ประเพณีรับบัว

วันเปิดทำการ: วันขึ้น 13 ค่ำ ถึงวันขึ้น 14 ค่ำ เดือน 11 ของทุกปี

เวลาเปิดทำการ: งานหลักต่อเนื่อง 2 วัน และในหลายปีมีการจัดกิจกรรมต่อเนื่องหลายวันรอบงาน

 

ประเพณีรับบัว เป็นประเพณีเก่าแก่และมีชื่อเสียงที่สุดงานหนึ่งของจังหวัดสมุทรปราการ โดยมีศูนย์กลางอยู่ที่ วัดบางพลีใหญ่ใน พระอารามหลวง อำเภอบางพลี ประเพณีนี้เป็นเอกลักษณ์ของชุมชนบางพลีอย่างแท้จริง เพราะมีพิธีสำคัญที่หาไม่ได้จากที่อื่น คือการอัญเชิญ หลวงพ่อโต องค์จำลองลงเรือแห่ไปตามลำคลองสำโรงและคลองบางพลี แล้วให้ประชาชนสองฝั่งคลองร่วมกันโยนดอกบัวลงบนเรือเพื่อสักการะและอธิษฐานขอพร

 

เสน่ห์ของประเพณีรับบัวไม่ได้อยู่เพียงภาพของดอกบัวนับพันดอกที่ลอยอยู่เต็มลำน้ำ หรือขบวนเรือที่งดงามตระการตาเท่านั้น แต่ยังอยู่ที่รากความหมายของประเพณีซึ่งผูกพันกับวิถีชีวิตริมน้ำของชาวบางพลีอย่างลึกซึ้ง งานนี้สะท้อนทั้งความมีน้ำใจ การต้อนรับผู้มาเยือน ความผูกพันระหว่างชุมชนกับสายน้ำ และความศรัทธาที่มีต่อหลวงพ่อโตซึ่งเป็นพระพุทธรูปศักดิ์สิทธิ์คู่บ้านคู่เมืองของบางพลี

 

ตามคติประเพณีดั้งเดิม ประเพณีรับบัวจะเริ่มขึ้นใน วันขึ้น 13 ค่ำ เดือน 11 และวันสำคัญที่สุดคือ วันขึ้น 14 ค่ำ เดือน 11 ซึ่งเป็น “วันรับบัว” หรือที่หลายคนเรียกกันในปัจจุบันว่า “วันโยนบัว” โดยในช่วงเช้าจะมีการอัญเชิญหลวงพ่อโตจำลองลงเรือ และล่องไปตามลำคลองให้ประชาชนได้ร่วมโยนดอกบัวถวายเป็นพุทธบูชา ความเชื่อของชาวบ้านคือ หากโยนดอกบัวลงไปในเรือที่ประดิษฐานองค์หลวงพ่อโตได้ พร้อมตั้งจิตอธิษฐาน สิ่งที่หวังไว้จะสัมฤทธิ์ผลดังใจปรารถนา

 

ที่มาของประเพณีรับบัวเกี่ยวข้องกับเรื่องเล่าที่สืบต่อกันมาในพื้นที่บางพลีว่า ในอดีตมีชาวมอญจากปากลัดล่องเรือมาทำนาและค้าขายในย่านบางพลี เมื่อถึงช่วงก่อนออกพรรษา ชาวบ้านฝั่งบางพลีจะออกไปรอต้อนรับ พร้อมนำดอกบัวไปมอบให้ผู้ที่ล่องเรือมาเยือน ในระยะแรกเป็นการยื่นส่งให้กัน ต่อมาจึงกลายเป็นการโยนดอกบัวลงเรือ และพัฒนากลายเป็นประเพณีสำคัญของชุมชนในที่สุด

 

เมื่อเวลาผ่านไป ประเพณีรับบัวไม่ได้เป็นเพียงการรับรองผู้มาเยือนหรือการแสดงไมตรีตามวิถีชุมชนริมน้ำอีกต่อไป แต่ได้กลายเป็นพิธีกรรมที่ผสานความเชื่อทางพุทธศาสนาเข้ากับอัตลักษณ์ท้องถิ่นอย่างแนบแน่น ผู้คนที่มาร่วมงานจึงไม่ได้มองว่าการโยนดอกบัวเป็นเพียงกิจกรรมเชิงสัญลักษณ์ หากแต่เป็นการแสดงความเคารพต่อหลวงพ่อโต และเป็นการเชื่อมโยงตนเองเข้ากับสายธารศรัทธาที่สืบทอดกันมาหลายชั่วอายุคน

 

ความสำคัญของประเพณีนี้จึงอยู่ในหลายระดับ ระดับแรกคือความเป็นงานบุญประจำปีที่รวมคนทั้งชุมชนให้มาพบกัน ระดับที่สองคือการรักษาวิถีชีวิตริมน้ำและความทรงจำร่วมของบางพลีไว้ไม่ให้เลือนหาย และระดับที่สามคือคุณค่าทางวัฒนธรรมที่ได้รับการยอมรับในวงกว้างจนกระทรวงวัฒนธรรมประกาศให้ประเพณีรับบัวเป็น มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของชาติ ยิ่งตอกย้ำว่างานนี้ไม่ใช่เพียงงานวัดท้องถิ่น แต่เป็นสมบัติทางวัฒนธรรมของประเทศไทย

 

อีกองค์ประกอบที่ทำให้ประเพณีรับบัวโดดเด่นมาก คือบรรยากาศของขบวนแห่ทางน้ำที่ผสมผสานความศักดิ์สิทธิ์เข้ากับความงดงามทางศิลปวัฒนธรรม เรือที่อัญเชิญองค์หลวงพ่อโตจะตกแต่งอย่างประณีต รายล้อมด้วยขบวนเรือและผู้ร่วมพิธีจำนวนมาก ขณะที่สองฝั่งคลองจะเต็มไปด้วยประชาชน นักท่องเที่ยว และผู้ศรัทธาที่ถือดอกบัวรอช่วงจังหวะสำคัญในการโยนถวาย เป็นภาพที่ทั้งมีพลังทางศรัทธาและมีความงามเชิงวัฒนธรรมอย่างยากจะหาเทศกาลอื่นมาเทียบได้

 

นอกจากพิธีโยนบัวแล้ว งานประเพณีรับบัวยังมีขบวนแห่หลวงพ่อโตทางบก การตักบาตรทางเรือ กิจกรรมทางศาสนา การแสดงศิลปวัฒนธรรม การออกร้านชุมชน และมหรสพต่าง ๆ ทำให้บรรยากาศของงานมีความครบทั้งมิติบุญ มิติความบันเทิง และมิติการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม ผู้มาเยือนไม่ได้มาเพียงเพื่อชมพิธีหลัก แต่ยังได้สัมผัสชุมชนบางพลีในภาพรวม ทั้งตลาดเก่า อาหารพื้นถิ่น และวิถีชีวิตแบบดั้งเดิมที่ยังหลงเหลืออยู่

 

สำหรับชาวบางพลี หลวงพ่อโตแห่งวัดบางพลีใหญ่ในเป็นศูนย์รวมจิตใจอย่างแท้จริง วัดแห่งนี้เป็นพระอารามหลวงเก่าแก่ที่ผู้คนเดินทางมากราบไหว้ตลอดทั้งปี ไม่เฉพาะช่วงงานรับบัวเท่านั้น ภายในวัดประดิษฐานหลวงพ่อโตซึ่งเป็นพระพุทธรูปศักดิ์สิทธิ์ที่ชาวบ้านเชื่อว่าประทานความคุ้มครองและความเป็นสิริมงคล ด้วยเหตุนี้ประเพณีรับบัวจึงไม่อาจแยกออกจากวัดบางพลีใหญ่ในได้ เพราะวัดเป็นทั้งศูนย์กลางพิธีกรรม ศูนย์รวมศรัทธา และศูนย์กลางความทรงจำของชุมชน

 

ในมุมของการท่องเที่ยว ประเพณีรับบัวเป็นหนึ่งในเทศกาลที่เหมาะกับทั้งนักท่องเที่ยวสายวัฒนธรรม ช่างภาพ ผู้สนใจงานบุญ และผู้ที่ต้องการสัมผัสชุมชนริมน้ำใกล้กรุงเทพฯ งานนี้เดินทางสะดวก ใช้เวลาไม่นานจากตัวเมืองกรุงเทพฯ แต่ให้อารมณ์ต่างออกไปอย่างชัดเจน เพราะเมื่อเข้าสู่ย่านบางพลี ผู้มาเยือนจะรู้สึกถึงบรรยากาศของเมืองเก่าริมคลองที่ยังคงชีวิตชีวา และเมื่อถึงวันพิธีจริง ภาพของผู้คนริมสองฝั่งคลองที่พร้อมใจกันโยนดอกบัวจะทำให้เห็นชัดว่าประเพณีนี้ยังมีชีวิตอยู่จริง ไม่ได้เป็นเพียงการจัดงานเพื่อการท่องเที่ยวเท่านั้น

 

ผู้ที่ตั้งใจมางานรับบัวควรเตรียมตัวล่วงหน้า เพราะช่วงวันพิธีหลักจะมีผู้คนจำนวนมาก โดยเฉพาะบริเวณวัดบางพลีใหญ่ในและสองฝั่งคลองบางพลี การมาถึงตั้งแต่เช้าจะช่วยให้เลือกจุดชมขบวนเรือได้ดีขึ้น และยังมีเวลาสำหรับการกราบหลวงพ่อโต เดินชมตลาดบางพลี และแวะชิมอาหารท้องถิ่นในย่านใกล้เคียง หากต้องการเก็บภาพขบวนเรือและพิธีโยนบัว ช่วงเช้าเป็นเวลาที่ดีที่สุด เพราะเป็นช่วงที่พิธีมีพลังมากที่สุดและแสงธรรมชาติก็เหมาะกับการถ่ายภาพ

 

สิ่งที่ทำให้ประเพณีรับบัวต่างจากงานประเพณีทั่วไป คือความสัมพันธ์ระหว่างผู้คนกับพิธีกรรมไม่ได้เป็นลักษณะของผู้ชมกับผู้แสดง แต่เป็นการมีส่วนร่วมโดยตรง ทุกคนที่ถือดอกบัวอยู่ริมคลองคือส่วนหนึ่งของพิธี ทุกการโยนบัวคือการแสดงศรัทธาและความหวัง ทุกสายตาที่มองตามเรือหลวงพ่อโตคือความผูกพันระหว่างคนกับชุมชนของตนเอง นี่จึงเป็นเหตุผลที่ประเพณีรับบัวยังคงมีเสน่ห์และทรงพลัง แม้เวลาจะผ่านไปยาวนานเพียงใด

 

ประเพณีรับบัวจึงเป็นมากกว่าภาพจำของการโยนดอกบัวลงเรือ หากแต่เป็นประเพณีที่รวมเรื่องศาสนา ประวัติศาสตร์ท้องถิ่น วิถีชีวิตริมน้ำ ความเอื้อเฟื้อของชุมชน และการสืบทอดอัตลักษณ์ของบางพลีไว้ในงานเดียวอย่างสมบูรณ์ ใครที่อยากเห็นวัฒนธรรมไทยในรูปแบบที่ยังมีชีวิตจริง ยังมีคนทำจริง และยังมีความหมายต่อชุมชนจริง งานรับบัวคือหนึ่งในประเพณีที่ควรไปสัมผัสด้วยตนเองสักครั้ง

 

การเดินทาง จากกรุงเทพฯ สามารถใช้ถนนเทพรัตนหรือถนนสุขุมวิทเข้าสู่อำเภอบางพลี แล้วมุ่งหน้าไปยังวัดบางพลีใหญ่ในซึ่งตั้งอยู่ใกล้ตลาดบางพลี หากใช้รถส่วนตัวจะสะดวกที่สุดในช่วงงาน เนื่องจากสามารถแวะเที่ยวตลาดเก่าบางพลีและจุดสำคัญใกล้เคียงได้ต่อเนื่อง ส่วนผู้ใช้รถสาธารณะสามารถลงในโซนบางพลีแล้วต่อรถท้องถิ่นหรือแท็กซี่เข้าสู่วัดได้

 

 

ตอบ: ตามประเพณีดั้งเดิมจะเริ่มในวันขึ้น 13 ค่ำ เดือน 11 และวันรับบัวหลักคือวันขึ้น 14 ค่ำ เดือน 11 ของทุกปี

 

ตอบ: จัดที่วัดบางพลีใหญ่ใน พระอารามหลวง และพื้นที่ชุมชนริมคลองบางพลีในอำเภอบางพลี จังหวัดสมุทรปราการ

 

ตอบ: หลวงพ่อโตเป็นพระพุทธรูปศักดิ์สิทธิ์ของวัดบางพลีใหญ่ใน โดยในวันรับบัวจะมีการอัญเชิญองค์จำลองลงเรือให้ประชาชนโยนดอกบัวสักการะ

 

ตอบ: เพราะประชาชนจะนำดอกบัวมาโยนถวายลงบนเรือที่อัญเชิญหลวงพ่อโต เป็นการสักการะและอธิษฐานขอพร

 

ตอบ: เป็นประเพณีเก่าแก่ของชาวบางพลีที่สะท้อนวิถีชีวิตริมน้ำ ความเอื้อเฟื้อ และความศรัทธาทางพุทธศาสนา อีกทั้งยังได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของชาติ

 

ตอบ: ได้ วัดบางพลีใหญ่ในเปิดให้ผู้ศรัทธาเดินทางไปกราบหลวงพ่อโตได้ตลอดทั้งปี

 

ตอบ: ควรเผื่อเวลาเดินทางแต่เช้า เตรียมดอกบัวสำหรับร่วมพิธี และแต่งกายสุภาพเพราะเป็นงานบุญและพิธีทางศาสนา