงควรเข้าพื้นที่ด้วยความสงบและให้ความสำคัญกับการไม่รบกวนสัตว์ป่า

 

ความสำคัญของเขาแผงม้าเริ่มเด่นชัดขึ้นเมื่อมูลนิธิคุ้มครองสัตว์ป่าและพรรณพืชแห่งประเทศไทยเข้ามาดูแลฟื้นฟูสภาพป่าในปี พ.ศ. 2537 จากพื้นที่ที่เคยเสื่อมโทรมและถูกใช้ประโยชน์อย่างหนัก ได้มีการปลูกป่า ปรับสภาพพื้นที่ และฟื้นคืนระบบนิเวศให้เหมาะกับการกลับมาของสัตว์ป่า การปลูกป่าในพื้นที่นี้จึงไม่ได้เป็นเพียงการเพิ่มจำนวนต้นไม้ แต่เป็นการฟื้นฟูโครงสร้างของธรรมชาติทั้งระบบ ตั้งแต่ดิน น้ำ พืชอาหารสัตว์ พื้นที่หลบภัย และแหล่งหากินของสัตว์ป่า เมื่อป่าฟื้นตัว กระทิงป่าก็เริ่มกลับมาใช้พื้นที่อย่างต่อเนื่อง

 

กระทิงป่าที่เขาแผงม้าเป็นหัวใจสำคัญของการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ในพื้นที่นี้ กระทิงเป็นสัตว์ป่าขนาดใหญ่ที่ต้องการพื้นที่หากินกว้าง มีความอ่อนไหวต่อการรบกวน และสะท้อนความสมบูรณ์ของระบบนิเวศได้ดี การที่นักท่องเที่ยวสามารถส่องกล้องชมกระทิงจากระยะปลอดภัยได้ แสดงให้เห็นว่าพื้นที่ได้รับการดูแลจนสัตว์ป่ากลับมาใช้ประโยชน์ แต่ในขณะเดียวกันก็ย้ำเตือนว่าการท่องเที่ยวต้องอยู่ภายใต้กติกาที่เข้มงวด ไม่เข้าใกล้ ไม่ให้อาหาร ไม่ส่งเสียงดัง และไม่ขับรถเข้าไปในจุดที่ไม่ได้รับอนุญาต

 

ช่วงเวลาที่เหมาะกับการชมกระทิงคือช่วงเช้า 06.00–08.00 น. และช่วงเย็น 16.00–18.00 น. เพราะเป็นช่วงที่กระทิงมักออกหากินในพื้นที่เปิดหรือบริเวณทุ่งหญ้า นักท่องเที่ยวจำนวนมากนิยมมาช่วงเย็น เนื่องจากมีโอกาสเห็นกระทิงออกหากินและได้ชมบรรยากาศแสงอ่อนของภูเขาพร้อมกัน การชมกระทิงควรใช้กล้องส่องทางไกลหรือกล้องถ่ายภาพระยะไกล ไม่ควรเดินเข้าใกล้ฝูงกระทิง เพราะสัตว์ป่าขนาดใหญ่มีพฤติกรรมที่เปลี่ยนแปลงได้ตามสถานการณ์ โดยเฉพาะเมื่อรู้สึกถูกรบกวนหรือมีคนเข้าใกล้เกินไป

 

ชื่อเขาแผงม้าให้ภาพของสันเขาที่ยาวและวางตัวคล้ายแนวแผงคอม้า เป็นชื่อที่สัมพันธ์กับภูมิประเทศของพื้นที่อย่างชัดเจน เมื่อมองจากบางมุมจะเห็นแนวเขาเรียงตัวเป็นระลอก ทำให้พื้นที่นี้มีเสน่ห์ทั้งในด้านทิวทัศน์และการเป็นพื้นที่ธรรมชาติที่มีเอกลักษณ์ ภูเขาที่เรียงตัวต่อเนื่องกันเป็นฉากหลังให้ทุ่งหญ้าและผืนป่า จึงทำให้เขาแผงม้าเป็นหนึ่งในจุดชมวิวที่มีบรรยากาศเฉพาะตัวของวังน้ำเขียว

 

เส้นทางขึ้นเขาแผงม้ามีเอกลักษณ์และต้องเตรียมตัวให้เหมาะสม จากตัวเมืองนครราชสีมาใช้ทางหลวงหมายเลข 304 เส้นนครราชสีมา–กบินทร์บุรี ระยะทางประมาณ 79 กม. เมื่อถึงตลาดบริเวณกิโลเมตรที่ 79 มีทางแยกขวาไปตามถนน รพช. สายศาลเจ้าพ่อ–หนองคุ้ม ประมาณ 11 กม. จากนั้นช่วงสุดท้ายประมาณ 4 กม. เป็นทางขึ้นเขาที่บางช่วงค่อนข้างขรุขระและลาดชัน รถยนต์ขับเคลื่อน 4 ล้อเหมาะกับเส้นทางมากที่สุด โดยเฉพาะช่วงฝนตกหรือหลังฝนตกใหม่ ๆ เพราะผิวทางอาจลื่นและมีร่องทางชัดเจน

 

สำหรับผู้ที่ใช้รถยนต์ส่วนตัวควรตรวจสภาพรถก่อนเดินทาง โดยเฉพาะยาง เบรก ระบบขับเคลื่อน และระดับน้ำมัน เนื่องจากเส้นทางช่วงท้ายเป็นทางขึ้นเขาที่ต้องใช้กำลังรถและการควบคุมพวงมาลัยอย่างระมัดระวัง หากไม่คุ้นเคยกับทางดินหรือทางเขา สามารถติดต่อกลุ่มอนุรักษ์เขาแผงม้าหรือเจ้าหน้าที่พื้นที่เพื่อสอบถามข้อมูลเส้นทางและการใช้รถในพื้นที่ การเลือกเดินทางในช่วงกลางวันช่วยให้มองเห็นสภาพถนนได้ชัดเจนกว่าการขึ้นเขาในช่วงมืด

 

พื้นที่เขาแผงม้าเป็นเขตธรรมชาติที่มีสิ่งอำนวยความสะดวกจำกัด จุดประสงค์หลักคือการอนุรักษ์ป่าและสัตว์ป่า ไม่ใช่พื้นที่พักผ่อนแบบรีสอร์ตหรือสวนสนุก นักท่องเที่ยวจึงควรเตรียมน้ำดื่ม อาหารว่าง เสื้อกันลม ยาประจำตัว ถุงขยะส่วนตัว กล้องส่องทางไกล และอุปกรณ์กันแดดหรือกันฝนให้พร้อม สิ่งที่สำคัญมากคือการนำขยะกลับลงมาจากพื้นที่ เพราะขยะจากนักท่องเที่ยวอาจกระทบต่อสัตว์ป่าและทำลายบรรยากาศธรรมชาติของพื้นที่อนุรักษ์

 

มารยาทในการชมกระทิงเป็นสิ่งที่ต้องให้ความสำคัญอย่างสูง ผู้มาเยือนต้องไม่ส่งเสียงดัง ไม่เปิดเพลง ไม่ตะโกนเรียกสัตว์ ไม่ใช้โดรนรบกวนสัตว์ป่า ไม่เดินลงไปในทุ่งหรือแนวหากินของกระทิง และไม่ให้อาหารสัตว์ป่าทุกกรณี การให้อาหารทำให้สัตว์ป่าคุ้นคน เสี่ยงต่อโรคและพฤติกรรมผิดธรรมชาติ ส่วนการเข้าใกล้สัตว์ป่าเกินไปอาจเกิดอันตรายทั้งต่อนักท่องเที่ยวและตัวสัตว์เอง การชมกระทิงที่ถูกต้องคือการยืนดูจากจุดที่กำหนด ใช้กล้องส่องทางไกล และรักษาระยะอย่างเหมาะสม

 

จุดชมกระทิงเขาแผงม้ามักให้ประสบการณ์ที่ต่างกันในแต่ละวัน เพราะสัตว์ป่าไม่ได้ออกมาตามคำสั่งของมนุษย์ บางวันอาจเห็นฝูงกระทิงชัดเจน บางวันอาจเห็นเพียงไกล ๆ หรือไม่เห็นเลย ทั้งหมดเป็นธรรมชาติของการชมสัตว์ป่าในพื้นที่เปิด การมาเยือนจึงควรให้คุณค่ากับบรรยากาศป่า วิวภูเขา เสียงลม และความเข้าใจเรื่องระบบนิเวศ ไม่ควรมองการเห็นกระทิงเป็นผลลัพธ์เดียวของการเดินทาง เพราะความสำคัญของเขาแผงม้าอยู่ที่การฟื้นคืนของป่าและการอยู่ร่วมกันของคนกับสัตว์ป่าอย่างรับผิดชอบ

 

การที่กระทิงกลับมาที่เขาแผงม้าเป็นตัวอย่างสำคัญของการฟื้นฟูพื้นที่เสื่อมโทรมให้กลายเป็นพื้นที่อาศัยของสัตว์ป่าอีกครั้ง กระทิงต้องการหญ้า หน่อไม้ ใบไม้ และพื้นที่หากินที่สงบ เมื่อป่าฟื้นและมีทุ่งหญ้าที่เหมาะสม สัตว์ป่าก็เริ่มกลับมาใช้พื้นที่ การพบกระทิงที่เขาแผงม้าจึงเป็นมากกว่าภาพสวยสำหรับนักท่องเที่ยว แต่เป็นสัญญาณของระบบนิเวศที่เริ่มทำงานได้ดีขึ้นหลังจากการดูแลอย่างต่อเนื่อง

 

เขาแผงม้ายังเป็นจุดที่สะท้อนความเชื่อมโยงระหว่างพื้นที่อนุรักษ์กับชุมชนวังน้ำเขียว ชุมชนรอบพื้นที่มีบทบาทต่อการดูแลป่า การให้ข้อมูลนักท่องเที่ยว การจัดบริการรถในบางช่วง และการสร้างความเข้าใจเรื่องการอยู่ร่วมกับสัตว์ป่า หากการท่องเที่ยวดำเนินไปอย่างเหมาะสม รายได้จากนักท่องเที่ยวสามารถกระจายสู่ชุมชนผ่านบริการนำทาง อาหาร ที่พัก และสินค้าในพื้นที่ ขณะเดียวกันชุมชนก็มีแรงจูงใจในการรักษาป่าและสัตว์ป่าให้คงอยู่ต่อไป

 

บริเวณเขาแผงม้าเหมาะกับการท่องเที่ยวเชิงธรรมชาติแบบใช้เวลาไม่เร่งรีบ ช่วงเช้าสามารถขึ้นไปชมบรรยากาศภูเขาและรอดูกระทิง จากนั้นลงมารับประทานอาหารในวังน้ำเขียวหรือแวะชมแหล่งท่องเที่ยวใกล้เคียง ช่วงเย็นสามารถกลับขึ้นไปชมกระทิงอีกครั้งและชมแสงสุดท้ายเหนือแนวเขา เส้นทางลักษณะนี้เหมาะกับนักเดินทางที่ต้องการสัมผัสธรรมชาติจริงมากกว่าการเที่ยวแบบเร่งเก็บหลายจุดในวันเดียว

 

สำหรับครอบครัว เขาแผงม้าเป็นแหล่งเรียนรู้ธรรมชาติที่ดี เด็กและเยาวชนสามารถเรียนรู้เรื่องสัตว์ป่า การอนุรักษ์ป่า การรักษาระยะจากสัตว์ และผลของการฟื้นฟูพื้นที่เสื่อมโทรมได้จากสถานที่จริง การได้เห็นกระทิงจากระยะไกลทำให้เข้าใจว่าสัตว์ป่าไม่ใช่สัตว์เลี้ยงและไม่ควรถูกรบกวน การเรียนรู้จากพื้นที่จริงเช่นนี้ช่วยปลูกฝังความเคารพต่อธรรมชาติได้ดีกว่าการเรียนจากภาพหรือคำบรรยายเพียงอย่างเดียว

 

สำหรับผู้ที่สนใจถ่ายภาพธรรมชาติ เขาแผงม้ามีองค์ประกอบที่น่าสนใจหลายอย่าง ทั้งทิวเขา ทุ่งหญ้า แนวป่า เมฆ หมอก และฝูงกระทิงในระยะไกล ช่วงเช้าและช่วงเย็นเป็นเวลาที่แสงเหมาะกับการถ่ายภาพที่สุด แต่การถ่ายภาพต้องไม่รบกวนสัตว์ป่า ไม่เดินออกนอกจุดที่กำหนด และไม่ใช้เสียงหรือแสงเพื่อกระตุ้นให้สัตว์หันมาหรือเคลื่อนที่ ภาพที่ดีของเขาแผงม้าคือภาพที่เคารพธรรมชาติและรักษาระยะปลอดภัย

 

เขาแผงม้ายังสามารถจัดเส้นทางร่วมกับสถานที่ท่องเที่ยวอื่นในอำเภอวังน้ำเขียวได้อย่างลงตัว เช่น ฟลอร่า พาร์ค ฟ้าประทานฟาร์ม วังน้ำเขียวฟาร์ม ผาเก็บตะวัน อุทยานแห่งชาติทับลาน อ่างเก็บน้ำลำพระเพลิง และแหล่งเรียนรู้เกษตรอินทรีย์ในพื้นที่บ้านน้ำซับ เส้นทางนี้ทำให้การเดินทางครอบคลุมทั้งธรรมชาติ สัตว์ป่า เกษตรอินทรีย์ ดอกไม้ วิวภูเขา และวิถีชุมชนวังน้ำเขียว

 

ที่พักใกล้เขาแผงม้ามีหลายรูปแบบในวังน้ำเขียว ตั้งแต่รีสอร์ตบนเนินเขา บ้านพักวิวธรรมชาติ ที่พักใกล้ถนนสายเขาแผงม้า ไปจนถึงที่พักใกล้แหล่งท่องเที่ยวหลักของวังน้ำเขียว ผู้ที่ต้องการชมกระทิงช่วงเช้าควรเลือกพักในโซนเขาแผงม้าหรือวังน้ำเขียวที่เดินทางขึ้นจุดชมกระทิงได้สะดวก ส่วนผู้ที่ต้องการเที่ยวหลายจุดในวันเดียวสามารถเลือกที่พักใกล้ถนนหลักเพื่อให้เดินทางเชื่อมไปฟลอร่า พาร์ค ผาเก็บตะวัน และอ่างเก็บน้ำลำพระเพลิงได้ง่ายขึ้น

 

ร้านอาหารรอบเขาแผงม้าและวังน้ำเขียวมีให้เลือกหลายประเภท ทั้งร้านอาหารไทย คาเฟ่ ร้านอาหารในรีสอร์ต และร้านที่ใช้วัตถุดิบท้องถิ่น เช่น ผักปลอดสารพิษ เห็ด และผลผลิตจากพื้นที่วังน้ำเขียว การวางแผนอาหารก่อนขึ้นเขาเป็นเรื่องสำคัญ เพราะบริเวณจุดชมกระทิงไม่ได้มีร้านอาหารแบบครบครันเหมือนพื้นที่ท่องเที่ยวทั่วไป นักท่องเที่ยวควรรับประทานอาหารก่อนขึ้นพื้นที่หรือเตรียมอาหารว่างที่ไม่สร้างขยะและไม่ดึงดูดสัตว์ป่า

 

ค่าธรรมเนียมเข้าชมเขาแผงม้าแบ่งตามประเภทนักท่องเที่ยว โดยคนไทยผู้ใหญ่ 20 บาท เด็ก 10 บาท ชาวต่างชาติผู้ใหญ่ 200 บาท และเด็ก 100 บาท ค่าใช้จ่ายดังกล่าวเป็นส่วนหนึ่งของการเข้าพื้นที่อนุรักษ์และสนับสนุนการดูแลพื้นที่ การเดินทางด้วยรถส่วนตัวควรปฏิบัติตามกติกาของเจ้าหน้าที่เรื่องจุดจอดรถ ความเร็ว การเข้าออกพื้นที่ และเส้นทางที่อนุญาต เพราะพื้นที่นี้เป็นเขตอ่อนไหวด้านสัตว์ป่าและความปลอดภัย

 

ผู้มาเยือนควรคำนึงถึงความปลอดภัยในการเดินทางขึ้นเขา หากเป็นช่วงฝนตก ทางช่วงสุดท้ายอาจลื่นและขรุขระมากขึ้น รถเก๋งหรือรถที่ช่วงล่างต่ำอาจไม่เหมาะกับบางสภาพทาง การใช้รถกระบะหรือรถขับเคลื่อน 4 ล้อช่วยให้เดินทางสะดวกกว่า นอกจากนี้ควรหลีกเลี่ยงการขึ้นหรือลงเขาในช่วงมืดหากไม่ชำนาญเส้นทาง เพราะถนนบางช่วงไม่มีไฟส่องสว่างและอาจมีสัตว์ป่าเคลื่อนผ่านพื้นที่

 

ในด้านการอนุรักษ์ เขาแผงม้าเป็นตัวอย่างของพื้นที่ที่แสดงให้เห็นว่าป่าที่เสื่อมโทรมสามารถฟื้นตัวได้เมื่อได้รับการดูแลต่อเนื่อง การปลูกป่าเฉลิมพระเกียรติฯ การฟื้นฟูพืชพรรณ การคุ้มครองสัตว์ป่า และการควบคุมกิจกรรมท่องเที่ยวเป็นส่วนประกอบที่ต้องเดินไปด้วยกัน หากมีการท่องเที่ยวมากเกินไปโดยไม่มีวินัย สัตว์ป่าอาจถอยออกจากพื้นที่หรือเกิดความเครียด แต่หากนักท่องเที่ยวและชุมชนช่วยกันรักษากติกา เขาแผงม้าจะยังคงเป็นพื้นที่ที่คนได้เรียนรู้ธรรมชาติและสัตว์ป่าโดยไม่ทำลายระบบนิเวศ

 

โดยสรุป โครงการปลูกป่าเฉลิมพระเกียรติฯ เขาแผงม้าเป็นพื้นที่อนุรักษ์สำคัญของอำเภอวังน้ำเขียว จังหวัดนครราชสีมา มีคุณค่าทั้งด้านการฟื้นฟูป่า การอนุรักษ์กระทิงป่า การเรียนรู้ระบบนิเวศ และการท่องเที่ยวเชิงธรรมชาติอย่างรับผิดชอบ จุดเด่นคือเส้นทางขึ้นเขาที่มีทิวทัศน์สวยงาม จุดชมกระทิงในช่วงเช้าและเย็น พื้นที่ป่าฟื้นฟูประมาณ 11,250 ไร่ ความสูงราว 850 เมตร และบทบาทของเจ้าหน้าที่กับชุมชนในการดูแลผืนป่า สถานที่แห่งนี้เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการสัมผัสวังน้ำเขียวในมุมธรรมชาติจริง ชมสัตว์ป่าอย่างเคารพพื้นที่ และเข้าใจความหมายของการปลูกป่าที่ไม่ได้หยุดอยู่เพียงต้นไม้ แต่รวมถึงการกลับคืนของชีวิตทั้งระบบ

 

 

ตอบ: ตั้งอยู่ในเขตตำบลวังน้ำเขียว อำเภอวังน้ำเขียว จังหวัดนครราชสีมา บนเส้นทางขึ้นเขาแผงม้าและพื้นที่เขตห้ามล่าสัตว์ป่าเขาแผงม้า

 

ตอบ: เปิดทุกวัน เวลา 06.00–18.00 น. โดยช่วงที่เหมาะกับการชมกระทิงคือ 06.00–08.00 น. และ 16.00–18.00 น.

 

ตอบ: มีค่าเข้าชม คนไทยผู้ใหญ่ 20 บาท เด็ก 10 บาท ชาวต่างชาติผู้ใหญ่ 200 บาท และเด็ก 100 บาท

 

ตอบ: จุดเด่นคือการเป็นพื้นที่ปลูกป่าฟื้นฟูที่กระทิงป่ากลับคืนถิ่น มีจุดชมกระทิง ทิวทัศน์ภูเขาสวยงาม และเป็นแหล่งเรียนรู้การอนุรักษ์ป่ากับสัตว์ป่าในวังน้ำเขียว

 

ตอบ: เส้นทางช่วงสุดท้ายประมาณ 4 กม. เป็นทางขึ้นเขาและบางช่วงขรุขระ จึงเหมาะกับรถกระบะหรือรถยนต์ขับเคลื่อน 4 ล้อ โดยเฉพาะช่วงฝนตกหรือหลังฝนตก

 

ตอบ: จากตัวเมืองนครราชสีมาใช้ทางหลวงหมายเลข 304 ไปทางกบินทร์บุรีประมาณ 79 กม. ถึงตลาดบริเวณกิโลเมตรที่ 79 แล้วเลี้ยวขวาเข้าถนน รพช. สายศาลเจ้าพ่อ–หนองคุ้มประมาณ 11 กม. จากนั้นขึ้นเขาอีกประมาณ 4 กม.

 

ตอบ: ต้องชมจากจุดที่กำหนด รักษาระยะ ไม่ส่งเสียงดัง ไม่ให้อาหารสัตว์ป่า ไม่ใช้โดรนรบกวนสัตว์ ไม่เดินเข้าใกล้ฝูงกระทิง และนำขยะกลับลงมาทุกครั้ง