น้ำตกวังนกแอ่น (สวนรุกชาติสกุโณทยาน)

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: 08.30 – 16.30 น.

 

น้ำตกวังนกแอ่น หรือ น้ำตกสกุโณทยาน เป็นแหล่งท่องเที่ยวธรรมชาติสำคัญของอำเภอวังทอง จังหวัดพิษณุโลก ตั้งอยู่ภายในพื้นที่สวนพฤกษศาสตร์สกุโณทยาน บริเวณตำบลวังนกแอ่น ริมเส้นทางทางหลวงหมายเลข 12 สายพิษณุโลก-หล่มสัก จุดเด่นของที่นี่คือสายน้ำจากลำน้ำเข็กที่ไหลผ่านแนวหินและลดระดับเป็นน้ำตกชั้นเดียว ท่ามกลางป่าไม้ร่มรื่น เส้นทางศึกษาธรรมชาติ แก่งไทร พลับพลารับเสด็จ และบรรยากาศสงบที่เหมาะกับการพักผ่อนระยะสั้นสำหรับครอบครัว นักเดินทางสายธรรมชาติ และผู้ที่ต้องการแวะพักระหว่างเส้นทางจากตัวเมืองพิษณุโลกไปยังเขาค้อหรือหล่มสัก

 

น้ำตกวังนกแอ่น ตั้งอยู่ในพื้นที่ที่มีความหมายทั้งด้านธรรมชาติ ประวัติศาสตร์ และการอนุรักษ์พรรณไม้ เดิมบริเวณนี้รู้จักกันในชื่อวนอุทยานวังนกแอ่น ก่อนเปลี่ยนเป็นสวนรุกขชาติสกุโณทยาน และต่อมาพัฒนาเป็นสวนพฤกษศาสตร์สกุโณทยาน ภายใต้การดูแลของหน่วยงานด้านอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ พื้นที่แห่งนี้จึงไม่ได้เป็นเพียงจุดชมน้ำตก แต่ยังเป็นแหล่งเรียนรู้เรื่องพรรณไม้ ป่าเบญจพรรณ ป่าเต็งรัง ระบบนิเวศริมลำน้ำเข็ก และประวัติการพัฒนาพื้นที่ป่าเพื่อการท่องเที่ยวเชิงธรรมชาติของจังหวัดพิษณุโลก

 

เมื่อเดินทางมาถึงบริเวณทางเข้าสวนพฤกษศาสตร์สกุโณทยาน นักท่องเที่ยวจะพบความร่มรื่นของแนวต้นไม้สองข้างทางก่อนเข้าสู่พื้นที่น้ำตก ตัวน้ำตกเกิดจากลำน้ำเข็กซึ่งไหลผ่านอำเภอวังทอง ก่อนลดระดับลงบริเวณแนวหินจนเกิดเป็นสายน้ำกว้างและมีพลัง น้ำตกมีลักษณะเป็นน้ำตกชั้นเดียว ความสูงประมาณ 10 เมตร และมีความกว้างของแนวน้ำค่อนข้างมาก เมื่อมีน้ำเต็มลำน้ำ สายน้ำจะไหลแผ่ลงบนแนวหินกว้าง เกิดเสียงน้ำกระทบหินที่ได้ยินชัดเจนทั่วบริเวณ ทำให้พื้นที่นี้มีบรรยากาศสดชื่นและแตกต่างจากจุดพักริมทางทั่วไป

 

ชื่อ น้ำตกวังนกแอ่น เป็นชื่อเดิมที่สะท้อนความสัมพันธ์ของพื้นที่กับตำบลวังนกแอ่นและชุมชนโดยรอบ ส่วนชื่อ น้ำตกสกุโณทยาน เป็นชื่อที่ใช้ในภายหลังตามชื่อพื้นที่อนุรักษ์ โดยคำว่า “สกุโณทยาน” มีความหมายเชื่อมโยงกับอุทยานแห่งนกหรือพื้นที่ธรรมชาติที่มีความร่มรื่นและเหมาะแก่การอยู่อาศัยของนกนานาชนิด ชื่อนี้จึงช่วยขับเน้นภาพของพื้นที่ที่เต็มไปด้วยพรรณไม้ ลำน้ำ และความสงบแบบป่าริมน้ำ

 

ประวัติของพื้นที่สวนรุกขชาติสกุโณทยานมีความสำคัญต่อจังหวัดพิษณุโลกอย่างมาก เดิมบริเวณนี้จัดตั้งเป็นวนอุทยานวังนกแอ่น หลังจากหน่วยงานภาครัฐเห็นความเหมาะสมของพื้นที่ในการอนุรักษ์และพัฒนาให้เป็นแหล่งพักผ่อนของประชาชน ต่อมาในวันที่ 28 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2501 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9 และสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ ได้เสด็จประพาสพื้นที่วนอุทยานวังนกแอ่น และพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานนาม “สกุโณทยาน” แทนชื่อเดิม หลังจากนั้นพื้นที่แห่งนี้จึงเป็นที่รู้จักในชื่อสกุโณทยาน และในปี พ.ศ. 2504 กรมป่าไม้ได้เปลี่ยนสถานะเป็นสวนรุกขชาติสกุโณทยานเพื่อให้สอดคล้องกับหลักการจัดการพื้นที่ป่าและพรรณไม้

 

ด้านทิศตะวันตกของพื้นที่มีพลับพลารับเสด็จเก่าแก่ที่สร้างขึ้นเพื่อรับเสด็จในคราวเสด็จประพาสภาคเหนือ จุดนี้ตั้งอยู่ในตำแหน่งที่สามารถชมลำน้ำวังทองหรือลำน้ำเข็กได้อย่างชัดเจน ส่วนด้านทิศตะวันออกมีศาลาริมน้ำที่สร้างขึ้นเพื่อเป็นจุดประทับทอดพระเนตรทิวทัศน์สองฝั่งลำน้ำ ปัจจุบันพื้นที่เหล่านี้ยังเป็นองค์ประกอบสำคัญที่ทำให้น้ำตกวังนกแอ่นมีคุณค่ามากกว่าน้ำตกทั่วไป เพราะเป็นพื้นที่ที่เชื่อมโยงธรรมชาติ ประวัติศาสตร์ และความทรงจำของชุมชนท้องถิ่นเข้าด้วยกัน

 

บรรยากาศโดยรอบน้ำตกเหมาะกับการเดินเล่น พักผ่อน ถ่ายภาพ และศึกษาธรรมชาติ รอบพื้นที่มีต้นไม้ใหญ่ให้ร่มเงา มีป้ายชื่อพรรณไม้ให้ความรู้ และมีทางเดินสำหรับชมธรรมชาติในระยะใกล้ นักท่องเที่ยวที่ชอบถ่ายภาพสามารถเก็บภาพได้หลายมุม ทั้งมุมกว้างของสายน้ำ มุมต้นไม้ริมธาร มุมศาลาริมน้ำ และมุมรายละเอียดของโขดหินที่ถูกกระแสน้ำกัดเซาะจนเกิดรูปทรงธรรมชาติ ในช่วงเช้าและช่วงบ่ายแก่ แสงแดดที่ลอดผ่านแนวไม้จะทำให้บรรยากาศนุ่มนวล เหมาะสำหรับการถ่ายภาพธรรมชาติและภาพท่องเที่ยวเชิงพักผ่อน

 

แม้น้ำตกวังนกแอ่นจะเป็นน้ำตกที่มีขนาดไม่ใหญ่เท่าน้ำตกบางแห่งในเขตภูเขาสูง แต่มีเสน่ห์ตรงการเข้าถึงง่าย อยู่ไม่ไกลจากตัวเมืองพิษณุโลก และอยู่บนเส้นทางท่องเที่ยวสำคัญที่เชื่อมเมืองพิษณุโลกกับเขาค้อ เพชรบูรณ์ และหล่มสัก นักท่องเที่ยวสามารถใช้ที่นี่เป็นจุดแวะพักระหว่างทาง ใช้เวลาเดินชมไม่นาน หรือจะจัดเป็นทริปครึ่งวันเพื่อพักผ่อนกับธรรมชาติก็เหมาะ โดยเฉพาะผู้ที่เดินทางมากับผู้สูงอายุ เด็ก หรือครอบครัวที่ต้องการสถานที่ธรรมชาติที่เดินไม่ลำบากเกินไป

 

ก่อนถึงตัวน้ำตกประมาณ 500 เมตร มีทางไปยัง แก่งไทร ซึ่งเป็นอีกจุดสำคัญในพื้นที่เดียวกัน แก่งไทรมีลักษณะเป็นแก่งหินกลางลำน้ำ มีแนวหินลดหลั่นเป็นชั้น ๆ และมีบรรยากาศร่มรื่น เหมาะสำหรับการนั่งพักผ่อน ชมสายน้ำ ถ่ายภาพ หรือใช้เป็นพื้นที่ทำกิจกรรมกลางแจ้งแบบเบา ๆ ในวันที่ระดับน้ำเหมาะสม แก่งไทรยังเป็นจุดที่นักท่องเที่ยวหลายคนเลือกแวะหลังจากชมน้ำตก เพราะให้บรรยากาศใกล้ชิดลำน้ำมากขึ้นและเหมาะกับการนั่งพักแบบไม่เร่งรีบ

 

สิ่งที่นักท่องเที่ยวควรทราบคือบริเวณตัวน้ำตกหลักไม่เหมาะสำหรับการลงเล่นน้ำ เพราะมีกระแสน้ำวนและระดับน้ำอาจเปลี่ยนแปลงตามฤดูกาล โดยเฉพาะช่วงฤดูฝนที่ลำน้ำเข็กมีปริมาณน้ำมากและไหลแรง ผู้ที่ต้องการเล่นน้ำควรเลือกเฉพาะบริเวณที่เจ้าหน้าที่หรือผู้ดูแลพื้นที่อนุญาต และควรสังเกตป้ายเตือนทุกครั้ง การเที่ยวที่นี่จึงเหมาะกับการชมวิว ถ่ายภาพ เดินศึกษาเส้นทางธรรมชาติ และพักผ่อนมากกว่าการลงเล่นน้ำโดยตรงบริเวณตัวน้ำตก

 

ช่วงเวลาที่เหมาะสำหรับการเดินทางมาเที่ยวน้ำตกวังนกแอ่นคือช่วงเช้าถึงบ่ายต้น ๆ เพราะอากาศไม่ร้อนเกินไปและมีเวลาเดินชมพื้นที่โดยรอบอย่างสบาย หากต้องการชมสายน้ำที่มีปริมาณมาก ช่วงฤดูฝนถึงต้นฤดูหนาวจะให้ภาพน้ำตกที่มีชีวิตชีวา แต่ควรตรวจสภาพอากาศและหลีกเลี่ยงวันที่มีฝนตกหนัก ส่วนช่วงฤดูหนาวและฤดูร้อนเหมาะกับการเดินเล่น พักผ่อน ถ่ายภาพ และศึกษาพรรณไม้ เพราะเส้นทางเดินมักสะดวกกว่าและบรรยากาศโดยรวมปลอดโปร่ง

 

ภายในสวนพฤกษศาสตร์สกุโณทยานมีบทบาทด้านการอนุรักษ์และให้ความรู้แก่ประชาชน พื้นที่โดยรอบมีป่าเบญจพรรณและป่าเต็งรังซึ่งพบได้ในภาคเหนือตอนล่าง สภาพพื้นที่มีทั้งส่วนที่เป็นที่ราบ เนินเขา และพื้นที่ริมลำน้ำ ดินส่วนใหญ่เป็นดินร่วนปนทรายและดินลูกรังที่ระบายน้ำได้ดี พรรณไม้ที่พบมีทั้งไม้ยืนต้น ไม้พุ่ม และพืชริมธาร การจัดป้ายชื่อพรรณไม้ช่วยให้ผู้มาเยือนได้เรียนรู้ชื่อ ลักษณะ และความสำคัญของต้นไม้แต่ละชนิด ทำให้สถานที่แห่งนี้เหมาะกับนักเรียน นักศึกษา ครอบครัว และผู้ที่สนใจธรรมชาติ

 

สำหรับผู้ที่เดินทางมาเที่ยวแบบครอบครัว น้ำตกวังนกแอ่นมีข้อดีคือไม่ต้องเดินเท้าลึกเข้าไปในป่าเหมือนน้ำตกหลายแห่ง จุดจอดรถอยู่ไม่ไกลจากพื้นที่ท่องเที่ยวหลัก มีร้านค้าและบริการพื้นฐานในบริเวณลานจอดรถในช่วงที่มีนักท่องเที่ยว เหมาะสำหรับการแวะพัก รับประทานอาหารง่าย ๆ หรือซื้อเครื่องดื่มก่อนเดินชมพื้นที่ อย่างไรก็ตาม นักท่องเที่ยวควรเตรียมน้ำดื่ม หมวก รองเท้าที่เดินสะดวก และถุงสำหรับเก็บขยะส่วนตัว เพื่อรักษาความสะอาดของพื้นที่ธรรมชาติ

 

การเดินทางไปน้ำตกวังนกแอ่นทำได้สะดวกโดยใช้รถยนต์ส่วนตัว จากตัวเมืองพิษณุโลกให้ใช้ทางหลวงหมายเลข 12 มุ่งหน้าไปทางอำเภอวังทองและหล่มสัก ทางเข้าจะอยู่บริเวณกิโลเมตรที่ 33 ทางด้านขวามือ จากทางหลวงเลี้ยวเข้าไปประมาณ 1 กิโลเมตรจะถึงลานจอดรถของพื้นที่ท่องเที่ยว เส้นทางนี้เป็นเส้นทางหลักที่รถทั่วไปใช้ได้สะดวก แต่ควรขับด้วยความระมัดระวัง โดยเฉพาะช่วงวันหยุดหรือช่วงฝนตก เพราะบางช่วงของถนนมีรถท่องเที่ยวและรถบรรทุกใช้เส้นทางร่วมกัน

 

หากเดินทางจากตัวเมืองพิษณุโลก ระยะทางรวมประมาณ 30-35 กิโลเมตร ใช้เวลาประมาณ 40-50 นาที ขึ้นอยู่กับสภาพการจราจร หากเดินทางต่อไปทางเขาค้อหรือหล่มสัก สามารถจัดน้ำตกวังนกแอ่นเป็นจุดแวะพักระหว่างทางก่อนเข้าสู่เส้นทางภูเขาได้อย่างเหมาะสม ส่วนผู้ที่ไม่มีรถส่วนตัวสามารถใช้รถโดยสารหรือรถตู้ที่วิ่งเส้นทางพิษณุโลก-หล่มสัก แล้วต่อรถท้องถิ่นหรือเหมารถในพื้นที่ แต่การใช้รถยนต์ส่วนตัวหรือรถเช่าจะสะดวกที่สุดสำหรับการเที่ยวหลายจุดในอำเภอวังทอง

 

สถานที่ท่องเที่ยวใกล้เคียงที่สามารถจัดร่วมทริปได้ ได้แก่ แก่งไทร ซึ่งอยู่ในพื้นที่ใกล้น้ำตกมากที่สุด น้ำตกแก่งซองซึ่งเป็นจุดชมลำน้ำเข็กและกิจกรรมล่องแก่งยอดนิยมในฤดูน้ำหลาก น้ำตกปอยที่อยู่บนเส้นทางเดียวกัน วัดราชคีรีหิรัญยารามที่มีพระพุทธรูปองค์ใหญ่บนเขาสมอแคลง และเส้นทางล่องแก่งลำน้ำเข็กซึ่งเป็นกิจกรรมเด่นของอำเภอวังทองในช่วงเดือนสิงหาคมถึงตุลาคม การจัดเส้นทางเหล่านี้ร่วมกันช่วยให้การเดินทางมาวังทองคุ้มค่ามากขึ้น ทั้งในมุมธรรมชาติ วัฒนธรรม และกิจกรรมกลางแจ้ง

 

สำหรับร้านอาหารใกล้น้ำตก นักท่องเที่ยวสามารถเลือกได้ทั้งร้านอาหารริมแก่ง คาเฟ่ริมน้ำ ร้านอาหารในรีสอร์ท และร้านกาแฟในอำเภอวังทอง จุดเด่นของร้านอาหารแถบนี้คือบรรยากาศใกล้ธรรมชาติ หลายร้านตั้งอยู่ใกล้ลำน้ำเข็กหรือเส้นทางไปแก่งซอง เมนูที่พบได้บ่อยคืออาหารไทย อาหารพื้นบ้าน เมนูปลา อาหารป่า กาแฟสด และเครื่องดื่มเย็น ๆ เหมาะสำหรับแวะพักก่อนหรือหลังเที่ยว น้ำตกวังนกแอ่นจึงเป็นจุดเริ่มต้นที่ดีสำหรับการต่อเส้นทางกินเที่ยวในอำเภอวังทอง

 

ส่วนที่พักใกล้น้ำตกมีตั้งแต่รีสอร์ทธรรมชาติริมน้ำ ที่พักริมลำธาร รีสอร์ทใกล้จุดล่องแก่ง ไปจนถึงโรงแรมในตัวเมืองพิษณุโลก หากต้องการพักใกล้น้ำตกมากที่สุด สามารถเลือกที่พักในอำเภอวังทองหรือบริเวณลำน้ำเข็ก หากต้องการความสะดวกด้านร้านค้า ห้างสรรพสินค้า และการเดินทางด้วยขนส่งสาธารณะ การพักในตัวเมืองพิษณุโลกแล้วขับรถมาเที่ยวน้ำตกแบบไปเช้าเย็นกลับก็เป็นตัวเลือกที่เหมาะสม

 

มารยาทในการท่องเที่ยวน้ำตกวังนกแอ่นคือไม่ทิ้งขยะลงในลำน้ำ ไม่ปีนป่ายจุดอันตราย ไม่ลงเล่นน้ำในบริเวณที่มีน้ำวนหรือมีป้ายห้าม หลีกเลี่ยงการส่งเสียงดังเกินจำเป็น และเคารพพื้นที่ประวัติศาสตร์อย่างพลับพลารับเสด็จและศาลาริมน้ำ การเที่ยวแบบรับผิดชอบจะช่วยให้พื้นที่ธรรมชาติแห่งนี้ยังคงงดงาม สะอาด และปลอดภัยสำหรับนักท่องเที่ยวรุ่นต่อไป

 

โดยรวมแล้ว น้ำตกวังนกแอ่น สวนพฤกษศาสตร์สกุโณทยาน เป็นสถานที่ท่องเที่ยวที่เหมาะสำหรับคนที่ต้องการสัมผัสธรรมชาติแบบเข้าถึงง่าย ไม่ไกลจากเมือง และมีเรื่องราวทางประวัติศาสตร์ประกอบอย่างชัดเจน ที่นี่มีทั้งน้ำตก ลำน้ำ พรรณไม้ เส้นทางศึกษาธรรมชาติ แก่งหิน จุดพักผ่อน และบรรยากาศร่มรื่น เหมาะกับการแวะพักระหว่างเส้นทางหรือจัดเป็นทริปธรรมชาติระยะสั้นในจังหวัดพิษณุโลก โดยเฉพาะผู้ที่ชื่นชอบสถานที่สงบ เรียบง่าย และมีคุณค่ามากกว่าการเป็นเพียงจุดถ่ายภาพ

 

 

ตอบ: น้ำตกวังนกแอ่น หรือ น้ำตกสกุโณทยาน ตั้งอยู่ภายในสวนพฤกษศาสตร์สกุโณทยาน ตำบลวังนกแอ่น อำเภอวังทอง จังหวัดพิษณุโลก ริมทางหลวงหมายเลข 12 สายพิษณุโลก-หล่มสัก

 

ตอบ: เป็นสถานที่เดียวกัน โดยน้ำตกวังนกแอ่นเป็นชื่อเดิม ส่วนชื่อสกุโณทยานเป็นชื่อที่ใช้ภายหลังตามชื่อพื้นที่อนุรักษ์

 

ตอบ: เปิดให้เข้าชมทุกวัน เวลา 08.30 – 16.30 น.

 

ตอบ: ไม่เสียค่าเข้าชม เหมาะสำหรับการแวะพัก เดินชมธรรมชาติ และถ่ายภาพระหว่างเส้นทางพิษณุโลก-หล่มสัก

 

ตอบ: บริเวณตัวน้ำตกหลักไม่เหมาะสำหรับลงเล่นน้ำเพราะมีกระแสน้ำวน นักท่องเที่ยวควรปฏิบัติตามป้ายเตือนและคำแนะนำของเจ้าหน้าที่ทุกครั้ง

 

ตอบ: จากตัวเมืองพิษณุโลกใช้ทางหลวงหมายเลข 12 มุ่งหน้าไปทางหล่มสัก ถึงบริเวณกิโลเมตรที่ 33 เลี้ยวขวาเข้าไปประมาณ 1 กม. จะถึงลานจอดรถของพื้นที่ท่องเที่ยว

 

ตอบ: เหมาะกับครอบครัว นักท่องเที่ยวสายธรรมชาติ ผู้ที่ต้องการแวะพักระหว่างทาง และผู้ที่สนใจเส้นทางศึกษาธรรมชาติแบบเดินไม่ไกล

 

ตอบ: สามารถเที่ยวแก่งไทร น้ำตกแก่งซอง น้ำตกปอย วัดราชคีรีหิรัญยาราม และเส้นทางล่องแก่งลำน้ำเข็กได้ในทริปเดียวกัน