เขื่อนกิ่วคอหมา

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: ไม่มีเวลาเปิดปิดแบบอาคาร แนะนำช่วงเช้าและช่วงเย็น

 

เขื่อนกิ่วคอหมา จังหวัดลำปาง เป็นเขื่อนกักเก็บน้ำขนาดใหญ่ในลุ่มน้ำวัง ตั้งอยู่ในเขตตำบลปงดอน อำเภอแจ้ห่ม จังหวัดลำปาง มีบทบาทสำคัญทั้งด้านการชลประทาน การบรรเทาอุทกภัย การเก็บกักน้ำไว้ใช้ในฤดูแล้ง และการเป็นแหล่งพักผ่อนชมธรรมชาติของอำเภอแจ้ห่ม เขื่อนแห่งนี้สร้างขึ้นเพื่อปิดกั้นแม่น้ำวัง โดยมีหลักการสำคัญคือเก็บน้ำในฤดูฝนเมื่อปริมาณน้ำในลุ่มน้ำวังมีมากเกินความต้องการของภาคเกษตร แล้วกักเก็บไว้เป็นน้ำต้นทุนสำหรับฤดูแล้ง จึงเป็นโครงการที่เชื่อมโยงโดยตรงกับความมั่นคงด้านน้ำของจังหวัดลำปางและพื้นที่เกษตรกรรมในลุ่มน้ำวัง

 

เขื่อนกิ่วคอหมาเริ่มมีบทบาทด้านการกักเก็บน้ำได้ตั้งแต่ปี 2551 และกลายเป็นหนึ่งในโครงสร้างพื้นฐานด้านน้ำที่ช่วยเสริมการทำงานของระบบชลประทานลำปางร่วมกับเขื่อนกิ่วลม พื้นที่เหนือเขื่อนมีลักษณะเป็นอ่างเก็บน้ำกว้างใหญ่ โอบล้อมด้วยภูเขาและป่าไม้ของอำเภอแจ้ห่ม บรรยากาศโดยรอบมีความสงบ โปร่ง และเป็นธรรมชาติ เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการพักผ่อน ชมวิว ถ่ายภาพ และศึกษาธรรมชาติในพื้นที่ต้นน้ำและลำน้ำวังตอนบน

 

ความสำคัญของเขื่อนกิ่วคอหมาไม่ได้จำกัดอยู่ที่การเป็นสถานที่ท่องเที่ยว แต่เริ่มต้นจากภารกิจด้านการบริหารจัดการน้ำในลุ่มน้ำวัง พื้นที่ลุ่มน้ำวังมีช่วงเวลาที่ปริมาณน้ำมากในฤดูฝนและมีความต้องการใช้น้ำสูงในฤดูแล้ง การมีเขื่อนกักเก็บน้ำขนาดใหญ่ช่วยให้สามารถควบคุมปริมาณน้ำ ลดความรุนแรงของน้ำหลาก และเก็บน้ำไว้ใช้ในช่วงที่ฝนทิ้งช่วงหรือฤดูแล้งได้ดีขึ้น น้ำที่กักเก็บไว้ยังมีประโยชน์ต่อการเกษตร การอุปโภคบริโภค การรักษาระบบนิเวศน้ำ และการพัฒนาเศรษฐกิจของพื้นที่ปลายน้ำ

 

ในด้านภูมิทัศน์ เขื่อนกิ่วคอหมามีจุดเด่นคือทิวทัศน์ของอ่างเก็บน้ำกว้างกลางขุนเขา เมื่อมองจากบริเวณสันเขื่อนหรือจุดชมวิว จะเห็นผืนน้ำทอดยาวไปตามภูมิประเทศของอำเภอแจ้ห่ม มีแนวภูเขาและพื้นที่สีเขียวเป็นฉากหลัง บรรยากาศช่วงเช้ามักให้ความรู้สึกสดชื่นและสงบ ส่วนช่วงเย็นเหมาะกับการชมแสงอ่อนบนผืนน้ำและถ่ายภาพทิวทัศน์ นักท่องเที่ยวที่ชอบธรรมชาติแบบไม่พลุกพล่านจะสัมผัสได้ถึงความเรียบง่ายของสถานที่ที่ยังคงเน้นบทบาทของแหล่งน้ำและธรรมชาติเป็นหลัก

 

การเดินทางไปเขื่อนกิ่วคอหมาใช้เส้นทางหลวงหมายเลข 1035 ถนนสายลำปาง – แจ้ห่ม ผ่านทางเข้าสู่ตำบลปงดอน อำเภอแจ้ห่ม จังหวัดลำปาง แล้วเดินทางต่อไปยังพื้นที่เขื่อนซึ่งอยู่ห่างจากหมู่บ้านในตำบลปงดอนประมาณ 12 กิโลเมตร เส้นทางนี้เหมาะกับรถยนต์ส่วนตัวหรือรถเช่า เพราะสามารถควบคุมเวลาเดินทางได้สะดวก ผู้ที่ไม่คุ้นเส้นทางควรเดินทางในช่วงกลางวันและตรวจสอบแผนที่ก่อนออกเดินทาง เนื่องจากบางช่วงเป็นเส้นทางท้องถิ่นและพื้นที่ภูเขา

 

เขื่อนกิ่วคอหมาเหมาะกับการเที่ยวแบบพักผ่อนมากกว่าการเที่ยวแบบกิจกรรมหนาแน่น นักท่องเที่ยวสามารถใช้เวลาเดินชมบริเวณเขื่อน ชมวิวอ่างเก็บน้ำ ถ่ายภาพภูเขาและผืนน้ำ หรือใช้พื้นที่เป็นจุดแวะพักระหว่างเส้นทางไปแจ้ห่ม เมืองปาน และอุทยานแห่งชาติแจ้ซ้อน จุดเด่นของเขื่อนคือบรรยากาศที่เงียบกว่าแหล่งท่องเที่ยวหลักหลายแห่ง จึงเหมาะกับคนที่ต้องการหามุมสงบเพื่อพักสายตาและพักใจจากการเดินทาง

 

ในเชิงธรรมชาติ พื้นที่รอบเขื่อนกิ่วคอหมามีลักษณะเป็นภูเขา ป่าไม้ และระบบนิเวศริมน้ำที่น่าสนใจ อ่างเก็บน้ำทำให้พื้นที่มีความชุ่มชื้นและกลายเป็นแหล่งอาศัยของพืชพรรณและสัตว์ขนาดเล็กหลายชนิด ผู้ที่สนใจศึกษาธรรมชาติสามารถสังเกตลักษณะภูมิประเทศ การเปลี่ยนแปลงของระดับน้ำตามฤดูกาล สภาพพืชพรรณรอบอ่าง และความสัมพันธ์ระหว่างแหล่งน้ำกับวิถีชีวิตของชุมชนในตำบลปงดอนและพื้นที่ใกล้เคียงได้อย่างชัดเจน

 

ช่วงเวลาที่เหมาะกับการมาเที่ยวเขื่อนกิ่วคอหมาคือช่วงเช้าและช่วงเย็น ช่วงเช้าเหมาะกับการชมวิวในอากาศเย็น แสงไม่แรง และมีบรรยากาศสดชื่น ส่วนช่วงเย็นเหมาะกับการถ่ายภาพและนั่งพักชมผืนน้ำ หากเดินทางในช่วงหลังฤดูฝนถึงฤดูหนาว ภูเขาและต้นไม้โดยรอบจะมีความเขียวสดและอากาศสบายกว่า ส่วนฤดูร้อนยังสามารถเดินทางได้ แต่ควรเตรียมน้ำดื่ม หมวก แว่นกันแดด และวางแผนเวลาให้เหมาะสมเพื่อหลีกเลี่ยงแดดจัดช่วงกลางวัน

 

นักท่องเที่ยวที่ต้องการใช้เขื่อนกิ่วคอหมาเป็นจุดถ่ายภาพควรเลือกมุมที่เห็นทั้งผืนน้ำและแนวภูเขาในเฟรมเดียวกัน ภาพที่เหมาะกับสถานที่นี้คือภาพทิวทัศน์มุมกว้าง ภาพสันเขื่อน ภาพผืนน้ำในแสงเช้าและแสงเย็น รวมถึงภาพบรรยากาศการเดินทางผ่านถนนสายลำปาง – แจ้ห่ม หากใช้กล้องโทรศัพท์ควรใช้โหมดมุมกว้างเพื่อเก็บสภาพแวดล้อมให้ครบ ส่วนผู้ใช้กล้องถ่ายภาพสามารถเลือกเลนส์มุมกว้างสำหรับภาพ landscape หรือเลนส์ระยะปกติสำหรับเก็บรายละเอียดของภูเขา ผืนน้ำ และองค์ประกอบริมเขื่อน

 

แม้เขื่อนกิ่วคอหมาจะมีทัศนียภาพสวยงาม แต่ผู้มาเยือนควรเข้าใจว่าพื้นที่นี้เป็นโครงสร้างชลประทานและแหล่งน้ำสำคัญ ไม่ใช่พื้นที่ท่องเที่ยวเชิงพาณิชย์เต็มรูปแบบ การใช้พื้นที่จึงควรอยู่บนความระมัดระวังและความเคารพต่อสถานที่ ไม่เข้าไปในเขตหวงห้ามของงานชลประทาน ไม่ปีนป่ายโครงสร้างเขื่อน ไม่ทิ้งขยะลงในพื้นที่ ไม่ลงเล่นน้ำในบริเวณที่ไม่ปลอดภัย และไม่ทำกิจกรรมที่อาจส่งผลกระทบต่อคุณภาพน้ำหรือระบบนิเวศโดยรอบ

 

สำหรับครอบครัวที่เดินทางมาพร้อมเด็กหรือผู้สูงอายุ ควรเลือกจุดชมวิวที่ปลอดภัยและไม่ใกล้ขอบน้ำหรือพื้นที่ลาดชันมากเกินไป พื้นที่อ่างเก็บน้ำและเขื่อนอาจมีบริเวณที่ไม่มีราวกั้นหรือมีความต่างระดับ ผู้ปกครองควรดูแลเด็กอย่างใกล้ชิดตลอดเวลา โดยเฉพาะช่วงที่ถ่ายภาพหรือเดินชมบริเวณริมน้ำ หากเดินทางช่วงเย็นควรเผื่อเวลากลับก่อนมืด เพราะเส้นทางกลับบางช่วงเป็นถนนท้องถิ่นและอาจมีแสงสว่างไม่มากเท่าเขตเมือง

 

เขื่อนกิ่วคอหมายังเหมาะกับการจัดรวมในเส้นทางท่องเที่ยวของอำเภอแจ้ห่มและเมืองปาน นักท่องเที่ยวสามารถแวะชมเขื่อนในช่วงเช้าหรือบ่าย แล้วเดินทางต่อไปยังอุทยานแห่งชาติแจ้ซ้อน น้ำพุร้อนแจ้ซ้อน วัดเฉลิมพระเกียรติพระจอมเกล้าราชานุสรณ์ หรือแหล่งท่องเที่ยวในเมืองปานได้ เส้นทางลำปาง – แจ้ห่มเป็นเส้นทางที่มีทั้งธรรมชาติ ชุมชน ภูเขา วัด และแหล่งเรียนรู้ จึงเหมาะกับการวางแผนทริปแบบ 1 วันหรือ 2 วัน 1 คืน

 

หากต้องการพักค้างคืนใกล้เขื่อนกิ่วคอหมา ตัวเลือกที่พักส่วนใหญ่จะอยู่ในอำเภอแจ้ห่ม อำเภอเมืองปาน หรือบริเวณเส้นทางไปอุทยานแห่งชาติแจ้ซ้อน มีทั้งรีสอร์ท โฮมสเตย์ คาเฟ่พร้อมที่พัก และที่พักแนวธรรมชาติ นักท่องเที่ยวที่ต้องการความสะดวกเรื่องอาหารและร้านค้าอาจเลือกพักในตัวอำเภอแจ้ห่ม ส่วนผู้ที่ต้องการบรรยากาศใกล้ธรรมชาติสามารถเลือกที่พักในเส้นทางเมืองปานหรือใกล้แจ้ซ้อน โดยควรโทรสอบถามห้องว่างและเส้นทางก่อนเดินทาง โดยเฉพาะช่วงวันหยุดยาว

 

การเดินทาง ไปเขื่อนกิ่วคอหมาด้วยรถยนต์ส่วนตัวใช้เส้นทางหลวงหมายเลข 1035 ถนนสายลำปาง – แจ้ห่ม จากนั้นเข้าสู่เส้นทางตำบลปงดอน อำเภอแจ้ห่ม จังหวัดลำปาง แล้วเดินทางต่อไปยังเขื่อนซึ่งอยู่ห่างจากหมู่บ้านในตำบลปงดอนประมาณ 12 กิโลเมตร หากเริ่มจากตัวเมืองลำปางควรวางแผนเวลาเดินทางล่วงหน้า และควรใช้แผนที่นำทางร่วมกับการสังเกตป้ายท้องถิ่น เพราะเส้นทางเข้าสู่เขื่อนเป็นพื้นที่นอกเมืองและมีทางแยกย่อยบางช่วง

 

ในด้านการท่องเที่ยว เขื่อนกิ่วคอหมาให้ประสบการณ์ต่างจากแหล่งท่องเที่ยวที่มีสิ่งอำนวยความสะดวกครบถ้วน เพราะความน่าสนใจของที่นี่คือความกว้างของผืนน้ำ ความสงบของภูเขา และบทบาทของแหล่งน้ำในชีวิตจริงของผู้คนลุ่มน้ำวัง ผู้มาเยือนจึงควรมองสถานที่นี้ในฐานะแหล่งเรียนรู้ธรรมชาติและชลประทานไปพร้อมกัน การเดินทางมาเขื่อนกิ่วคอหมาช่วยให้เห็นว่าเขื่อนหนึ่งแห่งมีหน้าที่มากกว่าการสร้างทิวทัศน์สวยงาม แต่ยังช่วยควบคุมน้ำ ลดภัยน้ำหลาก และเก็บน้ำไว้เพื่อการเพาะปลูกในฤดูแล้ง

 

สิ่งที่ควรเตรียมสำหรับการเดินทาง ได้แก่ น้ำดื่ม อาหารว่าง หมวก แว่นกันแดด ยากันแมลง รองเท้าที่เดินสะดวก และโทรศัพท์ที่มีแบตเตอรี่เพียงพอ หากต้องการถ่ายภาพควรเตรียมกล้องหรือพาวเวอร์แบงก์ไปด้วย เนื่องจากบริเวณเขื่อนเป็นพื้นที่เปิดโล่งและไม่มีร้านค้าหนาแน่นเหมือนแหล่งท่องเที่ยวหลักในเมือง การเตรียมตัวให้พร้อมจะทำให้การชมวิวและพักผ่อนเป็นไปอย่างราบรื่น

 

ร้านอาหารใกล้เขื่อนกิ่วคอหมามีทั้งร้านกาแฟ ร้านอาหารในแจ้ห่ม ร้านอาหารใกล้แจ้ซ้อน และร้านอาหารในเส้นทางเมืองปาน หลายร้านอยู่ห่างจากเขื่อนประมาณ 11 – 18 กิโลเมตร เหมาะกับการแวะก่อนหรือหลังชมเขื่อน หากตั้งใจไปร้านใดร้านหนึ่งควรตรวจสอบเวลาเปิดบริการก่อนเดินทาง เพราะร้านอาหารในพื้นที่อำเภออาจปรับวันเวลาเปิดตามฤดูกาลและปริมาณลูกค้า ส่วนเบอร์โทรในตารางจะใส่เฉพาะร้านที่พบข้อมูลติดต่อสาธารณะชัดเจนเท่านั้น

 

เมื่อเทียบกับเขื่อนกิ่วลมซึ่งมีชื่อเสียงด้านการล่องแพ เขื่อนกิ่วคอหมามีภาพลักษณ์ที่สงบกว่าและเหมาะกับการชมวิว ศึกษาธรรมชาติ และทำความเข้าใจระบบชลประทานมากกว่า นักท่องเที่ยวที่ชอบความเงียบและไม่ต้องการกิจกรรมท่องเที่ยวหนาแน่นจะเหมาะกับเขื่อนแห่งนี้มาก เพราะสามารถใช้เวลาไม่นานก็ได้สัมผัสภาพของอ่างเก็บน้ำขนาดใหญ่กลางภูเขา และยังสามารถเดินทางต่อไปยังแหล่งท่องเที่ยวอื่นของแจ้ห่มได้สะดวก

 

เขื่อนกิ่วคอหมาเป็นสถานที่ที่ช่วยขยายภาพของลำปางให้กว้างขึ้น นอกจากเมืองรถม้า วัดเก่า เซรามิก และกาดกองต้า ลำปางยังมีแหล่งน้ำ ภูเขา และเส้นทางธรรมชาติที่มีบทบาทสำคัญต่อผู้คนในจังหวัด การมาเยือนเขื่อนกิ่วคอหมาจึงเป็นการสัมผัสลำปางในมิติของน้ำและภูมิประเทศ โดยเฉพาะสำหรับผู้ที่สนใจการเดินทางเชิงธรรมชาติที่มีสาระและไม่เน้นความวุ่นวาย

 

โดยสรุป เขื่อนกิ่วคอหมา จังหวัดลำปาง เป็นเขื่อนกักเก็บน้ำสำคัญของลุ่มน้ำวังที่มีทั้งคุณค่าด้านชลประทานและเสน่ห์ด้านการท่องเที่ยวธรรมชาติ สถานที่แห่งนี้เหมาะกับการพักผ่อน ชมวิว ถ่ายภาพ ศึกษาธรรมชาติ และเรียนรู้บทบาทของเขื่อนในการบรรเทาอุทกภัยและเก็บน้ำไว้ใช้ในฤดูแล้ง การเดินทางสะดวกด้วยรถยนต์ผ่านเส้นทางลำปาง – แจ้ห่ม และสามารถจัดร่วมกับแหล่งท่องเที่ยวใกล้เคียงในแจ้ห่ม เมืองปาน และแจ้ซ้อนได้ หากต้องการเที่ยวลำปางในมุมเงียบสงบและเห็นความสำคัญของแหล่งน้ำต่อชีวิตผู้คน เขื่อนกิ่วคอหมาคือจุดหมายที่ควรอยู่ในแผนเดินทาง

 

 

ตอบ: เขื่อนกิ่วคอหมาอยู่บริเวณบ้านสบฟ้า ตำบลปงดอน อำเภอแจ้ห่ม จังหวัดลำปาง ในพื้นที่ลุ่มน้ำวังตอนบน

 

ตอบ: เขื่อนกิ่วคอหมาสร้างขึ้นเพื่อกักเก็บน้ำในฤดูฝน บรรเทาอุทกภัย และเก็บน้ำไว้ใช้ในฤดูแล้ง โดยเฉพาะเพื่อสนับสนุนภาคเกษตรในลุ่มน้ำวัง

 

ตอบ: เขื่อนกิ่วคอหมาเริ่มกักเก็บน้ำได้ในปี 2551 และมีบทบาทสำคัญต่อการบริหารจัดการน้ำของจังหวัดลำปาง

 

ตอบ: เหมาะกับการพักผ่อน ชมวิว ถ่ายภาพ ศึกษาธรรมชาติ และเรียนรู้ระบบชลประทานในพื้นที่ลุ่มน้ำวัง

 

ตอบ: ใช้รถยนต์เดินทางตามทางหลวงหมายเลข 1035 ถนนสายลำปาง – แจ้ห่ม ผ่านเส้นทางเข้าตำบลปงดอน แล้วต่อไปยังเขื่อนซึ่งอยู่ห่างจากหมู่บ้านตำบลปงดอนประมาณ 12 กม.

 

ตอบ: ช่วงเช้าและช่วงเย็นเหมาะที่สุด เพราะอากาศสบาย แสงเหมาะกับการถ่ายภาพ และสามารถชมวิวอ่างเก็บน้ำกับภูเขาได้สวยงาม

 

ตอบ: มีร้านอาหารและคาเฟ่ในพื้นที่แจ้ห่มและเส้นทางใกล้แจ้ซ้อน เช่น Ak-ka-ra Coffee, ฮักหนา แจ้ห่ม, Doimaejam Cafe, ร้านค้าอุทยานแจ้ซ้อน และร้านอาหารแอ่วอิ่ม แจ้ห่ม

 

ตอบ: สามารถจัดทริปร่วมกับอุทยานแห่งชาติแจ้ซ้อน น้ำพุร้อนแจ้ซ้อน วัดเฉลิมพระเกียรติพระจอมเกล้าราชานุสรณ์ เมืองปาน และเขื่อนกิ่วลมได้