วัดกงไกรลาศ (วัดกง)

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: 08.00 - 17.00 น.

 

วัดกงไกรลาศ หรือที่ชาวบ้านนิยมเรียกสั้น ๆ ว่า วัดกง เป็นวัดสำคัญคู่ชุมชนอำเภอกงไกรลาศ จังหวัดสุโขทัย และเป็นหนึ่งในศาสนสถานที่สะท้อนความสัมพันธ์ระหว่างพระพุทธศาสนา ประวัติศาสตร์ท้องถิ่น และวิถีชีวิตของผู้คนลุ่มน้ำยมได้อย่างชัดเจน วัดแห่งนี้เป็นวัดราษฎร์ สังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย ตั้งอยู่ในตำบลกง อำเภอกงไกรลาศ จังหวัดสุโขทัย มีพื้นที่วัดกว้างกว่า 41 ไร่ จึงรองรับได้ทั้งศาสนกิจ งานบุญ งานประเพณี การปฏิบัติธรรม และกิจกรรมสาธารณะของชุมชนอย่างต่อเนื่อง วัดกงไกรลาศไม่ได้เป็นเพียงสถานที่สำหรับกราบไหว้พระหรือทำบุญในวันสำคัญเท่านั้น แต่ยังเป็นศูนย์รวมความทรงจำของชาวกงไกรลาศ เป็นแหล่งเรียนรู้เรื่องราวของท้องถิ่น และเป็นจุดหมายสำหรับผู้ที่ต้องการสัมผัสสุโขทัยในมิติของวัดชุมชนที่ยังมีชีวิตอยู่จริง

 

สิ่งที่ทำให้วัดกงไกรลาศมีความสำคัญเป็นพิเศษคือการเป็นวัดที่ผูกพันกับประวัติเมืองกงไกรลาศและบุคคลสำคัญของท้องถิ่น ตามเรื่องเล่าที่สืบต่อกันมา วัดแห่งนี้เกี่ยวข้องกับพระกงไกรลาศ ซึ่งเป็นนายอำเภอคนแรกของกงไกรลาศ และชื่อของท่านถูกนำมาใช้เป็นชื่อวัดเพื่อเป็นอนุสรณ์ถึงความเสียสละ ความตั้งใจ และบทบาทในการวางรากฐานพื้นที่ทางศาสนาให้กับชุมชน วัดกงไกรลาศจึงเป็นสถานที่ที่ชื่อวัดไม่ได้เป็นเพียงชื่อเรียก แต่เป็นเครื่องหมายของความทรงจำร่วมของผู้คนในพื้นที่ เป็นชื่อที่เชื่อมโยงอำนาจการปกครองท้องถิ่น ความศรัทธา และการสร้างสรรค์ศาสนสถานให้ดำรงอยู่คู่ชุมชน

 

วัดกงไกรลาศได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อวันที่ 27 กันยายน พ.ศ. 2481 ซึ่งเป็นหลักฐานสำคัญที่ยืนยันสถานะของวัดในทางพระพุทธศาสนา วิสุงคามสีมาเป็นเขตแดนสำหรับประกอบสังฆกรรมสำคัญ โดยเฉพาะพิธีอุปสมบทและกิจกรรมทางคณะสงฆ์ที่ต้องดำเนินตามพระธรรมวินัย การได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาจึงสะท้อนว่าวัดกงไกรลาศมีความมั่นคง มีบทบาททางศาสนา และได้รับการยอมรับในฐานะศาสนสถานสำคัญของท้องถิ่นมาอย่างยาวนาน

 

หัวใจสำคัญของวัดกงไกรลาศคือ หลวงพ่อโตวิหารลอย พระพุทธรูปปูนปั้นปางมารวิชัยที่ประดิษฐานอยู่ภายในวิหารลอย หลวงพ่อโตเป็นพระพุทธรูปที่ชาวกงไกรลาศและผู้ศรัทธาจากพื้นที่ใกล้เคียงให้ความเคารพมาอย่างต่อเนื่อง ความศักดิ์สิทธิ์ของหลวงพ่อโตไม่ได้เกิดจากความงดงามขององค์พระเพียงอย่างเดียว แต่เกิดจากเรื่องเล่า ความศรัทธา และประสบการณ์ร่วมของชุมชนที่สืบทอดกันมาหลายรุ่น ผู้ที่เดินทางมาวัดกงไกรลาศจึงมักตั้งใจมากราบไหว้หลวงพ่อโตเพื่อความเป็นสิริมงคล ขอพร และระลึกถึงคุณค่าของพระพุทธศาสนาที่เป็นหลักยึดเหนี่ยวจิตใจของคนในพื้นที่

 

วิหารลอยเป็นจุดเด่นที่ทำให้หลวงพ่อโตมีเอกลักษณ์เฉพาะตัว คำว่า “วิหารลอย” สื่อถึงลักษณะของวิหารที่ทำให้องค์พระดูโดดเด่นเหมือนลอยขึ้นจากพื้นที่โดยรอบ ภายในวิหารเป็นพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์ที่ชาวบ้านใช้ประกอบกิจกรรมสำคัญ เช่น การสวดมนต์ การเวียนเทียน การทำบุญวันพระ และการมากราบไหว้ในโอกาสส่วนตัว ความสงบภายในวิหารช่วยให้ผู้มาเยือนรู้สึกสำรวมและเชื่อมโยงกับบรรยากาศศรัทธาของวัดได้อย่างลึกซึ้ง

 

เรื่องเล่าเกี่ยวกับหลวงพ่อโตยิ่งทำให้วัดกงไกรลาศมีเสน่ห์ทางประวัติศาสตร์และความเชื่อมากขึ้น ตำนานท้องถิ่นเล่าว่าในอดีตเมื่อข้าศึกเดินทัพผ่านบ้านกง ได้เกิดเหตุการณ์ที่วิหารได้รับความเสียหายจากการยิงปืนใหญ่ แต่องค์หลวงพ่อโตไม่ได้รับความเสียหายอย่างรุนแรง และยังมีร่องรอยที่ชาวบ้านใช้เล่าขานถึงพุทธานุภาพขององค์พระ เรื่องเล่าลักษณะนี้เป็นส่วนสำคัญของความทรงจำชุมชน เพราะทำให้พระพุทธรูปไม่ได้เป็นเพียงวัตถุศักดิ์สิทธิ์ แต่กลายเป็นศูนย์รวมศรัทธาและสัญลักษณ์ของการคุ้มครองชุมชนผ่านกาลเวลา

 

องค์ประกอบภายในวัดกงไกรลาศสะท้อนลักษณะของวัดไทยที่มีบทบาทหลากหลาย ทั้งพระอุโบสถ วิหาร เจดีย์ ศาลาการเปรียญ ลานกิจกรรม และพื้นที่สำหรับประกอบพิธีกรรมทางศาสนา พระอุโบสถเป็นพื้นที่สำคัญสำหรับสังฆกรรม ส่วนวิหารเป็นพื้นที่สักการะพระพุทธรูปและประกอบกิจกรรมของญาติโยม เจดีย์และองค์ประกอบทางสถาปัตยกรรมอื่น ๆ ช่วยสร้างภูมิทัศน์ศักดิ์สิทธิ์ให้กับวัด ขณะที่ศาลาการเปรียญและลานวัดเป็นพื้นที่ชุมชนสำหรับงานบุญ งานประเพณี และกิจกรรมสาธารณะ

 

ในเชิงศิลปวัฒนธรรม วัดกงไกรลาศมีคุณค่าในฐานะพื้นที่ที่สะท้อนงานช่าง ความคิดทางศาสนา และภูมิปัญญาท้องถิ่นของสุโขทัย การจัดวางอาคารภายในวัดแสดงให้เห็นแนวคิดเรื่องพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์ตามแบบวัดไทย มีจุดศูนย์กลางของศรัทธาคือพระพุทธรูปและอาคารประกอบพิธีกรรม ส่วนพื้นที่โดยรอบถูกใช้เป็นพื้นที่สำหรับการรวมตัวของชุมชน ลักษณะนี้ทำให้วัดเป็นทั้งสถานที่ศักดิ์สิทธิ์และพื้นที่ใช้งานจริงของผู้คนในชีวิตประจำวัน

 

วัดกงไกรลาศยังได้รับการจัดตั้งเป็นสำนักปฏิบัติธรรมประจำจังหวัดสุโขทัย แห่งที่ 4 ตามระเบียบมหาเถรสมาคม บทบาทนี้ทำให้วัดมีความสำคัญมากขึ้นในด้านการส่งเสริมการปฏิบัติธรรม การอบรมจิตใจ และการเผยแผ่พระพุทธศาสนา ผู้ที่ต้องการมาฝึกสมาธิ ฟังธรรม หรือใช้เวลาสงบเพื่อทบทวนชีวิต สามารถมองวัดกงไกรลาศในฐานะพื้นที่สำหรับการเรียนรู้ภายใน ไม่ใช่เพียงจุดท่องเที่ยวหรือสถานที่ถ่ายภาพเท่านั้น

 

ปัจจุบันวัดกงไกรลาศมีพระครูสุจิตธรรมสุนทรเป็นเจ้าอาวาส ท่านมีบทบาทในการดูแลกิจการวัด ส่งเสริมกิจกรรมทางศาสนา และรักษาบทบาทของวัดในฐานะศูนย์กลางจิตใจของชุมชนอำเภอกงไกรลาศ วัดยังคงเป็นพื้นที่ที่ชาวบ้านเข้ามาทำบุญ ฟังธรรม ร่วมงานประเพณี และใช้เป็นสถานที่ปลูกฝังคุณธรรมให้กับเยาวชน การมีผู้นำทางสงฆ์ที่ชุมชนเคารพช่วยให้วัดดำรงบทบาททางศาสนาและสังคมได้อย่างต่อเนื่อง

 

กิจกรรมทางศาสนาของวัดกงไกรลาศมีความหลากหลายและสัมพันธ์กับปฏิทินบุญของชาวพุทธ เช่น การทำบุญตักบาตรในวันพระ งานวันวิสาขบูชา งานมาฆบูชา งานอาสาฬหบูชา งานเข้าพรรษา งานออกพรรษา งานทอดกฐิน และงานสรงน้ำพระในช่วงเทศกาลสงกรานต์ กิจกรรมเหล่านี้เป็นกลไกสำคัญที่ทำให้ชุมชนยังคงมีส่วนร่วมกับวัดอย่างต่อเนื่อง ผู้คนไม่ได้เพียงมารับบุญส่วนตัว แต่ยังมาร่วมแรงจัดงาน เตรียมอาหาร จัดสถานที่ ถวายเครื่องสักการะ และช่วยสืบทอดประเพณีที่เป็นเอกลักษณ์ของท้องถิ่น

 

งานสรงน้ำพระและงานบุญในช่วงเทศกาลสงกรานต์เป็นช่วงเวลาที่สะท้อนความงดงามของวัฒนธรรมไทยในพื้นที่กงไกรลาศ ผู้คนมาร่วมทำบุญ รดน้ำขอพรผู้ใหญ่ สรงน้ำพระ และพบปะญาติพี่น้องที่กลับบ้านในช่วงเทศกาล วัดจึงเป็นพื้นที่กลางที่เชื่อมโยงครอบครัว ชุมชน และพระพุทธศาสนาเข้าด้วยกัน การจัดงานเช่นนี้ยังทำให้เด็กและเยาวชนได้เรียนรู้มารยาทไทย ความกตัญญู และวิถีบุญจากการมีส่วนร่วมจริง

 

ในวันสำคัญทางพระพุทธศาสนา เช่น วันวิสาขบูชา วันมาฆบูชา และวันอาสาฬหบูชา วัดกงไกรลาศเป็นสถานที่ที่ชาวบ้านมาร่วมเวียนเทียน ฟังธรรม และระลึกถึงเหตุการณ์สำคัญในพระพุทธประวัติ การเวียนเทียนรอบพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์ภายในวัดเป็นพิธีกรรมที่ช่วยให้ผู้คนได้ฝึกความสำรวม ระลึกถึงพระพุทธ พระธรรม และพระสงฆ์ และย้ำความสัมพันธ์ระหว่างศรัทธาส่วนบุคคลกับชุมชนพุทธโดยรวม

 

นอกจากบทบาททางศาสนา วัดกงไกรลาศยังเป็นพื้นที่เรียนรู้ประวัติศาสตร์ท้องถิ่น ผู้มาเยือนสามารถศึกษาประวัติของวัด เรื่องราวหลวงพ่อโตวิหารลอย ประวัติของพระกงไกรลาศ และความเปลี่ยนแปลงของชุมชนบ้านกงผ่านเรื่องเล่าของคนในพื้นที่ วัดจึงเป็นแหล่งเรียนรู้ที่ช่วยให้เข้าใจว่าอำเภอกงไกรลาศไม่ได้เป็นเพียงพื้นที่ผ่านทางระหว่างเมืองสุโขทัยและพื้นที่ใกล้เคียง แต่มีประวัติ ความเชื่อ และวัฒนธรรมของตนเองที่น่าสนใจ

 

บรรยากาศของวัดกงไกรลาศเหมาะสำหรับการมาเยือนแบบไม่เร่งรีบ พื้นที่วัดกว้าง ร่มรื่น และมีลานสำหรับเดินชมสถาปัตยกรรมและสักการะสิ่งสำคัญ ผู้มาเยือนสามารถเริ่มต้นจากการไหว้หลวงพ่อโตวิหารลอย จากนั้นเดินชมอาคารสำคัญในวัด สังเกตองค์ประกอบทางสถาปัตยกรรมไทย และใช้เวลาพักใจในพื้นที่สงบของวัด การมาเยือนวัดลักษณะนี้ให้ประสบการณ์ที่แตกต่างจากการท่องเที่ยวโบราณสถานขนาดใหญ่ เพราะผู้เดินทางจะได้สัมผัสวัดที่ยังมีชีวิตและยังเป็นศูนย์กลางของคนในพื้นที่จริง

 

การเดินทาง ไปวัดกงไกรลาศสะดวกด้วยรถยนต์ส่วนตัว โดยมุ่งหน้าเข้าสู่อำเภอกงไกรลาศ จังหวัดสุโขทัย แล้วเดินทางต่อไปยังตำบลกง วัดตั้งอยู่บริเวณบ้านกง หมู่ที่ 10 ผู้เดินทางสามารถใช้แผนที่นำทางร่วมกับป้ายท้องถิ่น เมื่อเข้าสู่อำเภอกงไกรลาศสามารถสอบถามชาวบ้านด้วยชื่อ “วัดกง” หรือ “หลวงพ่อโตวิหารลอย” ได้ เนื่องจากเป็นชื่อที่คนในพื้นที่รู้จักกันดี หากเดินทางจากตัวเมืองสุโขทัยสามารถจัดเส้นทางร่วมกับสถานที่ท่องเที่ยวใกล้เคียง เช่น ตลาดริมยม ศาลพระแม่ย่า สวนหลวงเฉลิมพระเกียรติ ร.9 พิพิธภัณฑ์สังคโลก และอุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัยได้

 

ตลาดริมยมเป็นจุดท่องเที่ยวใกล้เคียงที่ช่วยเติมมิติวิถีชุมชนให้กับการเดินทางมาไหว้พระที่วัดกงไกรลาศ พื้นที่ตลาดริมแม่น้ำยมสะท้อนความสัมพันธ์ระหว่างชุมชนกับสายน้ำ และเหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการสัมผัสอาหารท้องถิ่น บรรยากาศตลาด และวิถีชีวิตของคนกงไกรลาศ หลังจากไหว้พระที่วัด ผู้เดินทางสามารถแวะพัก รับประทานอาหาร หรือเดินชมบรรยากาศในพื้นที่ใกล้เคียงได้

 

ศาลพระแม่ย่าในตัวเมืองสุโขทัยเป็นอีกสถานที่ที่สามารถจัดร่วมในเส้นทางเดียวกันได้ ศาลแห่งนี้เป็นศูนย์รวมความศรัทธาของชาวสุโขทัยและผู้เดินทางจากต่างถิ่น การเดินทางจากวัดกงไกรลาศไปยังตัวเมืองสุโขทัยใช้เวลาไม่มาก จึงเหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการไหว้สิ่งศักดิ์สิทธิ์สำคัญของจังหวัดควบคู่กับการเรียนรู้วัดท้องถิ่นในอำเภอกงไกรลาศ

 

อุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัยเป็นจุดหมายสำคัญสำหรับผู้ที่ต้องการเชื่อมโยงวัดกงไกรลาศกับประวัติศาสตร์ระดับชาติ หลังจากสักการะหลวงพ่อโตวิหารลอย นักท่องเที่ยวสามารถเดินทางต่อไปยังเมืองเก่าสุโขทัยเพื่อชมวัดมหาธาตุ วัดศรีชุม และโบราณสถานสำคัญอื่น ๆ การจัดเส้นทางเช่นนี้ช่วยให้เห็นภาพสุโขทัยทั้งในมิติชุมชนร่วมสมัยและมรดกทางประวัติศาสตร์ของอดีตราชธานี

 

ผู้มาเยือนวัดกงไกรลาศควรแต่งกายสุภาพ ใช้ถ้อยคำและกิริยาสำรวม และเคารพพื้นที่ที่พระสงฆ์และชาวบ้านใช้ประกอบศาสนกิจ หากต้องการถ่ายภาพพระสงฆ์ พิธีกรรม หรือกิจกรรมของชาวบ้านควรขออนุญาตก่อนเสมอ ภายในวิหารและพื้นที่สักการะควรหลีกเลี่ยงการส่งเสียงดัง และควรรักษาความสะอาดของพื้นที่วัด เพราะวัดกงไกรลาศยังเป็นวัดที่ชุมชนใช้งานจริง ไม่ใช่เพียงแหล่งท่องเที่ยวทั่วไป

 

วัดกงไกรลาศจึงเป็นสถานที่ที่มีคุณค่าหลายชั้น ทั้งในฐานะวัดคู่ชุมชน แหล่งสักการะหลวงพ่อโตวิหารลอย ศูนย์รวมประเพณีท้องถิ่น พื้นที่ปฏิบัติธรรม และแหล่งเรียนรู้ประวัติศาสตร์อำเภอกงไกรลาศ ผู้ที่เดินทางมาที่นี่จะได้สัมผัสความศรัทธาที่ไม่ขาดสายของชาวบ้าน ได้เห็นบทบาทของวัดไทยในชีวิตประจำวัน และได้เรียนรู้ว่าสุโขทัยยังมีวัดสำคัญนอกเขตเมืองเก่าที่ควรค่าแก่การศึกษาและอนุรักษ์ วัดกงไกรลาศจึงเป็นจุดหมายที่เหมาะกับทั้งสายบุญ นักท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม ผู้สนใจประวัติศาสตร์ท้องถิ่น และผู้ที่ต้องการพักใจในบรรยากาศวัดเก่าแก่ของจังหวัดสุโขทัย

 

 

ตอบ: วัดกงไกรลาศตั้งอยู่ที่บ้านกง หมู่ที่ 10 ตำบลกง อำเภอกงไกรลาศ จังหวัดสุโขทัย

 

ตอบ: ชาวบ้านนิยมเรียกสั้น ๆ ว่าวัดกง และยังเป็นที่รู้จักจากหลวงพ่อโตวิหารลอยซึ่งเป็นพระพุทธรูปสำคัญของวัด

 

ตอบ: หลวงพ่อโตวิหารลอยเป็นพระพุทธรูปปูนปั้นปางมารวิชัยที่ชาวกงไกรลาศเคารพศรัทธา และเป็นศูนย์รวมจิตใจของผู้ที่เดินทางมาทำบุญและขอพรที่วัดกงไกรลาศ

 

ตอบ: เจ้าอาวาสวัดกงไกรลาศคือพระครูสุจิตธรรมสุนทร

 

ตอบ: วัดเปิดทุกวัน เวลา 08.00 - 17.00 น. เหมาะสำหรับการทำบุญ ไหว้พระ และเยี่ยมชมหลวงพ่อโตวิหารลอยในช่วงกลางวัน

 

ตอบ: เหมาะกับการไหว้พระ ทำบุญ ศึกษาประวัติศาสตร์ท้องถิ่น เรียนรู้วิถีวัดชุมชน และจัดร่วมกับเส้นทางเที่ยวอำเภอกงไกรลาศหรือตัวเมืองสุโขทัย

 

ตอบ: มีหลายแห่ง เช่น ตลาดริมยม วัดบึงครอบศรัทธาราม สวนหลวงเฉลิมพระเกียรติ ร.9 ศาลพระแม่ย่า และอุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย

 

ตอบ: ไม่เสียค่าเข้าชม ผู้มาเยือนสามารถเข้าไปทำบุญและสักการะหลวงพ่อโตวิหารลอยได้ โดยควรแต่งกายสุภาพและเคารพความสงบของศาสนสถาน