ศูนย์วิสาหกิจชุมชนตำบลคำพระ

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: 08.30 – 16.30 น.

 

ศูนย์วิสาหกิจชุมชนตำบลคำพระ จังหวัดอำนาจเจริญ เป็นแหล่งเรียนรู้และศูนย์จำหน่ายงานหัตถกรรมพื้นบ้านที่มีชื่อเสียงของอำเภอหัวตะพาน ตั้งอยู่เลขที่ 106 หมู่ที่ 3 บ้านคำพระ ตำบลคำพระ อำเภอหัวตะพาน จังหวัดอำนาจเจริญ ริมทางหลวงสายอำเภอหัวตะพาน-อำนาจเจริญ ตรงข้ามโรงเรียนชุมชนคำพระ ห่างจากตัวจังหวัดอำนาจเจริญประมาณ 23 กิโลเมตร และห่างจากที่ว่าการอำเภอหัวตะพานประมาณ 5 กิโลเมตร จุดเด่นของศูนย์แห่งนี้คือการเป็นแหล่งผลิต จำหน่าย และสืบทอดภูมิปัญญา ผ้าขิดคำพระ ซึ่งเป็นงานทอผ้าพื้นบ้านอีสานที่มีเอกลักษณ์ด้านลวดลาย ความประณีต และการแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์หลากหลายชนิด นักท่องเที่ยวที่เดินทางมาเยือนสามารถชมผลิตภัณฑ์ผ้าขิด เลือกซื้อของฝาก และเรียนรู้เรื่องราวของชุมชนทอผ้าที่สร้างชื่อเสียงให้ตำบลคำพระมาอย่างยาวนาน

 

ศูนย์วิสาหกิจชุมชนตำบลคำพระไม่ได้เป็นเพียงร้านจำหน่ายสินค้า OTOP หรือจุดซื้อของฝากระหว่างทางเท่านั้น แต่เป็นพื้นที่ที่รวมภูมิปัญญา อาชีพ และความภาคภูมิใจของคนในชุมชนไว้ด้วยกัน ผ้าขิดคำพระเกิดจากความรู้ด้านการทอผ้าพื้นเมืองที่ถ่ายทอดจากรุ่นสู่รุ่น ผู้ทอต้องใช้ความชำนาญในการสร้างลวดลายบนผืนผ้าด้วยเทคนิคการเก็บขิด การสะกิดเส้นด้าย และการจัดจังหวะลายให้เกิดความงามอย่างสมดุล ผ้าขิดแต่ละผืนจึงไม่ใช่เพียงผ้าที่ใช้ประโยชน์ในชีวิตประจำวัน แต่เป็นงานศิลป์บนผืนผ้าที่สะท้อนความละเอียด ความอดทน และรสนิยมทางวัฒนธรรมของชาวบ้านคำพระ

 

คำว่า ขิด ในงานผ้าพื้นเมืองอีสานเกี่ยวข้องกับเทคนิคการยกหรือสะกิดเส้นด้ายให้เกิดลวดลายเพิ่มขึ้นบนผืนผ้า ลายขิดมักมีลักษณะเป็นลายเรขาคณิต ลายดอกไม้ ลายสัตว์ ลายเครื่องใช้ หรือลายที่เกิดจากจินตนาการและสิ่งแวดล้อมรอบตัวของชุมชน การทอผ้าขิดต้องอาศัยความแม่นยำสูง เพราะหากจัดเส้นด้ายผิดเพียงบางช่วง ลายที่ออกมาจะเสียจังหวะทันที ผู้ทอจึงต้องจดจำลาย ควบคุมเส้นด้าย และใช้สมาธิอย่างต่อเนื่อง ทำให้ผ้าขิดเป็นงานหัตถกรรมที่มีคุณค่าทั้งด้านการใช้สอยและด้านศิลปะพื้นบ้าน

 

ผลิตภัณฑ์ของศูนย์วิสาหกิจชุมชนตำบลคำพระมีความหลากหลาย ไม่ได้จำกัดอยู่เพียงผืนผ้าทอเท่านั้น สินค้าที่น่าสนใจ ได้แก่ ผ้าลายขิด หมอนขิด ผ้าปูโต๊ะ ผ้าขาวม้า กระเป๋าผ้าขิด กล่องกระดาษทิชชู่ กระเป๋าใส่เอกสาร ผ้าตุง และผลิตภัณฑ์แปรรูปจากผ้าลายขิดอีกหลายประเภท การแปรรูปเหล่านี้ช่วยให้ผ้าขิดคำพระเข้ากับการใช้งานร่วมสมัยมากขึ้น จากเดิมที่ผ้าอาจใช้ในพิธีกรรม ใช้ในบ้าน หรือใช้เป็นเครื่องนอน ก็สามารถต่อยอดเป็นของตกแต่ง ของฝาก ของใช้ประจำวัน และสินค้าที่เหมาะกับนักท่องเที่ยวได้อย่างกว้างขวาง

 

ความโดดเด่นของศูนย์วิสาหกิจชุมชนตำบลคำพระเห็นได้จากผลงานที่ได้รับรางวัลด้านผ้าขิดหลายครั้ง โดยเฉพาะการได้รับรางวัลชนะเลิศและรองชนะเลิศอันดับ 1 ในการประกวดผ้าขิด รวมถึงรางวัลที่ 1, 2 และ 3 ณ ศูนย์ศิลปาชีพบางไทร จังหวัดพระนครศรีอยุธยา เมื่อปี พ.ศ. 2537 ความสำเร็จดังกล่าวสะท้อนมาตรฐานฝีมือของช่างทอในชุมชน และทำให้ผ้าขิดคำพระได้รับการยอมรับในระดับกว้าง ไม่ใช่เฉพาะภายในจังหวัดอำนาจเจริญเท่านั้น แต่ยังเชื่อมโยงกับเวทีประกวดและการยกระดับงานหัตถกรรมไทยในระดับประเทศ

 

หนึ่งในเรื่องราวที่ทำให้ศูนย์วิสาหกิจชุมชนตำบลคำพระเป็นที่จดจำมากที่สุด คือการทอผ้าฝ้ายขิดยาวที่สุดในโลก ความยาวประมาณ 2,199.99 เมตร มีทั้งหมด 72 ลาย เพื่อเฉลิมฉลองในวโรกาสพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงมีพระชนมายุครบ 6 รอบ 72 พรรษา เมื่อปี พ.ศ. 2542 ผ้าผืนนี้ไม่ใช่เพียงงานทอขนาดยาวเป็นพิเศษ แต่เป็นสัญลักษณ์ของพลังชุมชน ความร่วมมือ ความศรัทธา และความสามารถของช่างทอคำพระที่ร่วมกันสร้างผลงานระดับประวัติศาสตร์ การทอผ้าผืนยาวเช่นนี้ต้องใช้การวางแผน ความต่อเนื่อง ความพร้อมเพรียง และการควบคุมคุณภาพลวดลายอย่างสูง

 

ผ้าฝ้ายขิดยาวที่สุดในโลกของคำพระยังมีความหมายในเชิงวัฒนธรรม เพราะจำนวน 72 ลายสัมพันธ์กับการเฉลิมพระเกียรติ 72 พรรษา ลวดลายแต่ละลายจึงไม่ใช่เพียงลวดลายเพื่อความสวยงาม แต่เป็นส่วนหนึ่งของการเล่าเรื่อง ความจงรักภักดี และภูมิปัญญาที่ถูกถักทอรวมอยู่ในผืนผ้า ความยาว 2,199.99 เมตรทำให้ผลงานนี้กลายเป็นหลักฐานเชิงรูปธรรมว่าชุมชนเล็ก ๆ สามารถสร้างงานหัตถกรรมที่ยิ่งใหญ่ได้เมื่อมีความร่วมมือและความตั้งใจร่วมกัน

 

การมาเยือนศูนย์วิสาหกิจชุมชนตำบลคำพระจึงเหมาะกับนักท่องเที่ยวหลายกลุ่ม ทั้งผู้ที่สนใจผ้าไทย ผู้ที่ต้องการซื้อของฝากคุณภาพ ผู้ที่ศึกษางานหัตถกรรมพื้นบ้าน นักเรียน นักศึกษา นักออกแบบ นักสะสมผ้าทอ และผู้ที่ต้องการเรียนรู้เศรษฐกิจชุมชนผ่านงานมือ การชมผ้าขิดที่ศูนย์แห่งนี้ทำให้เห็นว่าผ้าทอหนึ่งผืนมีองค์ประกอบมากกว่าความสวยงาม เพราะเบื้องหลังคือกระบวนการฝึกฝน ความจำ ความชำนาญ สายตา การกะจังหวะ และความภูมิใจของผู้ทอ

 

ในมิติของเศรษฐกิจชุมชน ศูนย์วิสาหกิจชุมชนตำบลคำพระช่วยสร้างรายได้ให้กับกลุ่มแม่บ้านและคนในพื้นที่ การทอผ้าและการแปรรูปผ้าขิดเป็นผลิตภัณฑ์ต่าง ๆ ทำให้ภูมิปัญญาเดิมสามารถอยู่ร่วมกับตลาดปัจจุบันได้ เมื่อสินค้าถูกพัฒนาเป็นกระเป๋า กล่องกระดาษทิชชู่ ผ้าปูโต๊ะ หรือของใช้ร่วมสมัย ผ้าขิดก็สามารถเข้าถึงผู้ซื้อรุ่นใหม่ได้มากขึ้น ขณะเดียวกันยังรักษาลายดั้งเดิมและทักษะช่างทอไว้ได้อย่างต่อเนื่อง

 

สำหรับผู้สนใจการออกแบบ สิ่งที่ควรสังเกตเมื่อเลือกซื้อผลิตภัณฑ์ผ้าขิดคำพระคือความสม่ำเสมอของลาย ความแน่นของเนื้อผ้า การจัดสี ความเรียบร้อยของตะเข็บ และการประยุกต์ใช้ผ้าในผลิตภัณฑ์แต่ละแบบ ผ้าขิดที่ดีจะมีจังหวะลายชัดเจน เส้นลายไม่สะดุด และให้ความรู้สึกสมดุลเมื่อมองทั้งผืน ส่วนผลิตภัณฑ์แปรรูปที่ดีควรตัดเย็บเรียบร้อย ใช้งานได้จริง และยังคงเอกลักษณ์ของผ้าขิดไว้ ไม่ทำให้ลายผ้ากลายเป็นเพียงส่วนประกอบที่มองไม่เห็นคุณค่า

 

เส้นทางการเดินทางมายังศูนย์วิสาหกิจชุมชนตำบลคำพระค่อนข้างสะดวกสำหรับผู้ใช้รถยนต์ส่วนตัว จากตัวจังหวัดอำนาจเจริญเดินทางไปทางอำเภอหัวตะพาน ระยะทางประมาณ 23 กิโลเมตร ศูนย์ตั้งอยู่ที่บ้านคำพระ หมู่ที่ 3 ตำบลคำพระ ริมทางหลวงสายอำเภอหัวตะพาน-อำนาจเจริญ ตรงข้ามโรงเรียนชุมชนคำพระ ผู้ที่เดินทางจากอำเภอหัวตะพานใช้ระยะทางประมาณ 5 กิโลเมตร จึงเหมาะกับการแวะเที่ยวระหว่างเส้นทางอำนาจเจริญ-หัวตะพาน หรือจัดรวมกับแหล่งท่องเที่ยวอื่นในอำเภอหัวตะพานได้สะดวก

 

ผู้ที่เดินทางด้วยรถโดยสารควรเข้าสู่ตัวเมืองอำนาจเจริญหรืออำเภอหัวตะพานก่อน จากนั้นใช้รถท้องถิ่น รถรับจ้าง หรือเหมารถไปยังบ้านคำพระ เนื่องจากกิจกรรมภายในศูนย์อาจขึ้นอยู่กับเวลาทำงานของกลุ่มผู้ผลิต ผู้มาเยือนที่ต้องการชมกระบวนการผลิตหรือเดินทางเป็นหมู่คณะควรติดต่อศูนย์ล่วงหน้าที่หมายเลข 087-876-4851 เพื่อให้ชุมชนเตรียมการต้อนรับได้เหมาะสม การติดต่อล่วงหน้ายังช่วยให้ทราบว่าวันเดินทางมีสินค้า กิจกรรม หรือการสาธิตใดให้ชมบ้าง

 

ช่วงเวลาที่เหมาะกับการมาเยือนคือช่วงเช้าถึงบ่าย เพราะเป็นช่วงเวลาที่ศูนย์เปิดทำการและเหมาะกับการเลือกชมสินค้าอย่างไม่เร่งรีบ หากต้องการถ่ายภาพผลิตภัณฑ์หรือบรรยากาศภายในศูนย์ควรขออนุญาตผู้ดูแลก่อน โดยเฉพาะกรณีถ่ายภาพช่างทอหรือกระบวนการผลิตใกล้ ๆ การให้เกียรติผู้ผลิตและชุมชนเป็นสิ่งสำคัญ เพราะสถานที่แห่งนี้เป็นพื้นที่ทำงานและแหล่งรายได้ของคนในชุมชน ไม่ใช่เพียงฉากถ่ายภาพสำหรับนักท่องเที่ยว

 

มารยาทในการเข้าชมศูนย์วิสาหกิจชุมชนตำบลคำพระควรเริ่มจากการเดินชมอย่างสุภาพ ไม่จับหรือดึงผ้าแรงเกินไป ไม่เปิดผลิตภัณฑ์หรือรื้อสินค้าโดยไม่ขออนุญาต และควรสอบถามข้อมูลจากผู้ดูแลหากต้องการทราบความหมายของลายผ้า วิธีการผลิต หรือราคาสินค้า การพูดคุยกับช่างทอหรือผู้จำหน่ายจะช่วยให้เข้าใจคุณค่าของผ้าขิดมากขึ้น และยังช่วยสนับสนุนให้ผู้ผลิตรู้สึกว่าผลงานของตนได้รับการมองเห็นในฐานะงานฝีมือ ไม่ใช่เพียงสินค้าราคาหนึ่ง

 

ศูนย์วิสาหกิจชุมชนตำบลคำพระสามารถจัดเป็นเส้นทางท่องเที่ยวร่วมกับแหล่งท่องเที่ยวในอำเภอหัวตะพานได้หลายแห่ง เช่น สวนสัตว์เปิดเฉลิมพระเกียรติบ้านนาคู ป่าชุมชนป่าดงใหญ่ หนองสีโว อุโบสถวัดโพธิ์ศรีจิกดู่ และวัดพระเหลาเทพนิมิตในอำเภอพนา หากเริ่มต้นจากตัวเมืองอำนาจเจริญ สามารถแวะศูนย์คำพระในช่วงเช้า แล้วต่อไปยังอำเภอหัวตะพานหรืออำเภอพนาในช่วงบ่าย เส้นทางนี้เหมาะกับผู้ที่สนใจงานหัตถกรรม วัดเก่า ป่าชุมชน และวัฒนธรรมท้องถิ่นในวันเดียว

 

ศูนย์แห่งนี้ยังเหมาะกับการศึกษาดูงานของกลุ่มนักเรียน นักศึกษา หน่วยงานด้านพัฒนาชุมชน กลุ่มอาชีพ และผู้ประกอบการที่ต้องการเรียนรู้การบริหารจัดการผลิตภัณฑ์ชุมชน เพราะบ้านคำพระมีตัวอย่างชัดเจนของการนำภูมิปัญญาท้องถิ่นมาต่อยอดเป็นผลิตภัณฑ์หลากหลายรูปแบบ การพัฒนาผ้าขิดให้กลายเป็นสินค้าใช้จริงและของฝากช่วยให้เห็นกระบวนการเปลี่ยนจากงานหัตถกรรมในครัวเรือนสู่เศรษฐกิจชุมชนที่จับต้องได้

 

ในภาพรวม ศูนย์วิสาหกิจชุมชนตำบลคำพระเป็นสถานที่ที่มีคุณค่าทั้งด้านการท่องเที่ยว วัฒนธรรม และเศรษฐกิจฐานราก ความโดดเด่นของผ้าขิดคำพระ ผลงานรางวัลจากเวทีศูนย์ศิลปาชีพบางไทร การทอผ้าฝ้ายขิดยาวที่สุดในโลก 2,199.99 เมตร จำนวน 72 ลาย และผลิตภัณฑ์แปรรูปจากผ้าขิดจำนวนมาก ทำให้ศูนย์แห่งนี้เป็นจุดหมายที่ควรค่าแก่การแวะชมเมื่อเดินทางมายังอำเภอหัวตะพาน จังหวัดอำนาจเจริญ ผู้มาเยือนจะได้ทั้งของฝากที่มีเรื่องราว ความเข้าใจในภูมิปัญญาอีสาน และโอกาสสนับสนุนชุมชนผู้สร้างสรรค์งานผ้าขิดที่มีชื่อเสียงของจังหวัดโดยตรง

 

 

ตอบ: ศูนย์วิสาหกิจชุมชนตำบลคำพระตั้งอยู่เลขที่ 106 หมู่ที่ 3 บ้านคำพระ ตำบลคำพระ อำเภอหัวตะพาน จังหวัดอำนาจเจริญ ตรงข้ามโรงเรียนชุมชนคำพระ

 

ตอบ: สินค้าที่น่าสนใจ ได้แก่ ผ้าลายขิด หมอนขิด ผ้าปูโต๊ะ ผ้าขาวม้า กระเป๋าผ้าขิด กล่องกระดาษทิชชู่ กระเป๋าใส่เอกสาร ผ้าตุง และผลิตภัณฑ์แปรรูปจากผ้าขิด

 

ตอบ: ผ้าขิดคำพระเป็นภูมิปัญญาท้องถิ่นของชุมชนบ้านคำพระ มีความโดดเด่นด้านลวดลายและฝีมือทอ เคยได้รับรางวัลจากการประกวดผ้าขิด ณ ศูนย์ศิลปาชีพบางไทร เมื่อปี พ.ศ. 2537

 

ตอบ: ผ้าฝ้ายขิดคำพระที่จัดทำเพื่อเฉลิมพระเกียรติ 72 พรรษา มีความยาวประมาณ 2,199.99 เมตร และมีทั้งหมด 72 ลาย

 

ตอบ: เปิดทุกวัน เวลา 08.30 – 16.30 น.

 

ตอบ: จากตัวเมืองอำนาจเจริญเดินทางไปทางอำเภอหัวตะพาน ระยะทางประมาณ 23 กม. ศูนย์ตั้งอยู่ริมทางหลวงสายอำเภอหัวตะพาน-อำนาจเจริญ ตรงข้ามโรงเรียนชุมชนคำพระ

 

ตอบ: ติดต่อศูนย์วิสาหกิจชุมชนตำบลคำพระได้ที่หมายเลข 087-876-4851

 

ตอบ: สามารถเที่ยวร่วมกับสวนสัตว์เปิดเฉลิมพระเกียรติบ้านนาคู วัดพระเหลาเทพนิมิต อุโบสถวัดโพธิ์ศรีจิกดู่ และพุทธอุทยานพระมงคลมิ่งเมืองได้ตามเส้นทาง