วัดมะขาม

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: 07:00 – 18:00

 

วัดมะขาม เป็นวัดเก่าแก่ริมแม่น้ำเจ้าพระยาในตำบลบ้านกลาง อำเภอเมืองปทุมธานี จังหวัดปทุมธานี ที่เหมาะกับทั้งสายทำบุญและผู้ที่สนใจประวัติศาสตร์ท้องถิ่นของชุมชนมอญในปทุมธานี วัดแห่งนี้มีจุดเด่นสำคัญคือพระอุโบสถสมัยอยุธยาตอนปลาย ฐานท้องสำเภา หน้าบันไม้แกะสลักรูปพระนารายณ์ทรงครุฑ บานประตูหน้าต่างลงรักปิดทองลายรดน้ำ และวังมัจฉาด้านหลังวัดที่ผู้คนนิยมมาทำบุญให้อาหารปลา

 

ความน่าสนใจของวัดมะขามไม่ได้อยู่แค่ความเก่าแก่เพียงอย่างเดียว แต่ยังอยู่ที่เรื่องราวของการก่อตั้งวัดโดยชาวมอญที่อพยพเข้ามาพึ่งพระบรมโพธิสมภารของพระมหากษัตริย์ไทยในสมัยกรุงศรีอยุธยา วัดจึงเป็นหลักฐานสำคัญที่สะท้อนทั้งประวัติศาสตร์การตั้งถิ่นฐาน วัฒนธรรมชุมชน และความผูกพันระหว่างศาสนากับสายน้ำในพื้นที่ปทุมธานีได้อย่างชัดเจน ใครที่กำลังมองหาวัดสวยในปทุมธานี วัดเก่าใกล้กรุงเทพฯ หรือวัดมอญในเมืองปทุม วัดมะขามเป็นหนึ่งในจุดหมายที่ไม่ควรมองข้าม

 

วัดมะขามตั้งอยู่ในหมู่ที่ 3 บ้านมะขาม ตำบลบ้านกลาง อยู่ใกล้กับวัดศาลเจ้าและตลาดริมน้ำวัดศาลเจ้า ทำให้พื้นที่โดยรอบมีชีวิตชีวาและเป็นที่รู้จักของนักท่องเที่ยวสายไหว้พระและสายกินไปพร้อมกัน บรรยากาศของวัดมีความเป็นวัดชุมชนริมแม่น้ำเจ้าพระยาอย่างชัดเจน ต่างจากวัดขนาดใหญ่ที่เน้นความโอ่อ่า เพราะเสน่ห์ของวัดมะขามอยู่ที่ความเก่า ความเรียบง่าย และกลิ่นอายประวัติศาสตร์ที่ยังสัมผัสได้จากองค์ประกอบของวัด

 

จากข้อมูลทางประวัติศาสตร์ วัดมะขามสร้างขึ้นประมาณ พ.ศ. 2170 ในสมัยกรุงศรีอยุธยาโดยชาวมอญที่อพยพเข้ามาอาศัยอยู่ในพื้นที่นี้ เรื่องของชื่อวัดมีคำอธิบายอยู่ 2 แนวทาง แนวทางแรกสันนิษฐานว่าพื้นที่เดิมน่าจะมีต้นมะขามอยู่มาก จึงตั้งชื่อวัดตามลักษณะพื้นที่ ส่วนอีกแนวทางหนึ่งเชื่อว่าชื่อ “มะขาม” อาจเป็นชื่อบ้านเดิมที่ชาวมอญนำติดตัวมาจากบ้านเมืองเดิมในฝั่งมอญก่อนจะตั้งถิ่นฐานใหม่ในฝั่งไทย ไม่ว่าคำอธิบายใดจะใกล้เคียงที่สุด ชื่อวัดมะขามก็สะท้อนความเชื่อมโยงระหว่างภูมิประเทศกับความทรงจำของชุมชนได้อย่างน่าสนใจ

 

ประวัติของวัดมะขามยังมีความซับซ้อนและน่าสนใจมากกว่าวัดทั่วไป เพราะในอดีตไม่ได้มีเพียงวัดเดียว เมื่อการคมนาคมทางน้ำเปลี่ยนแปลงไปจากการขุดลัดแม่น้ำจนเกิดทางน้ำสายใหม่ที่กว้างขึ้น แม่น้ำเจ้าพระยาสายเดิมค่อยๆ ตื้นเขินลง ชุมชนจึงได้สร้างวัดขึ้นใหม่ให้หันหน้าเข้าสู่แม่น้ำสายใหม่ ทำให้เกิดวัดมะขาม 2 แห่ง คือวัดที่สร้างใหม่เรียกว่า “วัดมะขามนอก” หรือ “วัดมะขามเหนือ” ส่วนวัดเดิมเรียกว่า “วัดมะขามใน” ภาพของวัดที่แยกเป็น 2 ส่วนนี้สะท้อนการปรับตัวของชุมชนต่อสภาพภูมิศาสตร์และเส้นทางคมนาคมได้อย่างชัดเจน

 

ต่อมาในสมัยพระครูปทุมสารธรรม (วงศ์) วัดมะขามในซึ่งเป็นวัดเดิมได้ร้างลงและทรุดโทรมจนเกินกำลังที่จะบูรณะขึ้นใหม่ได้ จึงมีการยุบรวมวัดเข้าด้วยกันเป็นวัดเดียว และตัดคำว่า “เหนือ” ออกไป เหลือเพียงชื่อว่า “วัดมะขาม” ตั้งแต่ พ.ศ. 2482 เป็นต้นมา นอกจากนี้ในปทุมธานียังมีวัดมะขามอีกแห่งหนึ่งคือ “วัดมะขามใต้” ซึ่งต่อมาได้รับการเปลี่ยนนามเป็นวัดชินวรารามวรวิหาร เรื่องนี้ทำให้เห็นว่าวัดมะขามไม่ได้เป็นเพียงวัดเก่าแห่งหนึ่ง แต่เป็นส่วนหนึ่งของโครงสร้างประวัติศาสตร์วัดมอญหลายแห่งในพื้นที่เมืองปทุมธานี

 

สิ่งที่ทำให้วัดมะขามมีคุณค่าทางศิลปกรรมอย่างเด่นชัดคือพระอุโบสถซึ่งสร้างขึ้นในสมัยอยุธยาตอนปลาย องค์อุโบสถมีฐานแท่นท้องสำเภา อันเป็นรูปแบบสถาปัตยกรรมที่พบในวัดเก่าและเป็นเอกลักษณ์ของงานช่างไทยในบางช่วงสมัย จุดนี้ทำให้ผู้ที่สนใจศิลปกรรมไทยสามารถมองเห็นความงามของโครงสร้างโดยรวมได้ทันทีตั้งแต่แรกเห็น ไม่ว่าจะเป็นสัดส่วนของฐาน การยกองค์อาคาร และรายละเอียดของงานไม้แกะสลักที่ยังคงเสน่ห์ของงานช่างโบราณไว้ได้อย่างน่าชื่นชม

 

หน้าบันไม้แกะสลักรูปพระนารายณ์ทรงครุฑเป็นอีกจุดที่น่าจับตา เพราะไม่ใช่เพียงองค์ประกอบเพื่อความงาม แต่ยังสะท้อนความเชื่อ ศิลปะ และฝีมือช่างในยุคสมัยนั้นอย่างครบถ้วน ส่วนบานประตูและหน้าต่างของอุโบสถที่ลงรักปิดทองลายรดน้ำเป็นรูปทวารบาลก็ช่วยย้ำให้เห็นถึงความประณีตของศิลปกรรมไทยแบบดั้งเดิม รายละเอียดเหล่านี้ทำให้วัดมะขามไม่ได้เป็นเพียงวัดที่เหมาะกับการไหว้พระเท่านั้น แต่ยังเป็นสถานที่ที่ควรค่าแก่การมาเรียนรู้เรื่องสถาปัตยกรรมและงานช่างโบราณในปทุมธานีด้วย

 

สำหรับคนที่ชอบบรรยากาศสงบและทำบุญแบบเรียบง่าย ด้านหลังวัดมี วังมัจฉา ซึ่งเป็นจุดที่ผู้มาเยือนนิยมทำบุญให้อาหารปลา เป็นภาพที่สอดคล้องกับลักษณะของวัดริมน้ำในภาคกลางอย่างมาก เพราะพื้นที่วัดกับแม่น้ำมักเชื่อมโยงกันทั้งในเชิงเศรษฐกิจ วิถีชีวิต และศาสนา การมีวังมัจฉาอยู่ด้านหลังวัดจึงช่วยเติมบรรยากาศให้วัดมะขามมีความผ่อนคลาย เหมาะกับการพาครอบครัวมาแวะทำบุญและใช้เวลาอย่างสบายๆ

 

เสน่ห์อีกอย่างของวัดมะขามคือทำเลที่ตั้งซึ่งอยู่ใกล้วัดศาลเจ้าและศาลเซียนแปะโรงสี ทำให้พื้นที่นี้กลายเป็นจุดหมายยอดนิยมของผู้ที่ต้องการจัดทริปไหว้พระ 1 วันในปทุมธานี หลายคนมักเริ่มจากการไหว้พระที่วัดมะขาม เดินต่อไปยังวัดศาลเจ้า แวะสักการะเซียนแปะ แล้วปิดท้ายด้วยการเดินตลาดริมน้ำและชิมของอร่อยในย่านเดียวกัน เส้นทางแบบนี้ทำให้วัดมะขามเหมาะอย่างมากสำหรับทั้งนักท่องเที่ยวจากกรุงเทพฯ และคนพื้นที่ที่อยากพักผ่อนแบบไม่ต้องเดินทางไกล

 

ในเชิงการท่องเที่ยว วัดมะขามยังตอบโจทย์คนหลายกลุ่มพร้อมกัน คนที่ชอบประวัติศาสตร์จะสนใจเรื่องการก่อตั้งโดยชาวมอญและการแบ่งวัดเป็นมะขามใน มะขามนอก และมะขามใต้ คนที่ชอบสถาปัตยกรรมจะสนใจพระอุโบสถอยุธยาตอนปลายและลวดลายไม้แกะสลัก ส่วนคนที่เดินทางมาเพื่อทำบุญก็สามารถกราบพระ ทำบุญให้อาหารปลา และสัมผัสบรรยากาศวัดชุมชนเก่าแก่ได้ในคราวเดียว จึงนับว่าเป็นวัดที่มีคุณค่าแบบครบมิติและเหมาะกับการเขียนเป็นบทความ SEO + GEO ได้ดีมาก เพราะมีทั้งเรื่องประวัติศาสตร์ ศิลปกรรม ความเชื่อ และการใช้งานจริงสำหรับนักเดินทาง

 

บรรยากาศภายในวัดโดยรวมค่อนข้างสงบ แม้พื้นที่รอบๆ จะอยู่ไม่ไกลจากจุดท่องเที่ยวชื่อดังของบ้านกลาง แต่เมื่อเข้ามาในเขตวัดแล้วจะสัมผัสได้ถึงความนิ่งและความเป็นส่วนตัวมากขึ้น เหมาะกับผู้ที่อยากหลีกหนีความวุ่นวายของเมืองในช่วงสั้นๆ และต้องการใช้เวลาทำบุญหรือเดินชมวัดอย่างไม่เร่งรีบ ผู้มาเยือนควรเผื่อเวลาอย่างน้อย 30 นาทีถึง 1 ชั่วโมง เพื่อเดินชมองค์อุโบสถ สังเกตรายละเอียดของศิลปกรรม และแวะบริเวณวังมัจฉาด้านหลังวัด

 

หากมองในมุมของเมืองปทุมธานี วัดมะขามถือเป็นหนึ่งในวัดเก่าที่ช่วยอธิบายพัฒนาการของพื้นที่ริมแม่น้ำเจ้าพระยาได้ดีมาก ทั้งเรื่องการย้ายแนวหน้าวัดให้หันสู่แม่น้ำสายใหม่ การอยู่ร่วมกันของชุมชนมอญ และความเปลี่ยนแปลงของระบบคมนาคมทางน้ำที่ส่งผลโดยตรงต่อการตั้งวัดและชุมชนโดยรอบ จึงอาจกล่าวได้ว่าวัดมะขามเป็นมากกว่าสถานที่สำหรับไหว้พระ แต่เป็นจุดเชื่อมโยงเรื่องเล่าของเมืองปทุมธานีที่ยังจับต้องได้ในปัจจุบัน

 

การเดินทาง ไปวัดมะขามสะดวกสำหรับผู้ใช้รถส่วนตัว จากตัวเมืองปทุมธานีสามารถใช้เส้นทางเข้าสู่ตำบลบ้านกลาง และเข้าซอยบ้านกลาง 3/2 ซึ่งเป็นแนวถนนเดียวกับย่านวัดศาลเจ้าและตลาดริมน้ำ จุดเด่นคือวัดอยู่ใกล้วัดศาลเจ้าอย่างมาก หากค้นหาในแอปนำทางด้วยคำว่า “วัดมะขาม ปทุมธานี” จะไปถึงได้ไม่ยาก ผู้ที่ไม่มีรถส่วนตัวสามารถนั่งรถเข้ามาในเขตเมืองปทุมธานีก่อน แล้วต่อรถรับจ้างในพื้นที่มายังวัดได้สะดวก เพราะอยู่ในย่านที่มีผู้คนสัญจรตลอดวัน

 

ช่วงเวลาที่เหมาะกับการมาเที่ยววัดมะขามคือช่วงเช้าถึงสาย เพราะอากาศยังไม่ร้อนมาก บรรยากาศริมแม่น้ำจะสบายกว่า และสามารถวางแผนเที่ยวต่อไปยังวัดศาลเจ้า ตลาดริมน้ำ หรือร้านอาหารใกล้เคียงได้ง่าย หากมาตรงกับช่วงวันหยุดสุดสัปดาห์ พื้นที่รอบตลาดจะคึกคักเป็นพิเศษ จึงเหมาะกับคนที่อยากเที่ยวแบบครบทั้งไหว้พระและหาของกิน แต่ถ้าต้องการความสงบ การมาในวันธรรมดาจะสบายกว่า

 

ผู้มาเยือนควรแต่งกายสุภาพและให้ความเคารพสถานที่ตามธรรมเนียมของวัดไทย โดยเฉพาะบริเวณพระอุโบสถซึ่งเป็นพื้นที่สำคัญทางศาสนา หากต้องการถ่ายภาพ ควรเลือกมุมอย่างเหมาะสมและหลีกเลี่ยงการรบกวนผู้ที่มากราบไหว้หรือทำบุญอยู่ก่อนแล้ว สำหรับผู้ที่พาเด็กหรือผู้สูงอายุมาเที่ยว การมีวังมัจฉาด้านหลังวัดก็ช่วยให้กิจกรรมภายในวัดมีความหลากหลายและผ่อนคลายมากขึ้น

 

โดยสรุป วัดมะขามเป็นวัดเก่าริมแม่น้ำเจ้าพระยาที่มีเสน่ห์มากแห่งหนึ่งของอำเภอเมืองปทุมธานี จุดเด่นของวัดอยู่ที่ประวัติการก่อตั้งโดยชาวมอญ เรื่องราวของวัดมะขามในและวัดมะขามนอก พระอุโบสถสมัยอยุธยาตอนปลาย และวังมัจฉาด้านหลังวัด หากใครกำลังมองหาที่เที่ยวปทุมธานีเชิงวัฒนธรรม วัดสวยใกล้กรุงเทพฯ หรือวัดที่มีทั้งความสงบและรายละเอียดทางประวัติศาสตร์ วัดมะขามเป็นสถานที่ที่ควรหาโอกาสมาเยือนอย่างยิ่ง

 

 

ตอบ: วัดมะขามตั้งอยู่ที่หมู่ 3 บ้านมะขาม ตำบลบ้านกลาง อำเภอเมืองปทุมธานี จังหวัดปทุมธานี อยู่ใกล้วัดศาลเจ้าและตลาดริมน้ำวัดศาลเจ้า

 

ตอบ: วัดมะขามสร้างประมาณ พ.ศ. 2170 ในสมัยกรุงศรีอยุธยา โดยชาวมอญที่อพยพเข้ามาตั้งถิ่นฐานในพื้นที่ปทุมธานี

 

ตอบ: จุดเด่นของวัดคือพระอุโบสถสมัยอยุธยาตอนปลาย ฐานท้องสำเภา หน้าบันไม้แกะสลักรูปพระนารายณ์ทรงครุฑ บานประตูหน้าต่างลายรดน้ำ และวังมัจฉาด้านหลังวัด

 

ตอบ: เพราะในอดีตเมื่อแนวแม่น้ำเปลี่ยนไป ชุมชนได้สร้างวัดขึ้นใหม่ให้หันหน้าสู่แม่น้ำสายใหม่ จึงเกิดวัดมะขามเดิมหรือวัดมะขามใน และวัดมะขามนอกหรือวัดมะขามเหนือ ก่อนจะยุบรวมกันเป็นวัดเดียวในเวลาต่อมา

 

ตอบ: โดยทั่วไปวัดเปิดทุกวัน เวลา 07:00 – 18:00

 

ตอบ: วัดมะขามไม่เก็บค่าเข้าชม ผู้มาเยือนสามารถเข้ามาไหว้พระ ทำบุญ และให้อาหารปลาได้ตามปกติ

 

ตอบ: สามารถเที่ยวต่อได้ที่วัดศาลเจ้า ศาลเซียนแปะโรงสี ตลาดริมน้ำวัดศาลเจ้า วัดโบสถ์ หลวงปู่เทียน และวัดหงษ์ปทุมาวาส ซึ่งอยู่ไม่ไกลจากกัน