พิพิธภัณฑ์พื้นบ้านหัวสำโรง

Rating: 5/5 (1 votes)

วันเปิดทำการ: กรุณาติดต่อวัดสำโรงก่อนเข้าชม

เวลาเปิดทำการ: กรุณาติดต่อวัดสำโรงก่อนเข้าชม

 

พิพิธภัณฑ์พื้นบ้านหัวสำโรง ตั้งอยู่ภายในวัดสำโรง ตำบลหัวสำโรง อำเภอท่าวุ้ง จังหวัดลพบุรี เป็นแหล่งเรียนรู้ทางวัฒนธรรมที่มีความสำคัญต่อชุมชนท้องถิ่น โดยทำหน้าที่เก็บรักษาและถ่ายทอดภูมิปัญญาพื้นบ้านของคนไทยในอดีตผ่านการจัดแสดงเครื่องมือ เครื่องใช้ และอุปกรณ์ที่สะท้อนวิถีชีวิตของชุมชนเกษตรกรรมในพื้นที่ลุ่มน้ำภาคกลาง พิพิธภัณฑ์แห่งนี้จึงไม่เพียงเป็นสถานที่จัดแสดงวัตถุโบราณเท่านั้น แต่ยังเป็นศูนย์กลางการเรียนรู้ทางวัฒนธรรมของเด็ก เยาวชน และประชาชนทั่วไปทั้งในชุมชนและนอกชุมชน

 

พิพิธภัณฑ์แห่งนี้เริ่มดำเนินการก่อตั้งขึ้นเมื่อปี 2542 โดยพระครูสิริปุญญาภิวัฒน์ เจ้าอาวาสวัดสำโรงในขณะนั้น ซึ่งเล็งเห็นถึงความสำคัญของการอนุรักษ์เครื่องมือพื้นบ้านและสิ่งของที่สะท้อนวิถีชีวิตของชาวบ้านในอดีต เพื่อไม่ให้ภูมิปัญญาเหล่านี้สูญหายไปตามกาลเวลา เจ้าอาวาสและชาวบ้านในชุมชนจึงร่วมกันรวบรวมสิ่งของ เครื่องมือเกษตร เครื่องใช้ในครัว และเครื่องมือจับสัตว์น้ำที่เคยใช้ในชีวิตประจำวันมาจัดแสดงภายในพิพิธภัณฑ์

 

ห้องพิพิธภัณฑ์ตั้งอยู่บริเวณชั้นล่างของศาลาอเนกประสงค์ภายในวัดสำโรง พื้นที่จัดแสดงได้รับการจัดแบ่งเป็นหมวดหมู่เพื่อให้ผู้เข้าชมสามารถเรียนรู้และเข้าใจวิถีชีวิตของชุมชนในอดีตได้อย่างชัดเจน โดยมีการจัดแสดงเครื่องมือพื้นบ้านหลายประเภทที่สะท้อนให้เห็นถึงภูมิปัญญาท้องถิ่น การดำรงชีวิต และความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับธรรมชาติในสังคมชนบทของไทย

 

โซนจัดแสดงแรกคือหมวดครัวโบราณ ซึ่งเป็นพื้นที่จัดแสดงเครื่องมือหุงต้มและเครื่องใช้ในครัวที่เคยใช้ในครัวเรือนไทยในอดีต อุปกรณ์ที่จัดแสดงประกอบด้วยเตาดินเผา หม้อดินประเภทต่าง ๆ เช่น หม้อหูกระทะ หม้อต้ม กาดินเผา ตลอดจนเครื่องใช้ในครัวเรือน เช่น ตะกร้าล้างปลา กระต่ายขูดมะพร้าว กระบวย และโอ่งน้ำ สิ่งของเหล่านี้สะท้อนให้เห็นถึงรูปแบบการประกอบอาหารของคนไทยในอดีตที่ใช้วัสดุจากธรรมชาติและอาศัยภูมิปัญญาท้องถิ่นในการผลิตเครื่องใช้ต่าง ๆ

 

อีกหนึ่งหมวดที่มีความสำคัญคือหมวดหัตถกรรมพื้นบ้าน ซึ่งจัดแสดงเครื่องจักสานที่เกิดจากภูมิปัญญาของชาวบ้านในการนำไม้ไผ่และหวายมาแปรรูปเป็นเครื่องมือเครื่องใช้ในชีวิตประจำวัน เช่น สาแหรก ตะกร้า กระบุง กระจาด กระด้ง สนับโรย และปุ้งกี๋ เครื่องจักสานเหล่านี้แสดงให้เห็นถึงทักษะฝีมือของช่างพื้นบ้านและความสามารถในการใช้ทรัพยากรธรรมชาติอย่างคุ้มค่า

 

ภายในพิพิธภัณฑ์ยังมีหมวดจัดแสดงอุปกรณ์ตวงข้าว ซึ่งเป็นเครื่องมือสำคัญในสังคมเกษตรกรรมไทยในอดีต เนื่องจากข้าวเป็นพืชหลักในการดำรงชีวิตของคนไทย เครื่องมือที่จัดแสดงประกอบด้วยกระบุงปากบาน กระบุงโกย กระบุงตวง ถังตวงข้าวไม้และเหล็ก รวมถึงกระด้งบดข้าวและไม้บดข้าว อุปกรณ์เหล่านี้สะท้อนให้เห็นถึงวิธีการวัดปริมาณผลผลิตทางการเกษตรในอดีตที่ใช้เครื่องมือพื้นบ้านอย่างเรียบง่ายแต่มีประสิทธิภาพ

 

อีกหนึ่งส่วนสำคัญของพิพิธภัณฑ์คือหมวดเครื่องมือการทำนา ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงวิถีชีวิตของชาวนาไทยในอดีตที่ต้องพึ่งพาแรงงานสัตว์ เช่น วัวและควาย เครื่องมือที่จัดแสดงประกอบด้วยโกรกคล้องคอควายสำหรับลากไถ แอก คราด ไถ รวมถึงไม้คานหาบข้าว ไม้คานหลาว งอบ และเคียวเกี่ยวข้าว เครื่องมือเหล่านี้เป็นสัญลักษณ์ของวัฒนธรรมเกษตรกรรมที่มีบทบาทสำคัญต่อการดำรงชีวิตของชุมชนในพื้นที่ลุ่มน้ำภาคกลาง

 

พิพิธภัณฑ์ยังมีการจัดแสดงเครื่องมือจับสัตว์น้ำซึ่งสะท้อนวิถีการดำรงชีวิตแบบพออยู่พอกินของชาวบ้านในอดีต เครื่องมือที่จัดแสดงประกอบด้วยอุปกรณ์ดักสัตว์ เช่น ด้วงดักหนู แร้ว กับดักชนิดต่าง ๆ รวมถึงอุปกรณ์จับสัตว์น้ำ เช่น ข้อง เบ็ด อวน ฉมวก และสุ่ม ซึ่งเป็นเครื่องมือที่ใช้ในการหาปลาและสัตว์น้ำตามแหล่งน้ำธรรมชาติ

 

หมวดสุดท้ายของพิพิธภัณฑ์เป็นหมวดเครื่องใช้เบ็ดเตล็ด ซึ่งจัดแสดงสิ่งของหลากหลายประเภท เช่น เชี่ยนหมากทองเหลือง ตะเกียงลาน กลอนประตู เครื่องมือช่างไม้ เช่น กบผิว กบบังใบ เลื่อยอก เลื่อยลันดา รวมถึงเครื่องทองเหลือง เช่น ถาดทองเหลืองและหม้อทองเหลือง นอกจากนี้ยังมีการจัดแสดงตราชั่ง ลูกคิด และเครื่องใช้เบ็ดเตล็ดอื่น ๆ ที่เคยใช้ในชีวิตประจำวันของคนไทยในอดีต

 

พิพิธภัณฑ์พื้นบ้านหัวสำโรงจึงถือเป็นแหล่งเรียนรู้ทางวัฒนธรรมที่สำคัญของตำบลหัวสำโรงและจังหวัดลพบุรี เพราะช่วยอนุรักษ์องค์ความรู้เกี่ยวกับวิถีชีวิตของคนไทยในอดีตและเปิดโอกาสให้คนรุ่นใหม่ได้เรียนรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่นผ่านวัตถุและเครื่องมือจริงที่เคยใช้ในชีวิตประจำวัน

 

การเดินทาง ไปยังพิพิธภัณฑ์พื้นบ้านหัวสำโรงสามารถเดินทางได้จากตัวเมืองลพบุรี โดยใช้เส้นทางไปยังอำเภอท่าวุ้ง เมื่อถึงตำบลหัวสำโรงให้มุ่งหน้าไปยังวัดสำโรง ซึ่งเป็นที่ตั้งของพิพิธภัณฑ์ นักท่องเที่ยวสามารถเดินทางโดยรถยนต์ส่วนตัวได้สะดวก เนื่องจากวัดตั้งอยู่ไม่ไกลจากถนนสายหลักของอำเภอ

 

 

ตอบ: พิพิธภัณฑ์ตั้งอยู่ภายในวัดสำโรง ตำบลหัวสำโรง อำเภอท่าวุ้ง จังหวัดลพบุรี

 

ตอบ: ภายในจัดแสดงเครื่องมือพื้นบ้าน เครื่องใช้ในครัว เครื่องจักสาน เครื่องมือทำนา เครื่องมือจับสัตว์น้ำ และสิ่งของเครื่องใช้ในชีวิตประจำวันของชาวบ้านในอดีต

 

ตอบ: พิพิธภัณฑ์ก่อตั้งเมื่อปี 2542 โดยพระครูสิริปุญญาภิวัฒน์ เจ้าอาวาสวัดสำโรง ร่วมกับชุมชนในพื้นที่

 

ตอบ: เหมาะสำหรับนักเรียน นักศึกษา นักท่องเที่ยว และผู้ที่สนใจศึกษาวัฒนธรรมและภูมิปัญญาชาวบ้านไทย

 

ตอบ: สามารถเดินทางจากตัวเมืองลพบุรีไปยังอำเภอท่าวุ้ง แล้วมุ่งหน้าไปยังวัดสำโรงซึ่งเป็นที่ตั้งของพิพิธภัณฑ์